3,13'lük oy farkı yeni bir anayasal uyarıyı beraberinde getirdi
Japonya Yüksek Mahkemesi, 11 Kasım 2026'da, 20 Temmuz 2025'teki Üst Meclis seçiminin anayasaya aykırılık durumunda yapıldığına hükmetti. Mahkeme, oyların ağırlığı arasındaki en yüksek farkın 3,13'e ulaşmasını, yıllardır reformun ilerleyememesinin ardından artık kabul edilemez buldu. Seçimin iptal edilmesi taleplerini reddeden mahkeme, sonuçları geçerli bıraktı.
İçindekiler
- 3,13'lük oy farkı yeni bir anayasal uyarıyı beraberinde getirdi
- Eşitsiz oy ağırlığı ne anlama geliyor?
- Parlamentonun ilerleme kaydedememesi neden önemliydi?
- Önceki reformlar rakamları nasıl değiştirdi?
- Seçim sonuçları neden geçerli kalıyor?
- Yargıçlar ve taraflar neden farklı görüşteydi?
- Seçmenler ve yasa koyucular için sonuçları
- Öne Çıkanlar
En büyük fark Kanagawa ve Fukui prefektörlükleri arasındaydı. Kanagawa'da seçilmiş temsilci başına kayıtlı seçmen sayısı, Fukui'dekinin 3,13 katıydı. Uygulamada bu, Kanagawa'daki bir seçmenin temsil payının Fukui'deki bir seçmenin payının üçte birinden az olduğu anlamına geliyordu.
Yüksek Mahkeme Büyük Dairesi'ne Başkan Yargıç Yukihiko Imasaki başkanlık etti. 15 yargıçtan 10'u anayasaya aykırılık tespitini destekledi. Beş yargıç ise seçimin anayasaya uygun olduğu görüşündeydi. Karar, Japonya genelindeki seçim sonuçlarını geçersiz kılmak isteyen iki avukat grubunun açtığı 16 davayı sonuçlandırdı.
Karar, Yüksek Mahkeme'nin en yüksek farkın 4,00'ın altında olduğu bir Üst Meclis seçimini anayasaya aykırılık durumunda yapılmış saydığı ilk karar oldu. Mahkemenin bu yöndeki önceki tespiti, farkın 4,77 olduğu 2013 seçimine ilişkindi. Son karar, temsilin nasıl dağıtıldığını değiştirmesi için Japonya parlamentosu Diet üzerindeki baskıyı yeniden artırıyor.
Eşitsiz oy ağırlığı ne anlama geliyor?
Kanagawa ve Fukui, davaların merkezindeki sorunu ortaya koyuyor: Bir temsilci diğerine kıyasla çok daha fazla seçmene hizmet ettiğinde, her seçmenin temsil payı küçülüyor. Anayasal kaygının temelinde, her kişinin oyunun değerinin eşit olması ilkesi bulunuyor.
Karşılaştırmada, her prefektörlüğün toplam nüfusu değil, temsilci başına düşen seçmen sayısı esas alınıyor. Bir seçim çevresinde seçilmiş temsilci 3,13 kat fazla seçmene hizmet ediyorsa, o çevredeki her seçmenin temsil payı, karşılaştırmanın diğer ucundaki çevredeki bir seçmenin payının yaklaşık yüzde 32'si oluyor.
En yüksek fark, aynı seçim sistemi kullanılmasına rağmen 2022'deki 3,03 seviyesinden 2025'te 3,13'e çıktı. Bu, 0,10'luk ya da önceki orana kıyasla yaklaşık yüzde 3,3'lük bir artıştı. Sistemi savunan seçim kurulları, farkın sınırlı ölçüde büyüdüğünü ileri sürdü.
Çoğunluk, hem eşitsizliğin boyutunu hem de parlamentonun zaman içindeki tepkisini değerlendirdi. Karar, önceki değişikliklerin farkı azaltmasının ardından eşitsizliğin yeniden büyümesinden duyulan rahatsızlığı yansıtıyordu.
Parlamentonun ilerleme kaydedememesi neden önemliydi?
Yüksek Mahkeme, 2022 Üst Meclis seçimine ilişkin 2023 tarihli kararında parlamentoyu zaten harekete geçmeye çağırmıştı. Mahkeme, oy farkını düzeltmeyi acil bir görev olarak nitelemiş ve seçim düzenlemelerinin köklü biçimde gözden geçirilmesinin değerlendirilmesini istemişti.
2025 seçimine gelindiğinde en yüksek fark büyümüş, düzeltici yeni bir yasa çıkarılamamıştı. Büyük Daire, harekete geçme ihtiyacı giderek artarken parlamentonun büyük ölçüde benzer gerekçeleri tekrarladığını belirtti.
Yüksek Mahkeme, çoğunluğun Diet'in tepkisine ilişkin değerlendirmesini açıklarken, eşitsizlikleri azaltmaya yönelik çabaların:
durakladığını
belirtti. Mahkeme ayrıca 3,13'lük farkı:
göz ardı edilmesi zor
olarak niteledi.
Birleşik seçim çevrelerini getiren yasal değişikliklerin üzerinden yaklaşık on yıl geçmişti. Çoğunluk, seçim reformunun zaman aldığını kabul etmekle birlikte, süregelen dengesizliğin anayasal kaygı yaratacak kadar ciddi bir düzeye ulaştığı sonucuna vardı. Zamanın geçmesi ve daha fazla ilerleme kaydedilmemesi, daha önce kabul edilebilir bulunan oranlara yakın bir farkın neden bu kez farklı bir karara yol açtığını açıklamaya yardımcı oldu.
Önceki reformlar rakamları nasıl değiştirdi?
Japonya, 2016 Üst Meclis seçimi öncesinde seçim yasasını gözden geçirerek Tottori ile Shimane'yi, Tokushima ile Kochi'yi tek seçim çevresinde birleştirdi. Nüfusu daha az olan bu prefektörlüklerin birleştirilmesi, seçim çevreleri arasındaki oy ağırlığı farkını azaltmayı amaçlıyordu.
Her iki birleşik seçim çevresi de 2025 seçiminde varlığını korudu. Tarihsel veriler, önceki seçimlerin ardından farkın önemli ölçüde azaldığını, daha sonra ise kademeli olarak yeniden büyüdüğünü gösteriyor:
- 2010: En yüksek fark 5,00'dı. Yüksek Mahkeme, seçimin anayasaya aykırılık durumunda yapıldığına hükmetti.
- 2013: Fark 4,77 oldu ve mahkeme yine anayasaya aykırılık durumu tespitinde bulundu.
- 2016: Birleşik seçim çevrelerinin oluşturulmasının ardından fark 3,08'e indi. Mahkeme seçimin anayasaya uygun olduğuna hükmetti.
- 2019: Fark 3,00'a geriledi ve seçim anayasaya uygun bulundu.
- 2022: Fark 3,03'e yükseldi. Seçim anayasaya uygun bulundu, ancak mahkeme 2023 tarihli kararında daha fazla reform yapılmasını istedi.
- 20 Temmuz 2025: Bir sonraki seçim aynı sistemle yapıldı ve en yüksek fark 3,13'e ulaştı.
- 11 Kasım 2026: Yüksek Mahkeme, seçimin iptal edilmesi taleplerini reddederken 2025 seçiminin anayasaya aykırılık durumunda yapıldığına hükmetti.
2025'teki oran, 2013'te kaydedilen 4,77'den yaklaşık yüzde 34 daha düşüktü. Buna karşın mahkeme aynı anayasal sınıflandırmaya vardı. Kararda, sayısal farkın yanı sıra reformun kalıcılığına ve parlamentonun önceki uyarılara verdiği yanıta ağırlık verildi.
Seçim sonuçları neden geçerli kalıyor?
Avukatlar mahkemeden verdiği karardan daha ileri bir adım atmasını, seçimi iptal etmesini istedi. Seçmenlere eşit davranılmadığını ve parlamentonun farkı oy verme öncesinde düzeltmek yerine büyümesine izin verdiğini savundular.
Japonya'daki seçim davalarında üç ayrı sınıflandırma kullanılıyor: anayasaya uygun seçim, anayasaya aykırılık durumunda yapılmış seçim ve parlamentonun makul süre içinde harekete geçmemesinin ardından seçim düzenlemelerinin anayasaya aykırı olduğuna ilişkin tespit. Orta kategorideki tespit, düzeltilmesi gereken bir eşitsizlik düzeyini ortaya koyarken parlamentonun harekete geçmesi için gereken süreyi ve takdir yetkisini de hesaba katıyor.
Büyük Daire bu orta kategoride karar kıldı. Mahkeme kararını açıklarken, en yüksek farkların 3,00 ile 3,08 arasında olduğu önceki üç Üst Meclis seçimine ilişkin anayasal tespitlerini dikkate aldı.
Seçmenler ve seçilmiş temsilciler açısından kısa vadeli sonuç açık: 2025 seçimi geçerliliğini koruyor. Mahkeme kararı, dikkati gelecekteki seçimlerde uygulanacak düzenlemelerin değiştirilmesine yöneltiyor. Düzeltici bir yasanın çıkarılması için takvim belirlenmedi.
Yargıçlar ve taraflar neden farklı görüşteydi?
Seçimin anayasaya uygun olduğunu düşünen beş yargıç, parlamentonun reform üzerinde uzlaşması ve kamuoyunun desteğini alması için gereken zamana daha fazla ağırlık verdi. Bu görüş, seçim çevrelerinin ve temsil yapısının nasıl değiştirilmesi gerektiğine karar vermenin zorluklarını yansıtıyordu.
Kamu Görevlileri Seçim Yasası kapsamında davalı konumundaki seçim kurulları, zor meselelerin dikkatle değerlendirilmesi ve kısıtlamalar nedeniyle reformun tamamlanamadığını savundu. Parlamento görüşmelerinin sürdüğünü ve orandaki sınırlı artışın sistemi anayasal sınırlar içinde bıraktığını ileri sürdüler.
Avukatlar hem seçmenlere eşit davranılmamasına hem de düzeltici adımlar atılmamasına itiraz etti. Mahkemeden sandalyelerin nüfusla orantılı biçimde dağıtılmasını istemekle birlikte, 2025 seçiminin anayasaya aykırı ve geçersiz ilan edilmesi gerektiğini savundular.
Alt mahkemeler de farklı görüşlere varmıştı. Yüksek Mahkeme kararından önce verilen 16 yüksek mahkeme kararının 11'inde anayasaya aykırılık durumu tespit edilirken beşinde seçim anayasaya uygun bulundu. Yüksek Mahkeme çoğunluğu, nihayetinde süregelen dengesizliğe ve parlamentoda yeterli ilerleme kaydedilmemesine daha fazla ağırlık verdi.
Seçmenler ve yasa koyucular için sonuçları
Temmuz 2025 seçimi, iktidar koalisyonunun çoğunluğunu kaybetmesiyle ulusal siyaseti zaten değiştirmişti. O dönemde Başbakan Shigeru Ishiba'nın Liberal Demokrat Partisi ile koalisyon ortağı Komeito, meclisteki denetimi kaybetti. Yüksek Mahkeme'nin iptal talebini reddetmesi, seçim sonuçlarını geçerli bırakıyor.
Seçim düzenlemeleri değiştirilene kadar Kanagawa seçmenleri, kararda belirtilen temsil farkından etkilenmeye devam edecek. Hesaplamanın diğer ucunda ise temsilci başına daha az seçmenin düştüğü Fukui yer alıyor. Parlamentonun atacağı her adım, sandalyelerin seçim çevreleri arasında nasıl dağıtılacağını ve sistemin ne ölçüde eşitsizlik üretmeye devam edeceğini ele almak zorunda.
2016 öncesinde oluşturulan birleşik seçim çevreleri, farkı azaltmak için daha önce uygulanan yapısal değişikliklere somut bir örnek sunuyor. Bu değişiklikler, en yüksek oranı 2010 ve 2013'te kaydedilen seviyelerden aşağı çekti; ancak sonraki seçimler bu iyileşmenin sürmediğini gösteriyor.
Parlamento şimdi, 2022 seçiminden sonra aldığı uyarıdan daha sert bir yargı uyarısıyla karşı karşıya. Çoğunluğun temel mesajı, önceki reformun ve yıllarca süren benzer tartışmaların, yeniden harekete geçilmesini gerektiren bir eşitsizliği ortadan kaldıramadığı yönünde. Seçim geçerliliğini korurken sistemi düzeltme sorumluluğu yasa koyuculara düşüyor.
Öne Çıkanlar
- Yüksek Mahkeme, 11 Kasım 2026'da, 20 Temmuz 2025 Üst Meclis seçiminin anayasaya aykırılık durumunda yapıldığına hükmetti.
- Kanagawa ile Fukui arasındaki en yüksek oy farkı 3,13 oldu; bu oran 2022'de 3,03'tü.
- On yargıç anayasaya aykırılık tespitini destekledi; beş yargıç seçimin anayasaya uygun olduğunu düşündü.
- Mahkeme, seçimin iptal edilmesi taleplerini reddederek sonuçları geçerli bıraktı.
- Çoğunluk, birleşik seçim çevrelerini getiren reformların üzerinden yaklaşık on yıl geçmesine rağmen parlamentodaki çabaların duraklamasını eleştirdi.
- Bu, en yüksek farkın 4,00'ın altında olduğu bir Üst Meclis seçimi hakkında verilen ilk anayasaya aykırılık tespitiydi.






