Sel Korumasındaki Açıklar Sürerken ADB, Pakistan İçin 500 Milyon Dolara Kadar Afet Finansmanını Onayladı

9 dakikalık okuma
ADB Approves $500 Million Disaster Financing for Pakistan as Flood Protection Gaps Persist

Acil finansman, hazırlıktaki maliyetli açığı kapatıyor

Asya Kalkınma Bankası (ADB), Pakistan için 500 milyon dolara kadar koşullu afet finansmanını onayladı. Ülke, yılda 2 milyar dolar olduğu tahmin edilen afet kayıplarıyla karşı karşıyayken, gerekli koşulları karşılayan acil durumların ardından bütçe desteğine erişebilecek. 11 Kasım 2026'da onaylanan finansman olanakları, İklim ve Afetlere Dayanıklılığın Güçlendirilmesi Programı'nın ikinci alt programını oluşturuyor.

İçindekiler
  1. Acil finansman, hazırlıktaki maliyetli açığı kapatıyor
  2. 500 milyon dolarlık finansman olanağı nasıl işliyor?
  3. 2022'deki kayıplar neden hâlâ ölçüt alınıyor?
  4. Afet kurumlarında hangi değişiklikler planlanıyor?
  5. Sel koruması hâlâ finansman sorunu yaşıyor
  6. 2025 selleri neleri ortaya çıkardı?
  7. Kıyı riskleri baskıyı artırıyor
  8. Program nasıl gelişti?
  9. Öne Çıkanlar

Karar, acil bir mali soruna çözüm getiriyor: Sel veya deprem meydana geldiğinde Pakistan'ın hızla finansmana ihtiyacı oluyor; aynı zamanda evlerde, tarım arazilerinde, yollarda ve kamu hizmetlerinde oluşan hasarla da baş etmesi gerekiyor. Finansman, hükümetin bu ani ihtiyaçları karşılamasına ve bunların ekonomi ile kamu maliyesi üzerindeki baskısını sınırlamasına yardımcı olacak şekilde tasarlandı.

Sorunun boyutu, yeni finansman olanağının çok ötesinde. ADB, 2022 sellerindeki doğrudan hasarı 14,9 milyar dolar, ekonomik kayıpları ise 15,2 milyar dolar olarak hesaplıyor; toplam tutar 30,1 milyar dolara ulaşıyor. Bankaya göre seller, 9,1 milyona kadar kişinin yoksulluğa sürüklenmesine yol açtı. Yoksul ve kırsal kesimlerin toparlanma imkânları daha sınırlı kalırken kadınlar ve kız çocukları orantısız biçimde etkilendi.

Pakistan'ın önleme konusunda da eksikleri var. Dördüncü Ulusal Sel Koruma Planı, finansman sağlanamadığı için ağustos ayında ertelendi. Jinnah Enstitüsü'nün yıkıcı 2025 sellerinin ardından yaptığı değerlendirme ise süregelen yönetişim sorunları ve toplum düzeyindeki sistemlerin zayıflığına dikkat çekti. Dolayısıyla yeni finansman, çözüme kavuşmamış bir görevle birlikte geliyor: Acil durum finansmanına ihtiyaç duyulmadan önce hasarı azaltacak güçlü kurumlar, altyapı ve yerel hazırlık kapasitesi oluşturmak.

500 milyon dolarlık finansman olanağı nasıl işliyor?

ADB, finansman olanaklarını hükümet reformlarını finansmana bağlayan politika temelli kredi çerçevesi kapsamında onayladı. Koşullu ifadesi, belirlenmiş koşullar karşılandığında, bu durumda uygun afetlerin ardından, paranın kullanıma açılacağı anlamına geliyor. Böylece acil bir durumun ivedi harcama ihtiyacı doğurması hâlinde hükümet, önceden düzenlenmiş bir finansman kaynağına erişebilecek.

Paket, tek tek yeniden inşa projelerini finanse etmek yerine bütçe desteği sağlıyor. Bu önemli; çünkü bir acil durum, kurtarma çalışmalarından rehabilitasyona ve hizmetlerin yeniden başlatılmasına kadar aynı anda birçok ihtiyacı doğurabilir. Program, afet harcamalarını yöneten kural ve kurumları güçlendirirken bu müdahaleler için gereken fonlara erişimi iyileştirmeyi amaçlıyor.

Reklam

Açıklamada, uygunluk için aranan ayrıntılı koşullar, bir olayın ardından paranın hangi takvimle serbest bırakılacağı veya finansman şartları belirtilmiyor. Açıklanan amaç, hazırlık, risk yönetimi ve kamu yatırımı planlamasına yönelik reformlarla desteklenen, gerekli koşulları karşılayan afetlerin ardından fonlara hızla erişim sağlamak.

2022'deki kayıplar neden hâlâ ölçüt alınıyor?

Pakistan'da 2022'de yaşanan seller, bir afetin birbiriyle bağlantılı iki mali şoka nasıl yol açabileceğini gösteriyor. Doğrudan hasar, binalar ve altyapı gibi fiziksel varlıklarda meydana gelen zararı ölçüyor. Ekonomik kayıplar ise üretimin kesintiye uğraması ve gelir kaybı dâhil daha geniş çaplı aksaklıkları kapsıyor. ADB'nin hesaplamalarına göre bu tutarlar sırasıyla 14,9 milyar ve 15,2 milyar dolar.

Toplam 30,1 milyar dolar, bankanın Pakistan için hesapladığı yıllık ortalama 2 milyar dolarlık afet kaybının yaklaşık 15 katıydı. Dolayısıyla tek bir ağır sel sezonu, yıllık ortalamanın düşündürdüğünden çok daha yüksek maliyetler yaratabilir. 500 milyon dolarlık finansman olanağı, yıllık ortalama kaybın dörtte birine denk geliyor. Bu da Pakistan'ın karşı karşıya olduğu risklerin yanı sıra finansman ihtiyacının ölçeğini ortaya koyuyor.

Haneler açısından hasar, onarım masraflarının ötesine geçiyor. Bir evin hasar görmesi; gelir kaybı, eğitimin aksaması ve hizmetlere erişimin azalmasıyla aynı döneme denk gelebiliyor. ADB'nin, 9,1 milyona kadar kişinin yoksulluğa sürüklendiği yönündeki tahmini, afete hazırlığın neden aynı zamanda ekonomik ve sosyal koruma meselesi olduğunu gösteriyor.

ADB'nin Pakistan ülke direktörü Emma Fan, afetlerin toplumlar üzerindeki eşitsiz yükünü ve acil durum öncesinde hazırlık yapmanın önemini anlattı.

Bir afet meydana geldiğinde en ağır darbeyi çoğu zaman en savunmasız toplumlar alıyor.

Fan, afet öncesinde yapılacak yatırımların hem insanları hem de ülkenin şimdiye kadar kaydettiği ilerlemeyi koruyabileceğini söyledi.

Hazırlığa yatırım yapmak canları ve geçim kaynaklarını korumaya, ekonomik kayıpları azaltmaya ve Pakistan'ın elde etmek için büyük çaba harcadığı kalkınma kazanımlarını güvence altına almaya yardımcı olabilir.

Afet kurumlarında hangi değişiklikler planlanıyor?

Program, acil durum finansmanına erişimi risk yönetiminden sorumlu kurumlarda yapılacak değişikliklerle bir araya getiriyor. Planlanan destek kapsamında Ulusal Afet Yönetim Otoritesi ile eyalet afet yönetim otoritelerinin değerlendirme kapasitesinin, bilimsel araçlarının ve güncellenmiş veri tabanlarının iyileştirilmesi bulunuyor.

Reklam

Daha iyi değerlendirmeler, yetkililerin tehlikelerin nerede meydana gelebileceğini ve hangi toplumların, varlıkların ve hizmetlerin en yüksek risk altında olduğunu anlamasına yardımcı olur. Güncellenmiş veri tabanları, ulusal ve eyalet düzeyindeki yetkililere planlama ve müdahale için daha kullanışlı bilgiler sunarak bu çalışmayı destekleyebilir. Program ayrıca önceden planlama yapılmasını ve modern tahmin sistemlerini de destekliyor.

Kurtarma, rehabilitasyon ve iyileşme mekanizmaları, finansmanın güçlendirmeyi amaçladığı alanlar arasında. Bunlar bir acil durumun farklı aşamalarını kapsıyor: acil tehlike altındaki insanlara ulaşmak, temel hizmetleri yeniden sağlamak ve toplumların yaşamlarını yeniden kurmasına yardımcı olmak. Finansmana erişim ile bu işleri örgütleme kapasitesinin birlikte işlemesi gerekiyor.

Pakistan'ın kalkınma planlaması ve kamu yatırımı kararları da odak noktaları arasında. Dayanıklılığı planlara dâhil etmek, neyin inşa edileceğine, nereye inşa edileceğine ve nasıl korunacağına karar verirken afet risklerini göz önünde bulundurmak anlamına geliyor. Bu yaklaşım, programın kurumsal reformlarını gelecekteki kayıpları azaltmaya yönelik uzun vadeli çabayla ilişkilendiriyor.

Sel koruması hâlâ finansman sorunu yaşıyor

Dördüncü Ulusal Sel Koruma Planı, 2022 sellerinin ardından tarım arazilerinin, evlerin ve altyapının korunmasını iyileştirmeyi amaçlıyordu. Planın ağustos ayında ertelenmesi, ADB, Dünya Bankası ve Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı dâhil yerli ve uluslararası kaynaklardan gerekli finansmanın sağlanamamasını yansıtıyordu.

Finansman güçlüğü, bir koruma planına sahip olmakla onu uygulamaya geçirmek arasındaki pratik açığı ortaya koyuyor. Çiftlikler, yerleşim yerleri ve ulaşım ağlarının korunması, onları nasıl korumak gerektiğini açıklayan politikaların yanı sıra fiilî yatırımlara ve uygulamaya da bağlı.

Hükümet ayrıca programın ikinci dilimi kapsamında nisan ayında ADB'den 1 milyar dolar daha finansman talep etti. Önerilen destek; afet risk yönetimini, sel yönetimini ve iklim tehlikelerine dayanabilecek yatırımları kapsıyordu. Yeni onaylanan koşullu finansman olanaklarının toplamı 500 milyon dolara kadar çıkıyor ve bunlara erişim, gerekli koşulları karşılayan afetlere bağlı.

Bu nedenle Pakistan aynı anda iki mali taleple karşı karşıya: acil durumlar için güvenilir kaynak bulmak ve riskleri önceden azaltacak önlemleri finanse etmek. Program, reformlar yoluyla bu hedefleri bir araya getiriyor. Ertelenen sel koruma planı ise önleyici tedbirlerin finansmanının ne kadar güç olduğunu gösteriyor.

2025 selleri neleri ortaya çıkardı?

Jinnah Enstitüsü'nün 2025 sellerinin ardından yaptığı değerlendirme, süregelen yönetişim sorunlarını ve toplum düzeyindeki sistemlerin zayıflığını ortaya koydu. Seller, yıllardır yürürlükte olan politika çerçevelerine, kurumsal reformlara ve uluslararası taahhütlere rağmen eksiklikleri açığa çıkararak ilçelerin tamamını sular altında bıraktı, milyonlarca kişiyi yerinden etti ve geçim kaynaklarını yok etti.

Reklam

Enstitü, savunmasız ilçelerde kalıcı dayanıklılık oluşturmak için acil reformlar yapılması çağrısında bulundu. Enstitünün temel kaygısı, iklim baskısı arttıkça yetersiz kaldığı değerlendirilen, afet sonrasında müdahaleye dayanma yaklaşımının sürmesi oldu.

Bu tespit, yeni programın karşı karşıya olduğu güçlükte yerel uygulamayı merkeze alıyor. Ulusal finansman düzenlemeleri ve daha iyi tahmin sistemleri, yetkililer bunları risk altındaki toplumlarda zamanında eyleme dönüştürebildiğinde pratik değer taşıyor. Eyalet kurumlarında, değerlendirme araçlarında ve planlamada yapılması önerilen iyileştirmeler, bu zincirin bazı halkalarını hedefliyor.

ADB'ye göre yoksul ve kırsal toplumların kayıpları karşılayacak kaynakları daha sınırlı. Bu kesimler için daha güçlü bir müdahale, yardımın ne kadar hızlı ulaşacağını ve hizmetlerin ne zaman yeniden başlayacağını etkileyebilir. Daha iyi hazırlık, ailelerin kendi ceplerinden karşılamak zorunda kalacağı hasarı da azaltabilir.

Kıyı riskleri baskıyı artırıyor

ADB'nin 2026 Asya-Pasifik İklim Raporu, Pakistan'da yaklaşık 1,48 milyon kişinin 2100 yılına kadar her yıl kıyı taşkınlarıyla karşı karşıya kalabileceğini tahmin ediyor. Bu öngörü, acil finansman tartışmasına daha uzun vadeli bir boyut katıyor. Yükselen deniz seviyesi, kıyı erozyonu ve tuzlu su girişimi toplumları, altyapıyı ve geçim kaynaklarını tehdit ediyor.

ADB'nin 2024 Asya-Pasifik İklim Raporu, bölgenin karşı karşıya olduğu daha geniş riski ortaya koyuyor: Deniz buzundaki istikrarsızlık durumunda Asya ve Pasifik'te yaklaşık 300 milyon kişi kıyıların sular altında kalması tehlikesiyle karşılaşabilir. Yüksek emisyon senaryosunda bölgedeki trilyonlarca dolarlık kıyı varlığı 2070'e kadar her yıl hasar görebilir; her yıl on milyonlarca kişi etkilenebilir. Raporda Pakistan, iklim etkilerinin ağır olacağı düşük gelirli bölgeler arasında gösteriliyor. Deniz seviyesinin yükselmesi ve fırtına kabarmalarıyla bağlantılı kayıpların zaman içinde hızlandığı belirtiliyor.

Tuzlu su girişi, deniz suyunun tatlı su kaynaklarına veya karalara ulaşmasıyla meydana geliyor. Erozyon ve sellerle birlikte kıyı toplumlarının bağlı olduğu kaynakları etkileyebiliyor. Raporda ayrıca taşkınlara açık alanlardaki yapılaşmanın gelecekteki ekonomik ve toplumsal maliyetleri artırabilecek bir etken olduğu belirtiliyor.

Pakistan'ın maruz kaldığı riskler kıyı ve nehir taşkınlarıyla sınırlı değil. Kuraklık ve aşırı sıcaklar ülkenin iklim kaynaklı baskılarını artırırken depremler de finansman girişiminin kapsadığı diğer büyük afet riskleri arasında yer alıyor. Planlamada her acil durum aynı sorunmuş gibi ele alınmamalı; farklı tehlikeler hesaba katılmalı.

Kıyı bölgelerine ilişkin öngörü, ADB'nin afet finansmanını kalkınma kararlarıyla neden ilişkilendirdiğini açıklamaya yardımcı oluyor. Bugün inşa edilen altyapı ve yerleşim yerleri onlarca yıl kullanılabilir. Bunların konumu ve nasıl korunacağına ilişkin kararlar, gelecekte kaç kişinin ve varlığın tehlikelerle karşı karşıya kalacağını belirleyecek.

Program nasıl gelişti?

ADB'nin son onayı, önceki kredilerin ve birkaç yıl süren ağır afet kayıplarının ardından geldi. Başlıca dönüm noktaları, acil toparlanma ihtiyaçları ile hazırlık reformlarının nasıl birlikte geliştiğini gösteriyor:

  • 2022: ADB'ye göre seller 14,9 milyar dolarlık doğrudan hasara ve 15,2 milyar dolarlık ekonomik kayba yol açtı.
  • Ekim 2024: ADB, planlama, hazırlık ve müdahale kapasitesini güçlendirmek amacıyla İklim ve Afetlere Dayanıklılığın Güçlendirilmesi Programı kapsamında politika temelli 500 milyon dolarlık krediyi onayladı.
  • 2025: Yıkıcı seller milyonlarca kişiyi yerinden etti ve yönetişim ile toplum düzeyindeki hazırlığın yeniden incelenmesine yol açtı.
  • 11 Kasım 2026: ADB, programın ikinci alt programı kapsamında 500 milyon dolara kadar koşullu afet finansmanını onayladı.
Reklam

2024 tarihli kredi, ülkenin afetlere hazırlanma ve müdahale kapasitesini destekledi. Son finansman olanakları ise uygun olayların ardından bütçe desteği için önceden düzenlenmiş bir kaynak sağlıyor; risk yönetimi ve yatırım planlamasına yönelik yeni reformlara da eşlik ediyor.

Pakistan'ın önündeki temel görev, bu bileşimi pratik bir hazırlık düzeyine taşımak: tehlikeleri değerlendirebilen kurumlar, finansmanla desteklenen planlar ve toplumların ihtiyaç duyduğu anda erişilebilir acil durum kaynakları. 2022 ve 2025 sellerinin deneyimi, bu görevin insani ve mali önemini gözler önüne seriyor.

Öne Çıkanlar

  • ADB, 11 Kasım 2026'da Pakistan için 500 milyon dolara kadar koşullu afet finansmanını onayladı.
  • Finansman olanakları, gerekli koşulları karşılayan afetlerin ardından hızla bütçe desteği sağlıyor ve hazırlık reformlarına eşlik ediyor.
  • ADB, yıllık afet kayıplarını 2 milyar dolar; 2022 sellerindeki toplam hasar ve ekonomik kayıpları ise 30,1 milyar dolar olarak hesaplıyor.
  • Planlanan iyileştirmeler ulusal ve eyalet afet kurumlarını, değerlendirmeleri, veri tabanlarını, tahmin sistemlerini ve kalkınma planlamasını kapsıyor.
  • Dördüncü Ulusal Sel Koruma Planı finansman gecikmesiyle karşılaştı; 2025 selleri ise yönetişim ve yerel hazırlıktaki eksiklikleri ortaya koydu.
  • ADB, Pakistan'da yaklaşık 1,48 milyon kişinin 2100 yılına kadar her yıl kıyı taşkınlarıyla karşılaşabileceğini öngörüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir