BM, Hak İhlalleri Derinleşirken Kuzey Kore'nin İdamları Artırdığı Uyarısında Bulundu

9 dakikalık okuma
UN Warns North Korea Is Expanding Executions as Rights Abuses Deepen

İdam Cezasının Kapsamı Günlük Yaşama Kadar Uzanıyor

BM Özel Raportörü Elizabeth Salmón, 27 Ekim 2026'da BM Genel Kurulu komitesine yaptığı açıklamada, Kuzey Kore'nin ceza kanununda idam cezası gerektiren suçların sayısının 2015'ten bu yana sekizden 16'ya çıktığını söyledi. Uyarısı, daha geniş bir kaygıyı somut rakamlarla ortaya koyuyor: hükümet, insanların ne izlediğini, nasıl geçim sağladığını ve ülkeden ayrılıp ayrılamayacağını daha sıkı denetlerken idam yetkisini de genişletiyor.

İçindekiler
  1. İdam Cezasının Kapsamı Günlük Yaşama Kadar Uzanıyor
  2. Yasalar Nasıl Değişti?
  3. Yabancı Televizyon İçerikleri İnfaz Riski Doğuruyor
  4. On Yıllık Daha Sıkı Denetim
  5. Zorla Çalıştırma Savunmasız Çocukları da Etkiliyor
  6. Açlık ve Gözaltı, İnsani Bedeli Ağırlaştırıyor
  7. Kuzey Kore Bulguları Reddediyor
  8. Diplomasi ve BM Ne Yapabilir?
  9. Öne Çıkanlar

Kuzey Kore'deki insan haklarını izleyen bağımsız BM uzmanı Salmón; halka açık infazlar, gözaltında ölümler, işkence ve zorla çalıştırma konusundaki kaygılarını dile getirdi. Yetkililere infazları askıya alma ve gözaltı merkezlerindeki koşulları iyileştirmek için somut adımlar atma çağrısında bulundu.

Kuzey Kore üç gün sonra bu tartışmayı reddetti. Ülkenin BM Büyükelçisi Kim Song, Salmón'u ve Güney Kore ile Japonya'nın da aralarında bulunduğu ülkeleri, insan hakları iddialarını siyasi çatışma için kullanmakla suçladı. Daha sıkı disiplin uygulamalarını ve kolluk kuvvetlerinin rolünü meşru hükümet politikaları olarak savundu.

Bu gerilim, BM İnsan Hakları Ofisi'nin Eylül 2025'te yayımladığı ve Kuzey Kore'den kaçan 300'den fazla kişiyle yapılan görüşmelere dayanan ayrı bir değerlendirmeyi izliyor. Değerlendirme; daha yaygın gözetim, zorla çalıştırmanın daha sık kullanılması ve aralarında yabancı film ve televizyon programlarının dağıtılmasının da bulunduğu suçlar nedeniyle infazların artması bulgularına ulaştı.

Bulgular bir arada değerlendirildiğinde, lider Kim Jong Un ile diyalog kurmaya çalışan hükümetler üzerindeki baskıyı artırıyor; bu hükümetlerden insan haklarını nükleer silahlar ve bölgesel güvenlikle birlikte ele almaları isteniyor. Zorla çalıştırma devlet projelerinin sürdürülmesine yardımcı olurken hükümet, halkı süregelen açlıkla karşı karşıyayken silahlara büyük kaynak ayırıyor.

Yasalar Nasıl Değişti?

Salmón, insan hakları ve sosyal meselelerle ilgilenen Genel Kurul Üçüncü Komitesi'ne yaptığı açıklamada, ceza kanununda idam cezası gerektiren suçların sayısının 2015'te sekizken bugün 16 olduğunu söyledi. Bu, yüzde 100 artış anlamına geliyor. Kapsamın genişlemesi, yabancı videoların dağıtılması da dahil olmak üzere kasten öldürmeyle ilgisi olmayan eylemleri de içeriyor.

Daha kapsamlı yasal değişiklikler, daha önce yayımlanan idam cezası gerektiren suçların iki katına çıkması haberinde incelenmişti. 2020 ile 2023 arasında kabul edilen veya değiştirilen ayrı yasalar da yabancı kültür, Güney Kore'de kullanılan konuşma biçimleri, izinsiz ekonomik faaliyetler ve salgınlara yönelik acil durum tedbirleriyle ilgili eylemler için idam cezası olanağı getirdi.

Reklam

BM'nin Eylül 2025 tarihli değerlendirmesinde, 2015'ten bu yana kabul edilen ve idam cezasına izin veren en az altı yasa tespit edildi. Bunlar arasında yabancı kültürel içerikleri ve dili denetleyen yasalar da bulunuyor. Altı sayısı yasaları, Salmón'un verdiği 16 sayısı ise ceza kanunundaki suçları ifade ediyor. Her iki rakam da genişleyen hukuk sisteminin farklı bir yönünü gösteriyor.

Sıradan bir aile için sonuçlar resmî siyasetin ötesine uzanıyor. Mal ticareti yapmak, bir televizyon dizisini paylaşmak veya Güney Kore eğlence içeriklerinde duyulan ifadeleri kullanmak, insanları ağır cezalar öngören bir sistemle karşı karşıya getirebilir. Salmón, idam cezasını hem bir ceza yaptırımı hem de toplumsal, siyasi ve ideolojik denetim aracı olarak nitelendirdi.

Yabancı Televizyon İçerikleri İnfaz Riski Doğuruyor

BM İnsan Hakları Ofisi'nin Kuzey Kore'den sorumlu yetkilisi James Heenan, COVID-19 salgını sırasında getirilen kısıtlamalardan bu yana adi ve siyasi suçlar nedeniyle infazların arttığını söyledi. Güney Kore dizileri de dahil olmak üzere yabancı televizyon dizilerini dağıtma suçuna idam cezası öngören yasalar kapsamında insanların zaten idam edildiğini belirtti. Bu infazların toplam sayısını açıklamadı.

BM araştırmacılarının görüştüğü kişiler, 2020'den itibaren yabancı içerikleri dağıtma suçundan daha fazla kişinin idam edildiğini anlattı. İnfazların, başkalarını korkutmak ve benzer davranışları caydırmak amacıyla kurşuna dizme yöntemiyle halka açık şekilde gerçekleştirildiğini söylediler. Halka açık cezalandırma, çevredeki toplulukları sonuçlara tanık ederek cezanın etkisini mahkûmun ötesine taşıyor.

2023'te Kuzey Kore'den kaçan Kang Gyuri, Güney Kore içerikleriyle yakalanan üç arkadaşının idam edildiğini söyledi. 23 yaşındaki bir arkadaşının ölüm cezasına çarptırıldığı duruşmaya katıldığını anlattı.

"Uyuşturucu suçlularıyla birlikte yargılandı. Artık bu suçlar aynı şekilde değerlendiriliyor," dedi.

BM'nin belgelediği bulgular, yabancı içeriklerin paylaşılması veya dağıtılması nedeniyle gerçekleştirilen infazlara odaklanıyor. Kang'ın tanıklığı, arkadaşlarının bu tür içeriklerle yakalandığını anlatıyor. Aktardıkları, bu davaların çevresindeki korkuyu da gözler önüne seriyor: 2020'den bu yana insanların daha fazla korktuğunu söyledi.

On Yıllık Daha Sıkı Denetim

BM İnsan Hakları Ofisi'nin Eylül 2025 tarihli değerlendirmesi, Kuzey Kore'nin insanlığa karşı suçlar işlediğini ortaya koyan 2014 tarihli dönüm noktası niteliğindeki soruşturma komisyonundan bu yana yaşanan gelişmeleri inceledi. Yeni değerlendirme, baskı için daha geniş bir yasal çerçeve oluşturan yasa, politika ve uygulamaları ortaya koydu.

Reklam

Değerlendirmenin temelini, önceki on yılda ülkeden kaçan kişilerle yapılan 300'den fazla görüşme oluşturdu. Görüşülen kişiler, teknoloji geliştikçe gözetimin daha yaygın hâle geldiğini ve ekonomik, sosyal ve siyasi tercihleri etkileyen kısıtlamaların arttığını anlattı. Bağımsız incelemenin hâlâ ciddi biçimde kısıtlandığı bir ülkede bu tanıklıkların toplanması, durumu izlemek açısından büyük önem taşıyor.

Bulguların birbiriyle bağlantısını gösteren bazı tarihler şöyle:

  • 2014: BM soruşturma komisyonu, siyasi cezaevlerindeki ihlaller de dahil olmak üzere insanlığa karşı suçları belgeledi.
  • 2015'ten bu yana: Salmón'a göre ceza kanununda idam cezası gerektiren suçların sayısı sekizden 16'ya çıktı.
  • 2020'den itibaren: Kuzey Kore'den kaçanlar, pandemi kısıtlamalarının sıkılaştığı dönemde yabancı içerikleri dağıtma suçundan infazların arttığını anlattı.
  • Eylül 2025: BM İnsan Hakları Ofisi, önceki on yıldaki gelişmelere ilişkin değerlendirmesini yayımladı.
  • 27 Ekim 2026: Salmón, infazlar ve gözaltı koşullarına ilişkin kaygılarını Genel Kurul Üçüncü Komitesi'ne sundu.
  • 30 Ekim 2026: Büyükelçi Kim Song tartışmayı reddetti ve Kuzey Kore'nin politikalarını savundu.

Görüşülen birçok kişi için bu değişiklikler, Kim Jong Un'un 2011'de iktidara gelmesiyle doğan umutları boşa çıkardı. Yaşam koşullarının iyileşmesini beklemişlerdi. Ancak BM değerlendirmesi, özellikle ABD ve diğer Batılı ülkelerle yürütülen diplomasinin 2019'da tıkanmasının ardından koşulların kötüleştiğini ve kişisel özgürlüklerin daraldığını ortaya koydu.

Zorla Çalıştırma Savunmasız Çocukları da Etkiliyor

Yoksul ailelerden gelen çocuklar, yetimler ve sokakta yaşayan çocuklar, BM'nin zorla çalıştırmanın yaygınlaşmasına ilişkin bulgularında öne çıkıyor. Eylül 2025 tarihli değerlendirmeye göre, son yıllarda binlerce yetim ve sokak çocuğu işe alındı.

Bazıları, inşaat ve kömür madenciliği gibi sektörlerde zorlu işlerde çalışan ve şok tugayları olarak bilinen gruplara yerleştirildi. Bu terim, devletin üretim veya inşaat hedeflerini karşılamak üzere seferber edilen işçi ekiplerini ifade ediyor. Bu işler tehlikeli olabiliyor ve görevlendirilenlere çok az koruma sağlanıyor.

Heenan, ailelerin yoksul olmasının bu koşullara kimin maruz kalacağını belirleyebildiğini açıkladı. Parası olan aileler bazen görevlendirmeden kaçınmak için rüşvet verebilirken yoksul çocuklar daha savunmasız kalabiliyor.

"Bunlar çoğu zaman toplumun alt kesimlerinden gelen çocuklar; çünkü rüşvet vererek bu işten kurtulamayanlar onlar. Bu şok tugayları da çoğu zaman son derece tehlikeli ve riskli işlerde çalışıyor," dedi.

BM değerlendirmesi, tehlikeli koşullar ölümlere yol açarken işçilerin bu hizmetin toplumsal konumlarını iyileştireceğini umduğunu ortaya koydu. Yetkililerin güvenliği artırmak yerine ölümleri Kim Jong Un'a adanmış fedakârlıklar olarak yücelttiğini de aktardı. BM bulgularında, bazı koşullarda zorla çalıştırmanın insanlığa karşı suç olan kölelik düzeyine varabileceği belirtildi.

Reklam

Açlık ve Gözaltı, İnsani Bedeli Ağırlaştırıyor

Eylül 2025 tarihli değerlendirme için görüşülen kişilerin neredeyse tamamı yeterince yiyecek bulamadığını söyledi. Günde üç öğün yemek lüks olarak nitelendirildi. Bazı kaçaklar pandemi sırasında ciddi gıda kıtlığı yaşandığını ve ülke genelinde insanların açlıktan öldüğünü bildirdi.

Kayıt dışı pazarlara getirilen kısıtlamalar hayatta kalmayı zorlaştırdı. Aileler mal ticareti yapmak ve para kazanmak için bu pazarları kullanıyordu; ancak hükümetin baskıları kendi geçimlerini sağlama olanaklarını azalttı. Aynı zamanda Çin sınırındaki kontrollerin sıkılaştırılması ve sınırı geçmeye çalışanlara ateş açılması yönündeki emirler, kaçışı çok daha tehlikeli hâle getirdi.

BM, gözaltı merkezlerinde işkence, kötü muamele, aşırı çalışma ve yetersiz beslenme vakalarını belgeledi. Görüşülen birçok kişi, mahkûmların öldüğüne tanık olduğunu söyledi. Değerlendirmede, bazı merkezlerde gardiyanların uyguladığı şiddetin bir miktar azalması da dahil olmak üzere sınırlı iyileşmeler kaydedildi.

2025 tarihli değerlendirmeye göre en az dört siyasi cezaevi faaliyette kalmayı sürdürdü. 2014 tarihli soruşturma, siyasi mahkûmiyet sisteminin çok daha geniş olduğunu belgelemiş ve o dönemde bu tür kamplarda 80 bin ile 120 bin arasında kişinin tutulduğunu tahmin etmişti. Yeni bulgu, hâlâ faal olan kampları tespit ediyor ancak bu kamplardaki toplam mahkûm sayısına ilişkin güncel bir rakam vermiyor.

Salmón'un Ekim 2026'daki çağrısı hem infazları hem de gözaltında ölümleri ele aldı. Gözaltı koşullarının iyileştirilmesi; ceza ve yaptırımlarda değişikliklerin yanı sıra gıda, mahkûmlara muamele ve zorla çalıştırma konularında adım atılmasını gerektiriyor.

Kuzey Kore Bulguları Reddediyor

Büyükelçi Kim Song'un 30 Ekim tarihli açıklaması, Salmón'u Kuzey Kore'ye düşman olmakla suçladı ve çalışmalarını Güney Kore ile Japonya'nın da dahil olduğu bir kampanyanın parçası olarak gösterdi. Kim ayrıca Salmón'un Güney Kore'deki temaslarını hedef aldı ve hükümetin disiplini ve kolluk kuvvetlerini güçlendirmesini savundu.

Kim, güçlü bir askerî caydırıcılığın ulusal güvenliği koruduğunu ve devletin halkının haklarını güvence altına almasını sağladığını ileri sürdü. Açıklaması, insan hakları konusundaki anlaşmazlığı Kuzey Kore'nin ABD ve müttefikleriyle daha geniş kapsamlı karşı karşıya gelişinin içine yerleştirdi.

Salmón'un değerlendirmesi, güvenlik ve haklar arasında farklı bir bağlantı ortaya koyuyor. Cezalandırma, gözetim ve kısıtlamaları halkı denetleme araçları olarak tanımlıyor. BM'nin diğer bulguları ve İnsan Hakları Konseyi kararları, zorla çalıştırmayı Kuzey Kore'nin nükleer silah programını destekleyen kaynaklarla ilişkilendirdi.

Reklam

Pratikteki çatışma, hem iş gücünü sağlayan hem de gıda kıtlığıyla karşı karşıya kalan aynı halkı ilgilendiriyor. Haneler yeterli yiyecek bulmakta zorlanırken devlet kaynakları nükleer silah ve füzelere ayrılıyor; zorunlu çalışmaya gönderilenlerin işlerini seçme veya tehlikeli görevleri reddetme olanağı çok sınırlı.

Diplomasi ve BM Ne Yapabilir?

ABD ve Güney Kore, bu koşullar altında Kim Jong Un ile diplomatik diyaloğu sürdürmeye çalışıyor. Salmón, Kuzey Kore ile gelecekte yürütülecek temaslara insan hakları konularının da dahil edilmesi çağrısında bulundu. Böylece infazlar, gözaltı koşulları ve zorla çalıştırma; silahlar ve askerî gerilimlerle birlikte gündeme alınabilir.

BM ayrıca Kuzey Kore'deki durumun Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne havale edilmesini istedi. Mahkeme, insanlığa karşı suçlar gibi suçlardan bireyleri yargılıyor. BM'nin önerdiği yolun izlenmesi için Güvenlik Konseyi'nin harekete geçmesi gerekiyor.

Güvenlik Konseyi'nin veto yetkisine sahip daimi üyelerinden Çin ve Rusya, 2019'dan bu yana Kuzey Kore'ye yeni yaptırımlar uygulanması yönündeki girişimleri defalarca engelledi. Bu tutumları, ihlallerin belgelenmesinin neden Konsey'de buna karşılık gelen bir eyleme dönüşmediğini açıklamaya yardımcı oluyor.

Genel Kurul, harekete geçmek için başka bir platform sunuyor. Öneriler arasında BM kuruluşlarından ek raporlar istemek ve hak ihlalleriyle güvenlik tehditleri arasındaki bağlantılara ilişkin bağımsız soruşturmaları değerlendirmek bulunuyor. Bunlar duyurulmuş soruşturmalar değil, henüz öneri aşamasındaki adımlar. Genel Kurul ayrıca hükümetlere diplomatik görüşmelerde haklar ile güvenliği birlikte ele almalarını tavsiye edebilir.

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, Eylül 2025 tarihli değerlendirme yayımlandığında Kuzey Kore'deki koşulların gidişatı konusunda uyarıda bulundu.

DPRK [Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti] mevcut gidişatını sürdürürse halk daha fazla acıya, acımasız baskıya ve korkuya maruz kalacak.

Kuzey Koreliler için tartışılan konular acil ve somut: Bir programı paylaşmak idama yol açabilir mi, bir çocuk tehlikeli işlerden kaçınabilir mi, bir mahkûma yeterli yiyecek veriliyor mu, bir aile hayatta kalmak için ticaret yapabiliyor mu? Bu kaygıları diplomasiye taşımak, insanların gördüğü muameleyi güvenlik tartışmasının doğrudan bir parçası hâline getirir.

Öne Çıkanlar

  • Salmón, Kuzey Kore'nin ceza kanununda idam cezası gerektiren suçların sayısının 2015'te sekizken bugün 16 olduğunu söyledi.
  • BM, yabancı film ve televizyon programlarını dağıtma suçundan gerçekleştirilen infazları belgeledi.
  • 300'den fazla görüşmeye dayanan Eylül 2025 tarihli değerlendirmede daha sıkı gözetim, zorla çalıştırmanın yaygınlaşması ve cezaevlerindeki ihlallerin sürdüğü tespit edildi.
  • Yoksul ailelerden gelen çocuklar, yetimler ve sokak çocukları tehlikeli işlerde çalıştırılmak üzere işe alındı.
  • Kuzey Kore, Ekim 2026'daki BM tartışmasını reddetti ve kolluk kuvvetleriyle güvenlik politikalarını savundu.
  • Salmón infazların durdurulması, gözaltı koşullarının iyileştirilmesi ve insan haklarının diplomatik temaslara dahil edilmesi çağrısında bulundu.
  • BM'de ek raporlar hazırlanması ve soruşturmalar yürütülmesine yönelik öneriler, hak ihlalleriyle Kuzey Kore'nin güvenlik tehditleri arasındaki bağlantıyı ele almayı amaçlıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir