Daha fazla insan, daha az doğum ve artan iş ihtiyacı
Ulusal İstatistik Komitesi’ne atfedilen verilere göre Özbekistan’ın nüfusu 1 Ekim 2026’da 39,535 milyona ulaştı. Her yıl 600 binden fazla genç ülkenin iş gücü piyasasına katılıyor. 2030’a gelindiğinde iş arayanların yıllık sayısı bir milyona yaklaşabilir.
İçindekiler
- Daha fazla insan, daha az doğum ve artan iş ihtiyacı
- Nüfus verileri ne gösteriyor?
- Nüfus sayımı planlamayı nasıl değiştiriyor?
- Okullar baskının şimdiden görüldüğü yerleri ortaya koyuyor
- Özbek işçiler nerelerde iş buluyor?
- Yabancı işverenler neden daha fazla işçi arıyor?
- Farklı ülkeler farklı hazırlıklar gerektiriyor
- Rusya ve Özbekistan işe alımı daha düzenli hâle getirmek istiyor
- İşçi dövizleri ailelere destek olurken ülke içinde de nitelikli çalışana ihtiyaç var
- Öne Çıkanlar
Doğumlar azalırken nüfus artıyor. Ocak-eylül döneminde 638.600 çocuk dünyaya geldi; bu, 2025’in aynı dönemine göre 26 bin daha az. Doğum sayısı ölümleri yine de 515.200 aştı. Aileler ve kamu kurumları açısından bu, sınıflara, sağlık hizmetlerine, konuta ve nihayetinde bir haneyi geçindirmeye yetecek ücretli işlere yönelik talebin süreceği anlamına geliyor.
Göç, şimdiden geniş ölçekte istihdam sağlıyor. Merkez Bankası’nın değerlendirmesinde aktarılan Göç Ajansı verilerine göre, yaklaşık 40 ülkede çalışan Özbekistan vatandaşı sayısı 1,4 milyon civarında. Bunların 834.200’ü, yani yaklaşık yüzde 60’ı Rusya’da bulunuyor. Ancak işçi arayan hedef ülkelerin çeşitlenmesiyle Avrupa ve Doğu Asya’daki istihdam da genişliyor.
Dolayısıyla Özbekistan’ın birbiriyle bağlantılı iki görevi var: Ülkede daha fazla fırsat yaratmak ve vatandaşların yurt dışında güvenilir iş bulmasına yardımcı olmak. Yurt dışından elde edilen kazançlar aileleri destekliyor ve iç iş gücü piyasası üzerindeki baskıyı azaltıyor. Hemşire, mühendis ve eğitimli diğer çalışanları yabancı işverenler için işe almak ise bu becerilere Özbekistan içinde ihtiyaç duyulduğunda zor bir tercih yaratıyor.
Nüfus verileri ne gösteriyor?
Ulusal İstatistik Komitesi’nin ilk çeyrek demografik bülteninde 1 Nisan 2026 itibarıyla 38.382.700 daimi ikamet eden kişi kaydedildi. Bu, bir yıl öncesine göre 684.900 kişilik, yani yüzde 1,8’lik artış demek. Ekim verisi de yüzde 1,8’lik yıllık büyümeye işaret ediyor. Ayrıca, önceki tahminlere yaklaşık 810.600 kişinin eklenmesine yol açan bir nüfus sayımı düzeltmesi bildiriliyor.
İstatistiksel düzeltmeyle nüfus artışının nasıl örtüştüğünü tam olarak açıklığa kavuşturmak için nisan nüfus tahmini, ekim toplamı ve nüfus sayımı düzeltmesinin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. Nüfus sayımı, daha önce kayıtlara girmemiş sakinleri tespit ederek nüfus tahminlerinde kullanılan başlangıç sayısını değiştirebilir.
Komitenin üç aylık verileri, doğumlarla ölümler arasındaki fark olan doğal nüfus artışına ilişkin ayrıntılı bir tablo sunuyor. Özbekistan’da ocak-mart döneminde 191.100 doğum ve 43.500 ölüm kaydedildi; doğal nüfus artışı 147.600 kişi oldu. Doğumlar 2025’in aynı çeyreğine göre 7 bin azalırken ölümler 2.100 arttı.
Üç aylık doğum serisi, karşılaştırmaların neden belirli bir döneme göre yapılması gerektiğini de gösteriyor. İlk çeyrekteki doğum sayısı 2022’de 215 binden 2023’te 203.600’e geriledi; 2024’te 205.700’e yükseldi, ardından 2025’te 198.100’e ve 2026’da 191.100’e düştü. Son çeyreklik toplam, 2022’deki rakamdan yaklaşık yüzde 11 daha düşüktü.
Nüfus sayımı planlamayı nasıl değiştiriyor?
19 Eylül 2025 tarihli UP-173 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, nüfus ve tarım sayımının birlikte yapılmasını öngördü. Hükümetin 2026 nüfus sayımı sayfasında kayıt dönemi 15 Ocak-28 Şubat olarak belirtiliyor. Anket 54’ü nüfusa, 17’si tarıma ilişkin olmak üzere 71 soru içeriyor.
Takvim, Özbekistan’ın demografi ve istihdam planlamasındaki birkaç aşamayı bir araya getiriyor:
- 10 Temmuz 2025: Özbekistan ile Rusya arasındaki işe alım görüşmelerine ilişkin yayımlanan ayrıntılarda Work in Russia platformuyla iş birliği anlatıldı.
- 19 Eylül 2025: UP-173 sayılı Kararname ile nüfus ve tarım sayımı yapılması kararlaştırıldı.
- 15-31 Ocak 2026: Sakinler OneID üzerinden çevrimiçi kayıt yaptırabildi.
- 4-28 Şubat 2026: Mahalla Seven mahalle ekiplerine tabletlerle ev ziyaretleri yapma görevi verildi.
- 1 Nisan 2026: Üç aylık demografik bültende 38,383 milyon daimi ikamet eden kişi kaydedildi.
- 1 Ekim 2026: Daha sonraki nüfus verisi 39,535 milyona ulaştı.
Hükümet, nüfus sayımı bilgilerinin gizli olduğunu ve anket yanıtlarının başka kurumlarla paylaşılmadığını belirtiyor. Daha doğru bir sayım, planlama açısından kaç kişinin hangi hizmetlere ihtiyaç duyduğunu ve nerede yaşadığını belirlemeye yardımcı oluyor. Nüfus tahminleri okul kapasitesi, sağlık merkezleri ve yerel altyapıya ilişkin kararları etkilediğinden bu bilgi önem taşıyor.
Okullar baskının şimdiden görüldüğü yerleri ortaya koyuyor
Taşkent’te 2025/2026 eğitim yılında 141 bin okul yeri açığı vardı. Bugün doğumların azalması, okul çağına ulaşan çocuklar ya da istihdama katılmaya hazırlanan gençler için kısa vadede pek bir rahatlama sağlamıyor.
Başkent, Özbekistan’ın diğer bölgelerinden de sakin çekiyor. Ocak-mart 2026 döneminde Taşkent şehrine ülkenin diğer bölgelerinden 27.698 kişi geldi, 20.378 kişi ise başka bölgelere gitti. Böylece yalnızca üç ayda ülke içinden net 7.320 kişilik bir göç yaşandı.
Özbekistan nüfusu kent ve kırsal bölgeler arasında neredeyse eşit dağılmış durumda. Nisan bülteninde 19.541 milyon kent sakini, toplam nüfusun yüzde 50,9’u; 18.841 milyon kırsal kesim sakini ise yüzde 49,1’i olarak kaydedildi. Bu nedenle istihdam politikalarının başkent ve diğer büyük şehirlerin ötesine ulaşması gerekiyor.
Yetkililer yeni çalışanları istihdam etmek için sanayi, hizmetler ve bilgi teknolojileri alanlarını geliştiriyor. Asıl sınav, gençlerin yaşadığı yerlerde fırsatların bulunup bulunmadığı, aldıkları eğitimin açık pozisyonlara uygun olup olmadığı ve ücretlerin aile giderlerini karşılayıp karşılamadığı. Sınıf inşa etmek bu sürecin bir aşamasını karşılıyor; mezunların ardından ücretli işe geçiş yapabilmesi gerekiyor.
Özbek işçiler nerelerde iş buluyor?
Merkez Bankası’nın aktardığı Göç Ajansı verilerine göre, 834.200 işçiyle Rusya Özbekistan’ın en büyük yabancı iş gücü piyasası olmayı sürdürüyor. Avrupa ülkelerinin toplamı 258 bin; onu 84.400 işçiyle Kazakistan, 72.100 işçiyle Türkiye ve 46.400 işçiyle Güney Kore izliyor. Diğer ülkelerde ise 97.700 işçi bulunuyor.
Avrupa’daki toplam çalışan sayısı, iki varış noktası için verilen rakamlar esas alındığında, Rusya’da çalışanların yaklaşık yüzde 31’ine karşılık geliyor. Rusya hâlâ başı çekiyor, ancak Özbek işçilerin artık geleneksel bölgesel güzergâhlardan daha geniş bir hedef ülke yelpazesi var.
Merkez Bankası değerlendirmesinde, Bağımsız Devletler Topluluğu ülkelerindeki göçmen sayısının yüzde 29 azaldığı; Avrupa’da yüzde 42, Doğu Asya’da ise yüzde 26 arttığı belirtiliyor. Yurt dışında çalışanların 398.900’ü, yani yüzde 28,6’sı kadın; 402.100’ü, yani yüzde 28,9’u gençlerden oluşuyor.
Özbekistan’ın iş gücü göçünün düzenlenmesine yönelik 23 ülkeyle imzaladığı 48 anlaşması var. Ülke, 2025 ve 2026’da 14 ülkeyle 18 anlaşma imzaladı ve 36 ülkede 325’ten fazla büyük işveren ve işe alım şirketiyle iş birliği geliştirdi. Göç Ajansı, 2026 başından bu yana 124.500 vatandaşın yurt dışında yüksek ücretli olarak tanımlanan işlere yerleştiğini belirtiyor.
Yabancı işverenler neden daha fazla işçi arıyor?
Merkez Bankası, yurt dışındaki fırsatların genişlemesini hedef ülkelerdeki yaşlanan nüfusa ve işçi açığına bağlıyor. Değerlendirmede aktarılan bir tahmine göre Avrupa’da 2030’a kadar 7,5 milyon ile 10,5 milyon arasında işçi açığı yaşanabilir. Mühendislik, imalat, ulaştırma, tarım, sağlık, teknoloji ve turizm alanlarında talep bulunuyor.
Almanya, bu talebin boyutunu gösteriyor. Değerlendirmede aktarılan tahminlere göre Almanya’nın ekonomik büyümeyi koruyabilmek için her yıl en az 400 bin nitelikli göçmen çekmesi gerekiyor. Bakım hizmetine ihtiyaç duyanların sayısı 2030’a kadar 5,7 milyona ulaşabilir; bu da sağlık ve bakım alanlarında yaklaşık 500 bin ek çalışana ihtiyaç doğurabilir. Birleşik Krallık’ta ise 90 bin ek bakım çalışanına ihtiyaç duyulabilir.
Japonya; sağlık, tarım ve inşaat alanlarında 6 milyon ile 7 milyon arasında işçi açığıyla karşı karşıya kalabilir. Güney Kore’de gemi yapımı, metal işleme, elektronik ve imalat gibi sektörlerde öngörülen açık 1,2 milyon ile 1,5 milyon arasında.
Körfez ülkeleri de başka fırsatlar sunuyor. Değerlendirmede Suudi Arabistan’da 1,5 milyon ile 2 milyon arasında, Birleşik Arap Emirlikleri’nde ise yaklaşık bir milyon ek işçi talebi olabileceği belirtiliyor. Suudi Arabistan’da inşaat, teknik işler ve sağlık; BAE’de ise konaklama, havacılık ve lojistik alanlarında talep var.
Bu tahminler, Özbekistan’ın işe alım ortaklıklarını neden genişlettiğini açıklamaya yardımcı oluyor. Ancak bir işverenin personel ihtiyacının gerçek bir iş olanağına dönüşmesi için adayın nitelikleri ve dil becerileriyle, göçmenlik koşullarını karşılama becerisinin eşleşmesi gerekiyor.
Farklı ülkeler farklı hazırlıklar gerektiriyor
Almanya’da hemşire olarak çalışmak isteyenlerin diplomalarının tanınması ve Almanca B2 düzeyinde yeterlilik göstermesi gerekiyor. B2 düzeyi genellikle karmaşık konuşmaları anlayabilmeyi ve profesyonel ortamlar da dahil olmak üzere bağımsız iletişim kurabilmeyi ifade ediyor.
Japonya’nın Belirli Nitelikli İşçi programına başvuranların mesleki ve dil sınavlarını geçmesi gerekiyor. Özbekistan, mesleki eğitim ve dil kursları aracılığıyla adaylar yetiştiriyor. Yabancı işverenler ise 100 binden fazla nitelikli uzman talep etti.
Rusya, özellikle Rusça bilen ve daha az örgün eğitim almış birçok işçi için daha erişilebilir bir seçenek sunuyor. Özbekistan vatandaşları Rusya’ya vizesiz girebiliyor; ancak çalışmak için genellikle uygun koşulları sağlayan yabancı ülke vatandaşlarına çalışma izni veren bir iş patenti gerekiyor. Çok sayıda açık pozisyon için uzmanlık eğitimi şartı aranmıyor.
Dolayısıyla seçim, ilanda belirtilen ücretten ibaret değil. İşçinin eğitimin maliyetini ve süresini, sınav koşullarını, işe alım düzenlemelerini ve sunulan istihdam şartlarını değerlendirmesi gerekiyor. Özbekistan’ın anlaşmaları, başvuranlarla işverenleri hareket öncesinde buluşturmayı ve hazırlığı belirli bir işle daha yakından ilişkilendirmeyi amaçlıyor.
Rusya ve Özbekistan işe alımı daha düzenli hâle getirmek istiyor
Özbekistan ile Rusya, işe alım sistemlerini Rusya’nın Work in Russia platformuna bağlama konusunu görüştü. 10 Temmuz 2025’te yayımlanan ayrıntılarda, Özbekistan Göç Ajansı temsilciliği için resmî bir hesap oluşturulması ve istihdam süreçlerini açıklayan ortak bir bilgi aracı hazırlanması planları anlatıldı.
Görüşmelerde işe alım prosedürlerinin basitleştirilmesi, güvenilir işverenlerin seçilmesi ve işverenlerin güvenilirliğinin ortaklaşa denetlenmesi ele alındı. Rusya tarafı sistemleri birbirine bağlamaya teknik açıdan hazır olduğunu belirtirken Özbekistan yasal istihdam kanallarını genişletmekle ilgilendiğini bildirdi.
Eylül ayındaki görüşmelerde ayrıca işçilerin ayrılmadan önce geçireceği sağlık muayeneleri, belge doğrulaması, biyometrik kayıt ve Rusça sınavları ele alındı. Önerilen yaklaşıma göre göçmenler, işverenlerini ve işe alım koşullarını önceden bilecek. İki ülke ayrıca istihdamın aşama ve koşullarını açıklayan bilgilendirmeler hazırlama konusunda anlaştı.
Düzenli işe alımın işçiler açısından değeri somut ayrıntılarda yatıyor: Kendilerini kimin işe alacağı, ne iş yapacakları ve hangi koşulların geçerli olacağı. Rus işletmeleri açısından ise bilinen açık pozisyonlar için işe alım imkânı sunuyor. Daha büyük bir iş gücü arzı bazı sektörlerde ücretleri artırma baskısını da azaltabilir. Buna karşılık ülkeye gelenler ucuz konutlara, aileleriyle taşınmaları hâlinde de okullara ve sağlık merkezlerine yönelik talebi artırıyor.
İşçi dövizleri ailelere destek olurken ülke içinde de nitelikli çalışana ihtiyaç var
Özbekistanlı göçmen işçiler 2025’te ülkelerine 18,9 milyar dolar gönderdi. İşçi dövizleri olarak bilinen bu transferler, hanelere ülke dışındaki ekonomilerde kazanılmış gelir sağlıyor ve günlük ihtiyaçlara yönelik harcamaları destekliyor. Yurt dışında istihdam, yerel açık pozisyonların iş arayanların sayısının altında kaldığı durumlarda da bir çıkış yolu sunuyor.
Özbekistan bu yararlarla eğitimli çalışanların ülkeden ayrılmasını dengelemek zorunda. Yurt dışında çalışan bir hemşire yakınlarına para gönderebilir; ancak ülkesindeki bir sağlık merkezi hastalara bakacak nitelikli bir çalışana hâlâ ihtiyaç duyar. Aynı gerilim, yetiştirilmesi zaman ve kaynak gerektiren mühendisler ve diğer uzmanlar için de geçerli.
İstatistikler farklı hareket türlerini gösteriyor. Ulusal İstatistik Komitesi, 2026’nın ilk çeyreğinde Özbekistan’da yaşamak üzere yurt dışından gelen 721 kişiyi ve yurt dışında yaşamak üzere ülkeden ayrılan 2.277 kişiyi kaydetti. İş gücü göçü verileri ise yurt dışında çalışan vatandaşları kapsıyor; bu kişilerin çoğu Özbekistan’daki evleri ve aileleriyle bağlarını koruyor.
Özbekistan’ın büyüyen genç iş gücü, geniş bir potansiyel çalışan havuzu oluşturuyor. Bu kişilerin Rusya’yı, Avrupa’yı, Doğu Asya’yı ya da ülkede çalışmayı tercih etmesi ücretlere, niteliklere ve işe alım koşullarına bağlı olacak. Öncelikli görev, nüfus artışını ve eğitimi güvenilir işlere dönüştürürken temel hizmetlerde yeterli çalışanı tutmak.
Öne Çıkanlar
- Özbekistan’ın nüfusu 1 Ekim 2026’da 39,535 milyona ulaştı; önceki tahminlere nüfus sayımı düzeltmesi de eklendi.
- Ocak-eylül döneminde doğumlar 638.600’e geriledi, ancak doğum sayısı ölümleri 515.200 aştı.
- Her yıl 600 binden fazla genç iş gücü piyasasına katılıyor; bu sayı 2030’a kadar bir milyona yaklaşabilir.
- Yaklaşık 1,4 milyon Özbekistan vatandaşı yurt dışında çalışıyor. Bunların 834.200’ü Rusya’da, 258 bini Avrupa’da.
- Özbekistan ile Rusya dijital işe alım, işveren denetimleri ve işçilerin hareket öncesi hazırlığı konularını görüşüyor.
- Göçmen işçiler 2025’te ülkelerine 18,9 milyar dolar gönderdi. Özbekistan’ın kendi ekonomisi ve kamu hizmetleri için de nitelikli çalışanlara ihtiyacı sürüyor.






