SoftBank, Sarawak'taki Yapay Zekâ Altyapısı Girişimine Liderlik Edecek
SoftBank Group, Grab ve Petroleum Sarawak Bhd (PETROS), 9 Kasım 2026'da Sarawak'taki yapay zekâ altyapısına yönelik 1 milyar dolarlık yatırım önerisi için ortak geliştirme anlaşması yaptıklarını duyurdu. SoftBank'ın 800 milyon dolar katkı sağlaması ve çoğunluk hissesine sahip olması, Grab ile PETROS'un ise 100'er milyon dolar yatırması öngörülüyor.
İçindekiler
- SoftBank, Sarawak'taki Yapay Zekâ Altyapısı Girişimine Liderlik Edecek
- Malezya'daki İki Proje Birbirini Nasıl Tamamlıyor?
- Anlaşma Neleri Değiştiriyor?
- 50 Milyar Dolarlık Rakam Neden Farklı?
- Yapay Zekâ Projesi İçin Beş Gigavat Ne Anlama Geliyor?
- Enerji ve Tanjung Embang, Sarawak'ın Planlarında Önemli Yer Tutuyor
- Enerji Arzı, Su ve İzinler Kritik Önem Taşıyor
- Girişimleri Kim Yönetecek?
- Sarawak Halkı Neler Kazanabilir?
- Öne Çıkanlar
Yaklaşık 4,07 milyar Malezya ringgitine (RM) denk gelen ilk finansman, geliştirme çalışmaları ve müşteri sözleşmeleri üzerinde mutabık kalınan aşamalar tamamlandıkça kademeli olarak sağlanacak. Ortakların uzun vadeli hedefi, Sarawak'ta beş gigavatlık yapay zekâ altyapı kapasitesine ulaşmak. Genişlemeyi desteklemek için yeni yatırımcılar ve büyük ölçekli bilişim hizmetleri müşterileri aramayı planlıyorlar.
Sarawak'a ilişkin ortak duyuruda, bağlayıcı geliştirme ve finansman yükümlülükleri açıklanıyor. Yatırımın ayrıntılı koşulları ile ortak girişimlerin işletme düzenlemeleri için kesin anlaşmalar yapılması ve diğer koşulların yerine getirilmesi gerekiyor.
Sarawak, Malezya genelindeki daha geniş kapsamlı bir girişimin de parçası. Aynı gün yapılan ikinci duyuruda Sarawak ve Malezya Yarımadası'ndaki projeler için toplam 1,85 milyar dolarlık ilk sermaye önerisi açıklandı. Grab, Malezya Yarımadası'nda 850 milyon dolarlık ayrı bir projeye liderlik edecek.
Sarawak açısından bu teklif, enerji sektörünü yeni gelir kaynakları, nitelikli istihdam ve bilişim hizmetleri oluşturma çabasıyla buluşturuyor. Hedeflenen müşteriler arasında hükümetler, çok uluslu şirketler ve küçük işletmeler bulunuyor. Ortaklar, tesisler tam kapasiteyle faaliyete geçtiğinde bunların Asya'daki benzerlerinin en büyükleri arasında yer almasını bekliyor.
Malezya'daki İki Proje Birbirini Nasıl Tamamlıyor?
SoftBank ve Grab'in Malezya yatırımı duyurusunda iki proje için farklı finansman ve liderlik düzenlemeleri açıklanıyor. Sarawak projesine SoftBank liderlik edecek. Grab ise kurucu hissedar olarak Malezya Yarımadası'ndaki geliştirme çalışmalarına öncülük edecek.
Önerilen ilk katkılar şöyle:
- Sarawak: SoftBank'tan 800 milyon dolar, Grab'den 100 milyon dolar ve PETROS'tan 100 milyon dolar; toplam 1 milyar dolar.
- Malezya Yarımadası: Grab'den 650 milyon dolar ve SoftBank'tan 200 milyon dolar; toplam 850 milyon dolar.
- Her iki proje toplamında: SoftBank'tan 1 milyar dolar, Grab'den 750 milyon dolar ve PETROS'tan 100 milyon dolar; toplam 1,85 milyar dolar.
Sarawak için önerilen ilk sermayenin yüzde 80'ini SoftBank sağlayacak. Grab ve PETROS'un katkısı ise ayrı ayrı yüzde 10 olacak. 1,85 milyar dolarlık toplam teklifin yaklaşık yüzde 54'ü, 1 milyar dolarlık payıyla Sarawak'a ayrılıyor.
Grab'in Sarawak girişimindeki payını artırma seçeneği bulunuyor. Böyle bir durumda SoftBank'ın payı azalacak, ancak şirket çoğunluk hissedarı olmayı sürdürecek. Dolayısıyla nihai ortaklık yapısı, yatırım koşullarına ve bu seçeneğin kullanılıp kullanılmamasına bağlı olacak.
Sarawak duyurusunda beş gigavatlık kapasite hedefi yer alırken daha geniş kapsamlı duyuruda Malezya genelinde beş gigavat veya üzeri kapasiteden söz ediliyor. Her iki duyuruda da birkaç yıla yayılacak, ilave yatırımlar ve müşteri talebiyle büyüyecek bir program tarif ediliyor.
Anlaşma Neleri Değiştiriyor?
Kasım ayında yapılan anlaşma, ortaklığı 8 Ekim'de Kuching'de imzalanan çerçeve anlaşmanın ötesine taşıyor. Önceki çerçeve anlaşma, bir yapay zekâ ve dijital altyapı platformu kurulmasının değerlendirilmesini ve aşamalı bir geliştirme yol haritası hazırlanmasını öngörüyordu. Bağlayıcı değildi.
Yeni ortak geliştirme anlaşması bağlayıcı geliştirme ve finansman yükümlülükleri getiriyor; ancak önemli yatırım ve işletme ayrıntılarını daha sonra yapılacak anlaşmalara bırakıyor. Projeler geliştirme aşamalarını tamamladıkça ve müşteri sözleşmeleri yaptıkça finansman sağlanacak. Böylece ortaklar, yeni kaynak aktarılmadan önce ilerlemeyi değerlendirebilecek.
Öne çıkan gelişmelerin tarihleri şöyle:
- 8 Ekim 2026: SoftBank, Grab ve PETROS, Kuching'de Sarawak çerçeve anlaşmasını imzaladı.
- 24 Ekim 2026: Başbakan Enver İbrahim, SoftBank İcra Kurulu Başkanı Masayoshi Son ile yaptığı video konferansın ardından 50 milyar dolar değerinde teknoloji yatırımı önerisini görüştü.
- 9 Kasım 2026: Şirketler, Malezya'daki iki proje için ortak geliştirme anlaşmalarını ve 1,85 milyar dolarlık ilk sermaye önerisini duyurdu.
- Ocak 2027: Sarawak Başbakanı Abang Johari Tun Openg, eyalet bütçesinin kabul edilmesinin ardından önerilen yapay zekâ şebeke kampüsündeki çalışmaların başlayabileceğini söyledi.
Abang Johari'nin ocak ayına ilişkin beklentisi, eyaletin kampüs planlarıyla ilgili. Şirketler kesin bir inşaat veya açılış tarihi, ayrıntılı inşaat alanı, müşteri listesi, nihai genişleme maliyeti ya da istihdam sayısı açıklamadı. İlk finansman ile daha geniş kapsamlı 50 milyar dolarlık öneri arasındaki kesin ilişki de belirtilmedi.
50 Milyar Dolarlık Rakam Neden Farklı?
Enver, Son'un Kuching'e ve Malezya Yarımadası'ndaki bölgelere duyduğu ilgiyle bağlantılı olarak 50 milyar dolar değerinde yatırım önerisinden söz etti. Ekim ayındaki açıklamaları, 1 milyar dolarlık Sarawak ilk sermayesinden daha geniş bir faaliyet alanını kapsayan yapay zekâ, yeni teknolojiler ve veri merkezleriyle ilgiliydi.
Şirketlerin kasım ayındaki açıklamalarında, Sarawak için öngörülen 1 milyar dolar dâhil olmak üzere Malezya genelinde 1,85 milyar dolarlık ilk finansman önerisi yer alıyor. Gelecekteki geliştirme çalışmalarının yeni yatırımcılar ve finansmanla destekleneceği belirtiliyor. Dolayısıyla kapsamları farklı iki rakam söz konusu: şirketlerin duyurduğu ilk finansman programı ve başbakanın dile getirdiği çok daha büyük teknoloji yatırımı hedefi.
Enver, konsorsiyumun kasım ayındaki duyurusunu memnuniyetle karşıladı ve bunun Malezya'nın kabiliyetlerine, yatırım ortamına ve siyasi istikrarına duyulan güveni yansıttığını söyledi. Hükümetin projeyi desteklemek için ilgili eyalet makamlarıyla birlikte çalışacağını, nitelikli çalışanlar ve yerel tedarikçiler için fırsatlar doğmasını beklediğini belirtti.
Fiilî harcama kararları, projelerin geliştirme aşamalarına göre alınacak. Müşterilerin bulunması, altyapının kurulması ve gerekli izinlerin alınması, finansmanın ne zaman aktarılacağını ve tesislerin ne ölçüde genişleyebileceğini belirleyecek.
Yapay Zekâ Projesi İçin Beş Gigavat Ne Anlama Geliyor?
Yapay zekâ altyapısı; güçlü bilgisayarları, veri depolama sistemlerini, iletişim bağlantılarını ve bunların çalışmasını sağlayan sistemleri kapsıyor. İşletmeler, kendileri baştan sona bir tesis kurmadan bu bilişim kapasitesinden yapay zekâ modelleri geliştirmek veya hizmet sunmak için yararlanabiliyor.
Bir gigavat 1.000 megavata eşittir; Sarawak'ın hedefi de 5.000 megavata karşılık geliyor. Bu bağlamda rakam, altyapının güç bakımından hedeflenen ölçeğini ifade ediyor. Gerçek bilişim performansı, kullanılan çiplere, yazılımlara ve ekipmanlara da bağlı.
SoftBank ve Grab, bölgedeki talebi yatırım yapma nedenlerinden biri olarak gösteriyor. Duyurularında Google, Temasek ve Bain & Company'nin e-Conomy SEA 2026 raporuna atıfta bulunarak bölgedeki yapay zekâ kullanımının 2030'a kadar 60 kata kadar artabileceğini belirtiyorlar. Rapora göre bölgenin en büyük altı ekonomisinde kişi başına mevcut kullanım, ABD'deki seviyenin yaklaşık onda biri kadar.
Ortaklar, çok büyük ölçekte bilişim hizmeti sunan şirketleri ifade eden hiper ölçekli müşteriler arıyor. Bu müşterilerle yapılacak sözleşmeler, kayda değer bir talep tabanı oluşturabilir. Finansman koşullarının müşteri sözleşmelerini proje ilerlemesine bağlaması, alıcı arayışını geliştirme sürecinin bir parçası hâline getiriyor.
Enerji ve Tanjung Embang, Sarawak'ın Planlarında Önemli Yer Tutuyor
PETROS, enerji tedariki ve altyapı geliştirme alanındaki deneyimini projeye taşıyor. Sarawak Gaz Yol Haritası kapsamında, enerji güvenliğini güçlendirmek ve sanayide büyümeyi desteklemek amacıyla gaz altyapısı geliştiriyor.
Kuching Düşük Karbon Merkezi'nin ana geliştiricisi olan PETROS, gaz üretimi, karbon yakalama, sıvılaştırılmış doğal gazla elektrik üretimi, işleme tesisleri, sanayi parkları, gaz terminalleri ve liman altyapısını kapsayan bir sanayi ağı da kuruyor. Bu varlıkların, güvenilir enerji ve ulaşım bağlantılarına ihtiyaç duyan sektörleri desteklemesi amaçlanıyor.
Abang Johari, yaklaşık 2.000 hektarlık daha geniş bir alan içinde kurulması önerilen yapay zekâ şebeke kampüsü için Tanjung Embang'ı işaret etti. Planında kampüsün yanı sıra karbon salımını sınırlamak üzere tasarlanmış bir gaz merkezi, bir liman ve bir havaalanı da bulunuyor. Kampüsün geliştiricisi olarak PETROS'u gösteren Abang Johari, yapay zekâ şebekesi projesinin 20 yılı aşan bir döneme yayılacağını söyledi.
Eyalet başbakanı, kampüsün enerjiye, veri depolama kapasitesine ve bağlantı altyapısına ihtiyaç duyacağını belirtti. Asya Kalkınma Bankası'nın da projeye ilgi gösterdiğini söyledi. Bu açıklama, bilişim yatırımını enerji, ulaşım ve sanayi tesislerini kapsayan daha geniş bir kalkınma planının parçası olarak konumlandırıyor.
Sarawak'ın mevcut enerji kaynakları ve elektrik üretim kapasitesi, şirketlerin yatırım gerekçelerinin temelini oluşturuyor. Bu kaynakların bilişim tesislerine güvenilir biçimde ulaştırılması için hem fiziksel altyapı hem de ticari düzenlemeler gerekiyor.
Enerji Arzı, Su ve İzinler Kritik Önem Taşıyor
SoftBank ve ortakları, uygun arazi, rekabetçi fiyatlarla güvenilir elektrik, iletişim bağlantıları ve müşteri talebine dayalı sözleşmeleri geliştirme sürecini etkileyen gereklilikler arasında sayıyor. Şirketlerin risk açıklamalarında iç onaylar, kamu izinleri, finansman ve teknik değerlendirmeler de yer alıyor.
Şirketler, teknik, ticari veya düzenleyici değerlendirmelerin projelerin ölçeğini ya da takvimini değiştirebileceği veya projelerin hayata geçirilmesini engelleyebileceği uyarısında bulunuyor. Yapay zekâ talebi, hizmet fiyatları, rakip teknolojiler ve inşaat maliyetleri de projelerin ticari açıdan uygulanabilirliğini etkileyebilir.
Enver, projenin yenilenebilir enerji kullanımıyla ilgili hükümler dâhil olmak üzere federal ve eyalet gerekliliklerini karşılaması gerektiğini söyledi. SoftBank ve Grab, tesislerin Malezya'nın yenilenebilir enerji kurallarına uygun olacağını; su tüketimini ve yerel elektrik şebekelerine bağımlılığı azaltacak verimli altyapı kullanacağını belirtiyor.
Sarawak'taki sanayi yatırımlarının genişlemesi açısından gaz tedariki de pratik bir mesele. Eyalet, gaz tedarik güvencelerine ilişkin müzakerelerde, PETRONAS'ın yurt içi ihtiyaçlar için günde 1,2 milyar standart fit küp gaz tahsisatını sağlayabileceğine dair güvence istedi. PETROS ve PETRONAS, 2026 sonuna kadar uzlaşmaya varmak için çalışıyor. Anayasal anlaşmazlıkları çözülemezse Federal Mahkeme'deki duruşmalar 25-29 Ocak 2027 tarihlerinde yapılacak.
Yüksek miktarda elektrik tüketen tesisler kurmayı planlayan işletmeler için yakıtın kesintisiz tedariki ve işletme sorumluluklarının netliği, yatırım kararlarının şekillenmesine yardımcı oluyor. Sarawak'ın yapay zekâ hedefleri, enerji sistemine yönelik süregelen çalışmalarla birlikte ilerliyor.
Girişimleri Kim Yönetecek?
Grab'in kurucu ortağı, Yönetim Kurulu Başkanı ve İcra Kurulu Başkanı Anthony Tan'ın Malezya'daki iki projenin geliştirilmesini gözetmesi bekleniyor. Tan, Grab'in başında kalırken günlük operasyonları özel yönetim ekipleri yürütecek. Grab Yönetim Kurulu, Tan'ın girişimlerle bağlantısını değerlendirip onayladı.
Ortaklar farklı yetkinlikler sunuyor. SoftBank yatırım deneyimini ve yapay zekâ, bilişim ve ilgili teknolojilerdeki uzmanlığını projeye katıyor. Grab ise uygulamalı yapay zekâ deneyiminin yanı sıra kullanıcılar, işletmeler ve sürücülerden oluşan bölgesel ağını getiriyor. PETROS, yerel enerji ve altyapı bilgisini sağlıyor.
Grab, Malezya Yarımadası projesi büyüdükçe stratejik yatırımcıları dâhil etmeyi planlıyor. Projenin daha ileri aşamalarının dış kaynaklı öz sermaye ve rücu hakkı olmayan proje finansmanıyla desteklenmesi bekleniyor. Bu tür finansmanlarda kredi verenler, geri ödeme için genellikle projenin kendi gelir ve varlıklarını esas alıyor.
SoftBank ayrıca, mutabık kalınan koşullar ve olağan istisnalar çerçevesinde, kendi grubundaki bir kuruluşun doğrudan elinde tuttuğu Grab hisselerini beş yıl boyunca satmama konusunda prensipte anlaşmaya vardı. Bu düzenleme, iki şirket arasındaki daha geniş kapsamlı ortaklığa eşlik ediyor.
Sarawak Halkı Neler Kazanabilir?
PETROS Group İcra Kurulu Başkanı Janin Girie, yatırımı Sarawak'ın petrol ve gaz dışındaki sektörleri geliştirme çabasının bir parçası olarak değerlendirdi. İleri bilişim teknolojilerine yerel şirketlerin ve çalışanların erişiminin, rekabet güçlerini artırabileceğini ve dijital ekonomiye daha etkin katılmalarına yardımcı olabileceğini söyledi.
Bu, Sarawak'ı petrol ve gazın ötesindeki ekonomik dönüşümünün bir sonraki aşamasına hazırlamakla ilgili.
Malezya genelindeki daha kapsamlı duyuruda mühendislik, tasarım ve teknik işler istihdam alanları arasında sayılıyor. Ortaklar ayrıca robotik, ileri teknolojiler, imalat, iş gücünün geliştirilmesi ve toplumsal kalkınma alanlarını değerlendirmeyi planlıyor. Bu çalışmalar, girişimi bilişim tesislerinin inşası ve işletilmesinin ötesine taşıyabilir.
Enver, yatırımın Malezyalıların yapay zekâ alanında uzmanlık kazanmasına yardımcı olmasını ve yerel işletmelere mal ve hizmet tedariki fırsatları sunmasını beklediğini söyledi. Küçük işletmeler, bilişim hizmetlerine erişerek altyapının mülkiyet ve işletme maliyetlerini üstlenmeden gelişmiş araçlardan yararlanabilir.
SoftBank Yönetim Kurulu Başkanı ve İcra Kurulu Başkanı Masayoshi Son, Sarawak duyurusunda bölgeye yönelik hedeflenen katkıyı şöyle anlattı:
Grab ve PETROS ile birlikte Sarawak'ta kalıcı fırsatlar yaratmayı ve Malezya genelinde, daha geniş bölgede teknoloji odaklı ekonomik faaliyetlerin gelişimini desteklemeyi amaçlıyoruz,
Şirketler, projelerin Ulusal Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030 olarak da bilinen AI Nation 2030 ve Sarawak'ın COVID-19 Sonrası Kalkınma Stratejisi 2030 ile uyumlu olduğunu belirtiyor. Vaat edilen katkıların gerçekleşmesi, geliştirme anlaşmalarının finanse edilmiş tesislere, müşteri sözleşmelerine ve yerel işletmelerin ve çalışanların üstlenebileceği işlere dönüşmesine bağlı olacak.
Öne Çıkanlar
- SoftBank, Grab ve PETROS, Sarawak'taki yapay zekâ altyapısı için aşamalı olarak sağlanacak 1 milyar dolarlık ilk sermaye öneriyor.
- Sarawak projesine SoftBank liderlik edecek ve 800 milyon dolarlık katkıyla çoğunluk hissesine sahip olacak.
- Malezya Yarımadası'ndaki ayrı 850 milyon dolarlık projeyle birlikte Malezya'daki önerilen ilk finansman 1,85 milyar dolara ulaşıyor.
- Sarawak girişimi, zaman içinde beş gigavat kapasiteye ulaşmayı hedefliyor ve yeni yatırımcılar ile büyük müşteriler arayacak.
- Geliştirme süreci anlaşmalara, izinlere, araziye, elektriğe, bağlantı altyapısına, finansmana ve müşteri talebine bağlı.
- Ortaklar, bilişim hizmetlerine erişim, nitelikli istihdam ve yerel işletmeler için fırsatlar sağlamayı amaçlıyor.






