Gecikmiş borçlarda 19-34 yaş grubunun payı en yüksek
Finansal Hizmetler Otoritesi’ne (OJK) göre, 19-34 yaşlarındaki Endonezyalılar, bireysel borçluların ciddi ölçüde gecikmiş çevrimiçi kredilerinin toplam değerinin yüzde 50,69’unu oluşturuyor. Bu bulgu, sektörde sorunlu kredilerin Eylül 2026’da yaklaşık 5,71 trilyon rupiaha ulaşarak borçlular, kredi platformları ve bu platformların finansmanına katkı sağlayan bankalar üzerindeki baskıyı artırdığı bir dönemde geldi.
İçindekiler
- Gecikmiş borçlarda 19-34 yaş grubunun payı en yüksek
- Geri ödeme sorunları ne kadar hızlı arttı?
- Genç borçlular zaten zorlanıyordu
- Kredi tutarı aylık maaşı aştığında
- Kolay erişim neden tekrar tekrar borçlanmaya dönüşebiliyor?
- Tüketici kredileri işletme finansmanını hâlâ geride bırakıyor
- Platformlar daha sıkı denetimle ve kâr düşüşüyle karşı karşıya
- Bankalar aynı borçlular nedeniyle nasıl risk altında?
- Maliyet sınırları, tahsilat kuralları ve temerrüt aracılığı
- Öne Çıkanlar
Sektör genelinde, ödenmemiş finansmanın yüzde 5,36’sı Eylül ayında 90 günden fazla gecikmişti; bu oran OJK’nin yüzde 5’lik denetim eşiğini aştı. Ödenmemiş çevrimiçi kredilerin toplamı yıllık bazda yüzde 17,02 artarak 106,48 trilyon rupiaha ulaştı.
Finansman kuruluşları, risk sermayesi şirketleri, mikrofinans kuruluşları ve diğer finansal hizmetler kurumlarını denetlemekten sorumlu OJK Yönetici Direktörü Agusman, kötüleşmenin kısmen borçluların geri ödeme kabiliyetindeki zayıflamadan kaynaklandığını söyledi. 16 Kasım’da yayımlanan yazılı yanıtlarında, geri ödeme kapasitesinin daha sıkı değerlendirilmesi ve genç müşterilere yönelik finansal okuryazarlık çalışmalarının yoğunlaştırılması çağrısı yaptı.
Yaş grubuna ilişkin oran, bireysel borçluların gecikmiş kredi değerinde genç grubun payını gösteriyor. Başka bir deyişle, 19-34 yaşlarındaki borçlular, sorunlu borçların yarısından biraz fazlasından sorumlu. Bu grubun kendi temerrüt oranını hesaplamak için yaş grubunun kullandığı toplam kredi tutarını da bilmek gerekir.
OJK, temerrüt oranı yüzde 5’i aşan, yüzde 10’un üzerine çıkanlar da dahil platformları yoğun denetime alıyor ve düzeltici eylem planları hazırlamalarını istiyor. Düzenleyici kurum, hukuka aykırı tahsilat uygulamalarının yaptırımlara yol açabileceği uyarısında da bulunuyor. Ödemelerini yapmakta zorlanan müşteriler için sonuçlar ödenmemiş faturaların ötesine geçiyor: kayda geçen bir temerrüt, gelecekte finansman bulmayı zorlaştırabiliyor.
Geri ödeme sorunları ne kadar hızlı arttı?
OJK’nin temel göstergesi TWP90, ödemeleri vadesinden 90 günden fazla gecikmiş finansmanın toplam ödenmemiş finansmana oranıdır. Eylül ayındaki yüzde 5,36’lık oran, ödenmemiş her 100 rupiahın yaklaşık 5,36’sının bu kategoride olduğu anlamına geliyor.
Bu oran Eylül 2025’te yüzde 2,82’ydi. Bir yıl sonra yüzde 5,36’ya yükselmesi 2,54 puanlık artışa işaret ediyor ve oranı önceki seviyesinin neredeyse iki katına çıkarıyor. Eylül 2026’daki oran, en az iki yılın en yüksek seviyesi oldu.
Önceki ayın oranı yüzde 4,73 olarak verilirken Ağustos için yüzde 5,36 da belirtilmişti. Aylık karşılaştırmada yüzde 4,73’ten yüzde 5,36’ya yükseliş, 0,63 puanlık artışa karşılık geliyor.
Uzun vadeli seyir, krediler büyümeyi sürdürürken geri ödeme baskısının da arttığını gösteriyor:
- Aralık 2024: Ödenmemiş finansman 77,02 trilyon rupiaha, sorunlu krediler ise 2,01 trilyon rupiaha ulaştı.
- Şubat 2026: Ödenmemiş krediler 100,69 trilyon rupiaha çıkarken TWP90, bir yıl önceki yüzde 2,78’e kıyasla yüzde 4,54 oldu.
- Eylül 2026: Ödenmemiş krediler 106,48 trilyon rupiaha ulaştı; TWP90 yaklaşık 5,71 trilyon rupiaha karşılık gelen yüzde 5,36’ya yükseldi.
- 5 Kasım 2026: OJK, finansman kalitesinin gündemdeki önemini koruduğunu belirten bir açıklama yayımladı.
- 13 ve 16 Kasım 2026: Sektör temsilcileri ve OJK, daha sorumlu kredi verme uygulamaları ve geri ödeme kapasitesinin daha sıkı değerlendirilmesi çağrısı yaptı.
Ödenmemiş kredi tutarı, bir ay içinde kullandırılan tüm kredileri değil, hâlâ geri ödenmesi gereken parayı ölçüyor. Bu tutarın yıllık artış hızı Ağustos’taki yüzde 22,07’den Eylül’de yüzde 17,02’ye geriledi. Agusman, kredi büyümesinin yavaşlamasına rağmen geri ödeme kapasitesinin temel endişe kaynağı olduğunu belirtti.
Genç borçlular zaten zorlanıyordu
OJK’nin Aralık 2024 verilerine göre, bireyler arasındaki sorunlu finansmanın yüzde 52,01’i 19-34 yaş grubundaki borçlulara aitti. 35-54 yaş grubunun payı ise yüzde 41,49’du. Genç grubun son açıklanan yüzde 50,69’luk payı 1,32 puan daha düşük olsa da en büyük paya sahip grup olma konumu değişmedi.
OJK istatistiklerine ilişkin daha önceki bir analiz, 2023’te 17-34 yaş grubundaki yaklaşık 1,5 milyon kişinin ödemelerini 30 günden fazla geciktirdiğini ortaya koydu. Bu kişiler, söz konusu kategorideki yaklaşık 2,6 milyon borçlunun yüzde 57’sini oluşturuyordu.
Bu genç yaş grubunda, gecikmiş veya sorunlu kredisi bulunan borçluların ortalama oranı Ocak-Ağustos 2021 dönemindeki yüzde 8,1’den 2023’ün aynı aylarında yüzde 13,4’e yükseldi; bu 5,3 puanlık artış anlamına geliyor. Geçmişe ait bu veriler, ödemeleri 30 günden fazla geciken 17-34 yaşlarındaki kişileri kapsıyor. En güncel veriler ise 19-34 yaş grubundaki kredilerin değerini 90 günden uzun gecikmeler üzerinden ölçüyor.
Kredi tutarı aylık maaşı aştığında
Gelir verileri, görece küçük bir kredinin geri ödenmesinin neden zorlaşabildiğini açıklamaya yardımcı oluyor. Kredi istatistiklerini Endonezya İstatistik Kurumu’nun Şubat 2022 Ulusal İşgücü Anketi’yle birleştiren bir analiz, 17-34 yaşlarındaki borçluların ortalama çevrimiçi kredi tutarının 2,44 milyon rupiah, ortalama aylık kazançlarının ise 2,02 milyon rupiah olduğunu ortaya koydu.
Dolayısıyla ortalama kredi, bir aylık maaşın yaklaşık yüzde 121’ine, başka bir deyişle maaştan yaklaşık yüzde 21 fazlasına karşılık geliyordu. Kira, gıda, ulaşım ve diğer yaşam giderlerinin de aynı gelirden karşılanması gerekiyordu.
Bazı borçlular, çevrimiçi pazaryerlerinden taksitle yaptıkları alışverişlerin ardından kredi uygulamalarından nakit aramaya başladıklarını anlattı. 28 yaşındaki sağlık çalışanı Indie, iki ay içinde 50 milyon rupiah borç biriktirdi; bu, aylık maaşının on katıydı. Önceki taksitlerini ödeyebilmek için art arda farklı uygulamalardan borç aldı.
Mali durumunu anlatırken takma ad kullanan Indie, pişmanlığını şöyle dile getirdi:
Faiz ve ücretlerin birikmesini düşünmediğim için kendimi çok aptal hissediyorum,
Aylık 2,5 milyon rupiah kazanan 26 yaşındaki idari işler çalışanı Mawar’ın dört kredi kuruluşuna olan toplam borcu sonunda yaklaşık 30 milyon rupiaha ulaştı. Tek bir kredinin aylık taksiti 4 milyon rupiahtı; bu, maaşını 1,5 milyon rupiah aşıyordu. Bu borçluların yaşadıkları, sektör temerrütlerinin zaten artmakta olduğu Mayıs 2026’da belgelenen genç çalışanların borç sorunlarının bir parçasıydı.
Kolay erişim neden tekrar tekrar borçlanmaya dönüşebiliyor?
Endonezya Üniversitesi Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Enstitüsü’nde araştırmacı olan Dr. Prani Sastiono, tekrar tekrar borçlanmada bugüne odaklanma eğilimi ve aşırı özgüvenin etkili olduğunu belirtti. Bugüne odaklanma eğilimi, bugün elde edilebilecek bir faydaya, daha sonra ödenecek bir borçtan daha fazla önem vermek anlamına geliyor.
Prani, bu tercihin borçluya nasıl görünebildiğini şöyle anlattı:
Bugüne odaklanma eğilimi denilen bir boyut var; borçlular bugün paraya sahip olmanın faydasını, biriktirdikleri ve gelecekte geri ödemeleri gerekecek borçtan daha önemli görüyor,
Kredi uygulamaları, sınırlı belgeyle hızlı karar alınmasını ve paranın kısa sürede aktarılmasını sağlayabiliyor. Prani, uygulamaların cazip tasarımına ve faiz ile ücretlere ilişkin bilgilerin her zaman tümüyle açık olmamasına da dikkat çekti.
Orta Cava’daki Salatiga’da çamaşırhane işleten Krisna Bagus, büyüyen işletmesinde nakit akışı sorunları baş gösterince çevrimiçi krediye yöneldi. İşletmesi ve ofis işi birlikte ayda yaklaşık 12 milyon rupiah gelir sağlıyordu; buna rağmen başvurduğu ilk uygulama 16 milyon rupiaha kadar para çekmesine izin verdi.
Bu nedenle OJK’nin müdahalesinin merkezinde kredi değerlendirmesi yer alıyor. Ekonomi ve Hukuk Araştırmaları Merkezi Dijital Ekonomi Direktörü Nailul Huda, olası borçluların banka geçmişiyle karşılaştırma yapılması da dahil olmak üzere, geri ödeme kapasitesini daha iyi yansıtan kontroller yapılması çağrısında bulundu. Daha yüksek bir kredi limiti, aylık gelir değişmeden müşterinin hemen kullanabileceği tutarı artırabiliyor.
Tüketici kredileri işletme finansmanını hâlâ geride bırakıyor
Eylül 2026’da ödenmemiş çevrimiçi kredilerin yüzde 66,86’sı tüketici finansmanından, yüzde 33,14’ü ise üretken faaliyetlere yönelik finansmandan oluştu. Başka bir deyişle tüketici kredileri, üretken faaliyetler için sınıflandırılan finansmanın yaklaşık iki katı büyüklüğündeydi.
Agusman, kısa vadeli tüketici kredilerinin ağırlıklı olmasını kısmen küçük tutarlı acil ihtiyaçlarla ilişkilendirdi. İşletme finansmanının ise girişimin daha derinlemesine incelenmesini, daha uzun geri ödeme sürelerini ve risk yönetimi için daha güçlü önlemleri gerektirdiğini söyledi.
Endonezya İnternet Sağlayıcıları Birliği’nin 2025 tarihli bir anketi, borçlanma nedenlerine ilişkin farklı bir tablo ortaya koydu: Katılımcıların çoğu acil ihtiyaçları için borçlanmamıştı. Anket ayrıca çevrimiçi borçluların yüzde 86,6’sını Y kuşağı ile Z kuşağının oluşturduğunu gösterdi. Müşteriler bu ürünleri, acil hane giderlerinden indirimlerin teşvik ettiği alışverişlere ve işletmelerdeki nakit sıkışıklığına kadar çeşitli amaçlarla kullanıyor.
OJK’nin 2023-2028 kalkınma yol haritasında, 2028’e kadar finansmanın yüzde 70’inin üretken faaliyetlere yönlendirilmesi hedeflendi. Eylül 2026’daki yüzde 33,14’lük pay, 36,86 puanlık bir fark olduğu anlamına geliyor. Aralık 2024’te üretken finansmanın payı yüzde 30,19’du; bu da o tarihten beri 2,95 puan arttığını gösteriyor.
Sektör birliği Aftech, kredi kuruluşlarına daha geniş erişimi kredi kalitesiyle dengeleme çağrısı yaptı. Birliğin finansman ekosisteminden sorumlu başkan yardımcısı Felix Aliwarga, sorumlu kredi verme ve tüketicinin korunması gerektiğini söyledi. Aftech Layanan Pendanaan Digital Başkanı Nucky Poedjiardjo ise finansmanın müşterilerin geri ödeme kapasitesine uygun olması ve gerçek bir ekonomik fayda sağlaması gerektiğini belirtti.
Platformlar daha sıkı denetimle ve kâr düşüşüyle karşı karşıya
OJK, TWP90 oranı yüzde 5’i aşan, yüzde 10’un üzerindeki platformlar da dahil, kuruluşların finansman kalitesini iyileştirmek için plan hazırlayıp uygulamasını şart koşuyor. Düzenleyici kurum, geri ödeme kapasitesindeki zayıflık ve kredi değerlendirme standartlarındaki farklılıklara dikkat çektiği Aralık 2024’te yüzde 5 eşiğini aşan 22 platform tespit etmişti.
Agusman’a göre finansal baskı, sektörün kazançlarına da yansıyor. Toplam kapsamlı kâr, Eylül 2025’teki 1,92 trilyon rupiahtan Eylül 2026’da yüzde 14,14 düşüşle 1,65 trilyon rupiaha geriledi. Toplam kapsamlı kâr, net kazançların yanı sıra belirli diğer kazanç ve kayıpları da içeren geniş kapsamlı bir muhasebe göstergesidir.
BOPO olarak bilinen faaliyet giderlerinin faaliyet gelirlerine oranı yüzde 84,70’ten yüzde 90,05’e yükseldi. Son seviyeye göre platformlar, her 100 rupiah faaliyet geliri için yaklaşık 90,05 rupiah faaliyet gideri yaptı; bir yıl önce bu tutar 84,70 rupiahtı.
Agusman, faaliyet maliyetleri arttığında, faaliyet gelirleri düştüğünde veya ikisi birden gerçekleştiğinde bu oranın yükselebileceğini söyledi. Dolayısıyla platformlar, kredi kalitesine yönelik daha sıkı denetimle karşı karşıyayken faaliyet gelirlerinin daha büyük bir kısmı giderlere gidiyor.
Bankalar aynı borçlular nedeniyle nasıl risk altında?
OJK’nin 2026’nın başlarında aktarılan verilerine göre bankalar da dahil kurumsal kredi verenler, eşler arası kredi platformlarının finansmanının yüzde 60’tan fazlasını sağlıyor. Bu platformlar borçlular ile fon sağlayıcılarını buluşturduğu için değerlendirme kalitesi, uygulamaların dışındaki kurumlar açısından da önem taşıyor.
Agusman, artan temerrütlerin bankalar üzerindeki etkisinin her bankanın maruz kaldığı riske ve bu riski ne kadar etkin yönettiğine bağlı olduğunu söyledi. Koruyucu önlemlerden biri olarak PPAP adı verilen kredi zarar karşılıklarını gösterdi. Bunlar, krediler gibi varlıklardan kaynaklanabilecek olası zararları karşılamak üzere ayrılan muhasebe karşılıklarıdır.
OJK’ye göre bankalar ile çevrimiçi kredi platformları arasındaki iş birliği, ihtiyatlı kredi verme ve yeterli risk yönetimi ilkelerine uygun olmalı. Fon sağlayan bir banka açısından pratikte değerlendirilmesi gerekenler arasında taahhüt edilen tutar, finanse edilen borçlular ve geri ödemelerin yetersiz kalması durumunda mevcut koruma yer alıyor.
Maliyet sınırları, tahsilat kuralları ve temerrüt aracılığı
OJK, borçlanma maliyeti üst sınırlarını aşamalı olarak düşürdü. Önceki takvimde günlük faiz üst sınırları 2024 için yüzde 0,3, 2025 için yüzde 0,2 ve 2026’dan itibaren yüzde 0,1 olarak belirlenmişti. Agusman’ın kasım ayında yaptığı açıklamada ise faiz ve ücretleri kapsayan azami ekonomik faydanın kademeli biçimde günlük yüzde 0,4’ten yüzde 0,1’e indirildiği belirtildi; borçlulara uygulanan ücretler SEOJK No. 19/SEOJK.06/2025 kapsamında düzenleniyor.
Bu ayrım, müşterilerin ödeyeceği tutar açısından önemli: Faiz ve ücretleri kapsayan bir sınır, ilan edilen faiz oranının ötesindeki masrafları da ele alıyor. OJK ayrıca faiz, idari ücretler ve gecikme cezaları dahil toplam borçlanma maliyetlerinin anapara tutarını aşamayacağı bir üst sınır belirledi.
SEOJK No. 19/SEOJK.06/2023 kapsamındaki kurallar, borçluların en fazla üç platformdan finansman almasına izin veriyor. Buna karşın yaşadıklarını anlatmak üzere görüşülen altı borçlunun her biri, bir dönem üçten fazla çevrimiçi kredi kuruluşuna borçlanmıştı; dördü aynı anda bir düzineden fazla kuruluştan borç almıştı.
Agusman, kasıtlı olarak ödeme yapmamayı teşvik eden veya buna aracılık eden joki galbay uygulamalarına karşı da uyarıda bulundu. OJK’ye göre bu tür hizmetleri kullanmak, borçlunun temerrüt kaydının Finansal Bilgi Hizmetleri Sistemi’nde (SLIK) tutulmasına ve daha sonra finansmana erişiminin kısıtlanmasına yol açabilir.
OJK, kurallarının bu hizmetleri yeterince kapsayıp kapsamadığını inceliyor ancak incelemenin ne zaman tamamlanacağına ilişkin tarih vermedi. Agusman ayrıca düzenlemeleri ihlal eden tahsilat uygulamalarının denetim müdahalesine ve olası yaptırımlara yol açacağı uyarısında bulundu. Borçluların geri ödeme yükümlülükleri ve kredi verenlerin tahsilatı hukuka uygun biçimde yürütme sorumluluğu, aynı düzenleyici yaklaşımın parçaları olmaya devam ediyor.
Öne Çıkanlar
- Bireysel borçluların ciddi ölçüde gecikmiş çevrimiçi kredi tutarının yüzde 50,69’u 19-34 yaş grubuna ait.
- Sektörde TWP90, Eylül 2026’da bir yıl önceki yüzde 2,82’ye kıyasla yüzde 5,36’ya ulaştı.
- 106,48 trilyon rupiah tutarındaki ödenmemiş finansmanın yaklaşık 5,71 trilyon rupiahı 90 günden fazla gecikmişti.
- Ödenmemiş kredilerin yüzde 66,86’sı tüketici finansmanından, yüzde 33,14’ü üretken finansmandan oluştu.
- OJK, yüzde 5’lik eşiği aşan platformları yoğun denetime alıyor ve düzeltici planlar uygulamalarını şart koşuyor.
- Faaliyet giderlerinin faaliyet gelirlerindeki payı artarken sektörün toplam kapsamlı kârı yüzde 14,14 düştü.
- Borçlular, ödeme yapmamayı teşvik eden aracılara başvursa da temerrüt kayıtları SLIK’te tutulmaya devam ediyor.






