Kaşkaderya için yeni bir şehir ve daha büyük bir hedef
Özbekistan, Kaşkaderya Bölgesi'nde başlangıçta 500 bin kişilik nüfusa göre Yeni Karşi'yi kurmayı planlıyor. Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, yetkililerden şehrin zamanla 1 milyon kişiye ulaşabilecek şekilde planlanmasını istedi. Önerilen şehirde konutlar, kamu kurumları, işletmeler ve büyük etkinlik mekânları, mevcut bölge merkezinin güneydoğusunda yer alacak.
İçindekiler
- Kaşkaderya için yeni bir şehir ve daha büyük bir hedef
- Yeni Karşi nerede kurulacak?
- Kamu kurumları ve uluslararası etkinlik mekânları
- Elektrikli ulaşım; metro da seçenekler arasında
- Yeni Nasaf dört aşamada geliştirilecek
- Finansman ve planlama takvimi
- Turizm planları altı köye yayılıyor
- Okul başarıları daha geniş kapsamlı eğitim planlarını beraberinde getiriyor
- Yeni projelerin ötesinde yeşil alanlar
- Öne Çıkanlar
Cumhurbaşkanlığı basın servisi, Semerkant ile Guzar'ı birbirine bağlayan A-378 kara yolu ile Şehrisebz yönündeki 4R-79 yolu arasında kalan 5.200 hektarlık alanı kapsayan ön master planı açıkladı. Mirziyoyev'in bölgesel kalkınma toplantısındaki ilk duyurusunda, Karşi şehri, Kokdala ilçesi ve Karşi ilçesinin kesiştiği noktada 5.000 hektarlık bir alandan söz edilmişti.
Nüfus rakamları iki planlama dönemini yansıtıyor: ön planda 500 bin kişi, uzun vadede ise 1 milyon kişiyi barındırma kapasitesi. Bu uzun vadeli hedef, başlangıçta öngörülen nüfusu ikiye katlayacağından ulaşım güzergâhları, kamu hizmetleri ve genişleme alanları en başından itibaren temel kararlar arasında yer alacak.
Karşi Ana Kanalı'nın yanında planlanan 235 hektarlık ayrı bir proje olan Yeni Nasaf kompleksi, bir gezinti yolu, turizm tesisleri ve rekreasyon alanları içerecek. Her iki proje de köy turizmi, okullar, robotik ve yeni yeşil alanları kapsayan daha geniş bir bölgesel programın parçası.
Mirziyoyev, konut planlarını nüfus artışına ve Kaşkaderya'da modern konutlara yönelik talebin yükselmesine bağladı. Önerilen bölgelerde apartmanların yanı sıra alışveriş ve iş merkezleri de bulunacak. Dolayısıyla planlar yalnızca insanların nerede yaşayacağını değil, nerede çalışacağını, kamu hizmetlerinden yararlanacağını ve boş zamanlarını geçireceğini de kapsıyor.
Yeni Karşi nerede kurulacak?
Seçilen alanın büyük bölümü, toprak verimliliğinin düşük olduğu belirtilen kullanılmayan çöl ve meralardan oluşuyor. İki ana yol arasındaki konumu, planlamacılara Karşi ve çevre ilçelerle bağlantılar kurmak için başlangıç noktası sunuyor.
Önerilen şehir 5.200 hektarlık alanıyla 52 kilometrekareyi kapsayacak. Master plan, konutların, yolların, iş yerlerinin, kamu tesislerinin ve açık alanların yerleri dâhil, bu büyüklükteki bir alanın nasıl düzenleneceğini ortaya koyuyor. Bu kararlar, tek tek binalar ve altyapı inşa edilmeden önce hazırlanması gereken ayrıntılı tasarımlara yön verecek.
Planların hazırlanmasına yabancı tasarım ve mimarlık şirketleri de katılacak. Açıklanan öncelikler arasında güvenlik, konfor, erişilebilirlik, karşılanabilirlik ve akıllı şehir ilkelerinin kullanılması yer alıyor. Günlük yaşam açısından akıllı şehir planlaması, ulaşım ve altyapı hizmetleri gibi alanların yönetimine yardımcı olmak üzere bağlantılı sistemlerden ve verilerden yararlanılması anlamına geliyor.
İlk duyuruda yeni bölgelerde yeşil inşaat ilkelerinin uygulanması da istendi. Bu taahhütlerin sakinlere sağlayacağı somut fayda, binalar, caddeler, toplu taşıma ve yeşil alanlar için hazırlanacak nihai tasarımlara bağlı olacak.
Kamu kurumları ve uluslararası etkinlik mekânları
Kaşkaderya Bölge İdaresi olarak bilinen hokimiyatın ve diğer kamu kurumlarının Yeni Karşi'ye taşınması bekleniyor. Böylece önerilen şehir, konut ve ticaret işlevlerinin yanı sıra idari bir rol de üstlenecek.
Kamu kurumları, çalışanlar ve kamu hizmeti almak isteyenler için düzenli olarak ziyaret edilen bir merkez oluşturacak. Bu nedenle kurumların konumu, mevcut kasaba ve köylerde yaşamaya devam edecek olanlar dâhil, bölge genelindeki sakinler açısından önem taşıyor.
Planlarda ayrıca Semerkant ve Buhara'da düzenlenen etkinliklere benzer büyük uluslararası forumlara ev sahipliği yapması amaçlanan bir kongre salonu, konser mekânları ve oteller yer alıyor. Bu tesisler, Yeni Karşi'ye bölge yönetiminin yanı sıra iş seyahatleri ve turizm açısından da rol kazandıracak.
Daha geniş kapsamlı kalkınma toplantısında Mirziyoyev, işletme kredilerine ilişkin koşulların basitleştirilmesi çağrısında bulundu. Bu talep, konaklama işletmeleri, mağazalar, restoranlar ve diğer işletmeler için fırsatlar öngören inşaat ve turizm projeleriyle birlikte gündeme geldi.
Elektrikli ulaşım; metro da seçenekler arasında
Mirziyoyev, yetkililere Yeni Karşi'yi havaalanına ve tren istasyonuna bağlayacak elektrikli toplu taşıma hizmeti sunma talimatı verdi. Önerilen şehir ile çevresindeki bölgeler arasında elverişli bağlantılar kurulmasını da istedi.
Gerekli görülmesi hâlinde yer üstü metro seçeneği gündeme getirildi. Dolayısıyla elektrikli toplu taşıma, planlamada açıkça belirtilen bir öncelik; metro tercihi ise koşula bağlı. Öneriler, ayrıntılı ulaşım ağının daha sonraki planlama çalışmalarında belirlenmesini öngörüyor.
Havaalanı ve tren bağlantılarından farklı gruplar yararlanacak: iş için seyahat edenler, daha uzun yolculuklara çıkan sakinler, forumlara katılan ziyaretçiler ve planlanan otellerde konaklayan turistler. Bu bağlantıların şehir planına dâhil edilmesi, yolcuların istasyon veya havaalanına vardıktan sonra son varış noktalarına nasıl ulaşacaklarının planlamada değerlendirilmesini sağlayacak.
Genişleme hedefi, ulaşım planlamasına daha uzun vadeli bir bakış da kazandırıyor. 500 bin kişiye hizmet verecek bir ağın, Yeni Karşi'nin zamanla 1 milyon nüfusa ulaşması hâlinde artacak talebi karşılayabilecek kapasiteye sahip olması gerekecek. Güzergâhlar, aktarma noktaları ve kamu kurumlarına erişim, insanların kent içinde ne kadar kolay hareket edebileceğini etkileyecek.
Yeni Nasaf dört aşamada geliştirilecek
Yeni Nasaf turizm kompleksi, Karşi ilçesinde Karşi Ana Kanalı boyunca planlanıyor. 235 hektarlık alanda üç kilometre uzunluğunda bir gezinti yolu yer alacak; böylece rekreasyon ve turizm için ayrı bir merkez oluşturulacak.
Proje dört aşamada inşa edilecek. İlk aşama 30 hektarlık alanı kapsayacak ve bir el sanatları köyü ile turizm bölgesini içerecek. Bu ilk aşama, tahsis edilen arazinin yaklaşık yüzde 13'üne karşılık geliyor; alanın büyük bölümü sonraki geliştirme aşamalarına ayrılacak.
Geniş kompleksin oteller, restoranlar, mağazalar, müze, su parkı, oyun alanları ve kayıkla gezilebilecek yapay bir göl içermesi bekleniyor. Bu tesisler, hem bölgede konaklayan ziyaretçilere hem de günübirlik vakit geçirmek için yer arayan ailelere hitap edecek.
El sanatları köyü, zanaatkârlara turizm projesinin içinde bir alan sunarken müze ve rekreasyon tesisleri de etkinlik seçeneklerini çeşitlendirecek. Kanal projesi, çok daha büyük Yeni Karşi şehrinden ayrı; ancak her ikisi de bölgenin kalkınma programının bir parçası olarak planlanıyor.
Finansman ve planlama takvimi
Mirziyoyev, planların hazırlanması için başlangıçta 20 milyar som tahsis edildiğini duyurdu. Bu tutar planlama finansmanı; toplam inşaat bütçesi, konut fiyatları, finansman düzenlemeleri ve tamamlanma tarihleri henüz açıklanmadı.
İlk toplantı duyurusunda, gelişmiş şehir planlama çözümlerinden yararlanılarak bir master plan hazırlanması için iki aylık süre belirlendi. Aynı talimata ilişkin diğer açıklamalarda plan hazırlıklarına iki ay içinde başlanması gerektiği belirtildi. Dolayısıyla takvim, biri planın tamamlanması, diğeri planlama çalışmalarının başlamasıyla ilgili olmak üzere iki farklı şekilde yayımlandı.
Duyuru ve talimatların sıralaması şöyle:
- Bölgesel kalkınma toplantısında Mirziyoyev, 500 bin kişilik Yeni Karşi'yi ve 235 hektarlık Yeni Nasaf kompleksini duyurdu; planlama için başlangıçta 20 milyar som tahsis edildi.
- 22 Ekim 2026 tarihli proje değerlendirmesinde ön şehir planını inceleyen Mirziyoyev, zaman içinde 1 milyon kişiyi barındırabilecek kapasite oluşturulmasını istedi.
- Kanal kompleksi, 30 hektarlık el sanatları köyü ve turizm alanıyla başlayarak dört aşamada tamamlanacak.
- Ayrı köy turizmi talimatlarında bir aylık planlama süresi ve 50 milyon dolarlık projelerin 1 Mart'ta başlatılması hedefi belirlendi.
Bölgesel toplantı açıklamasında 1 Mart hedefinin hangi yıla ait olduğu belirtilmedi. Ertesi yıl başlaması öngörülen eğitim ve tatil köyü projeleri için de yıl belirtilmediğinden bu göreli takvimlere kesin bir yıl atamak mümkün değil.
Turizm planları altı köye yayılıyor
Mirziyoyev, Kaşkaderya'nın yılda 6 milyon turisti çekme potansiyeli olduğunu söyledi. Bölgesel toplantı sırasında yetkililer, yıl başından bu yana 500 bini Gelon köyüne olmak üzere 2,5 milyon ziyaretçi geldiğini bildirdi.
Gelon için açıklanan rakam, toplantıda belirtilen bölgesel toplamın beşte birine karşılık geliyordu. 6 milyon rakamı yıllık potansiyel olarak sunulurken 2,5 milyon, yılın yalnızca geride kalan bölümünü kapsıyordu.
Tataristan'la iş birliği içinde geliştirilen Gelon'daki kayak merkezinin ilk aşamasının ertesi yıl açılması planlanıyordu. Yetkililerden ayrıca Çirokçi ilçesindeki Taragay, Kitab ilçesindeki Başir ve Yakkabog ilçesindeki Tatar köylerinin yerel kültür ve köy yaşamını temel alan turizm merkezlerine dönüştürülmesini değerlendirmeleri istendi.
Şehrisebz ilçesindeki Sayyod ve Suvtuşar köyleri, dağ nehirlerinin rafting ve spor turizmine elverişli olabileceği yerler olarak belirlendi. Bu öneriler, bölgeye Karşi çevresinde planlanan oteller, forumlar ve kanal etkinliklerinin ötesinde çeşitli ziyaretçi deneyimleri sunacak.
Yetkililere altı köy için planları bir ay içinde hazırlamaları ve 50 milyon dolarlık projeleri 1 Mart'tan itibaren başlatmaları talimatı verildi. Her yıl düzenlenmesi önerilen bahar gıda festivalleri de şöyle: Guzar'da Lola va kabob, Kokdala'da Chiyal yaxna.
Okul başarıları daha geniş kapsamlı eğitim planlarını beraberinde getiriyor
Bölgesel kalkınma toplantısında, en başarılı okulların dışındaki eğitim olanaklarının da genişletilmesi için öğrencilerin elde ettiği başarılar gündeme getirildi. Karşi Cumhurbaşkanlığı Okulu, Cambridge sınavlarında yüzde 98 başarı oranıyla ülke genelinde ilk sırada yer aldı.
Abdulla Oripov Yaratıcı Okulu öğrencileri Zakovat bilgi yarışmasını kazandı. Koson'dan 11. sınıf öğrencisi Murodjon Halimov, SAT sınavında 1.600 puanla tam puan aldı. SAT, özellikle ABD'de üniversiteye girişte kullanılan standart bir sınavdır.
Mirziyoyev, bölgedeki yetenekli gençlere yabancı dillerde fen bilimleri eğitimi alma fırsatı verilmesi hâlinde başarılı sonuçlar elde edebileceklerini söyledi. Matematik ve kesin ölçüm ile hesaplamaya dayanan diğer dersler bu kapsama giriyor.
Ertesi yıldan itibaren her ilçede bir okulda bu dersler yabancı dilde okutulmaya başlanacak. Bu öneri, programın yalnızca Karşi'de yoğunlaşması yerine ilçelerin tamamında erişilebilir olmasını sağlayacak.
Özbek öğrencilerin dünya robotik yarışmasındaki başarısı, yıl sonuna kadar her ilçede bir robotik kulübü kurulması planlarını da beraberinde getirdi. Her kulübe ekipman verilecek; böylece öğrenciler makine yapımı ve programlama çalışmaları yapabilecek.
Her yıl mart ayında bölgesel bir okul robotik şampiyonası düzenlenecek. Açıklanan ödüller birincilik için 30 milyon som, ikincilik için 20 milyon som ve üçüncülük için 10 milyon som; ilk üç sıranın toplam ödül havuzu 60 milyon som olacak.
Yeni projelerin ötesinde yeşil alanlar
Kaşkaderya'da fidan dikimi ve yeşil alanların artırılması için bölgesel bir yaklaşım da geliştirilecek. Talimat, Yeni Karşi ve Yeni Nasaf'ın sınırlarını aşarak mevcut mahalleleri de kapsıyor.
Bahar bayramı Nevruz'dan önce her yıl En Yeşil Mahalle yarışması düzenlenecek. Mahalle, yerel bir topluluk ve yerleşim birimini ifade ediyor; yarışma, iyileştirme çalışmalarını sakinlerin yaşadığı yerel düzeyde örgütlemenin bir yolu olacak.
Kazanan topluluklara elektrikli otomobiller dâhil değerli ödüller verilecek. Bu girişim, büyük inşaat, turizm ve eğitim projelerinin ağırlıkta olduğu programa mahalle ölçeğinde bir boyut ekliyor.
Kalkınma toplantısının sonunda bölge ve ilçe yöneticileri sunum yaptı; toplantıda ayrıca topluluk temsilcileriyle görüşmeler gerçekleştirildi. Duyurulan projelerin kullanıma hazır konutlara, ulaşım hizmetlerine, ziyaretçi tesislerine ve donanımlı sınıflara dönüşmesi, artık yetkililere verilen ayrıntılı planlama ve uygulama çalışmalarına bağlı.
Öne Çıkanlar
- Yeni Karşi'nin ön planı 500 bin kişilik nüfusu öngörüyor; talimatlarda zaman içinde nüfusun 1 milyona çıkarılabilecek şekilde planlanması isteniyor.
- Şehir için seçilen alan, ilk duyuruda belirtilen 5.000 hektara karşılık, A-378 ve 4R-79 yolları arasında 5.200 hektarlık bir bölgeyi kapsıyor.
- Bölge yönetimi kurumları, oteller, konser mekânları ve bir kongre salonunun şehirde yer alması planlanıyor.
- Elektrikli toplu taşıma havaalanı ile tren istasyonunu birbirine bağlayacak; yer üstü metro ise koşula bağlı bir seçenek.
- Yeni Nasaf, Karşi Ana Kanalı'nın yanında 235 hektarlık bir alana yayılacak ve ilk 30 hektarlık aşamayla başlayarak dört aşamada geliştirilecek.
- Planlama için başlangıçta 20 milyar som tahsis edildi; toplam inşaat bütçesi ve tamamlanma tarihleri henüz açıklanmadı.
- Daha geniş programda 50 milyon dolarlık köy turizmi projeleri, fen derslerinin yabancı dillerde verilmesi, ilçe robotik kulüpleri ve mahalleleri yeşillendirme yarışması yer alıyor.






