İşiba İstifa Baskısıyla Karşı Karşıyayken Japonya'daki İktidar Koalisyonu Üst Meclis Çoğunluğunu Kaybetti

10 dakikalık okuma
İşiba İstifa Baskısıyla Karşı Karşıyayken Japonya'daki İktidar Koalisyonu Üst Meclis Çoğunluğunu Kaybetti

Hükümeti Çoğunluksuz Bırakan Bir Yenilgi

Başbakan Şigeru İşiba'nın iktidar koalisyonu, 20 Temmuz 2025'te Japonya'da yapılan Danışmanlar Meclisi seçiminde tarihi bir yenilgi aldı. Seçmenlerin geçen ekim ayında Temsilciler Meclisi'ndeki kontrolünü elinden almasının ardından koalisyon, Üst Meclis'teki çoğunluğunu da kaybetti. Liberal Demokrat Parti'nin (LDP) 1955'te kurulmasından bu yana ilk kez parti ve küçük koalisyon ortağı Komeito, Japonya parlamentosu Ulusal Meclis'in iki kanadında da çoğunluğa sahip değil.

İçindekiler
  1. Hükümeti Çoğunluksuz Bırakan Bir Yenilgi
  2. Japonya Bu Noktaya Nasıl Geldi?
  3. Hane Halkı Masrafları Oylamada Neden Belirleyici Oldu?
  4. ABD ile Ticaret İçin Son Tarih Baskıyı Artırıyor
  5. Sanseito Milliyetçi Siyaseti Daha Görünür Hâle Getiriyor
  6. Göç Neden Tartışmanın Odağına Yerleşti?
  7. Muhalefetin Kazanımları Gücü Bölüyor
  8. İşiba Kendi Partisinden Baskı Görüyor
  9. Seçmenler Değişime Yönelik Farklı Beklentilerini Dile Getiriyor
  10. Öne Çıkanlar

Seçmenler, 248 sandalyeli Üst Meclis'in 125 üyesini belirlemek için oy kullandı. LDP ile Komeito'nun çoğunluğu koruması için bu sandalyelerin en az 50'sini kazanması gerekiyordu. Sandık çıkış anketleri ve ilk sonuçlar, koalisyonun sandalye sayısının 32 ile 51 arasında olacağını gösterdi; sonuçlar netleştikçe kontrolü kaybedeceği anlaşıldı. 20 Temmuz itibarıyla kesin sandalye sayısı henüz açıklanmamıştı.

İşiba şimdi iki acil baskıyla karşı karşıya: partisindeki sorumluluğu üstlenip görevden ayrılmasını isteyenler ve ABD ile ticaret müzakereleri için yaklaşan 1 Ağustos son tarihi. İşiba, tehdit edilen Amerikan gümrük vergilerine ilişkin görüşmelerde Japonya'nın çıkarlarını koruması gerektiğini savunarak başbakan olarak kalma niyetinde olduğunu söyledi.

Seçim kampanyasında hane halklarının yaşadığı sıkıntılar belirleyici oldu. Pirinç fiyatları son bir yılda ikiye katlandı, ücretler yerinde saydı ve sosyal güvenlik ödemeleri aileler üzerinde yük oluşturdu. Bu ekonomik kaygıların yanı sıra, “Önce Japonya” sloganıyla kampanya yürüten sağ popülist Sanseito'ya destek de keskin biçimde arttı.

Japonya'da muhalefet güç kazandı ancak birleşik bir alternatif hükümet ortaya koyamadı. Sonuç, İşiba'nın azınlık hükümetine liderlik etmesine yol açtı. Bu, koalisyonun yasa ve düzenlemeleri tek başına güvenilir biçimde geçirmeye yetecek sandalyesinin olmadığı anlamına geliyor. Dolayısıyla önündeki acil sorun hem siyasi hem pratik: liderliğini sürdürürken hükümeti yönetmek için destek bulmak.

Reklam

Japonya Bu Noktaya Nasıl Geldi?

Temmuz ayındaki oylama, koalisyonun Ekim 2024'te Temsilciler Meclisi'nde uğradığı yenilgiyle başlayan otorite kaybını derinleştirdi. Japonya'nın iki parlamento kanadından daha güçlü olan bu meclisteki yenilgi, seçmenler Üst Meclis seçimi için yeniden sandık başına gitmeden önce bile ciddi bir darbeydi.

Önemli tarihler, iç siyasetin ve uluslararası müzakerelerin neden şimdi aynı anda İşiba üzerinde baskı oluşturduğunu gösteriyor:

  • 1955: Liberal Demokrat Parti kuruldu.
  • Ekim 2024: LDP ile Komeito, Temsilciler Meclisi'ndeki çoğunluğunu kaybetti.
  • 20 Temmuz 2025: Seçmenler 248 sandalyeli Üst Meclis'e 125 temsilci seçti. Koalisyonun çoğunluğu koruması için en az 50 sandalye kazanması gerekiyordu.
  • 1 Ağustos 2025: Japonya, Japon ihracatına yönelik yüzde 25'lik ABD gümrük vergisi tehdidini önlemek için ticaret anlaşmasına varma son tarihiyle karşı karşıya.

Koalisyonun iki mecliste de yenilgiye uğraması, LDP ile özdeşleşen siyasi hâkimiyette bir kırılmaya işaret ediyor. Ayrıca seçmenlerin hızla alınmasını istediği kararlar için zorlu bir ortam yaratıyor. Bu kararlar arasında yükselen fiyatlara karşı destek sağlanması ve Amerikan ticaret önlemlerine maruz kalan sektörlerin korunması da var.

Hane Halkı Masrafları Oylamada Neden Belirleyici Oldu?

Japonya'da temel gıda maddelerinden olan pirinç, fiyatının bir yılda ikiye katlanması nedeniyle ekonomik sıkıntının özellikle görünür bir göstergesine dönüştü. Pirinci düzenli olarak satın alan aileler için bu artış, enflasyonu yemek masasında hissedilir hâle getirdi. Ücretlerin yerinde sayması, ailelerin pahalılaşan gıda ve diğer yaşam giderlerini karşılamak için ek gelir bulmasını zorlaştırdı.

Sosyal güvenlik ödemeleri de bir başka memnuniyetsizlik kaynağı oldu. Japonya'nın yaşlanan nüfusu, yaşlıları destekleyen sistemler üzerindeki baskıyı artırırken çalışan aileler bu sistemlerin sürdürülmesinin maliyetini üstleniyor. Seçmenler hem mevcut giderlerine hem de hükümetin uzun süredir devam eden ekonomik sıkışmayı çözme kapasitesine öfkeliydi.

İşiba yönetimi, halka destek sağlayıp sağlayamayacağına göre değerlendirildi. Enflasyonu kontrol altına alamadığı ve geçim sıkıntısı çeken hanelere yardım edemediği yönündeki algı, seçimi liderliğine ve LDP'nin Japonya'nın giderek büyüyen sorunlarını yönetme becerisine yönelik bir güven oylamasına dönüştürdü.

Hükümetin mali disiplin taahhüdü de vergi indirimleri ve sosyal yardımların artırılması talepleriyle çatıştı. Mali disiplin, borcu yönetmek amacıyla harcamaları sınırlamak veya kamu gelirlerini korumak anlamına geliyor. Dünyanın en büyük kamu borcu olarak tanımlanan Japonya'nın ulusal borcu, bu yaklaşımı hükümetin önceliklerinden biri hâline getirirken seçmenler ceplerinde daha fazla para kalmasını istiyordu.

Reklam

ABD ile Ticaret İçin Son Tarih Baskıyı Artırıyor

ABD Başkanı Donald Trump'ın, 1 Ağustos'a kadar anlaşmaya varılamaması hâlinde Japon ihracatına yüzde 25 gümrük vergisi uygulama tehdidi, seçim kampanyasına acil bir uluslararası boyut kazandırdı. Gümrük vergisi, ithal ürünlerden alınan vergidir. Bu tür bir vergi, ürünleri ithalatçı ülkede pahalılaştırabilir ve söz konusu ürünleri satan işletmeler üzerinde baskı yaratabilir.

Japonya ekonomisi büyük ölçüde ihracata dayanıyor. Müzakerelerin başarısız olması hâlinde ağır darbe alma ihtimali bulunan sektörlerin başında otomotiv sanayisi geliyor. Dolayısıyla gümrük vergisi tehdidinin etkisi diplomasiyle sınırlı değil: fabrikalar, işletmeler ve geçimini dış satışlardan sağlayan kişiler, müzakerelerin sonucuna ilişkin belirsizlikle karşı karşıya.

Trump'ın talepleri arasında Japonya'nın ABD'den daha fazla pirinç ve otomobil ithal etmesi ile savunma harcamalarını artırması da yer aldı. Seçmenler, uluslararası baskı altında İşiba hükümetinin ekonomik çıkarlarını savunmak için yeterince çaba gösterip göstermediğini sorgularken bu talepler kampanyanın öne çıkan tartışma konularına dönüştü.

Japonya Başbakanı İşiba, koalisyonun “ağır yenilgisini” kabul edip performansının sorumluluğunu üstlenmesinin ardından görevde kalma niyetini açıklarken müzakerelere işaret etti:

ABD ile son derece kritik gümrük vergisi müzakereleri yürütüyoruz… Bu müzakereleri asla çıkmaza sokmamalıyız. Ulusal çıkarlarımızı gerçekleştirmek için tüm gücümüzü ve enerjimizi ortaya koymamız son derece doğal.

İşiba'nın gerekçesi, liderliğini yaklaşan bir son tarihe bağlıyor. Ayrıca partisinin önüne zor bir tercih koyuyor: Japonya anlaşma sağlamaya çalışırken müzakereler boyunca zayıflamış bir lideri görevde tutmak mı, yoksa liderlik değişikliğine gitmek mi?

Sanseito Milliyetçi Siyaseti Daha Görünür Hâle Getiriyor

Sanseito'nun sandalye sayısını birden 10 ila 15'e çıkarmasının beklenmesi, seçimin en dikkat çekici gelişmelerindendi. Ekonomik kaygılardan ve göç karşıtlığından beslenen sağ popülist parti, “Önce Japonya” platformuyla yerleşik siyasi partilere meydan okudu.

COVID-19 salgını sırasında kurulan Sanseito, başlangıçta internette komplo teorileri yaymasıyla tanındı. Parti, daha sıkı göç denetimleri ve geleneksel cinsiyet rolleri çağrılarını küreselleşmeye ve aşılara yönelik kuşkuculukla birleştirdi. Bu tartışmada küreselleşme, partinin ulusal çıkarlara tehdit olarak gösterdiği uluslararası bağlantı ve etkileri ifade ediyor.

Reklam

Sanseito, hükümetin hareketsizliğinden bıkan ve ulusal kimliğin aşındığını düşünen seçmenlere seslendi. Partinin kazandığı destek, daha önce siyasi marjla özdeşleşen söylemleri ana akıma daha fazla taşıdı ve Japon siyasetindeki daha geniş sağa yönelişi yansıttı.

İnsan hakları savunucuları ve Japonya'da yaşayan yabancılar, partinin yükselişinden kaygı duyduklarını belirterek yabancı düşmanlığının ve toplumsal bölünmenin artmasından korktu. Yabancı düşmanlığı, insanların yabancı olarak görülmeleri nedeniyle onlara karşı düşmanlık beslenmesi demek. Bu kaygı, milliyeti veya kökeni nedeniyle böyle bir düşmanlığın hedefi olabilecek Japonya'da yaşayanlar için somut bir mesele.

Göç Neden Tartışmanın Odağına Yerleşti?

Japonya uzun süredir sıkı göç politikaları uyguluyor ve kültürel açıdan homojen yapısıyla tanınıyor. Son yıllarda yabancı uyruklu sakinlerin ve turistlerin sayısı rekor düzeye ulaştı; bu kişilerin varlığı kent merkezlerinde ve popüler turistik yerlerde daha görünür hâle geldi.

Yabancı doğumlu nüfus 3,8 milyona, yani Japonya'nın toplam nüfusunun yaklaşık yüzde 3'üne ulaştı. Bu oran Batı ülkelerine kıyasla düşük kaldı ancak artan görünürlük, göçü öne çıkan bir siyasi meseleye dönüştürmeye yardımcı oldu.

Bazı Japon vatandaşları fiyat artışlarını ve toplumsal gerilimleri ülkeye gelen yabancıların sayısındaki artışa bağladı. Öte yandan yabancı işçiler, nüfusu yaşlanan bir toplumdaki iş gücü açığının kapatılmasına yardımcı oluyor. Japonya'nın nüfusu, diğer büyük ekonomilerden daha hızlı küçülüp yaşlanıyor. Bunun sonucunda çalışan sayısı azalırken sosyal destek sistemleri üzerindeki baskı artıyor.

Sanseito ve sağdaki diğer gruplar, vatandaşlar için Japonya'yı “geri alma” ve “sessiz istila” olarak adlandırdıkları duruma direnme sözü vererek bu kaygılardan yararlandı. Bu söylem, Japonya'nın savaş sonrası istikrar ve toplumsal uyum geleneğine değer veren kesimlerde protestolara ve endişeye yol açtı.

İş gücü açığını hafifletmenin yolu olarak göçün artırılmasını savunan politika yapıcılar, göç karşıtı partilerin başarısının da gösterdiği üzere güçlü bir kamuoyu direnciyle karşı karşıya. Dolayısıyla siyasi tartışma iki acil gerçekliğe dokunuyor: daha fazla yabancı sakine uyum sağlamaya çalışan topluluklar ve çalışacak insanlara ihtiyaç duyan işletmeler.

Reklam

Muhalefetin Kazanımları Gücü Bölüyor

Ana muhalefet partisi Anayasal Demokrat Parti (CDP), sandalye sayısını artırdı. Merkezdeki Halk için Demokrat Parti (DPP) de Sanseito ile birlikte temsil gücünü artırdı. Bu kazanımlar, muhalefeti tek bir hükümet programı etrafında bir araya getirmeden iktidar koalisyonunu zayıflattı.

Başlıca sekiz muhalefet partisi, birleşik bir cephe oluşturamadı veya LDP ile Komeito'ya açık bir alternatif sunamadı. Farklılıkları vergi politikası, sosyal güvenlik ve dış ilişkiler gibi, bir hükümetin rakiplerine karşı çıkmakla yetinmeyip karar alması gereken alanları kapsıyor.

Bazı muhalefet partileri vergi indirimlerinden ve sosyal yardım harcamalarının artırılmasından yana. Diğerleri daha sıkı göç denetimlerine veya ilerici toplumsal reformlara odaklanıyor. Hükümetin yön değiştirmesi gerektiği konusunda anlaşmak, hangi yöne gitmesi gerektiği konusunda uzlaşma sağlamıyor.

Üst Meclis'in yetkileri, bu ayrılıkları önemli kılıyor. Hükümete karşı, yönetimin görevde kalıp kalmamasını sorgulayan bir parlamento hamlesi olan güvensizlik önergesi veremiyor. Bütçe ve anlaşmalarla ilgili kararları da Temsilciler Meclisi tarafından geçersiz kılınabiliyor.

Olağan yasaların çıkarılması ise farklı bir pratik zorluk oluşturuyor. Üst Meclis çoğunluğunun kaybedilmesi, yasa çıkarmayı çok daha güçleştiriyor ve hükümeti muhalefet partileriyle müzakere etmeye veya yeni koalisyon ortakları aramaya zorluyor. Her iki mecliste de güvenilir desteği olmayan İşiba, siyasi anlaşmazlıkların seçmenlerin hükümetten beklediği adımları geciktirmesiyle yasama tıkanıklığı ihtimaliyle karşı karşıya.

İşiba Kendi Partisinden Baskı Görüyor

İşiba'nın başbakan olarak kalma kararlılığı, LDP içindeki giderek büyüyen direnişle karşılaştı. Eski Başbakan Yardımcısı Taro Aso'nun da aralarında bulunduğu etkili isimler, liderliğini kamuoyu önünde sorguladı ve yenilginin sorumluluğunu üstlenerek görevden ayrılması gerektiğini savundu.

Üst Meclis'te çoğunluğu kaybeden son üç LDP başbakanı iki ay içinde istifa etti. Bu emsal, İşiba üzerindeki baskıyı artırıyor; önümüzdeki haftalarda liderlik değişikliği çağrılarının daha da yükselmesi bekleniyor.

Sanae Takaichi, Takayuki Kobayashi ve Şinjiro Koizumi, parti liderliği için olası adaylar olarak şimdiden konuşulmaya başlandı. Bir liderlik yarışı, Japonya'nın acil ekonomik ve diplomatik sorunlarla uğraştığı bir dönemde yeni bir başbakan ve kabine değişikliğine yol açabilir.

Reklam

Hükümetin önündeki seçenekler, en üst makamda değişiklikten parlamento ile farklı bir çalışma biçimine kadar uzanıyor:

  • İşiba parti içi baskı nedeniyle istifa edebilir; bu da LDP'de liderlik yarışı ve muhtemelen yeni bir başbakan ile kabine değişikliği başlatabilir.
  • Koalisyon, politika tavizlerini içeren müzakereler yoluyla DPP veya CDP gibi merkezdeki muhalefet partileri de dâhil olmak üzere yeni ortaklar arayabilir.
  • Hükümet önemli yasaları geçirmekte zorlanabilir; bu da siyasi felce ve erken seçim olasılığına yol açabilir.
  • LDP, ılımlı seçmenleri kaybetme riskini göze alarak hedefli vergi indirimleri veya daha sıkı göç denetimleri gibi muhalefet önerilerini benimseyebilir.

Her seçeneğin siyasi bir bedeli var. Koalisyonu genişletmek, ona meydan okumak için seçilen partilerle uzlaşmayı gerektiriyor. Politikayı değiştirmek bazı seçmenleri yeniden kazanırken diğerlerini uzaklaştırabilir. İşiba'nın yerine başka bir lider getirmek ise acil kararlarla dolu bir döneme liderlik yarışını ekleyecektir.

Seçmenler Değişime Yönelik Farklı Beklentilerini Dile Getiriyor

43 yaşındaki danışman Yuko Tsuji, birlik ve düzen konusundaki sicilini önemsediği için LDP'yi destekledi. Kaygısı, iktidar partisinin etkili biçimde yönetememesi hâlinde muhafazakâr seçmenlerin daha uç seçeneklere yönelebilmesiydi:

İktidar partisi ülkeyi düzgün yönetemezse muhafazakâr taban daha uç noktalara kayar. Bu yüzden iktidar partisinin işleri yoluna koyması umuduyla oy verdim.

Kendi hesabına çalışan 57 yaşındaki Daiichi Nasu, farklı bir amaçla muhalefet partilerini destekledi. Daha kapsayıcı bir toplum, daha açık göç politikaları ve evli çiftlerin ayrı soyadlarını korumasına izin verilmesi de dâhil olmak üzere cinsiyet politikalarında değişiklik istedi:

Daha açık göç ve cinsiyet politikalarının, örneğin evli çiftlerin ayrı soyadlarını korumasına izin verilmesinin olduğu daha kapsayıcı ve çeşitli bir topluma geçişi umuyorum.

Bu görüşler, daha güçlü ve yerleşik bir iktidar partisi üzerinden istikrar isteyen seçmenlerle siyasi değişim yoluyla daha kapsayıcı bir toplum arzulayan seçmenler arasındaki ayrımı ortaya koyuyor. Seçim, ulusal kimliğe, Japonya'nın dünyadaki yerine ve 21. yüzyılın baskılarına nasıl yanıt verileceğine ilişkin farklı fikirleri de gözler önüne serdi.

Haneler için acil kaygılar gıda fiyatları, ücretler ve sosyal güvenlik giderleri olmaya devam ediyor. Yabancı sakinler açısından milliyetçi kampanyanın yükselişi, topluma ait olma ve nasıl muamele görecekleri konusunda endişe yaratıyor. İhracatçılar için 1 Ağustos'taki ticaret son tarihi belirsizliği artırıyor. İşiba bu talepleri, parlamentodaki yetkisi zayıflarken ve partisi içindeki direniş büyürken karşılamak zorunda.

Öne Çıkanlar

  • LDP ile Komeito, Ekim 2024'te Temsilciler Meclisi'ndeki kontrolünü kaybetmesinin ardından Üst Meclis çoğunluğunu da yitirdi.
  • Koalisyonun 20 Temmuz'da yarışılan 125 sandalye içinde en az 50'sini kazanması gerekiyordu; ilk tahminler 32 ile 51 arasında değişti.
  • Pirinç fiyatlarının bir yılda ikiye katlanması, ücretlerin yerinde sayması ve sosyal güvenlik giderleri seçmenlerin memnuniyetsizliğini artırdı.
  • Milliyetçilik ve daha sıkı göç denetimleri üzerine kampanya yürüten Sanseito'nun sandalye sayısını birden 10 ila 15'e çıkarması bekleniyordu.
  • Muhalefet partileri sandalye kazandı ancak vergiler, sosyal yardımlar, göç ve diğer politikalar konusunda bölünmüş durumda kaldı.
  • İşiba, istifa çağrıları ve yüzde 25'lik ABD gümrük vergisi tehdidine ilişkin 1 Ağustos son tarihiyle karşı karşıyayken görevde kalacağını açıkladı.
  • Japonya olası bir liderlik değişikliği, koalisyon müzakereleri, politika değişiklikleri veya yasaların çıkarılmasında gecikmelerle karşı karşıya.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir