LPG tankerlerinin gümrük işlemleri gecikirken Pakistan, İran’la ticaret kapısını yeniden açtı

7 dakikalık okuma
Pakistan Reopens Iran Trade Crossing as LPG Trucks Face Clearance Delays

Gwadar’daki 250 numaralı kapıda ticaret yeniden başladı

Pakistan, bir haftalık kesintinin ardından 24 Ekim 2026’da İran’la Gabd-Rimdan sınır kapısını yeniden açtı. Kesinti, yük taşıyan araçların yolda kalmasına ve yakıt arzının daralmasına yol açmıştı. Sınır yetkilileri başlangıçta, sevk belgeleri 16 Ekim veya daha önce düzenlenmiş yüklerin geçişine izin vererek, bekleyen malların taşınması için tüccarlara bir güzergâh sundu.

İçindekiler
  1. Gwadar’daki 250 numaralı kapıda ticaret yeniden başladı
  2. Eski sevkiyatların geçişine izin verildi
  3. Taftan, ihracat kısıtlamalarıyla yeniden açıldı
  4. LPG fiyatları kesintinin maliyetini gösteriyor
  5. İran, evrak işlemlerindeki tıkanıklığa dikkat çekti
  6. Güvenlik ve kaçakçılık kaygıları kapanmada etkili oldu
  7. Saldırı, biriken yüklerin oluşturduğu riski artırdı
  8. Kesinti nasıl gelişti?
  9. Öne Çıkanlar

250 numaralı kapı olarak da bilinen geçiş noktası, Belucistan eyaletinin Gwadar bölgesinde bulunuyor. Pirinç ve diğer gıda ürünlerini taşıyan kamyonlar İran’a doğru hareket etmeye başlarken, sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) taşıyan tankerler Pakistan’a girdi. Kapının yeniden açılması önemli bir ticaret güzergâhındaki hareketliliği yeniden başlattı; ancak gümrük işlemleri bazı teslimatları geciktirmeyi sürdürdü.

Gwadar Ticaret Odası Başkanı Naveed Jan Kalamati, 25 Ekim Pazar günü yaptığı açıklamada kapının yeniden açıldığını doğruladı. Operasyonların cumartesi günü yeniden başladığını belirtti:

Yetkililer Gabd-Rimdan sınır kapısını cumartesi günü açtı.

Kalamati, pirinç ve diğer gıda ürünlerini taşıyan yüzlerce kamyonun İran’a geçtiğini, LPG tankerlerinin ise Pakistan’a girişine izin verildiğini söyledi. Kapanmanın ardından geçiş yapmak isteyen araçların yoğunluğu kapıda sıkışıklığa yol açtı.

Pakistan ile İran arasında, Pakistan’ın Belucistan eyaletini İran’ın Sistan ve Belucistan eyaletine bağlayan yaklaşık 909 kilometrelik bir sınır bulunuyor. Kesinti hem ticareti hem de seyahati etkiledi; etkilenen güzergâhlarda binlerce kamyon ve konteyner mahsur kaldı. Ödeme ya da teslimat bekleyen işletmeler için kapının yeniden açılması, bir haftada oluşan kuyruğun eritilmesine yönelik ilk adımdı.

Reklam

Eski sevkiyatların geçişine izin verildi

Sınır yetkilileri, sevk belgeleri 16 Ekim’de veya daha önce düzenlenmiş ticari yüklerin Gabd-Rimdan’dan geçmesine izin verdi. Sevk belgesi, bir yükü ve taşınma sürecini tanımlayan nakliye evrakıdır. Tarih şartı, ilk açılışta önceliği 17 Ekim’deki kesintiden önce belgelenmiş yüklere verdi.

Kalamati, ithalat ve ihracat taşıyan araçların her iki yönde de hareket edebileceğini söyledi. Gümrük müşaviri Muhammad Rizwan da ticaretin yeniden başladığını doğruladı ve cumartesi gününden bu yana pirinç ve diğer gıda ürünlerini İran’a götüren 28 kamyonun gümrük işlemlerini tamamladığını belirtti.

Rizwan’ın verdiği sayı, gümrüklerde işlerin yeniden başlamasına somut bir örnek sunuyor. Bu işlemler, Ticaret Odası başkanının sözünü ettiği daha geniş araç hareketliliğinin bir parçasıydı; tüccarlar ve nakliyeciler geciken yükleri yeniden yola çıkarmaya çalışıyordu.

Taftan, ihracat kısıtlamalarıyla yeniden açıldı

Pakistan ile İran arasındaki bir diğer önemli geçiş noktası olan Taftan’da da ticaret kısmen yeniden başladı. LPG ithalatçısı Hajji Liaquat, LPG tankerlerinin de aralarında bulunduğu, İran tarafında mahsur kalan yüzlerce aracın Pakistan’a girişine izin verildiğini söyledi. Ancak açıklamasını yaptığı sırada Taftan üzerinden Pakistan ihracatı hâlâ askıdaydı.

Dolayısıyla iki geçiş noktası farklı koşullarda çalışıyordu: Gabd-Rimdan her iki yönde mal taşırken Taftan’da Pakistan ihracatı yeniden başlamadan ülkeye yük girişi sağlanıyordu. İşletmelerin hangi geçiş noktasının hangi yöndeki trafiğe açıldığını bilmesi gerekiyordu.

Taftan, Rimdan-Gabd, Mand-Pişin ve Chedgi olmak üzere dört ana geçiş noktasında normal operasyonların 26 Ekim Pazartesi günü başlaması bekleniyordu. Bu takvim, Gabd-Rimdan’daki ilk açılışın ve Taftan’daki kısmi yeniden başlamanın ötesine uzanıyordu.

Reklam

LPG fiyatları kesintinin maliyetini gösteriyor

Kapanma sırasında yakıt sıkıntısının ağırlıklı olarak Pencap’ta yaşandığı, Belucistan’da ise fiyatların keskin biçimde yükseldiği bildirildi. Bölgede 12 kilogram LPG alan bir tüpün fiyatı yaklaşık 4.500 Pakistan rupisinden 7.000 rupiye çıktı. Pakistan LPG Derneği Başkanı Irfan Khokhar, 23 ve 25 Ekim 2026 tarihli haberlerde Belucistan’daki fiyatın yaklaşık 7.000 rupi olduğunu belirtti. Tüccarlar ise 4.500 rupiden başlayan artışın birkaç gün içinde gerçekleştiğini söyledi.

Aynı miktardaki yakıt için artış yaklaşık 2.500 rupi, yani yüzde 56 civarındaydı. Bir tüp alan hanelerin aynı miktarda gaza ulaşabilmek için çok daha fazla para bulması gerekiyordu.

LPG, basınç altında tüplerde saklanan ve yemek pişirme ile ısınmada kullanılan bir yakıttır. Pakistan, LPG’nin bir bölümünü İran’dan tedarik ediyor; bu nedenle söz konusu geçiş noktalarından yapılan kara taşımacılığı yerel arz açısından önem taşıyor. Kesinti, kış öncesinde arzla ilgili kaygıların arttığı bir dönemde yaşandı.

Geçiş noktasının yeniden açılması tankerlerin teslimatın bir sonraki aşamasına ulaşmasını sağlıyor. Yakıtın dükkânlara ve hanelere ne zaman ulaşacağını ise gümrük işlemlerinin tamamlanması, yurt içi nakliye ve dağıtım belirleyecek. Ek arzın fiyatlar üzerindeki baskıyı ne kadar çabuk azaltacağı da bu adımlara bağlı.

İran, evrak işlemlerindeki tıkanıklığa dikkat çekti

İran’ın Pakistan Büyükelçisi Reza Amiri Moghadam, İran’ın Pakistan’a yönelik ihracata herhangi bir kısıtlama getirmediğini söyledi. Yüklerdeki gecikmeleri Pakistan’ın E-Form prosedüründeki değişikliklere bağlayan Moghadam, Pakistanlı yetkililerle istişarelerin sürdüğünü belirtti.

Büyükelçinin sözünü ettiği E-Form prosedürü, ticari ithalatı ve bu ithalatın banka kanalıyla yürütülen ödeme düzenlemelerini kayda geçirmek ve izlemek için kullanılan belgelere ilişkin. Bir sevkiyatın sınırdan geçebilmesi için hem geçiş iznine hem de ithalat sistemi içindeki işlemlerinin tamamlanmasına ihtiyaç var.

Moghadam, Rimdan’dan Gabd’a birkaç yüz LPG kamyonunun geçtiğini, ancak Pakistan tarafında gümrük işlemlerinin tamamlanmasını beklediğini söyledi. Böylece yakıt fiziksel olarak Pakistan’a girmiş olsa da kalan prosedürlerden geçerek iç tedarik ağına ulaşmayı bekliyordu.

Büyükelçi, sınır ötesi ticaretin ikili anlaşmaların parçası olduğunu ve İran’ın sorunları çözmek için Pakistan’la birlikte çalıştığını söyledi. Açıklaması, düzenli teslimatların yeniden başlamasında gümrük işlemlerini güvenlik kadar acil bir konu olarak öne çıkardı.

Reklam

Güvenlik ve kaçakçılık kaygıları kapanmada etkili oldu

Pakistanlı yetkililer 17 Ekim’de güvenlik gerekçesiyle geçici askıya alma kararı açıklarken Tahran teknik nedenlere işaret etti. Kapanma talimatını veren Pakistan Ticaret Bakanlığı kararına ilişkin kamuoyuna ayrıntılı bir açıklama yapmadı.

Belucistan başbakanının medya ve siyasi işlerden sorumlu danışmanı Shahid Rind, sınırın süresiz kapatıldığı yönündeki iddiaları reddetti. Rind, kesintinin geçici olduğunu söyledi ve bunu güvenlik kaygılarına, kaçakçılıkla mücadele çabalarına ve entegre bir sınır gözetim sistemi planlarına bağladı.

Rind, koordinasyonu geliştirmek için idari ve güvenlik görüşmelerinin sürdüğünü söyledi. Eyalet yönetiminin açıkladığı amaç, meşru ticaretin daha düzenli prosedürlerle devam etmesini sağlarken sınır yönetimini güçlendirmekti.

Yeniden açılış, Pakistan Ordusu Komutanı Mareşal Asim Munir’in o hafta başında İran’a yaptığı ve İranlı liderlerle ikili ilişkileri ve bölgesel gelişmeleri görüştüğü ziyaretin ardından geldi. Tüccarları doğrudan etkileyen adımlar ise kapıların açılması, şartları karşılayan yüklerin geçişine izin verilmesi ve geciken yüklerin işlemlerinin tamamlanmasıydı.

Saldırı, biriken yüklerin oluşturduğu riski artırdı

Silahlı militanlar, kesinti sırasında 22 Ekim’de Gabd sınır kapısında kamyonlara saldırdı. Hasara ilişkin açıklamalarda, gıda ürünleri taşıyan beş kamyonun ateşe verilmesinden onlarca aracın yakılmasına, başka araçların da hasar görmesine kadar farklı bilgiler yer aldı. Ticaret yeniden başlamadan önce ticari konvoyları korumak üzere ek güvenlik personeli görevlendirildi.

Belucistan’da kolluk kuvvetlerine, Çin vatandaşlarına ve yolculara yönelik ayrılıkçı militan saldırıları uzun süredir devam ediyor. Pakistan’ı İran’a bağlayan N-40 kara yolunda yük araçlarına yönelik saldırılar da ticareti sekteye uğrattı.

Tehlike yalnızca geçiş noktasının kendisiyle sınırlı değil. Bir yükün teslim edilebilmesi için nakliyecinin açık bir kapıya, tamamlanmış evraklara ve güvenli bir yola ihtiyacı var. Kuyrukta bekleyen araçlar aksamalara açık durumda; bağlantı yollarındaki saldırılar da gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra bile malların taşınmasını kesintiye uğratabiliyor.

Kamyon hareketleri, gümrükten geçen yükler ve saldırıdaki kayıplara ilişkin eksiksiz bir kamu verisi bulunmuyordu. Gwadar ve Quetta’daki yetkililer de yeniden açılışla ilgili soruları yanıtlamadı. Dört geçiş noktasının tamamında normal operasyonlara 26 Ekim’de dönülmesi, açıklanan bir sonraki önemli tarihti.

Reklam

Kesinti nasıl gelişti?

Kapanma, saldırı ve yeniden açılış bir haftadan biraz uzun bir süre içinde gerçekleşti. Önemli tarihler, tek bir kapının açılmasının tüccarların karşılaştığı tüm sorunları neden hemen çözmediğini gösteriyor:

  • 16 Ekim: Gabd-Rimdan’da ilk açılış sırasında kabul edilen yükler için sevk belgesindeki son tarih.
  • 17 Ekim: Pakistan sınır operasyonlarını askıya aldı; ticari hareketlilik kesintiye uğradı ve yükler yolda kaldı.
  • 22 Ekim: Silahlı militanlar Gabd sınır kapısında kamyonlara saldırdı.
  • 24 Ekim: Gabd-Rimdan’da ticari hareketlilik yeniden başladı; gıda ihracatı İran’a, LPG tankerleri Pakistan’a girdi.
  • 25 Ekim: Tüccarlar yeniden açılışı, yoğunluğu ve devam eden gümrük işlemi sorunlarını anlattı.
  • 26 Ekim: Taftan, Rimdan-Gabd, Mand-Pişin ve Chedgi’de normal operasyonların başlaması bekleniyordu.

Tüccarlar için en acil fayda, geciken malları teslim edebilme olanağıydı. Tüp fiyatlarının yükselmesiyle karşı karşıya kalan hanelerin rahatlaması ise yakıtın gümrük işlemlerinin tamamlanmasına ve yerel satıcılara ulaşmasına bağlıydı. Geriye kalan çalışmalar, birikmiş yükleri eritmeye ve hem geçiş noktasını hem de bağlantı yollarını açık tutmaya odaklanıyordu.

Öne Çıkanlar

  • Gabd-Rimdan, 17 Ekim’de başlayan kesintinin ardından 24 Ekim’de yeniden açıldı.
  • Yetkililer başlangıçta, sevk belgeleri 16 Ekim veya daha önce düzenlenmiş yükleri kabul etti.
  • Gabd-Rimdan’da gıda ihracatı ve LPG ithalatı yeniden başladı; tüccarın açıklamasına göre Taftan üzerinden Pakistan ihracatı askıda kaldı.
  • Belucistan’da 12 kilogramlık LPG tüpünün fiyatı yaklaşık 4.500 rupiden 7.000 rupiye çıktı.
  • İran’ın büyükelçisi, birkaç yüz LPG kamyonunun Pakistan tarafında gümrük işlemlerinin tamamlanmasını beklediğini söyledi.
  • Dört ana geçiş noktasında normal operasyonların 26 Ekim’de başlaması bekleniyordu.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir