Kısa süren başbakanlığı ve kalıcı diplomatik rolü
Eylül 2007'den Eylül 2008'e kadar Japonya'yı yöneten ve görevden ayrıldıktan çok sonra da Çin'le ilişkileri geliştirmek için çalışmayı sürdüren Yasuo Fukuda, 22 Ekim 2026'da Tokyo'daki bir hastanede hayatını kaybetti. 90 yaşındaydı. Ölümünü 26 Ekim'de Temsilciler Meclisi ve iktidardaki Liberal Demokrat Parti (LDP) duyurdu; oğlu Tatsuo da haberi açıkladı.
İçindekiler
- Kısa süren başbakanlığı ve kalıcı diplomatik rolü
- Petrol şirketinden siyasi ailede bayrak devrine
- İki başbakanın hükümet sözcüsü
- Bölünmüş parlamento hükümetinin hareket alanını kısıtladı
- Tokyo ile Pekin arasındaki temasları yeniden kurmak
- Emeklilikten sonra iletişim kanalını açık tutmak
- Hokkaido zirvesinde iklim taahhütleri
- Tazminat, tüketici güvenliği ve kamu kayıtları
- Kamu yaşamındaki dönüm noktaları
- Öne Çıkanlar
Son günlerine ilişkin haberlere göre Fukuda kalp yetmezliğinden öldü; LDP'nin açıklamasında ölüm nedeni belirtilmedi. Bazı parti yetkilileri başlangıçta ölüm tarihini 26 Ekim olarak verirken, parlamentonun açıklamasında tarih 22 Ekim olarak kaydedildi.
Babası da başbakanlık yapmış ilk Japonya başbakanı olan Fukuda, emeklilik sistemi sorunlarıyla boğuşan ve rakip partiler arasında bölünmüş bir parlamentoyla karşı karşıya olan bir hükümeti devraldı. Yönetimi, kontamine kan ürünleri nedeniyle hepatit C'ye yakalananlara tazminat ödenmesini öngören yasayı çıkardı, Tüketici İşleri Ajansının kurulması için hazırlık yaptı ve 2008'de Hokkaido'da düzenlenen Sekizler Grubu zirvesine ev sahipliği yaptı.
Başbakan Sanae Takaichi, Fukuda'nın deneyimini ve sağduyusunu, ayrıca siyasi istikrara katkısını övdü. X'te yayımladığı mesajda kamu hizmetleri için kendisine teşekkür etti:
Yıllar boyunca ülkeye ve halkına gösterdiği özveri için en içten şükranlarımı sunuyorum.
Fukuda'nın büyük oğlu, milletvekili ve LDP Genel Konseyinin eski başkanı Tatsuo, cenaze töreninde baş yas tutan olarak belirlendi. Tören, yalnızca yakın aile üyelerinin katılımıyla düzenlenecek; daha sonraki bir tarihte halka açık bir anma töreni yapılması planlanıyor. Bu tören için henüz tarih açıklanmadı.
Petrol şirketinden siyasi ailede bayrak devrine
Fukuda 1936'da Tokyo'da doğdu ve başkentin kuzeybatısındaki Gunma vilayetiyle bağlantılı siyasi bir ailede büyüdü. Babası Takeo Fukuda, 1976-1978 yılları arasında başbakanlık yaptı ve Pekin'le ilişkileri yakınlaştırmaya çalıştı.
Yasuo Fukuda, Waseda Üniversitesinde ekonomi okuduktan sonra Maruzen Oil'de, bugünkü Cosmo Oil'de çalışmaya başladı. Babasının sekreterliğini üstlenmeden önce, iki yıl süren ABD görevi de dahil olmak üzere petrol sektöründe yaklaşık 17 yıl çalıştı.
Fukuda seçilmiş siyasete görece geç atıldı. 1990'da, 53 yaşındayken Temsilciler Meclisindeki ilk koltuğunu kazandı ve Gunma'da babasının yerini aldı. 2012 seçimlerinde aday olmamayı seçmeden önce üst üste yedi seçim kazandı.
2007'de başbakanlığa yükselmesiyle Fukudalar, Japonya'da başbakanlık yapan ilk baba-oğul oldu. Kendi oğlu Tatsuo da daha sonra ailenin parlamentodaki siyasi kariyerini sürdürdü.
İki başbakanın hükümet sözcüsü
Fukuda, Ekim 2000'de Başbakan Yoshiro Mori döneminde Kabine Baş Sekreteri olarak ilk kez kabineye girdi. Junichiro Koizumi, 2001'de göreve geldiğinde onu bu görevde tuttu. Görev, hükümet adına açıklama yapmanın yanı sıra bakanlar, yetkililer ve politika kararları arasında koordinasyon sağlamayı da kapsıyordu.
2000-2004 yılları arasında görevde kaldığı 1.289 gün, o dönemde rekor sayıldı ve daha sonra en uzun ikinci görev süresi oldu. Fukuda, Japonya Öz Savunma Kuvvetlerinin Irak'a gönderilmesi de dahil olmak üzere dış politika ve güvenlik politikalarının yönetilmesine yardımcı oldu; üst düzey kamu görevlilerinin güvenini kazandı.
Fukuda'nın ölümünün ardından Koizumi, hükümette geçirdiği yaklaşık beş buçuk yılın Fukuda'nın desteği olmadan açıklanamayacağını söyledi. Önemli iç ve diplomatik meselelere odaklanabilmesini Fukuda'ya borçlu olduğunu belirtti.
Fukuda'nın hükümet sözcüsü olarak geçirdiği yıllar tartışmaları da beraberinde getirdi. 2003'te resmî bir basın toplantısı dışında yaptığı, kışkırtıcı giyinen kadınların tecavüze davetiye çıkardığını ima eden yorumları eleştirilere yol açtı. Diğer kabine üyelerinin de benzer itiraflarda bulunduğu dönemde, kamu emeklilik sistemine yapması gereken ödemeleri yatırmadığını kabul etmesinin ardından 2004'te istifa etti.
Bölünmüş parlamento hükümetinin hareket alanını kısıtladı
Shinzo Abe'nin aniden istifa edeceğini açıklamasının ardından Fukuda, Eylül 2007'de Japonya'nın 91. başbakanı oldu. Göreve güçlü bir kamuoyu desteğiyle başladı ancak LDP, parlamentonun iki kanadından yalnızca birini kontrol ediyordu. Üst kanat olan Danışmanlar Meclisinde muhalefet partileri çoğunluktaydı.
Diet olarak bilinen Japonya parlamentosunda yasaların genellikle her iki kanattan da geçmesi gerekiyor. Bu bölünme, muhalefet partilerine hükümet tasarılarını geciktirme ve parlamento onayı gerektiren atamaları engelleme fırsatı verdi. Fukuda, Japonya Merkez Bankasının başına aday gösterilen isim konusunda zorlandı. Vergi yasasının çıkmaza girmesinin ardından geçici benzin vergisi zammı da 2008'de kısa süreliğine sona erdi.
Fukuda, dönemin muhalefetteki Japonya Demokratik Partisi lideri Ichiro Ozawa ile büyük koalisyon kurarak çıkmazı aşmaya çalıştı. Ozawa'nın Fukuda'nın ölümünden sonra verdiği bilgilere göre, Kasım 2007'deki görüşmeler anlaşmaya yaklaşmış ve üst düzey hükümet görevlerinin paylaşılması konusunu da içermişti. Ozawa'nın partisindeki muhalefet planı durdurdu.
Buna rağmen hükümeti, alt kanattaki yeni bir oylamayla terörle mücadeleye ilişkin yeni yasayı geçirmeyi başardı ve böylece Japonya Deniz Öz Savunma Kuvvetlerinin Hint Okyanusu'ndaki yakıt ikmal faaliyetlerine yeniden başlamasının önü açıldı. Bu gelişme, hükümetin zaman zaman direnci aşabildiğini ancak yasama alanında tekrar tekrar mücadele etmek zorunda kaldığını gösterdi.
Yaşlılara yönelik yeni sağlık sigortası sistemi ve devralınan milyonlarca eşleşmemiş kamu emeklilik kaydı tartışmaları nedeniyle kamuoyu desteği geriledi. Üst kanat, Fukuda'yı resmen kınayan bir güvensizlik önergesini kabul etti. Fukuda Eylül 2008'de istifa edeceğini açıkladı ve yerine Taro Aso geçti.
Tokyo ile Pekin arasındaki temasları yeniden kurmak
Fukuda, Çin'le ilişkileri geliştirmeyi öncelikli görevlerinden biri yaptı. Başbakan olduktan üç ay sonra Çin'i ziyaret etti ve Devlet Başkanı Hu Jintao'yu Japonya'ya davet etti. Hu'nun Mayıs 2008'deki devlet ziyareti, on yıl aradan sonra Çin devlet başkanının Japonya'ya yaptığı ilk ziyaretti.
Koizumi'nin başbakanlığı döneminde, Japonya'nın savaşta ölenlerini ve hüküm giymiş A sınıfı savaş suçlularını da anan Tokyo'daki Yasukuni Tapınağı'nı tekrar tekrar ziyaret etmesi nedeniyle ilişkiler kötüleşmişti. Abe, ilişkileri onarmak için adımlar atmıştı; Fukuda da bu yaklaşımı sürdürdü.
Fukuda ve Hu, ortak stratejik çıkarlara dayalı, karşılıklı yarar sağlayan bir ilişkiyi güçlendirme sözü veren ortak bir açıklama yayımladı. Basitçe ifade etmek gerekirse, anlaşmazlıklara rağmen iki ülkeye de yarar sağlayabilecek iş birliği alanları aramayı taahhüt ettiler.
Fukuda, daha geniş yaklaşımını “yankı uyandıran diplomasi” olarak tanımlıyor; hem Japonya'nın ABD ile ittifakına hem de Asya genelindeki ilişkilerine önem veriyordu. Çin'le çalışmaları, daha geniş dış politikasının dışında değil, onun bir parçasıydı.
Emeklilikten sonra iletişim kanalını açık tutmak
Fukuda 2012'de parlamentodan ayrıldı ancak Çin'i ziyaret etmeyi, siyasi heyetlere başkanlık etmeyi ve uluslararası konferanslara katılmayı sürdürdü. Doğu Çin Denizi'ndeki üzerinde hak iddia edilen ıssız adalar nedeniyle ilişkilerin gerildiği dönemde temasları önem kazandı.
Temmuz 2014'te özel bir ziyaret için Pekin'e gitti ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile görüştü. Görüşme, Abe ile Xi'nin aynı yıl kasım ayında gerçekleştirdiği ilk zirvenin zeminini hazırlamaya yardımcı oldu. Fukuda, iki hükümet arasındaki resmî müzakerelerin dışında Çinli liderlerle konuşabiliyor ve resmî ilişkilerin zorlaştığı dönemlerde ek bir iletişim kanalı sağlıyordu.
Fukuda, Japonya ile Çin arasındaki diplomatik ilişkilerin normalleşmesinin 50. yıl dönümünü kutlayan 2022 tarihli bir röportajda iletişimin kesilmesine ilişkin endişesini anlattı. Eski başbakan şu uyarıda bulundu:
Diyalog eksikliği yanlış anlaşılma riskini artırır ... ve normal koşullarda yaşanmayacak şeyler yaşanabilir,
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun 26 Ekim'de taziyelerini iletti; Fukuda'yı Çin halkının eski dostu olarak nitelendirdi ve ikili ilişkilere katkısını övdü. Bu açıklama, başbakanlıkta geçirdiği kısa sürenin ardından yıllarca devam eden diplomatik rolünü yansıtıyordu.
Hokkaido zirvesinde iklim taahhütleri
Fukuda, Temmuz 2008'de Hokkaido'daki Toyako'da Sekizler Grubu zirvesine başkanlık etti ve iklim değişikliğini toplantının ana gündem maddelerinden biri yaptı. Liderler, sera gazı salımlarını 2050'ye kadar en az yüzde 50 azaltmaya yönelik küresel bir hedef için çalışma konusunda anlaştı.
Sera gazları atmosferdeki ısıyı hapseder. Bu gazların salımını azaltmak, ülkelerin elektrik üretme, ulaşımı sağlama ve sanayiyi işletme biçimlerini değiştirmesi anlamına gelir. Zirvede belirlenen hedef uluslararası çabalara yön verirken, bunu uygulamaya geçirmek için ülkelerin politikalar ve sorumluluklar konusunda anlaşması gerekiyordu.
Fukuda ayrıca küresel ısınmaya yönelik bir dizi öneriden oluşan Fukuda Vizyonu'nu sundu. Çalışmaları, iklim politikasını diplomasiyle birlikte başbakanlığının en görünür yönlerinden biri hâline getirdi.
Takaichi, Fukuda'yı anarken Hokkaido zirvesindeki liderliğini hatırlattı ve Japonya'nın uluslararası alandaki varlığını hissettirmesini sağladığını belirtti. Zirve, iç politikadaki yasama programı dirençle karşılaşırken yönetimine uluslararası tartışmalara yön verme fırsatı sundu.
Tazminat, tüketici güvenliği ve kamu kayıtları
Fukuda hükümeti, yıllarca süren davaların ardından kontamine kan ürünleri nedeniyle hepatit C'ye yakalananlara tazminat ödenmesini öngören yasanın çıkarılmasına yardımcı oldu. Hepatit C, karaciğere zarar verebilen bir virüstür. Hastalığa yakalananlar için yasa, uzun süren tanınma ve hak arama mücadelesinin ardından tazminata erişim yolu oluşturdu.
Fukuda başbakanlığı sırasında mağdurlardan iki kez bizzat özür diledi. Bu tutum, kamu korumasındaki aksaklıklar nedeniyle zarar gören kişilere hükümetin dikkatini yöneltme çabasının en açık örneklerinden biri oldu.
Bir dizi gıda güvenliği skandalı da Tüketici İşleri Ajansını kurma çabasını hızlandırdı. Yeni kurumun, tüketicinin korunmasına hükümette daha güçlü bir yer vermesi amaçlanıyordu. Fukuda görevden ayrıldıktan sonra, 2009'da faaliyete geçti.
Tüketici yönetiminden sorumlu bakan olarak kuruluş hazırlıklarında çalışan ve daha sonra başbakan olan Fumio Kishida, bu deneyimin siyasi kariyerinde önemli bir yeri olduğunu söyledi. Fukuda, görevden ayrıldıktan sonra tamamlanan bir başka reform olan Kamu Kayıtlarının Yönetimi Yasası için de hazırlık yaptı. Bu adımlar, hükümetin tüketicileri koruma ve resmî kayıtları saklama biçimi üzerindeki etkisini sürdürdü.
Kamu yaşamındaki dönüm noktaları
Fukuda'nın kariyeri özel sektörden kabine koordinasyonuna, başbakanlığa ve gayriresmî diplomasiye uzandı. Seçilmiş görevlerdeki siyasi hayatı 2012'de sona erdi ancak Çinli liderlerle temasları sürdürme çalışmaları sonrasında da devam etti.
- 1990: 53 yaşında Gunma'dan Temsilciler Meclisine ilk kez seçildi.
- 2000-2004: Yoshiro Mori ve Junichiro Koizumi dönemlerinde Kabine Baş Sekreteri olarak görev yaptı.
- Eylül 2007: Shinzo Abe'nin yerine başbakan oldu.
- Kasım 2007: Muhalefet lideri Ichiro Ozawa ile koalisyon görüşmeleri yürüttü.
- Mayıs 2008: Çin Devlet Başkanı Hu Jintao'nun devlet ziyaretine ev sahipliği yaptı.
- Temmuz 2008: Hokkaido'daki Sekizler Grubu zirvesine başkanlık etti.
- Eylül 2008: Başbakanlıktan istifa edeceğini açıkladı.
- 2012: Parlamentodan emekli oldu.
- Temmuz 2014: Abe'nin Çin Devlet Başkanı'yla kasım ayında yapacağı zirveden önce Pekin'de Xi Jinping ile özel olarak görüştü.
- 22 Ekim 2026: Tokyo'daki bir hastanede 90 yaşında hayatını kaybetti.
Fukuda'nın kamuoyu önündeki tavrı zaman zaman kuru ve açık sözlü olabiliyordu. İstifasını açıkladığı basın toplantısında bir muhabir, sanki başka birinden söz ediyormuş gibi konuştuğunu söyledi. Görevden ayrılan başbakan şöyle yanıt verdi:
Kendime nesnel biçimde bakabilirim. Ben sizin gibi değilim.
Bu son cümle, Japonya'nın 2008 için seçtiği popüler ifadelerden biri oldu. Fukuda ödülü kabul etmedi ve geride diplomatik hedefler ile iç siyasetteki hayal kırıklığının şekillendirdiği başbakanlığından akıllarda kalan bir son diyalog bıraktı.
Öne Çıkanlar
- Yasuo Fukuda 22 Ekim 2026'da Tokyo'da 90 yaşında hayatını kaybetti. Ölümü 26 Ekim'de duyuruldu.
- Eylül 2007'den Eylül 2008'e kadar başbakanlık yaptı ve babası da aynı görevde bulunmuş ilk Japonya başbakanı oldu.
- 2008'de Hu Jintao'yu ağırladı ve parlamentodan emekli olduktan sonra da Çin'le ilişkileri geliştirmek için çalışmayı sürdürdü.
- Xi Jinping ile Temmuz 2014'te yaptığı özel görüşme, Abe ile Xi arasında o kasımda düzenlenen zirvenin zeminini hazırlamaya yardımcı oldu.
- Hükümeti, hepatit C tazminat yasasının çıkarılmasını sağladı ve Tüketici İşleri Ajansının kuruluşu için hazırlık yaptı.
- Bölünmüş parlamento, desteğin gerilemesi ve yasama anlaşmazlıkları istifasına katkıda bulundu.
- Aile arasında düzenlenecek cenazenin ardından halka açık bir anma töreni yapılması planlanıyor.






