Daha kalabalık bir ülke, bölgeler arasında keskin farklılıklar
Özbekistan'ın 2026 nüfus sayımında, yurt dışında doğan 189.557 kişi dahil 39.047.321 kişi kaydedildi. Sayım, nüfusun yüzde 54,5'inin kentsel alanlarda yaşadığını, ancak yüzde 85,3'ünün müstakil evlerde oturduğunu ortaya koydu. Apartmanlarda yaşayanların sayısının müstakil evlerde oturanları aştığı tek bölge Taşkent oldu.
İçindekiler
- Daha kalabalık bir ülke, bölgeler arasında keskin farklılıklar
- Sakinler nerede doğdu?
- Taşkent'te yaklaşık 600 bin kişi başka yerde doğdu
- Etnik toplulukların farklı bölgesel merkezleri var
- Rus nüfusu başkentte yoğunlaşıyor
- Dil kullanımı farklı bir dağılım gösteriyor
- Kentsel alanlarda da müstakil evler yaygın
- Kentsel nüfus oranı ve nüfus tahminleri neden değişti?
- Genç nüfus, yaşamın her iki ucunda da artan ihtiyaçlar
- Sayım nasıl kontrol edildi, sırada ne var?
- Öne Çıkanlar
Ulusal İstatistik Komitesi'nin ön sayım sonuçları, etnik kimliğin ve günlük dil kullanımının ülke genelinde nasıl farklılaştığını da gösteriyor. Etnik Özbeklerin sayısı 34.901.261'e, yani nüfusun yüzde 89,4'üne ulaşırken, 35.654.647 kişi, başka bir deyişle nüfusun yüzde 91,3'ü, iletişimde ana dili olarak Özbekçeyi belirtti.
Nüfus ve tarım sayımı, nüfusun 15 Ocak 2026 itibarıyla durumunu ölçmek üzere 15 Ocak-28 Şubat 2026 tarihleri arasında yapıldı. Özbekistan'da 1989'da nüfusun yaklaşık 20 milyon olduğu dönemin ardından gerçekleştirilen ilk sayım oldu. Yeni sayı bu rakamın neredeyse iki katına, önceki istatistik tahmininin ise 810.617 kişi üzerine çıktı.
Taşkent, çeşitli tablolarda öne çıkıyor. Başkent sakinlerinin neredeyse beşte biri kent dışında doğmuş. Ülkedeki etnik Rusların ve ana dili olarak Rusçayı belirtenlerin yaklaşık yarısı Taşkent'te yaşıyor. Karakalpakistan'da ise Özbek, Karakalpak, Kazak ve Türkmen topluluklarının büyük nüfusa sahip olduğu farklı bir dağılım görülüyor.
Komite, ayrıntılı derlemenin ön sonuç niteliğinde olduğunu ve verilerin işlenmesi ile iyileştirilmesine devam edileceğini belirtiyor. Tablolar, ülke nüfus istatistiklerinin kapsamlı biçimde yenilenmesinin yanı sıra insanların nerede yaşadığına, kendilerini nasıl tanımladığına ve hangi dilleri kullandığına dair bir görünüm sunuyor.
Sakinler nerede doğdu?
Özbekistan, 38.857.764 kişinin doğum yeriydi. Yurt dışında doğan 189.557 kişi, nüfusun yaklaşık yüzde 0,5'ini oluşturdu. En fazla kişinin doğduğu yabancı ülke 50.895 kişiyle Tacikistan oldu. Onu 38.024 kişiyle Rusya, 29.400 kişiyle Kazakistan ve 25.326 kişiyle Kırgızistan izledi.
11.603 kişi Türkmenistan'da, 3.104 kişi Ukrayna'da ve 1.574 kişi Azerbaycan'da doğdu. Diğer ülkelerde doğanların sayısı 29.631 oldu.
Yurt dışında doğan 51.604 kişi, ulusal toplamın yaklaşık yüzde 27'si, Taşkent'te yaşıyordu. Başkenti çevreleyen idari bölge olan Taşkent Bölgesi'nde ise 35.595 kişi vardı. Kent ve bölge birlikte, Özbekistan dışında doğan tüm sakinlerin yaklaşık yüzde 46'sına ev sahipliği yaptı.
Başkentin dağılımı, ülke genelindeki sıralamadan farklıydı. Taşkent'te 13.385 kişi Rusya'da, 11.909 kişi Kazakistan'da, 3.807 kişi ise Tacikistan'da doğmuştu. Fergana, Surhanderya ve Sırderya bölgelerinde de sırasıyla yaklaşık 15.700, 14.300 ve 13.800 yurt dışında doğmuş kişi yaşıyordu.
Doğum yeri ve vatandaşlık, nüfus sayımında ayrı özellikler olarak kaydediliyor. Yurt dışında doğan bir sakin Özbekistan vatandaşı olabilir ve onlarca yıldır ülkede yaşıyor olabilir. Ulusal İstatistik Komitesi'nde bölüm başkanı olan Jahongir Qambarov, sayımda ülkede bir yıldan uzun süredir yaşayan yaklaşık 56.900 yabancı uyruklu kişinin ayrıca kaydedildiğini söyledi.
Taşkent'te yaklaşık 600 bin kişi başka yerde doğdu
Taşkent'in nüfusu 3.224.838 kişiydi. Bunların 2.628.672'si başkentte doğmuştu. Geri kalan 596.166 kişi, yani nüfusun yüzde 18,5'i, Özbekistan'ın başka bir bölgesinde veya başka bir ülkede doğmuştu.
Özbekistan'ın başka bölgelerinde doğanlar, başkentte yaşayan 544.562 kişiyi oluşturuyordu; bu sayı kentte yurt dışında doğanların on katından fazlaydı. Ülke içindeki en büyük doğum yeri, 118.873 kişiyle Taşkent Bölgesi oldu. Onu 81.196 kişiyle Kaşkaderya ve 59.027 kişiyle Semerkant izledi.
Buhara'da doğanların sayısı 43.577, Surhanderya'da doğanların 38.132, Fergana'da doğanların ise 35.185 oldu. Özbekistan genelinde doğum bölgesi ile ikamet edilen bölgenin karşılaştırılması, yaklaşık 1,25 milyon kişinin, yani nüfusun yüzde 3,2'sinin doğduğu bölgenin dışında yaşadığı tahminini veriyor.
Bu karşılaştırma, sayım tarihinde iki yer arasındaki farkı ölçüyor. Başka yere taşındıktan sonra geri dönenler, doğdukları bölgede görünüyor. Tablolarda bu taşınmaların tarihleri veya nedenleri yer almıyor.
Etnik toplulukların farklı bölgesel merkezleri var
En büyük nüfus grubunu etnik Özbekler oluştururken onları 1.276.941 kişiyle Tacikler, 841.397 kişiyle Karakalpaklar, 707.329 kişiyle Kazaklar ve 606.526 kişiyle Ruslar izledi. Sayımda ayrıca 219.091 Kırgız, 194.757 Türkmen ve diğer etnik gruplardan 300.019 kişi kaydedildi.
Özbeklerin nüfusa oranının en yüksek olduğu bölge yüzde 98,7 ile Harezm oldu. Onu yüzde 97,5 ile Buhara, yüzde 96,1 ile Andican ve yüzde 96 ile Semerkant izledi. Özbekler, Taşkent nüfusunun yüzde 84,4'ünü, Taşkent Bölgesi nüfusunun ise yüzde 80,8'ini oluşturdu.
Özbeklerin oranının en düşük olduğu yer, yüzde 47,6 ile Karakalpakistan'dı. Buna rağmen yaklaşık 1,02 milyon kişiyle Özbekler, bölgenin en büyük etnik grubuydu. Cumhuriyette ayrıca yaklaşık 772.300 Karakalpak, 236.600 Kazak ve 102.900 Türkmen yaşıyordu.
Etnik Karakalpakların yaklaşık yüzde 91,8'i, nüfusun yüzde 35,9'unu oluşturdukları Karakalpakistan'da yaşıyordu. Cumhuriyet dışında en büyük Karakalpak toplulukları, yaklaşık 17.800 kişiyle Navoi Bölgesi'nde, 13.500 kişiyle Taşkent'te ve 6.600 kişiyle Taşkent Bölgesi'ndeydi.
En büyük Tacik toplulukları yaklaşık 273.700 kişiyle Surhanderya'da, 254.700 kişiyle Namangan'da ve 210.200 kişiyle Fergana'daydı. Bu üç bölge, Özbekistan'daki etnik Taciklerin yaklaşık yüzde 58'ini barındırıyordu. Tacikler, Surhanderya nüfusunun yüzde 9,2'sini, Namangan nüfusunun ise yüzde 8,1'ini oluşturuyordu.
Rus nüfusu başkentte yoğunlaşıyor
Yaklaşık 299.700 etnik Rus Taşkent'te yaşıyordu; bu sayı ülkedeki Rus nüfusunun yüzde 49,4'üne karşılık geliyordu. Ruslar, başkent nüfusunun yüzde 9,3'ünü oluşturarak kentteki en büyük ikinci etnik gruptu. Taşkent Bölgesi'nde de 148.700 kişi yaşıyordu. Böylece iki bölgedeki toplam, Özbekistan'daki etnik Rusların yaklaşık yüzde 74'üne ulaşıyordu.
Bu bölgenin dışındaki en büyük Rus toplulukları yaklaşık 28.300 kişiyle Semerkant Bölgesi'nde, 27.100 kişiyle Navoi'de, 24.900 kişiyle Fergana'da ve 15.400 kişiyle Sırderya'daydı. Etnik Rusların yüzde 53,3'ünü kadınlar oluştururken, etnik Özbeklerde bu oran yüzde 49,3'tü.
Ülkenin en büyük Kazak topluluğu da yaklaşık 335.700 kişiyle Taşkent Bölgesi'ndeydi; bu sayı bölge nüfusunun yüzde 8,9'una karşılık geliyordu. Karakalpakistan'da yaşayan 236.600 Kazakla birlikte bu iki bölge, Özbekistan'daki etnik Kazakların yaklaşık yüzde 81'ini barındırıyordu.
Andican, Fergana ve Cizzak'ta sırasıyla yaklaşık 76.400, 57.700 ve 40.700 kişiyle etnik Kırgızların neredeyse yüzde 80'i yaşıyordu. Ülkedeki etnik Türkmenlerin yüzde 52,8'i Karakalpakistan'daydı. Kaşkaderya'da yaklaşık 37.900, Surhanderya'da ise 24.600 Türkmen bulunuyordu.
Etnik köken, katılımcıların kendi beyanlarına göre kaydedildi. Vatandaşlık ve dil ayrı özellikler olarak kayda geçirildi; böylece sayım aynı nüfusun farklı yönlerini betimleyebildi.
Dil kullanımı farklı bir dağılım gösteriyor
35.654.647 kişi iletişimde ana dili olarak Özbekçeyi belirtti. Onu 910.462 kişiyle Karakalpakça, 851.326 kişiyle Tacikçe, 787.493 kişiyle Rusça ve 561.316 kişiyle Kazakça izledi. Türkmenceyi 114.274, Kırgızcayı 79.559, diğer dilleri ise 88.244 kişi belirtti.
Komite bu kategoriyi, parantez içinde “anadil” ifadesiyle birlikte, “iletişimde ana dil” olarak adlandırıyor. Kişinin konuşabildiği tüm dilleri değil, başlıca kullandığı dili kaydediyor.
Rusçayı ana dili olarak belirtenlerin sayısı, kendini etnik Rus olarak tanımlayanların sayısından 180.967 fazlaydı: 606.526 kişiye karşılık 787.493 kişi. Özbekçeyi ana dili olarak belirtenlerin sayısı da etnik Özbeklerin sayısını 753.386 aşıyordu.
Tacikçede ise bunun tersi bir tablo görüldü. Sayımda 1.276.941 etnik Tacik ve Tacikçeyi ana dili olarak belirten 851.326 kişi kaydedildi; aradaki fark 425.615 oldu. Bölgesel sıralamalar da farklıydı: Etnik Tacik nüfusunun en yüksek olduğu ikinci bölge Namangan iken, Tacikçeyi ana dili olarak belirtenlerin sayısında Semerkant ikinci sıradaydı.
Karakalpakistan'ın dil dağılımı, nüfusun çeşitliliğini yansıtıyordu. Yaklaşık 1,04 milyon kişi, yani nüfusun yüzde 48,5'i Özbekçeyi; 844.000 kişi, yani yüzde 39,3'ü Karakalpakçayı; 167.200 kişi Kazakçayı ve 82.700 kişi Türkmenceyi belirtti. Özbekistan'da ana dili olarak Karakalpakçayı belirtenlerin yüzde 92,7'si bu cumhuriyette yaşıyordu.
Taşkent'te 394.100 kişi, yani kent nüfusunun yüzde 12,2'si, Rusçayı ana dili olarak belirtti. Taşkent Bölgesi'nde de 187.400 kişi vardı. Kazakçayı ana dili olarak belirtenler de Taşkent Bölgesi ve Karakalpakistan'da yoğunlaştı. Bu iki bölge, ülke genelindeki toplamın yaklaşık yüzde 79,2'sini oluşturuyordu.
Kentsel alanlarda da müstakil evler yaygın
Özbekistan nüfusunun 33.293.641'i, yani yüzde 85,3'ü müstakil evlerde yaşıyordu. Birden fazla konut bulunan binalardaki apartmanlarda yaşayanların sayısı 4.826.476, yani yüzde 12,4'tü. Bu rakamlar mülklerin veya sahiplerinin sayısını değil, konutlarda yaşayanları gösteriyor.
Apartmanlarda yaşayanların daha kalabalık olduğu tek bölge Taşkent'ti: Yaklaşık 1,66 milyon kişi, yani nüfusun yüzde 51,3'ü apartmanlarda; 1,44 milyon kişi, yani yüzde 44,7'si ise müstakil evlerde yaşıyordu. Başkent dışındaki bölgeler arasında apartmanlarda yaşayanların oranı en yüksek olan yer yüzde 25,4 ile Navoi'ydi. Onu yüzde 16,1 ile Taşkent Bölgesi ve yüzde 15,6 ile Sırderya izledi.
Namangan ve Surhanderya'da yaşayanların yüzde 93'ünden fazlası müstakil evlerde oturuyordu. Bu oran Kaşkaderya'da yüzde 92,6, Andican'da yüzde 92,1 ve Semerkant'ta yüzde 90,3'tü. Dolayısıyla kentsel alanlarda yaşayanların büyük bir bölümü apartmanlar yerine evlerde oturuyor.
Diğer konut türleri arasında 394.966 kişinin yaşadığı daçalar, yani kır evleri; öğrenci yurtları dışındaki yurtlarda yaşayan 62.960 kişi; öğrenci yurtlarında yaşayan 61.377 kişi ve aile pansiyonlarında kalan 3.546 kişi yer aldı. Diğer konut türlerinde ise 346.665 kişi yaşıyordu.
Sayımda, konut dışı kullanım için belirlenmiş yerlerde yaşayan 57.690 kişi kaydedildi. Bu kişilerin en fazla olduğu yer yaklaşık 10.400 kişiyle Taşkent oldu. Onu yaklaşık 6.500'er kişiyle Kaşkaderya ve Semerkant izledi. Yayında bu binalar, yaşam koşulları veya buraların neden ev olarak kullanıldığı hakkında bilgi verilmiyor.
Kentsel nüfus oranı ve nüfus tahminleri neden değişti?
15 Ocak itibarıyla kentlerde yaklaşık 21,28 milyon, kırsal alanlarda ise 17,77 milyon kişi yaşıyordu. Komite, kentsel nüfus oranını yüzde 50,9'dan yüzde 54,5'e çıkardı. 3,6 puanlık artışın, insanların nerede yaşadığının daha doğru ölçülmesinden kaynaklandığını açıkladı.
Önceki nüfus hesaplamalarında daimi ikamet kaydı esas alınıyordu. Bazı kişiler kasabalarda yaşasa da köylerde kayıtlıydı; aynı ilçe içindeki köylerden kasabalara taşınmalar da göç istatistiklerinde yer almıyordu. Sayımda fiilen yaşanılan yer kaydedildi.
Komite daha sonra, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu ve Uluslararası Göç Örgütü'nün metodolojik desteğiyle, 2010'dan 2026'ya kadar her yılın 1 Ocak tarihi için nüfus tahminlerini yeniden hesapladı. Bu çalışmada 19 idari sınır değişikliği de hesaba katıldı.
1 Ocak 2026 için revize edilen nüfus 39.023.600 oldu; bu, önceki tahminden 786.900 fazlaydı. Sayımda 15 Ocak'ta 39.047.321 kişi kaydedildi; iki haftada yaklaşık 23.700 kişilik artış görüldü. Daha büyük olan 810.617 kişilik düzeltme, 15 Ocak'taki sayım toplamının önceki istatistik tahminiyle karşılaştırılmasından kaynaklanıyor.
Kayda geçmiş doğum, ölüm, ülkeye giriş ve ülkeden çıkış sayıları değiştirilmedi. Ancak bu veriler kullanılarak kişi başına hesaplanan oranlar, hesaplamalarda kullanılan nüfus değiştiği için farklılaştı. Bu nedenle 2025'te doğumda beklenen yaşam süresi 75,4 yıldan 76,4 yıla çıkarıldı; ilgili yaş gruplarındaki nüfusun artması, hesaplanan ölüm oranlarını düşürdü.
Genç nüfus, yaşamın her iki ucunda da artan ihtiyaçlar
Çalışma çağının altındaki nüfus yaklaşık 12,52 milyon, yani toplam nüfusun yüzde 32'siydi. Çalışma çağındaki nüfus 21,74 milyonla yüzde 55,7'yi, çalışma yaşının üstündeki 4,79 milyon kişi ise yüzde 12,3'ü oluşturuyordu.
İstatistiklerde erkekler için 16-59, kadınlar için 16-54 yaş aralığı çalışma çağı olarak tanımlanıyor. Bu yaş grupları esas alındığında Özbekistan'da çalışma çağındaki her 100 kişiye karşılık yaklaşık 79,6 çocuk ve yaşlı bulunuyordu. Bu oran yaş yapısını gösteriyor; fiili istihdam ise kişilerin çalışıp çalışmadığına bağlı.
Yeniden hesaplanan seriye göre çalışma yaşının üstündeki nüfus 2010'da yaklaşık 2,13 milyonken 2026'da 4,79 milyona ulaştı; başka bir deyişle yaklaşık 2,3 katına çıktı. Aynı dönemde çalışma çağındaki nüfus yüzde 21,6 büyüdü. Okullar ve eğitim sistemleri genç kuşağın ihtiyaçlarını karşılarken, sağlık ve sosyal hizmetler de yaşlı nüfustaki artışla baş etmek durumunda.
Sakinlerin ortalama yaşı 2010'daki 27'ye kıyasla 29,6 oldu. En yüksek ortalama yaş 33,6 ile Taşkent'te, en düşük yaş ise 27,4 ile Surhanderya'daydı. 15 yaş ve üzerindeki sakinlerin yüzde 90,7'si en az genel ortaöğretim, yüzde 12'si ise yükseköğretim mezunuydu.
Sayım sırasında yaklaşık 2,09 milyon kişi, çoğunlukla iş veya eğitim nedeniyle daimi ikamet ettiği yerden geçici olarak uzaktaydı. Aile yapısı da değişti: Beş veya daha fazla çocuk doğurmuş kadınların oranı 1989'da yüzde 35,7 iken yüzde 8,8'e düştü.
Sayım nasıl kontrol edildi, sırada ne var?
Ulusal İstatistik Komitesi Başkanı Behzod Hamrayev, katılımcıların yüzde 82,3'ünün sayımı çevrim içi tamamladığını söyledi. Başlangıçta bu oranın yüzde 20 olması bekleniyordu. Harcamalar, ilk tahmin olan 140-150 milyar sumun altında kalarak yaklaşık 56 milyar sum oldu.
Sayımın ardından yapılan araştırmada nüfusun yüzde 97,3'ünün sayıldığı tahmin edildi. Geriye kalan yüzde 2,7'yi belirlemek için idari veri tabanlarından yararlanıldı. Hamrayev, 30'dan fazla devlet kurumunun kayıtlarının karşılaştırıldığını ve ilave olarak tespit edilen her kişinin en az iki bağımsız kaynak üzerinden doğrulandığını söyledi.
Birleşik sayımda, önceki istatistik kayıtlarında yer almayan 985.400 hektar dahil, tarımda kullanılan 4,826 milyon hektar alan da kaydedildi. Yayın ve istatistik reformları birkaç aşamada ilerledi:
- 15 Ocak-28 Şubat 2026: Nüfus ve tarım sayımı yapıldı.
- 30 Haziran 2026: Yetkililer ilk bulguları, maliyeti ve kapsam kontrollerini açıkladı.
- 10 Eylül 2026: PF-190 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, 2027 sonuna kadar nüfus kütüğünün oluşturulmasını öngördü.
- 13 Kasım 2026: Yetkililer güncellenmiş sonuçları açıkladı; 2010-2026 dönemi için yeniden hesaplanan nüfus tahminleri resmiyet kazandı.
- 1 Temmuz 2027: Kalan nüfus sayımı bilgilerinin aşamalı olarak yayımlanması için duyurulan son tarih.
Ulusal İstatistik Komitesi, ayrıntılı derlemenin durumunu yayının kendisinde şöyle açıklıyor:
Bu yayında ön veriler yer almaktadır. İstatistiksel işlemenin tüm aşamaları tamamlandıktan sonra bilgiler, belirlenmiş ulusal ve uluslararası istatistik standartlarına uygun olarak iyileştirilecektir.
Komitenin internet sitesi ve Aholi.uz adlı özel portal üzerinden yeni yayınlar yapılması planlanıyor. Planlanan nüfus kütüğü, sayımlar arasındaki dönemde sürekli güncellenen bir kayıt sağlayarak 1989 sayımına dayalı tahminlere uzun süredir duyulan ihtiyacın bir bölümünü ortadan kaldıracak.
Öne Çıkanlar
- Özbekistan, 15 Ocak 2026'da 39.047.321 kişiyi kaydetti; bu sayı önceki tahminden yaklaşık yüzde 2,1 fazlaydı.
- Etnik Özbekler nüfusun yüzde 89,4'ünü oluştururken, yüzde 91,3'ü ana dili olarak Özbekçeyi belirtti.
- Yaklaşık 189.600 kişi yurt dışında doğdu; bunların yüzde 27'si Taşkent'te yaşıyordu.
- Sakinlerin yüzde 85,3'ü müstakil evlerde, yüzde 12,4'ü apartmanlarda yaşıyordu.
- İkamet örüntülerinin daha doğru ölçülmesinin ardından kentsel nüfus oranı yüzde 50,9'dan yüzde 54,5'e çıkarıldı.
- Ayrıntılı tablolar ön sonuç niteliğini koruyor; kalan bilgilerin 1 Temmuz 2027'ye kadar yayımlanması planlanıyor.






