Cakarta, daha hızlı müdahale ve daha güçlü halka açık şirketler istiyor
Endonezya, 12 Kasım 2026'da Cakarta'da açıklanan üç reform önceliği kapsamında, kararların bir ila üç hafta içinde uygulamaya konduğu yurt dışı örneklerinden yararlanarak sermaye piyasası ihlallerine daha hızlı müdahale etmeyi hedefliyor. Diğer öncelikler, halka açık şirketlerin değerini artırmak ve hissedarlarla yatırımcıların eğitimini geliştirmek.
İçindekiler
- Cakarta, daha hızlı müdahale ve daha güçlü halka açık şirketler istiyor
- Şirket değerini artırmak ne anlama geliyor?
- Vergi, gümrük vergileri ve yeşil enerji gündemde
- Denetim haftalar içinde sonuçlanmalı
- Denetim sonuçları daha açık anlatılmalı
- Yatırımcı eğitimi, varlıkları korumanın öncelikleri arasında
- Daha fazla yatırımcı için daha fazla hisse ve ürün gerekiyor
- Yatırımcılar, mülkiyet ve denetim değişikliklerinin somut kanıtını istiyor
- Yabancı yatırımcılar engelleri doğrudan iletmeye çağrıldı
- Öne Çıkanlar
Ekonomiden Sorumlu Koordinatör Bakan Yardımcısı Dradjad Hari Wibowo, perşembe sabahı bakanlığında yapılan istişarenin ardından gündemi sundu. Toplantıya Finansal Hizmetler Otoritesi (OJK), Endonezya Borsası (IDX), piyasa altyapı kuruluşları, sektör birlikleri ve halka açık şirketlerden yetkililer katıldı.
Hükümet, şirket yöneticilerinin sermayeyi daha verimli kullanmasını, düzenleyici kurumların daha hızlı harekete geçmesini ve giderek daha fazla hane halkı tasarrufuna ev sahipliği yapan piyasayı yatırımcıların daha iyi anlamasını istiyor. Dradjad, şirket değerini kurumsal yönetim değişiklikleriyle artırma konusunda Japonya ve Güney Kore'yi örnek gösterdi.
Görüşmeler, uygulamaya dönük bir güçlüğü de ortaya koydu: Daha güçlü kurumsal performans; daha açık mülkiyet bilgileri, işlem görebilecek daha fazla hisse ve görünür denetim sonuçlarıyla birlikte ilerlemeli. Korea Investment & Sekuritas Indonesia (KISI) araştırması, bu piyasa bütünlüğü meselelerini uluslararası yatırımcıların temel kaygıları arasında gösterdi.
Şirket değerini artırmak ne anlama geliyor?
Dradjad, halka açık şirketlerin değerindeki iyileşmeyi ilk reform önceliğinin merkezine koydu. Açıklamasında, şirket yönetim kurullarının aldığı kararlar, özellikle de işletmenin kullanabileceği kaynakları ne kadar verimli değerlendirdiği üzerinde durdu.
Sermaye verimliliği, bir şirkete yatırılan paradan daha iyi sonuçlar elde etmek anlamına geliyor. Varlıklara veya projelere önemli miktarda kaynak ayıran bir işletmenin bu yatırımlardan kazanç sağlaması gerekir. Paranın nereye aktarılacağına ilişkin daha isabetli kararlar performansı artırabilir ve şirketi hissedarlar açısından daha cazip hâle getirebilir.
Dradjad'ın aktardığına göre Japonya'nın yaklaşımı, daha güçlü kurumsal yönetim yoluyla yöneticilerden sermayeyi daha iyi kullanmalarını istiyor. Kurumsal yönetim, bir şirketin nasıl idare edildiğini belirleyen karar, sorumluluk ve denetim sistemidir. Yatırımcılar açısından bu sistem, yöneticilerin paralarını nasıl harcadığını ve sonuçları nasıl açıkladığını etkiler.
Dradjad, performanstaki iyileşmenin şirket değerini artırmasını ve yerel borsaya yatırım çekmesini bekliyor. Dolayısıyla öneri, piyasa reformunu işlem koşulları ve denetim çalışmalarının yanı sıra yatırımcıların hisse aldığı şirketlerin faaliyetleriyle de ilişkilendiriyor.
KISI araştırma ekibi, Japonya ve Güney Kore'deki değerleme programlarının özkaynak kârlılığı, temettüler ve hisse geri alımlarına odaklandığını belirtti. Özkaynak kârlılığı, kârın hissedar sermayesine oranını ölçer. Temettüler kazancı hissedarlara dağıtırken, geri alımlarda şirket kendi hisselerini satın alır.
Vergi, gümrük vergileri ve yeşil enerji gündemde
Ekonomiden Sorumlu Koordinatör Bakanlık, piyasa katılımcılarına, gerçek ekonomik faaliyetleri etkileyen hangi politikaların halka açık şirketlerin değerini artırabileceğini sordu. Öneriler; vergilendirme, gümrük vergileri, yeşil enerji ve ekonominin diğer alanlarını kapsadı.
Bu başlıklar, finansal düzenlemenin dışındaki bakanlıkları da reform çalışmalarına dahil ediyor. Vergi politikası, şirketlerin ellerinde ne kadar kâr kalacağını etkiliyor. Gümrük vergileri, yurt dışından alınan malzeme ve ekipmanların maliyetini değiştirebiliyor. Enerji politikası ise işletme giderlerini ve yatırım kararlarını etkileyebiliyor.
Hükümet, ilgili bakanlık ve kurumlarla yapılacak koordinasyon toplantılarında önerileri incelemeyi planlıyor. Ayrıca işletmeleri etkileyen engelleri belirlemek ve gidermek için düzenleyici ve bürokratik aksaklıklarla mücadele eden Satgas Debottlenecking görev gücünden yararlanmayı öngörüyor.
IDX Başkanı Jeffrey Hendrik, vergi ile halka açık hisse oranını ilişkilendiren mevcut bir uygulamaya dikkat çekti. Halka açık hisse oranı yüzde 40'ın üzerinde olan şirketlere yüzde 3 vergi teşviki sunulduğunu ve çok sayıda halka açık şirketin bu teşvikten yararlandığını söyledi.
Geniş kapsamlı paket henüz öneri ve koordinasyon aşamasında. Yetkililer yeni vergi, gümrük vergisi veya yeşil enerji önlemlerinin ne zaman yürürlüğe gireceğine, denetim kararlarının uygulanması için bağlayıcı bir iç takvime ya da koordinasyon toplantılarının programına ilişkin bilgi vermedi.
Denetim haftalar içinde sonuçlanmalı
Dradjad, şüpheli usulsüzlük veya ihlaller ortaya çıktığında OJK ve borsayı karar alma ve harekete geçme süreçlerini hızlandırmaya çağırdı. Hükümetin ve piyasa katılımcılarının, denetim kararlarının daha hızlı uygulanması için çalışma konusunda mutabık kaldıklarını söyledi.
Bakan yardımcısı, görüşmelerde kullanılan uluslararası karşılaştırmayı şöyle açıkladı:
Bunun hızlandırılmasını umuyoruz ve bu konuda mutabık kaldık. Bazı ülkelerde sürecin bir hafta, bazılarında ise üç hafta sürdüğü örnekleri dikkate alıyoruz. Böyle kararlar alındığında hızla uygulamaya konmasını umuyoruz,
Bir ila üç haftalık karşılaştırma, kararların uygulanma süresiyle ilgiliydi. Dradjad, borsanın hızla hayata geçirilebilecek birkaç karar sunduğunu söyledi. Ulaşılmak istenen, denetim kararı ile ardından atılacak adım arasındaki süreyi kısaltmak.
Şüpheli suistimaller, işlem koşulları ve kuralların nasıl uygulanacağı konusunda belirsizlik yarattığından bu süre yatırımcılar için önemli. Hızlı kararların ardından açık adımlar atılması, piyasa katılımcılarının düzenleyici kurumun müdahalesini daha çabuk anlamasını sağlayabilir.
Denetim sonuçları daha açık anlatılmalı
Dradjad, Endonezya sermaye piyasasının denetimden yoksun olduğu görüşünü reddetti. Gözetim çalışmalarının sürdüğünü söyledi ve sonuçlarla kararlar hakkındaki iletişimin daha yoğun hâle gelmesi gerektiğini savundu.
Piyasa gözetimi, olağan dışı davranış işaretlerini belirlemek için işlemlerin ve bağlantılı faaliyetlerin izlenmesidir. Denetim yaptırımı, yetkililerin bir ihlal tespit ettiğinde attığı adımdır. Hükümetin gündemi hem bu adımların hızını hem de kamuoyuna nasıl açıklandığını ele alıyor.
Dradjad; şeffaflık, likidite ve piyasa gözetiminde kaydedilen ilerlemeye değindi ve yüksek hisse sahipliği yoğunlaşmasına (HSC) ilişkin yakın tarihli bir duyurudan söz etti. HSC, mülkiyetin görece küçük bir hissedar grubu arasında yoğunlaştığı durumları ifade ediyor.
OJK Menkul Kıymet Kuruluşları Denetim Dairesi Başkanı Edi Broto, kurumun borsa ve diğer piyasa kuruluşlarıyla birlikte reform çalışmalarını ciddi ve kesintisiz biçimde yürüttüğünü söyledi. Bu çalışmayı, mevcut piyasa koşullarının yönetilmesi ve yerli ve yabancı katılımcılar nezdinde kalitesiyle tanınan bir piyasa oluşturulması hedefiyle ilişkilendirdi.
Dolayısıyla kamuoyuyla iletişim, denetim gündeminin ayrı bir parçası. Yatırımcıların, yetkililerin aldığı kararlar, bu kararların dayandığı süreçler ve sonrasında atılan adımlar hakkında anlaşılır bilgiye ihtiyacı var.
Yatırımcı eğitimi, varlıkları korumanın öncelikleri arasında
Dradjad, Endonezya'nın çalışma çağındaki nüfusunun yaklaşık yüzde 15'inin finansal piyasalara katıldığını söyledi. Sermaye piyasasına yatırım yapan Endonezyalıların sayısının da 34 milyonu aştığı belirtildi. Bu iki rakam, katılımı farklı ölçütlerle ifade ediyor: bir nüfus grubunun oranı ve toplam kişi sayısı.
Hükümet, eğitimin halka, hissedarlara ve mevcut yatırımcılara ulaşmasını istiyor. Dradjad, katılım artarken sermaye piyasalarına ilişkin anlayışın da geliştirilmesi gerektiğini söyledi.
Açıklamasında yatırımların hane halkı maliyesinde oynadığı role odaklandı. Şirketler sermaye piyasalarından kaynak sağlarken bireyler bu piyasaları varlıklarını tutmak ve büyütmek için kullanıyor. Dolayısıyla hisse fiyatlarındaki hareket, insanların daha önce yatırdığı paranın değerini değiştiriyor.
Devletin yatırımcılara karşı sorumluluğunu anlatan Dradjad şöyle dedi:
Dolayısıyla devlet, borsadaki varlıklarının değerini korumak için elinden geleni yapacak,
Eğitim, denetim çalışmalarını tamamlıyor; çünkü yatırımcıların neye sahip olduklarını ve değerinin nasıl değiştiğini de anlamaları gerekiyor. Hisse, bir işletmede ortaklık payını temsil eder. Yatırımcılar şirketi ve işlem koşullarını yeniden değerlendirdikçe piyasa fiyatı yükselip düşebilir.
IDX Yönetim Kurulu Başkanı Nurhaida da halkın daha geniş kapsamlı biçimde eğitilmesi, şirket temellerinin güçlendirilmesi ve açıklamaların iyileştirilmesi çağrısında bulundu. Açıklamaları, şirketlerin yayımladığı bilgileri yatırımcıların paralarını nereye yatıracaklarına ilişkin kararlarıyla ilişkilendirdi.
Daha fazla yatırımcı için daha fazla hisse ve ürün gerekiyor
Jeffrey, şirket değerini artırma çalışmalarının piyasanın derinleştirilmesiyle birlikte ilerlemesi gerektiğini söyledi. Önerileri hem talebi, yani alım yapmak isteyen yatırımcıları, hem de arzı, yani yatırımcıların erişebileceği hisse ve diğer araçları kapsıyordu.
Talep tarafında, Endonezya'nın geniş bireysel yatırımcı tabanının yanı sıra yabancı ve yerli kurumsal yatırımcıların katılımının artırılması çağrısında bulundu. Kurumsal yatırımcılar, kendi birikimleriyle işlem yapan bireylerin aksine, ortak fonları yatırıma yönlendiren kuruluşlardır.
Arz tarafında ise Jeffrey; nitelikli yatırım araçları, daha yüksek halka açık hisse oranı ve yeni ürünler istedi. Halka açık hisse oranı, bir şirketin kontrol amaçlı veya başka kısıtlı paylar dışında, piyasada işlem görebilen hisselerinin bölümüdür.
Bir şirketin çok sayıda hissesi bulunmasına rağmen bunların yalnızca küçük bir bölümü alım satıma açık olabilir. İşlem görebilen hisse oranının artırılması, yatırımcıların erişebileceği hisse sayısını artırır ve borsanın likiditeyi, yani alım satım kolaylığını geliştirme çabalarına destek olur.
Toplantıda piyasanın farklı alanlarından sorumlu kuruluşlar bir araya geldi. OJK ve IDX'nin yanı sıra Endonezya Takas ve Garanti Kurumu (KPEI), Endonezya Merkezi Menkul Kıymet Saklama Kuruluşu (KSEI), Endonezya Menkul Kıymet Şirketleri Birliği (APEI), Endonezya Halka Açık Şirketler Birliği (AEI) ve şirket temsilcileri de toplantıya katıldı.
Nurhaida, talep ve arzın güçlenmesinin sermaye piyasasının ekonomik büyümeye daha fazla katkı sağlamasına yardımcı olacağını söyledi. Öncelikleri arasında şirket temellerinin güçlendirilmesi ve şirket bilgilerinin daha açık hâle getirilmesi de vardı; böylece piyasanın genişlemesini, yatırımcıların alabileceği varlıkların niteliğine bağladı.
Yatırımcılar, mülkiyet ve denetim değişikliklerinin somut kanıtını istiyor
KISI araştırma ekibi, ilerlemeyi ölçmek için daha yüksek bir çıta ortaya koydu. Ekip, uluslararası endeks sağlayıcısı MSCI'nin kaygılarının mülkiyet şeffaflığı, halka açık hisse oranı ve denetim üzerinde yoğunlaştığını; Japonya ve Güney Kore programlarının ise şirket değerlemelerini iyileştirmeye odaklandığını belirtti.
Jeffrey, Endonezya'daki reformların bir veya iki küresel endeks sağlayıcısının kaygılarına yanıt vermenin ötesinde, genel olarak piyasa kalitesini artırmayı amaçladığını söyledi. Endeks sağlayıcıları, yatırım fonlarının portföylerini oluşturmak veya değerlendirmek için kullandığı ölçütleri derler.
KISI, hâlihazırda yapılan bazı değişiklikleri sıraladı: HSC kapsamındaki hisseler Jakarta Bileşik Endeksi'nden çıkarıldı, asgari halka açık hisse oranı şartları yükseltildi, yüzde 1'in üzerindeki mülkiyet bilgileri kamuoyuna açıldı ve bağımsız bir HSC komitesi kuruldu.
Araştırma ekibi, sorumlu tarafların adını belirten yaptırım örneklerinin ve halka açık hisse oranında fiilî artışların henüz görülmediğini söyledi. Ekibin değerlendirmesine göre bir sonraki aşamada somut sonuçlar belirleyici olacak: açıkça tanımlanabilir denetim işlemleri ve işlem görebilen hisse sayısında ölçülebilir artış.
Yabancı yatırımcılar engelleri doğrudan iletmeye çağrıldı
Dradjad, yabancı yatırımcıları yatırım kaygılarını ve karşılaştıkları engelleri koordinatör bakanlığa, OJK'ye ve IDX'ye iletmeye davet etti. Reformu, Endonezya ekonomisi için vazgeçilmez hâle gelen kurumları güçlendirme çalışmalarının bir parçası olarak nitelendirdi.
Bakan yardımcısı davetini doğrudan İngilizce olarak yaptı:
Herhangi bir kaygınız varsa, lütfen Kemenko Perekonomian, OJK ve BEI ile iletişime geçmekten çekinmeyin; tüm kaygılarınızı gidermek için elimizden geleni yapacağız. Kurumlarınızın ve ülkemizin karşılıklı yararına çalışmayı dört gözle bekliyoruz,
Sonraki çalışmalar birkaç kurum arasında paylaşılmış durumda. Koordinatör bakanlık, işletme politikalarına ilişkin önerileri diğer bakanlık ve kurumlara taşıyacak. OJK ve borsa ise daha hızlı denetim ve daha açık iletişim çağrılarıyla karşı karşıya. Halka açık şirketlerin yönetim kurullarından sermayeyi daha iyi yönetmeleri isteniyor.
Bu sorumluluklar üç önceliği birbirine bağlıyor. Daha güçlü şirketler yatırımcılara değerlendirebilecekleri daha iyi varlıklar sunuyor; işlem görebilen hisselerin artması ve katılımın genişlemesi daha derin bir piyasayı destekliyor; denetim ve eğitim ise insanların piyasada daha iyi bilgiyle hareket etmesine yardımcı oluyor.
Öne Çıkanlar
- Endonezya, 12 Kasım 2026'da sermaye piyasası için üç öncelik açıkladı: şirket değerini artırmak, denetimi hızlandırmak ve yatırımcı eğitimini geliştirmek.
- Dradjad, denetim kararlarının bir ila üç hafta içinde uygulamaya konduğu yurt dışı örneklerine değindi.
- İşletme politikalarına ilişkin öneriler vergilendirme, gümrük vergileri, yeşil enerji ve düzenleyici engelleri kapsıyor.
- IDX, kurumsal katılımın artırılmasını, nitelikli yatırım araçlarını, daha yüksek halka açık hisse oranını ve yeni yatırım ürünlerini istiyor.
- KISI, yatırımcıların adı açıklanan yaptırımlara ve işlem görebilen hisse sayısındaki fiilî artışlara ilişkin kanıta ihtiyaç duyduğunu belirtti.
- Hükümet, politika önerilerini ilgili bakanlık ve kurumlarla yapılacak koordinasyon toplantılarına taşıyacak.






