Ailelerin hem gıda hem yemek pişirme yakıtı faturası kabarıyor
Pakistan'da yemek pişirme yakıtı sıkıntısı gıda bütçelerine de yansıyor. Kuzey bölgelerinde sıvılaştırılmış petrol gazının (LPG) kilogramı 750 rupiye kadar çıkarken, bazı bölgelerde roti fiyatı 17 ila 20 rupiye ulaştı. 24 Ekim 2026'da bildirilen grev sırasında Pencap'ın büyük bölümündeki LPG bayileri dükkânlarını kapattı.
İçindekiler
- Ailelerin hem gıda hem yemek pişirme yakıtı faturası kabarıyor
- Piyasa fiyatları resmî tarifeyi ne kadar aştı?
- Pencap'taki dükkân kapatmaları anlaşmazlığı derinleştiriyor
- Roti fiyatları yakıt maliyetlerinin sofraya nasıl yansıdığını gösteriyor
- Un sıkıntısı baskıyı artırıyor
- Tavuk ve diğer gıdalar hane bütçesini zorluyor
- Haftalık enflasyon verileri ne gösteriyor?
- Yakıt değiştirmek neden sınırlı bir rahatlama sağlıyor?
- Ekim ayında baskı nasıl arttı?
- Öne Çıkanlar
Petrol ve Gaz Düzenleme Kurumu (OGRA), ekim ayı LPG fiyatını kilogram başına 279,34 rupi olarak belirledi. Kuzey bölgelerinde 750 rupi ödeyen tüketiciler bunun yaklaşık 2,7 katını harcıyor. İslamabad'da 600 rupiyi aşan fiyatlar, ev tipi tüpün maliyetini 7.000 rupinin üzerine çıkardı. Diğer kentlerdeki haneler de mahalleler arasında büyük fiyat farklılıklarıyla karşı karşıya.
Baskı, tüp dolumunun ötesine geçiyor. Un, tavuk, soğan ve diğer temel gıda ürünleri birçok pazarda pahalandı. Aileler hem yemeğin malzemelerine hem de onu pişirmek için gereken yakıta para bulmaya çalışırken, bazı tandır işletmecileri pahalı LPG nedeniyle ekmek fiyatlarını artırmak zorunda kaldıklarını söylüyor.
Pakistan İstatistik Bürosu'nun (PBS) 22 Ekim'de sona eren haftaya ait verileri, iki önemli gider kaleminin ne kadar hızlı arttığını gösteriyor: LPG bir haftada yüzde 22,44, tavuk ise yüzde 12,20 zamlandı. Temel mal ve hizmetlerden oluşan bir sepeti izleyen büro verilerine göre Hassas Fiyat Endeksi, bir yıl öncesine kıyasla yüzde 11,85 yükseldi.
Tüketiciler resmî fiyatların uygulanmasını talep ediyor. Bayiler, düzenlenmiş fiyattan satış yapamayacak kadar yüksek alım maliyetleriyle karşı karşıya olduklarını söylüyor. Bu anlaşmazlık Pencap'ta dükkânların kapanmasına yol açarken, yemek pişirme yakıtına erişimi fiyatı kadar önemli başka bir sorun hâline getiriyor.
Piyasa fiyatları resmî tarifeyi ne kadar aştı?
LPG fiyatları Pakistan genelinde keskin farklılıklar gösteriyor. Karaçi'de kilogram fiyatı 500 ila 550 rupi arasında değişirken Peşaver'de 450 ila 500 rupi olarak bildiriliyor. Diğer yerel kaynaklar, kilogram başına 100 rupilik artışın ardından her iki kentte de fiyatların 550 rupiye çıktığını belirtiyor. Haydarabad'da fiyatlar 550 rupiye, İslamabad'da ise 600 rupinin üzerine ulaştı.
Lahor'daki tüketiciler özellikle geniş bir fiyat aralığıyla karşılaşıyor. Kilogram fiyatı 550 rupi olarak bildirilirken, başka mahallelerde 500 ila 700 rupi arasında değişen fiyatlar kaydediliyor. Birkaç kentte en sık belirtilen aralık 550 ila 650 rupi. Kuzey bölgelerinde ise fiyatlar 700 ila 750 rupiye çıktı.
Kilogram başına 550 rupi ödeyen bir alıcı, aldığı her kilogram için OGRA'nın ekim tarifesinden 270,66 rupi fazla veriyor. 650 rupilik fiyatla fark 370,66 rupiye ulaşıyor. Bu nedenle az miktarda dolum yaptıran haneler için bile ek maliyet oldukça yüksek.
Bir federal bakan, kilogram başına 425 rupilik fiyat önerdi. Bu rakam birçok piyasa fiyatının altında, ancak OGRA'nın ilan ettiği tarifeden yüksek. Tandır işletmecileri de LPG'nin 300 rupi olması gerektiğini düşündüklerini belirtti. Tüketicilerin faturalarını düzenleyicinin ekim ayı ölçütüyle karşılaştırabilmesi için ilan edilen kesin fiyat 279,34 rupi.
Bazı tüketiciler, kış aylarında ev tipi tüplerin 10.000 rupiyi aşmasından endişe ediyor. Gelecekteki tüp fiyatlarına veya piyasa fiyatlarının ne zaman düşürüleceğine ilişkin doğrulanmış bir açıklama yapılmadı.
Pencap'taki dükkân kapatmaları anlaşmazlığı derinleştiriyor
LPG bayileri, taciz ve para cezaları iddiaları nedeniyle Lahor'da iki gün süren greve başladı. 24 Ekim'de eyalet başkenti dâhil Pencap genelindeki dükkânların büyük bölümünün kapalı olduğu bildirildi. Kapanmalar, hanelerin zaten karşı karşıya olduğu fiyat sorununa bir de arz sıkıntısı ekledi.
Dükkân sahipleri, Pencap'ın PERA olarak bilinen denetim gücünün, bayiler LPG'yi yüksek fiyatla tedarik etmelerine rağmen pahalı satış gerekçesiyle perakendecilere ceza kestiğini öne sürüyor. Ayrıca her biri 50.000 rupi değerindeki pompaların alındığını ve ayrı cezalar kesildiğini söylüyorlar.
Bayiler, polis dükkân sahiplerini gözaltına alırken OGRA'nın tesis sahiplerine karşı harekete geçmediğini iddia ediyor. Bunlar, anlaşmazlığa ilişkin bayilerin aktardıkları. Şikâyetlerinde LPG'yi tedarik etme maliyeti, perakende satış denetimleri konusundaki tartışmanın merkezinde yer alıyor.
Öte yandan bölge sakinleri fiyatların düşürülmesini ve yakıtın bulunabilir olmasını istiyor. Yakınındaki dükkânın kapalı olduğu bir hanenin, satıcılar arasında fiyatlar büyük farklılık gösterirken dolum için başka bir yer araması gerekebilir.
Roti fiyatları yakıt maliyetlerinin sofraya nasıl yansıdığını gösteriyor
Bazı bölgelerde tandır işletmecileri roti fiyatını 17 ila 20 rupiye çıkardı. Kilogramı 600 rupiye kadar çıkan LPG nedeniyle ekmek fiyatlarını artırmanın kaçınılmaz hâle geldiğini söylüyorlar.
Tandır işletmeleri için yakıt, un ve diğer işletme giderlerinin yanı sıra her ekmek partisinin maliyetinin bir parçası. Un ve LPG aynı anda pahalandığında işletmeler iki temel girdinin baskısıyla karşılaşıyor. Bunun sonucunda, birçok kişinin her gün satın aldığı temel gıda ürününün fiyatı artıyor.
Bölge sakinleri, hem LPG hem de roti için resmî fiyatların uygulanması amacıyla fiyat denetimi görevlilerine ve kaymakamlara başvurdu. Satıcıların fiyatları kendi başlarına belirlediğinden şikâyet eden tüketiciler, ne kadar ödeyeceklerini öngörmekte zorlanıyor.
Boru hattı gazındaki kesintiler durumu daha da zorlaştırıyor. Lahor'da bölge sakinleri, kahvaltı saatlerinden akşama kadar süren düşük basınç ve kesintilerden söz ediyor. Bu nedenle bazı haneler yemeklerini tandır ve yol kenarındaki lokantalardan almak zorunda kalıyor. Evde yemek pişirmeye alternatif olan bu seçenek de aynı dönemde pahalanıyor.
Un sıkıntısı baskıyı artırıyor
Buğday arzındaki sorunların yanı sıra yüksek enerji maliyetleri nedeniyle un fiyatları da yükseliyor. Karaçi ve Lahor'da kilogram fiyatı 190 rupiye ulaştı. Diğer piyasa verilerine göre 20 kilogramlık bir çuval Karaçi'de 3.540, Lahor'da 3.133 rupiye satılıyor. Bu, kilogram başına sırasıyla 177 ve yaklaşık 156,65 rupiye denk geliyor. Bu fiyatlar farklı piyasa alımlarını kapsıyor ve alıcıların karşılaştığı aralığı gösteriyor.
Quetta'da 20 kilogramlık çuvalın fiyatı 3.330 rupiye, yani kilogram başına 166,50 rupiye çıktı. Huzdar, Çagay, Vaşuk, Keç ve diğer Belucistan bölgelerinde 50 kilogramlık çuvalların fiyatı 8.000 rupiyi aştı.
Belucistan'daki tedarik güçlükleri arz kaygılarını artırıyor. Eyaletin 575.000 çuval buğday satın alması planlanmıştı ancak alınan miktar 100.000 çuvalın altında kaldı. Bu, hedeflenen alımın yüzde 17,4'ünden azına karşılık geliyor ve 475.000 çuvaldan fazla açık bırakıyor.
Son artışlardan önce de un arzına ilişkin uyarılar yapılmıştı. Sektör temsilcisi Yaser Malik, 17 Ekim'de Sindh'in buğday arzını 4,84 milyon ton, talebini ise 6,53 milyon ton olarak hesaplamıştı. Aradaki 1,69 milyon tonluk fark, eyaletin ihtiyacının yaklaşık yüzde 26'sına denk geliyordu. Pakistan Ticaret ve Sanayi Odaları Federasyonu Un Değirmenciliği Alt Komitesi Başkanı Malik, özel sektörün buğday ithalatına izin verilmesini istemişti.
Önceki uyarıda, mart ve nisan 2027'de hasat edilmesi beklenen yeni ürün için tehdit oluşturan yüzde 22'lik sulama suyu açığına da dikkat çekilmişti. Haneler acil un giderleriyle karşı karşıyayken değirmenciler, yeni hasat öncesinde arzla ilgili adım atılmasını bekliyor.
Tavuk ve diğer gıdalar hane bütçesini zorluyor
Karaçi'de tavuk fiyatı kilogram başına 750 rupiye ulaştı. Diğer kentlerde tavuk eti 600 ila 700 rupi arasında satılırken, Haydarabad'da broyler eti kilogram başına 720, göğüs eti ise 750 rupiye kadar çıktı.
Haydarabad'daki tüketiciler broyler etinin bir hafta önce kilogram başına yaklaşık 520 rupi olduğunu söyledi. Fiyatın 720 rupiye çıkması, bir kilogramlık alışverişe 200 rupi ekliyor; bu da yaklaşık yüzde 38'lik artış demek. Perakende satış verilerinde birkaç günlük artışın 180 rupiye kadar çıktığı da belirtiliyor; bu, farklı bir dönemi kapsayan bir karşılaştırma.
Haydarabad sakinleri daha az miktarda alışveriş yaptıklarını söylüyor. Dükkân sahipleri perakende fiyatlarını, tavuk çiftliklerinden pahalıya alınan ürünlere ve satılmadan önce perakendecilerin eklediği işletme maliyetlerine bağlıyor. Kentte çiftlik yumurtalarının düzinesi 240 ila 260 rupi.
Bazı pazarlarda soğanın kilogramı 200 ila 250 rupiye çıktı. Quetta'da sebze, et ve süt fiyatları yüzde 20'ye varan oranlarda arttı. Yerel kaynaklar, birkaç kentte un ve bakliyat fiyatlarına 50 rupi, tavuk etinin kilogram fiyatına ise 100 rupi eklendiğini de bildiriyor.
Tavuk ve buğday arzına ilişkin veriler, aynı anda etkili olan çeşitli baskılara işaret ediyor. Pahalı yakıt, yemek pişirme ve işletme giderlerini artırırken çiftliklere veya tahıla ödenen fiyatlar da dükkân tezgâhına ulaşan ürünlerin maliyetini etkiliyor.
Haftalık enflasyon verileri ne gösteriyor?
PBS, kısa vadeli fiyat değişimlerini 17 kentteki 50 pazarda 51 temel ürünü izleyen Hassas Fiyat Endeksi üzerinden ölçüyor. 22 Ekim'de sona eren haftada endeks bir önceki haftaya göre yüzde 0,65 arttı. Haftalık artış için yüzde 6,5 oranı da dile getirildi; ancak PBS'nin ayrıntılı verilerinde bu oran yüzde 0,65 olarak yer alıyor.
Yıllık artış, bir önceki haftadaki yüzde 11,38'den yüzde 11,85'e çıktı. Bu oran, söz konusu temel ürün sepetindeki fiyat değişimini bir yıl önceki aynı dönemle karşılaştırıyor. Aylık genel tüketici enflasyonu ölçümünden farklı olarak günlük harcamalara odaklanan bir görünüm sunuyor.
LPG, bir yıl öncesine göre yüzde 107,12 daha pahalıydı; yani ölçülen fiyatı iki kattan fazla arttı. Aynı dönemde soğan yüzde 72,81, elektrik yüzde 58,59, benzin yüzde 44,17, tavuk yüzde 38,99 ve buğday unu yüzde 36,49 zamlandı.
Son haftada izlenen 19 ürünün fiyatı arttı, 12'sinin düştü, 20'si ise değişmedi. LPG ve tavuktaki keskin artışların yanı sıra soğan yüzde 4,19, sade ekmek yüzde 1,66, buğday unu yüzde 1 zamlandı.
Hafta içinde bazı gıdalar ucuzladı: domates yüzde 21,99, patates yüzde 1,38, nohut yüzde 0,93 ve yumurta yüzde 0,58 geriledi. Benzin yüzde 3,63, dizel ise yüzde 1,68 ucuzladı. Hanelerin hissettiği değişim, ne aldıklarına ve bütçelerinin ne kadarını yakıta, una veya ete ayırdıklarına göre farklılık gösteriyor.
Yakıt değiştirmek neden sınırlı bir rahatlama sağlıyor?
Gaz kesintileri ve boru hattındaki düşük basınç, haneleri LPG ve oduna yöneltiyor. Soğuk havaların yaklaşmasıyla mevsimsel talep de baskıyı artırıyor. LPG fiyatlarının şimdiden en yüksek seviyeler arasında olduğu kuzey bölgeleri özellikle etkileniyor.
Geleneksel bir yerel ölçü birimi olan maund üzerinden satılan odunun fiyatı 200 ila 300 rupi arttı. Daha önce maund başına 1.400 ila 1.600 rupi olarak verilen fiyatlar 1.800 rupiye kadar çıktı. Bu nedenle LPG'ye daha ucuz bir alternatif arayan aileler odun fiyatlarında da artışla karşılaşıyor.
Rikşa ve Suzuki sürücüleri de LPG maliyetlerinin kazançlarını azalttığını söylüyor. Şikâyetleri, yakıt sıkıntısının mutfakların ötesine geçerek günlük gelirini araç kullanarak sağlayan çalışanları da etkilediğini gösteriyor.
Bayiler yüksek tedarik maliyetlerini ve arz güçlüklerini gerekçe gösteriyor. İthalatçılar, resmî tarifelerin tedarik maliyetlerindeki değişikliklere daha hızlı yanıt vermesi için fiyatların aylık değil haftalık veya günlük olarak güncellenmesini istiyor. Tüketiciler hem uygun fiyatlı yakıt hem de denetim talep ederken, grev perakendecilerle yetkililerin yüksek fiyatların sorumluluğunu kimin üstleneceği konusunda ne kadar uzakta kaldığını gösteriyor.
Ekim ayında baskı nasıl arttı?
Bir haftadan biraz uzun bir sürede yaşanan çeşitli gelişmeler, buğday sıkıntısını, artan hane giderlerini ve LPG denetimi konusundaki anlaşmazlığı birbirine bağlıyor.
- 17 Ekim: Un sektörü temsilcisi Yaser Malik, özel sektörün buğday ithal etmesine izin verilmesini istedi ve Sindh'de 1,69 milyon tonluk arz açığı bulunduğunu belirtti.
- 21 Ekim: Piyasa kaynakları birkaç kentte LPG'nin kilogramını 600, ev tipi tüpleri 7.000, Karaçi ve Lahor'da unun kilogramını 190 rupi olarak bildirdi.
- 22 Ekim: Bazı bölgelerde roti fiyatı 17 ila 20 rupi olarak açıklandı. Aynı gün sona eren PBS ölçüm haftasında LPG yüzde 22,44, tavuk ise yüzde 12,20 zamlandı.
- 24 Ekim: Lahor'da LPG bayilerinin iki gün süren grevi bildirildi; Pencap genelindeki dükkânların büyük bölümü kapalıydı.
Acil talepler; yakıt arzının güvenilir hâle getirilmesi, ilan edilen fiyatların uygulanması ve LPG'nin perakendecilere ulaşmadan önceki alım maliyetine yönelik adım atılması üzerinde yoğunlaşıyor. Buğday alımı ve kışın yaklaşması da hanelerin un, yemek pişirme ve ısınma giderleri üzerinden hissetmeye devam edeceği ayrı baskılar yaratıyor.
Öne Çıkanlar
- OGRA'nın ekim ayı LPG tarifesi kilogram başına 279,34 rupi; piyasa fiyatları ise 450 ila 750 rupi arasında.
- İslamabad'da ev tipi tüpler 7.000 rupiyi aştı; en yüksek LPG fiyatlarından bazıları kuzey bölgelerinde görülüyor.
- Pencap'taki bayiler cezalara ve taciz iddialarına karşı greve gitti; 24 Ekim'de geniş çaplı dükkân kapanmaları bildirildi.
- Bazı bölgelerde roti 17 ila 20 rupiye çıktı; un ve tavuk fiyatları da gıda faturalarını artırıyor.
- PBS, 22 Ekim'de sona eren haftada LPG'de yüzde 22,44, tavukta yüzde 12,20 artış kaydetti.
- Temel ürünler endeksi hafta içinde yüzde 0,65, bir yıl öncesine kıyasla yüzde 11,85 yükseldi.
- Belucistan'ın 575.000 çuval olarak planlanan alıma karşılık 100.000'den az çuval buğday tedarik etmesi, un arzına ilişkin kaygıları artırıyor.






