Birleşmiş Milletler Mahkemesinin Soykırım Kararı Sonrası Birleşik Krallık, Myanmar Askeri Ataşesini Sınır Dışı Etti

6 dakikalık okuma
United Kingdom Expels Myanmar Military Attaché Following Landmark Genocide Ruling

Uluslararası Mahkeme Kararının Ardından Yaşanan Diplomatik Yansımalar

İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, 19 Kasım 2026 Perşembe günü yaptığı açıklamada, Myanmar'ın büyükelçilikteki askeri ataşesi Soe Aung'un Birleşik Krallık'tan derhal sınır dışı edileceğini duyurdu. Bu diplomatik sınır dışı etme kararı, Uluslararası Adalet Divanı'nın o günün erken saatlerinde verdiği ve Myanmar'ı Rohingya Müslüman azınlığa karşı soykırım işlemekten sorumlu bulduğu tarihi kararın ardından geldi. Resmi açıklamalara göre Soe Aung, 2021 yılından bu yana Londra'da rejime ait iki evde yaşıyordu. Dışişleri Bakanı Miliband ayrıca Myanmar'ın Londra Büyükelçiliği Maslahatgüzarı ve Bakanı Win Zeyar Tun'u da bakanlığa çağırarak vahşetten sorumlu olanların hesap vermesini sağlamak için ilave adımlar atılacağı sözünü verdi.

İçindekiler
  1. Uluslararası Mahkeme Kararının Ardından Yaşanan Diplomatik Yansımalar
  2. Dünya Mahkemesi Bulgularının Ciddiyeti
  3. Önemli Olayların Zaman Çizelgesi
  4. Tazminat, Onarım ve Adalet Arayışı
  5. Uluslararası Tepkiler ve Diplomatik Baskı
  6. Sonuç

Uluslararası Adalet Divanı, merkez Hollanda'nın Lahey kentindeki Barış Sarayı'nda bulunan Birleşmiş Milletler'in ana yargı organıdır. Egemen devletler arasındaki yasal anlaşmazlıkları çözer ve hukuki sorular üzerine danışma görüşleri verir. Bu davada mahkeme, 9'a karşı 6 oy çokluğuyla Myanmar'ın 2017 yılında kuzey Arakan Eyaleti'ndeki askeri temizlik operasyonları sırasında soykırım işlediği sonucuna varan bir karar açıkladı. Bu karar, Birleşmiş Milletler'in en yüksek mahkemesinin 80 yıllık tarihinde ilk kez egemen bir devletin soykırım suçundan yasal olarak sorumlu tutulduğunu gösteriyor.

Dışişleri Bakanı Ed Miliband, İngiliz hükümetinin Naypyidaw'daki askeri rejime yönelik baskıyı artırmak için derhal adımlar attığını belirtti. Yargı kararının ciddiyetinden bahseden Miliband, küresel yasal standartların savunulmasında uluslararası birlik ihtiyacını vurguladı.

Bu karar ışığında bugün derhal harekete geçiyoruz. Myanmar rejimine yönelik mevcut yaptırımları temel alarak, Myanmar Savunma Ataşesi'nin İngiltere'den sınır dışı edilmesini emrediyor ve kararı görüşmek üzere BM Güvenlik Konseyi'ni acilen oturuma çağırıyoruz.

Dünya Mahkemesi Bulgularının Ciddiyeti

Barış Sarayı'ndaki hakimler, Ağustos 2017'de başlayan acımasız askeri baskının ayrıntılarını içeren kapsamlı kanıtları inceledi. Mahkeme, Myanmar güvenlik güçlerinin yaklaşık 10.000 Rohingya sivilini öldürdüğünü, bunun o sırada kuzey Arakan Eyaleti'nde yaşayan 815.000 Rohingya'nın yüzde 1,2'sine denk geldiğini tespit etti. Kararda; erkeklerin ve çocukların toplu infazları, yaygın ve sistematik toplu tecavüz eylemleri, çocuklara yönelik aşırı şiddet ve yüzlerce köyün yerle bir edilmesi ayrıntılı olarak yer aldı.

Myanmar, silahlı kuvvetlerinin Arakan Rohingya Kurtuluş Ordusu'nun sınır karakollarına düzenlediği saldırılara yanıt olarak meşru karşı isyan operasyonları yürüttüğünü savunarak iddiaları sürekli olarak reddetmişti. Dünya mahkemesi bu savunmayı açıkça reddetti. Hakimler, askeri operasyonların militanlar ile siviller arasında ayrım yapmadığını ve şiddetin ölçeği ile gaddarlığının, Rohingya nüfusunun önemli bir kısmını yok etme yönünde açık bir niyet ortaya koyduğunu sonucuna vardılar.

Soykırım suçlamasının kanıtlanması için gereken hukuki eşik, korunan bir grubu tamamen veya kısmen yok etme yönünde özel bir niyetin gösterilmesini gerektirir; bu da hükümetler nadiren açık imha planları kaydettiği için tespit edilmesi son derece zordur. 15 yargıçtan oluşan heyetin çoğunluğu bu soykırım niyetini; şiddetin sistematik örüntüsü, devlet aktörleri tarafından yayılan nefret söylemi ve azınlık nüfus içindeki doğum oranlarını bastırmayı amaçlayan evlilik kısıtlamaları ile aile büyüklüğü sınırları gibi önlemler dahil olmak üzere koşulların bütününden çıkardı.

Önemli Olayların Zaman Çizelgesi

  • Ağustos 2017: Myanmar güvenlik güçleri kuzey Arakan Eyaleti'nde askeri temizlik operasyonları başlatarak 700.000'den fazla Rohingya'yı sınırı geçip Bangladeş'e kaçmaya zorladı.
  • 11 Kasım 2019: Gambiya, 1948 Soykırım Sözleşmesi'ni ihlal etmekle suçladığı Myanmar aleyhine Uluslararası Adalet Divanı'nda resmi olarak dava açtı.
  • Ocak 2026: Uluslararası mahkeme, askeri kampanyaya ilişkin tanık ifadelerini ve kapsamlı kanıtları inceleyerek üç haftalık kamuya açık duruşmalar gerçekleştirdi.
  • 19 Kasım 2026: Uluslararası Adalet Divanı, 9'a karşı 6 oy çokluğuyla Myanmar'ın Rohingya'ya karşı soykırım işlediğine karar vererek tazminat ve onarım emri verdi.
  • 19 Kasım 2026: İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Myanmar askeri ataşesi Soe Aung'un sınır dışı edildiğini duyurdu ve Maslahatgüzar Win Zeyar Tun'u bakanlığa çağırdı.

Tazminat, Onarım ve Adalet Arayışı

Dünya mahkemesi, Myanmar'ı soykırımdan suçlu bulmanın yanı sıra, devletin tazminat ödemesini ve gelecekteki ihlalleri önlemek için somut adımlar atmasını gerektiren bağlayıcı yasal emirler yayınladı. On aleyhte, beş lehte oyla hakimler, Myanmar'ın yerinden edilmiş Rohingya'ların güvenli, gönüllü ve onurlu bir şekilde evlerine dönmelerine izin vermesini ve ailelerin yeniden birleşmesini kolaylaştırmasını emretti. Mahkeme ayrıca Myanmar'a yıkılan mülkleri onarma veya yenilerini sağlama, kayıpların aranmasına yardım etme ve yalnızca onarımla giderilemeyecek zararlar için mali tazminat sağlama talimatı verdi.

Myanmar'a uyum ve onarım önlemlerini detaylandıran bir rapor sunması için katı bir iki yıllık süre tanındı. Bununla birlikte, karar derhal ciddi pratik engellerle karşılaşıyor. Myanmar'daki 2021 askeri darbesi sonrasında Min Aung Hlaing liderliğinde Myanmar'ı şu anda yöneten askeri cunta, kararı haksız bularak reddetti. Dahası, kuzey Arakan Eyaleti'nin büyük bir kısmı şu anda, kalan Rohingya nüfusa karşı hak ihlalleri işlemekle suçlanan etnik bir silahlı grup olan Arakan Ordusu'nun kontrolü altındadır.

İnsan hakları örgütleri ve hukuki uzmanlar, karar nihai ve yasal olarak bağlayıcı nitelikte olsa da mahkemenin uyuma zorlayacak bağımsız bir polis gücüne veya uygulama mekanizmasına sahip olmadığını belirtmişlerdir. Uyumsuzluğun yaptırıma bağlanmasındaki birincil yol, daimi üyelerin veto yetkisine sahip olduğu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'dir. UAD kararına ilişkin önceki haberlerimizde belirtildiği gibi, karar kurbanlar için temel bir hukuki tanınma sağlarken, ülkeye geri dönüşün fiziksel gerçekliklerini son derece belirsiz bırakmaktadır.

Reklam

Uluslararası Tepkiler ve Diplomatik Baskı

Birleşik Krallık, uluslararası topluma kararın uygulanmasını sağlamak için mevcut tüm diplomatik araçları kullanma çağrısında bulundu. Dışişleri Bakanı Miliband, insan hakları uzmanlarının ve Rohingya temsilcilerinin, krizle ilgili kararların taslağının hazırlanmasında liderlik rolü üstlenen Birleşik Krallık'ın belirlenmiş kaleme alıcı (penholder) olduğu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne brifing vermesini talep etti. Bu arada, Myanmar içinde ve dışında 200'den fazla grubu temsil eden hak grupları ve sivil toplum kuruluşları, tam vatandaşlık hakları ve Rohingya kimliğinin resmi olarak tanınması talebinde bulundu.

Küresel güçlerin kararın ardından verdiği tepkiler önemli ölçüde farklılık gösterdi. Batılı uluslar kararı övüp uluslararası yasal düzene desteklerini yinelerken, Myanmar'ın askeri hükümetinin yakın bir müttefiki olan Çin, Birleşmiş Milletler mahkemesinin kararlarının bölgesel anlaşmazlıkların çözümüne elverişli olmadığını belirtti. İnsan Hakları İzleme Örgütu (Human Rights Watch) ve diğer savununma kuruluşları, ilgili hükümetlerin cuntanın tarihi soykırım kararına uyması için sürekli baskı sürdürmesi gerektiğinin altını çizdi.

Bangladeş'in Cox's Bazar kentindeki kalabalık kamplarda yaşayan yaklaşık 1,2 milyon Rohingya mültecisi için bu karar, yıllar süren yerinden edilmenin ardından muazzam bir onaylanma anı teşkil ediyor. Ancak birçok mülteci, azalan uluslararası insani yardımlar ve seyahat üzerindeki ağır kısıtlamalarla karşılaşmaya devam ediyor. Yardım kuruluşları, Dünya Gıda Programı tarafından sağlanan aylık gıda kuponlarında kesintiler yaşandığını, bunun da savunmasız ailelerin temel beslenme ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanmasına neden olduğunu belirtiyor.

Akademisyenler ve diplomatlar, hukuki bir zaferi somut bir yardıma dönüştürmenin sürdürülebilir siyasi irade gerektirdiğini vurguluyor. Mahkeme süreçlerine ilişkin önceki haberlerimizde vurgulandığı gibi, Gambiya'nın çığır açan hukuki girişimi, uluslararası hukuk kapsamındaki ortak yükümlülüklere dayanarak küçük bir Batı Afrika ulusunun, sınırlarından çok uzakta işlenen vahşetlerden bir Güneydoğu Asya hükümetini sorumlu tutmasına olanak tanımıştır.

Sonuç

  • Uluslararası Adalet Divanı, 9'a karşı 6 oy çokluğuyla Myanmar'ın 2017 yılında Rohingya'ya karşı soykırım işlediğine karar verdi.
  • İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Myanmar askeri ataşesi Soe Aung'un Londra'dan derhal sınır dışı edilmesini emretti.
  • İngiltere, Myanmar Maslahatgüzarı Win Zeyar Tun'u bakanlığa çağırdı ve BM Güvenlik Konseyi'ni acil oturuma çağırdı.
  • Mahkeme, Myanmar'a failleri soruşturma, güvenli dönüşleri kolaylaştırma ve iki yıl içinde tazminat konusunda rapor verme talimatı verdi.
  • Myanmar cumhurbaşkanlığı sözcüsü Khaing Khaing Soe dönüm noktası niteliğindeki kararı haksız bularak reddederken, Bangladeş'teki mülteci nüfus devam eden insani zorluklarla karşı karşıya bulunuyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir