Endonezya’da Gaz Açığının 2028’e Kadar Derinleşmesi Bekleniyor; İhracat Kesintileri Java’ya Ulaşmıyor

12 dakikalık okuma
Indonesia's Gas Shortage Set to Deepen Through 2028 as Export Cuts Bypass Java

Küçük bir ihracat kesintisi, çok daha büyük bir arz açığıyla karşı karşıya

Endonezya, 24 Ekim 2026’da günde 31 milyon standart fit küp gazı Singapur’a göndermek yerine yurt içi elektrik üretimine yönlendirdi. Ancak hükümet verilerinin hâlihazırda ciddi arz sıkıntılarına işaret ettiği Java’daki sanayi tesisleri bu adımın kısa vadede pek faydasını görmeyecek. Çünkü yönlendirilen gaz başka adalara gidiyor ve Natuna’yı doğrudan Java’ya bağlayan bir boru hattı bulunmuyor.

İçindekiler
  1. Küçük bir ihracat kesintisi, çok daha büyük bir arz açığıyla karşı karşıya
  2. Yönlendirilen gaz gerçekte nereye gidiyor?
  3. Java’daki açık müşterileri şimdiden etkiliyor
  4. Fabrikalar LNG fiyatları konusunda anlaşmazlık yaşıyor
  5. Resmî veriler üretimin geride kaldığını gösteriyor
  6. Öngörüler neden farklı tarihlerde tehlikeye işaret ediyor?
  7. Yatırımlar artıyor, ancak arama faaliyetleri sınırlı kalıyor
  8. Yeni sahalar farklı takvimlerde rahatlama sağlayabilir
  9. Büyük kaynaklar için boru hatları ve uygulanabilir sözleşmeler de gerekiyor
  10. Singapur’la enerji ilişkisi daha geniş bir baskıyla karşı karşıya
  11. Öne Çıkanlar

Padjadjaran Üniversitesi’nde enerji ekonomisti olan Yayan Satyakti, sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatının 2026 seviyesinde kalması hâlinde ülke genelindeki gaz açığının 2027’de günde yaklaşık 200 milyon standart fit küpe, 2028’de ise 330 milyona ulaşacağını öngörüyor. İhracat kesintisi, gazın fiziksel olarak nereye taşınabileceği hesaba katılmadan bile, 2028 için öngördüğü açığın onda birinden azına karşılık geliyor.

Orta ve Doğu Java’da sıkıntı şimdiden hissediliyor. Petrol ve Gaz Genel Müdürlüğü, Temmuz 2026’da talep günde 753,89 milyon standart fit küpken arzın 649,73 milyon olduğunu kaydetti. Böylece 104,16 milyonluk açık oluştu. Bölgenin kayıtlara geçen ihtiyacının yaklaşık yüzde 14’ü karşılanamadı.

Endonezya birbiriyle bağlantılı üç sorunla karşı karşıya: mevcut sahalardaki üretimin düşmesi, yurt içi tüketimin artması ve gazı üretim bölgelerinden sanayi merkezlerine her zaman taşıyamayan boru hatları. İhracatı kısmak bir miktar gazı serbest bırakabilir; ancak doğru yere yeterli miktarda gaz ulaştırmak için yeni üretim ve taşıma tesisleri gerekiyor.

Tartışmalarda iki ölçü birimi sıkça kullanılıyor. MMSCFD, standart koşullarda ölçülen gaz hacmini ifade eden, günde milyon standart fit küp anlamına geliyor. LNG ise boru hatlarıyla birbirine bağlı olmayan yerler arasında gemilerle taşınabilmesi için sıvılaştırılmış doğal gazdır. Müşterilerin kullanabilmesi için alım terminallerinde yeniden gaza dönüştürülmesi gerekir.

Reklam

Yönlendirilen gaz gerçekte nereye gidiyor?

SKK Migas Başkanı Djoko Siswanto, kesintinin iki bölümünü açıkladı: WNTS–Pulau Pemping–Batam boru hattı üzerinden Natuna’dan PLN Batam’a günde 15 MMSCFD; TGI boru hattı üzerinden ise Batam, Bintan ve Sumatra’daki elektrik ihtiyacı için Sumatra’dan 16 MMSCFD. Toplam kesinti, daha önce açıklanan 409,5 MMSCFD’lik ihracat akışının yaklaşık yüzde 8’ine karşılık geliyor.

Endonezya’nın petrol ve gaz sektöründeki arama ve üretim faaliyetlerini düzenleyen kurumun başındaki Djoko, değişikliğin amacını şöyle açıkladı:

elektrik için yurt içi gaz arzının güvenilirliğini korumak.

Teslimatların günlük olarak izleneceğini söyledi. Batam ve gazın ulaştırıldığı diğer bölgeler için bu yönlendirme, elektrik üretiminde kullanılacak yakıt sağlıyor. Java’daki sanayi müşterileri ise kendi tedarik bağlantılarına bağımlı olmaya devam ediyor.

Yayan, coğrafi kısıtı şöyle açıkladı:

Kesinti sınırlı ve Java’daki sanayi tesislerine fayda sağlamayacak,

Enerji Bakanı Bahlil Lahadalia, yönlendirmenin ihracat sözleşmelerindeki asgari teslimat hükümlerine uygun olduğunu söyledi. Endonezya Petrol ve Gaz İşletmeleri Birliği Aspermigas’ın yatırım komitesi başkanı Moshe Rizal ise daha genel bir uyarıda bulunarak ihracat taahhütlerini değiştirmenin yüklenicileri cezalarla karşı karşıya bırakabileceğini belirtti. Bu nedenle daha fazla gazın başka yerlere tahsisi hem fiziksel teslimat güzergâhlarını hem de ticari yükümlülükleri ilgilendiriyor.

Java’daki açık müşterileri şimdiden etkiliyor

Orta ve Doğu Java’daki açık, arzın 473,64 MMSCFD, talebin ise 750,43 MMSCFD olduğu Şubat 2026’da 276,79 MMSCFD’ye ulaştı. O ay kayıtlara geçen ihtiyacın yaklaşık yüzde 37’si karşılanamadı. Bu oran, temmuzdaki yüzde 14’lük açıktan çok daha yüksekti.

Petrol ve Gaz Genel Müdürlüğü aralıkta da arz açığı öngördü: talep 760,63 MMSCFD’ye karşılık arzın 634,02 MMSCFD olması ve karşılanamayan miktarın 126,61 MMSCFD’ye ulaşması bekleniyor. Kurumun verilerine göre temmuz itibarıyla bölgedeki ortalama açık yaklaşık 100–125 MMSCFD düzeyindeydi.

Gaz dağıtıcısı PGN, müşterilerin kullanımına sözleşmelerdeki asgari tüketim miktarına bağlı sınırlar getirdi. Sınırlar kademeli olarak yükseliyor, ancak aralık sonuna kadar sözleşmedeki referans seviyenin altında kalıyor:

  • 1–12 Kasım 2026: geçerli günlük sözleşme referansının en fazla yüzde 66’sı kullanılabilecek.
  • 13–30 Kasım: kullanım en fazla yüzde 72 olacak.
  • 1–31 Aralık: kullanım en fazla yüzde 79 olacak.

PGN Kurumsal Sekreteri Fajriyah Usman, sınırların kısıtlı arzı daha dengeli dağıtmayı ve güvenilir dağıtımı sürdürmeyi amaçladığını söyledi. Bir fabrika için pratikteki mesele, üretimi kendisine ayrılan miktara göre nasıl planlayacağı. Kotanın üzerindeki gaz kullanımı, gaz satış ve satın alma sözleşmesi uyarınca daha yüksek fiyata tabi olabilir.

Reklam

Fabrikalar LNG fiyatları konusunda anlaşmazlık yaşıyor

PGN, yeniden gazlaştırılmış LNG için milyon İngiliz ısı birimi başına 13 ABD dolarlık özel fiyatın 31 Aralık 2026’ya kadar geçerli olduğunu söylüyor. İngiliz ısı birimi gaz hacmini değil, enerji miktarını ölçüyor ve alıcıların yakıtın kullanılabilir ısı içeriğini karşılaştırmasını sağlıyor.

Gaz Kullanıcıları Sanayi Forumu Başkanı Yustinus Gunawan, müşterilerin 13 dolarlık fiyatı yalnızca temmuz ve ağustosun bir bölümünü kapsayan yaklaşık 45 gün boyunca uygulandığını söyledi. Eylül itibarıyla yeniden gazlaştırılmış LNG fiyatının yaklaşık 15,60 dolara çıktığını, aradaki 2,60 dolarlık farkın yüzde 20’ye karşılık geldiğini belirtti.

Fajriyah, özel fiyat uygulamasının 45 gün sonra sona ermediğini ve cezaların yalnızca tahsis edilen miktarın üzerindeki hacimler için geçerli olduğunu söyledi. Dolayısıyla PGN ile sanayi forumu, fiyat politikasının müşterilere nasıl uygulandığı konusunda farklı açıklamalar yapıyor; faturalardaki münferit farklılıkların nedenleri ise açıklanmış değil.

Fabrikalar hem kullanabilecekleri miktarı hem de kotalarını aşmanın maliyetini yönetmek zorunda. Daha fazla LNG, boru hattıyla sağlanan arzı destekleyebilir; ancak bunun yararı gemi taşımacılığına, alım kapasitesine, dağıtıma ve müşterilerin gerçekten ödediği fiyata bağlı.

Resmî veriler üretimin geride kaldığını gösteriyor

Enerji ve Maden Kaynakları Bakanlığının 2025 enerji istatistikleri el kitabına göre doğal gaz üretimi 2024’teki 6.820,6 MMSCFD’den 2025’te 6.752,6 MMSCFD’ye geriledi. Doğal gazın nihai enerji tüketimi ise 272,37 milyon ton petrol eşdeğerinden 277,967 milyon tona çıkarak yaklaşık yüzde 2,1 arttı.

El kitapta bir muhasebe değişikliğine de dikkat çekiliyor: doğal gaz sıvıları 2025’ten itibaren gaz kategorisinden çıkarılarak petrol kategorisine alındı. Bu nedenle o yıldan itibaren gaz verileri bu sıvıları kapsamıyor. Yıllar arasındaki üretim karşılaştırmalarında bu ayrıntının göz önünde bulundurulması gerekiyor.

Petrol ve Gaz Genel Müdürlüğünün sunduğu verilere göre 2026’nın temmuz ayına kadarki ulusal üretim günlük ortalama 6.544 MMSCFD oldu. Bu miktar, 6.837 MMSCFD’lik bütçe hedefinin yaklaşık yüzde 4,3 altında kaldı. Teslimatlar ise 5.508 MMSCFD’lik hedefe karşılık ortalama 5.208 MMSCFD olarak gerçekleşti.

Ortak Kuruluşlar Veri Girişimi’nin ocak-temmuz dönemi verileri, yurt içi talebin bir yıl öncesine göre yüzde 4 arttığını, üretimin ise yüzde 3,7 düştüğünü gösteriyor. Girişim, Uluslararası Enerji Forumu tarafından koordine ediliyor ve Uluslararası Enerji Ajansı ile OPEC’in desteğini alıyor.

İhracat da baskının bir bölümünü oluşturuyor. Endonezya İstatistik Kurumunun verilerine göre LNG ihracatı, 2026’nın ocak-eylül döneminde 6,2 milyon ton oldu; bu, 2025’in aynı dönemine kıyasla yüzde 23 düşüş demek. Bakanlığın el kitabı, yurt içi LNG üretimi yüzde 1,9 artarken LNG ihracatının 2025’te de yüzde 7,7 gerilediğini gösteriyor. Ancak boru hattıyla yapılan ihracat aynı yıl 142,6 trilyon İngiliz ısı biriminden 152,4 trilyon İngiliz ısı birimine yükseldi.

Reklam

Öngörüler neden farklı tarihlerde tehlikeye işaret ediyor?

Yayan, yurt içi ihtiyaçlara öncelik verilmesiyle LNG ihracat kapasitesinin düşmesini bekliyor. Öngörülen değişimi ve hesabında yer almayan önemli bir projeyi şöyle açıkladı:

Hesaplamalarımız, yurt içi ihtiyaçların öncelikle karşılandığı varsayımıyla LNG ihracat kapasitesinin 2025’te yaklaşık günde 1.490 milyon standart fit küpten (MMSCFD) 2027’de yaklaşık 950 MMSCFD’ye düşeceğini gösteriyor. Bu öngörü Eni projesini henüz hesaba katmıyor,

540 MMSCFD’lik düşüş yaklaşık yüzde 36’ya karşılık geliyor. Yayan’ın ayrı bir açık öngörüsü ise LNG ihracatının 2026 seviyesinde kalacağını varsayıyor; bu da yurt içi arz ile talep arasındaki fark daha da açılırken ihracat hacimleri sabit kalırsa oluşacak baskıyı ortaya koyuyor.

Wood Mackenzie’nin Mayıs 2025 tarihli gaz değerlendirmesi, ülke genelinde arz açığının daha ileriki bir tarihte, yeni arz geliştirilmemesi hâlinde 2033’te ortaya çıkacağını öngörüyor. Kuruluş, sözleşmeli ihracat da dâhil olmak üzere talebin 2035’e kadar günde yaklaşık 6 milyar fit küp düzeyinde kalmasını bekliyor.

Öngörüler farklı talep senaryolarına, ihracat varsayımlarına ve değerlendirme tarihlerine dayanıyor. Yayan, belirli ihracat koşulları altında daha yakın vadede yaşanacak daralmayı ele alırken Wood Mackenzie, sözleşmeli ihracatı da hesaba katarak üretim ile talep arasındaki uzun vadeli dengeyi inceliyor. Java’daki bölgesel arz açıkları ise ülke genelindeki bu tablonun içinde şimdiden yaşanıyor.

Wood Mackenzie’nin Asya Pasifik’ten sorumlu başkan yardımcısı Joshua Ngu, kaynakların durumunu şöyle değerlendirdi:

"Endonezya mevcut gaz talebini karşılamaya yetecek kaynaklara sahip, ancak geleceği planlaması gerekiyor".

Yatırımlar artıyor, ancak arama faaliyetleri sınırlı kalıyor

Endonezya’da arama ve üretim yatırımları 2021’deki 10,9 milyar ABD dolarından 2025’te açıklanan 15,4 milyar dolara yükseldi. Yayan, yeni yatakların bulunup değerlendirilmesini kapsayan arama faaliyetlerine çok az kaynak ayrıldığını savunuyor. Arama harcamaları 2024’te 1,3 milyar dolar oldu; bu, söz konusu dönem için açıklanan toplam arama ve üretim yatırımlarının onda birinden az.

Endonezya Petrol Birliğinin 2026 sektör görünümü daha erken bir döneme ait veriler sunuyor: Ekim 2025’e kadar arama ve üretim yatırımları, yıllık 16,1 milyar dolarlık hedefe karşılık 11,2 milyar dolar olarak gerçekleşti. Arama faaliyetlerine 1,5 milyar dolarlık hedefe karşılık 500 milyon dolar ayrıldı; bu, planlanan arama harcamalarının yaklaşık üçte biri.

Sondaj faaliyetleri de yeni rezerv bulma çalışmalarının yavaş ilerlediğine işaret ediyor. Arama kuyusu sayısı 2023’te 41’den 2025’te 35’e düştü. 2026 için planlanan 39 kuyudan yalnızca beşi mayıs sonuna kadar tamamlanabildi.

Wood Mackenzie verileri, geliştirilmemiş 499 keşif sahası bulunduğunu ve bunların büyüklüklerinin ortanca değerinin yalnızca 3 milyon ton petrol eşdeğeri olduğunu gösteriyor. Yaklaşık yüzde 78’inin mevcut fiyatlar ve düzenlemeler altında ekonomik açıdan geliştirilemeyecek kadar küçük olduğu değerlendiriliyor. Bir şirketin saha geliştirme yatırımı yapması için keşfin kuyuların, işlemenin ve taşımanın maliyetlerini karşılayacak kadar gelir sağlaması gerekiyor.

Petrol birliği, atıl sahaların üretime alınmasını, daha önce ulaşılması zor kaya oluşumlarına erişebilecek sondaj yöntemlerinin kullanılmasını ve ruhsat süreçlerinin basitleştirilmesini savunuyor. Endonezya ayrıca 2028’e kadar 75 yeni çalışma sahasını ihaleye çıkarmayı planlıyor. Arama faaliyetleri yeni fırsatlar yaratırken, keşfedilmiş sahalar üretimi artırmak için daha hızlı bir yol sunabilir.

Reklam

Yeni sahalar farklı takvimlerde rahatlama sağlayabilir

Doğu Kalimantan açıklarında bulunan Eni’nin Kuzey ve Güney Hub projelerinin 2028–2029’da önemli ölçüde rahatlama sağlaması, 2029’a kadar kapasitenin 2.000 MMSCFD’ye ulaşması bekleniyor. Bu takvim önemli; çünkü Yayan’ın öngördüğü açığın, söz konusu kapasitenin devreye girmesinden önce büyümesi bekleniyor.

Orta ve Doğu Java içinse farklı bir geliştirme takvimi söz konusu. Hükümet, bölgeye ek arzın 2027’den 2035’e kadar kademeli biçimde artmasını, en büyük üretim artışının ise 2030–2031’de gerçekleşmesini bekliyor. Lengo’nun 2030’dan itibaren 84,49 MMSCFD, Bukit Panjang’ın ise 2032–2033’te 50 MMSCFD’ye kadar gaz sağlaması öngörülüyor.

Planlanan diğer kaynaklar arasında ENC, TIS Blora Faz 2, Pertamina EP Varlık 4, Paus Biru, Batı Sidayu, MBF ve MDK bulunuyor. Yetkililer, müşterilere arz sağlamak ve tamamlanan Cirebon–Semarang iletim hattı etaplarından daha fazla yararlanmak amacıyla geliştirme ve tahsis çalışmalarını koordine ediyor.

Başlıca kilometre taşları, önümüzdeki iki yılın neden zorlu geçeceğini gösteriyor:

  • 21 Ekim 2026: Bahlil, Endonezya’nın komşu ülkelerle gaz ihracatı düzenlemelerini yenilememe seçeneğini değerlendirdiğini söyledi.
  • 24 Ekim 2026: Singapur’dan yönlendirilen 31 MMSCFD’lik gaz akışı başladı.
  • 31 Aralık 2026: PGN’nin açıkladığı özel LNG fiyatı dönemi sona erecek.
  • 2027–2028: LNG ihracatının 2026 seviyesinde kalması hâlinde Yayan, ulusal açığın sırasıyla 200 ve 330 MMSCFD olacağını öngörüyor.
  • 2028–2029: Eni’nin hub projelerinden önemli miktarda arzın devreye girmesi bekleniyor.
  • 2030–2033: Lengo ve Bukit Panjang’ın Orta ve Doğu Java’ya ek arz sağlaması öngörülüyor.

Büyük kaynaklar için boru hatları ve uygulanabilir sözleşmeler de gerekiyor

Wood Mackenzie; Abadi, Geng North, Tangkulo ve Layaran’da 35 trilyon fit küpten fazla kaynak bulunduğunu belirtiyor. Ayrıca Endonezya Arama Forumu’nun Kuzey ve Güney Sumatra ile Kuzeydoğu Java havzalarında henüz bulunmamış 30 milyar ton petrol eşdeğerinden fazla kaynak olduğuna ilişkin tahminine de yer veriyor.

Danışmanlık şirketi, Endonezya’nın 2030’a kadar günde 12 milyar fit küp gaz üretme hedefine ulaşabilmesi için kaynakların geliştirilmesine 50 milyar ABD doları gerekeceğini tahmin ediyor. Bu hedef, kuruluşun tahminindeki sözleşmeli ihracat dâhil günlük yaklaşık 6 milyar fit küplük talebin iki katı.

Wood Mackenzie, üzerinde uzlaşılan sözleşme koşullarının korunmasını, gaz fiyatlarının her projenin maliyetlerini ve risklerini yansıtmasını, sözleşmeli alıcıların teslimatları kabul edemediği durumlarda üreticilerin gazı başka alıcılara satabilmesini öneriyor. Önerileri, alıcıların daha az gaz teslim alsalar bile taahhüt edilen miktarların bedelini ödemelerini gerektiren anlaşmaları da destekliyor.

Gazın taşınması da belirleyici önem taşıyor. Moshe’nin üretim yapan adalar ile Java arasındaki bağlantıların yetersizliğine ilişkin uyarısı, Singapur’dan yönlendirilen gazın kısa vadeli sınırlarını ortaya koyuyor. Sanayi müşterilerine güvenilir arz sağlanabilmesi için yeni rezervlerin, ticari açıdan uygulanabilir projelerin ve teslimat altyapısının birlikte devreye girmesi gerekiyor.

Wood Mackenzie, yeni geliştirme yapılmaması hâlinde daha pahalı LNG ithalatına bağımlılığın artmasını veya elektrik üretiminde kömür kullanımının yükselmesini bekliyor. Kuruluş, gazı sanayi için vazgeçilmez bir hammadde olarak da tanımlıyor. Bölgenin başka bir noktasında, Doğu Avustralya’da 2030’ların başında yıl boyunca arz sıkıntısı yaşanma olasılığı artarken Singapur, boru hattı ithalatı düşerken ve küresel enerji arzında yakın zamanda aksamalar yaşanırken daha esnek LNG tedariki arıyor.

Reklam

Singapur’la enerji ilişkisi daha geniş bir baskıyla karşı karşıya

ABD Enerji Bilgi İdaresine atfedilen verilere göre Endonezya, 2024’te Singapur’a 145,3 milyar fit küp doğal gaz sağladı. Boru hattıyla yapılan teslimatların azalması, Singapur’un alternatif kargolara ve alımlarını ayarlamasına imkân tanıyan sözleşmelere duyduğu ihtiyacı artırıyor.

Cakarta’nın yurt içi önceliği elektriği de kapsıyor. Bahlil’in elektrik ihracatına yönelik koşulları, Singapur’a 2035’e kadar 3,4 gigavat elektrik sağlama planlarını zorlaştırdı. Bahlil, alıcıların Endonezya’nın fiyatını kabul etmemesi ve yurt içi müşterilerin hâlâ elektriğe ihtiyaç duyması hâlinde ihracatın yakın zamanda başlamasının olası olmadığını söyledi.

Gaz kararı, bölgeyi etkileyen ciddi bir duman ve pus olayının yaşandığı dönemde alındı. Nusantara Atlas verilerine göre eylül sonuna kadar yanan alan 1,9 milyon hektarı aştı. Singapur, yangınlarla bağlantılı şirketlere karşı yasal işlem sinyali verirken ASEAN acil bir pus toplantısı düzenledi.

Gerilime rağmen işbirliği de sürdü. İki hükümet 27 Ekim’de, şirket kayıtlarını, mali istihbaratı ve sınır ötesindeki kanıtları bir araya getirecek bir ortak pus soruşturma görev gücü kurulması konusunda anlaştı. Endonezya, gazı başka yere yönlendirme kararının gerekçesinin yurt içi elektrik arzının güvenilirliğini sağlamak olduğunu belirtiyor. İki hükümet de çevreyle ilgili anlaşmazlığı yönetmeye çalışıyor.

Enerji Bakan Yardımcısı Yuliot Tanjung, 9 Kasım’da gaz mevcudiyetinin 548.000 milyar İngiliz ısı birimlik hedefe karşılık 513.000 milyar İngiliz ısı birimine, yani yaklaşık yüzde 94’e ulaştığını söyledi. Java’daki fabrikalar için önlerindeki pratik sınavlar, aralık ayındaki tahsisler ve fiyatlar; ardından yeni sahaların ve taşıma bağlantılarının planlanan takvime uyup uymayacağı olacak.

Öne Çıkanlar

  • Endonezya, Singapur’a gönderdiği 31 MMSCFD gazı Batam, Bintan ve Sumatra’daki elektrik ihtiyacına yönlendirdi; bu adımın Java’ya kısa vadede faydası sınırlı.
  • Orta ve Doğu Java’da Temmuz 2026’da talebin yaklaşık yüzde 14’üne karşılık gelen 104,16 MMSCFD’lik gaz açığı kaydedildi.
  • PGN’nin sanayi müşterilerine yönelik kullanım sınırları kasım başındaki yüzde 66’dan aralıkta yüzde 79’a yükseliyor; tahsis miktarının aşılması hâlinde daha yüksek ücret uygulanabilir.
  • LNG ihracatının 2026 seviyesinde kalması durumunda Yayan Satyakti, ülke genelindeki açığın 2027’de 200 MMSCFD’ye, 2028’de 330 MMSCFD’ye ulaşacağını öngörüyor.
  • Eni’nin hub projelerinin 2028–2029’da önemli ölçüde rahatlama sağlaması bekleniyor; Java’ya yönelik büyük ek kaynaklar ise daha sonraki takvimlerde devreye girecek.
  • Endonezya’nın gaz kaynaklarının müşterilere ulaşıp ulaşamayacağını yeni üretim, yatırım koşulları ve taşıma bağlantıları belirleyecek.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir