Maliyetli bir maaş programıyla birlikte kapanışlar planlanıyor
Sri Lanka Maliye Bakanlığı, hükümet kamu hizmetlerinin maliyetini düşürmeye çalışırken nitelikli personeli çekmek ve elde tutmak için daha fazla harcama yapmayı hedeflediğinden, 34 devlet kurumunu kapatma kararı aldı. Cumhurbaşkanı Anura Kumara Dissanayake, 23 Ekim 2026'da yaptığı açıklamada bunu söyledi.
İçindekiler
- Maliyetli bir maaş programıyla birlikte kapanışlar planlanıyor
- 34 kurumla ilgili ne kararlaştırıldı?
- Hükümet eski kurumları neden gözden geçiriyor?
- Profesyonel kadrolar boş, alt kademeler kalabalık
- Maaş artışlarının toplamı
- Belirtilen hedef, daha güçlü bir kamu hizmeti
- Haritacılık ekipmanları da planın parçası
- Ekonomik kırılganlık harcama tercihlerini şekillendiriyor
- Öne Çıkanlar
Battaramulla'daki Waters Edge'de düzenlenen Devlet Haritacılar Birliği toplantısında konuşan Dissanayake, kapanışları incelemek ve uygulamak üzere özel bir komite kurulduğunu söyledi. Hükümet, kuruluş amaçları zaman içinde değişmiş olabilecek kurumları gözden geçirirken diğer kurumlar birleştirilecek.
Duyuru, maaş bütçesine yönelik önemli bir taahhütle birlikte geldi. Dissanayake, 2027'deki maaş artışlarının yaklaşık 110 milyar rupiye mal olacağını söyledi. Hükümetin 2025, 2026 ve 2027'yi kapsayan üç aşamalı temel maaş artışları sonucunda, yıllık ek maaş harcamalarının 2024'e kıyasla 2027'de 330 milyar rupiye ulaşması bekleniyor.
Cumhurbaşkanı, her iki önlemi de aynı hedefin parçaları olarak sundu: hükümetin gereksiz gördüğü kurumlara yapılan harcamaları azaltırken temel kamu hizmeti görevlerini nitelikli profesyoneller için cazip hâle getirmek. Geçmişteki siyasi atamalarla alt kademelerde çok sayıda pozisyon doldurulmuş olsa da profesyonel kadroların boş kaldığını söyledi.
Çalışanlar ve devlet hizmetlerine ihtiyaç duyanlar için asıl mesele, yeniden yapılanmanın nasıl işleyeceği. Dissanayake, kurumları kapatmanın karmaşık bir süreç olduğunu kabul ederek bir kurum kapandığında ödenek verileceğini söyledi. Açıklamalarında ayrıca kamu kaynaklarının topluluklara ulaşmasını sağlayacak güçlü bir kamu yönetimine duyulan ihtiyacı vurguladı.
34 kurumla ilgili ne kararlaştırıldı?
Dissanayake, Maliye Bakanlığının yalnızca bir inceleme önermekle kalmayıp 34 kurumu kapatma kararını zaten aldığını söyledi. Komitenin görevinin, hükümetin daha kapsamlı birleşme planlarıyla birlikte bu süreci incelemek ve uygulamak olduğunu belirtti.
Komitenin görev tanımı, gereksiz ya da verimsiz olduğu belirlenen 34 kuruluşun kapatılmasını veya birleştirilmesini incelemek olarak da açıklandı. Ancak cumhurbaşkanının temel duyurusunda 34 kurumun kapatılacağı belirtildi ve diğer kurumların birleştirilmesine ayrıca değinildi.
Kurumların adları, komite üyeleri, seçim ölçütleri, uygulama takvimi ve beklenen tasarruf açıklanmadı. Kapanış ödeneğinin miktarı, kimlere verileceği ve ödeme düzenlemeleri de belirtilmedi.
Dissanayake, Maliye Bakanlığının kararını uygulamanın güçlüğünü açıklarken şöyle dedi:
Bunları kapatmak bile zor, çünkü süreç çok karmaşık.
Çalışanlar açısından kapanış ödeneği, bir kurumu kapatmanın da başlı başına masraf doğuracağının şu ana kadarki en açık göstergesi. Mali sonuç, değişikliklerin uygulanma maliyetlerine ve gelecek bütçelerden çıkarılacak harcamalara bağlı olacak.
Hükümet eski kurumları neden gözden geçiriyor?
Dissanayake, bazı devlet kurumlarının artık değişmiş olan ihtiyaçları karşılamak üzere kurulduğunu savundu. Bazı alanlarda bir zamanlar tek hizmet sağlayıcının devlet olduğunu, ancak bugün özel sektörün benzer faaliyetleri önemli ölçüde yürüttüğünü söyledi.
Cumhurbaşkanı, hükümetin bu görevlerin tümünü hâlâ kendisinin yerine getirmesinin gerekip gerekmediğini, bazı faaliyetlerin sona erdirilip erdirilemeyeceğini ya da hizmetleri özel sağlayıcılardan satın almanın daha ucuza gelip gelmeyeceğini değerlendirmesi gerektiğini söyledi.
Okurlar açısından pratik fark basit: Devlet, bir hizmeti doğrudan sunmak için personel istihdam edip bir kuruluş işletebilir ya da bir görevi başka bir sağlayıcıya yaptırabilir. Dissanayake'nin önerisi, özel işletmelerin artık hizmet verdiği faaliyetlerde hangi yöntemin mali açıdan daha mantıklı olduğunu sorguluyor.
Açıklamasında, her kurumun amacı incelemenin merkezine yerleştiriliyor. Sorulması gereken, kuruluşun hâlâ güncel bir ihtiyacı karşılayıp karşılamadığı ve devletin bu faaliyeti mevcut yapısı üzerinden sürdürmesinin gerekip gerekmediği.
Profesyonel kadrolar boş, alt kademeler kalabalık
Dissanayake, kamu hizmetinde aynı anda iki personel sorunu bulunduğunu söyledi: nitelikli profesyonel eksikliği ve geçmiş yıllardaki siyasi atamalar nedeniyle alt kademelerde aşırı istihdam.
İşe alınması ve elde tutulması zor olan profesyoneller arasında mühendisleri, bilgi teknolojileri uzmanlarını ve yöneticileri saydı. Kamu istihdamının birçok nitelikli çalışan için cazibesini yitirdiğini ve devletin onları bünyesinde tutmak için etkili bir yönteme sahip olmadığını söyledi.
Geniş bir iş gücü, görevlerini yerine getirmek için gereken belirli becerilerden yine de yoksun olabilir. Cumhurbaşkanının değerlendirmesine göre alt kademelerdeki dolu pozisyonlar, profesyonel kadrolardaki boşluklarla yan yana bulunuyor; bu da hükümeti ağır bir ücret yükü ve temel uzmanlık alanlarında açıklarla karşı karşıya bırakıyor.
Dissanayake, işe alım ve çalışanları elde tutma konusundaki endişesini şöyle dile getirdi:
Bu nedenle beklentimiz, profesyonellerin kamu hizmetine nasıl alınacağı ve kamu hizmetini profesyoneller için nasıl cazip hâle getirebileceğimizdir. Aksi takdirde kamu hizmetimizin büyük bir krizle karşı karşıya kalacağına inanıyorum.
Maaş artışlarının toplamı
Hükümet, 2025, 2026 ve 2027'yi kapsayan üç aşamada temel maaş artışları uygulamaya koydu. Dissanayake, her aşamanın yaklaşık 110 milyar rupiye mal olacağını, bütün aşamalar tamamlandığında yıllık ek maaş harcamasının 2024 düzeyine kıyasla 2027'de 330 milyar rupiye çıkacağını söyledi.
Bu rakamlar, her yıl yinelenecek yükümlülüğün büyüdüğünü gösteriyor. Her biri yaklaşık 110 milyar rupi tutarındaki üç aşama, tümü uygulandığında yıllık maaş bütçesini belirtilen 330 milyar rupi artırıyor. 2027 için gereken 110 milyar rupi, programın son aşamasını oluşturuyor.
Temel maaş, bir işe bağlı ana ücret tutarıdır. Ödenek ise belirli görevlerle ya da istihdam ihtiyaçlarıyla bağlantılı olabilen ayrı bir ödemedir. Dissanayake, hazırlanan bütçede ve temel maaşlarda yeni bir artışın planlanmadığı 2028'de ödeneklere daha fazla ağırlık verileceğini söyledi.
Cumhurbaşkanı, bu ödenekleri temel çalışanları kamu hizmetinde tutma hedefiyle ilişkilendirdi. Açıklamaları, üç aşamalı temel maaş artışlarının ardından odağın, çalışanları elde tutma ihtiyacını karşılamayı amaçlayan ödemelere kayacağını gösteriyor.
Maaş takvimi çalışanlara somut referans noktaları sunuyor:
- 2025: Temel maaş artış programının ilk aşaması; yaklaşık 110 milyar rupiye mal olacak.
- 2026: Yaklaşık 110 milyar rupiye mal olacak ikinci aşama.
- 23 Ekim 2026: Dissanayake, 34 kurumun kapatılması kararını duyuruyor; işe alım, maaşlar ve ödenekleri ele alıyor.
- 2027: Üçüncü maaş aşaması yaklaşık 110 milyar rupi gerektiriyor ve yıllık ek maaş harcamasını 2024'e kıyasla 330 milyar rupiye çıkarıyor.
- 2028: Temel maaşlarda yeni bir artış planlanmıyor; ödeneklere daha fazla ağırlık verilecek.
Belirtilen hedef, daha güçlü bir kamu hizmeti
Dissanayake, hükümetin güçlü bir devlet idari sistemi kurma hedefini sürdürdüğünü söyledi. Kamu hizmetini, Hazineye ulaşan paranın toplumlara fayda sağlamasını güvence altına alması gereken mekanizma olarak tanımladı.
Etkili yönetimi, arazi sorunlarının çözülmesi ve tarım, eğitim ve sağlık hizmetlerine erişimin iyileştirilmesiyle ilişkilendirdi. Bu örnekler, personel tartışmasının neden devlet dairelerinin ötesine uzandığını gösteriyor: uygun profesyonelleri işe alabilmek, devletin hizmet sunma kapasitesini etkiliyor.
Hükümetin açıkladığı hedef, daha az sayıda ya da birleştirilmiş kurumları daha güçlü profesyonel kapasiteyle buluşturuyor. Bir kuruluşu kapatmak devletin işlettiği kurum sayısını azaltırken uzmanları işe almak ve elde tutmak, kalan hizmetlerin çalışması için gereken personele sahip olup olmadığını belirliyor.
Dolayısıyla cumhurbaşkanının açıklamaları, farklı yönlere giden iki harcama önceliğini ortaya koyuyor. Kurumların işletme maliyetlerinin azaltılması hedeflenirken maaş programı, kamu çalışanlarını istihdam etmenin yıllık maliyetini artırıyor.
Haritacılık ekipmanları da planın parçası
Birliğin 100. yıllık konferansı olarak tanımlanan toplantıda, devlet haritacılarına özgü taahhütler de açıklandı. Dissanayake modern teknoloji, personel gelişimi ve yürürlükteki hizmet düzenlemelerinde değişiklikler için destek sözü verdi.
Hükümet, sektörün teknolojik ihtiyaçlarının değerlendirilmesinin ardından modern haritacılık ekipmanları için kaynak ayırmaya hazır olduğunu söyledi. Bu yaklaşım, satın alma kararlarını hizmetin ihtiyaçlarının incelenmesine bağlıyor.
Haritacılık, arazileri ölçer ve sınırların belirlenmesine yardımcı olur. Ekipman taahhüdü, Dissanayake'nin devletin arazi meselelerini çözme kapasitesini geliştirme hedefiyle örtüşüyor. Böylece hükümetin başka alanlarda maliyetleri azaltırken yatırım yapmayı planladığı bir alana somut örnek oluşturuyor.
Ekonomik kırılganlık harcama tercihlerini şekillendiriyor
Dissanayake, Sri Lanka'nın ekonomik sarsıntılarla başa çıkma kapasitesinin eşit düzeyde olmadığını da belirtti. Ülkenin iç ekonomiden kaynaklanan bir şoku yönetmeye yetecek rupiye sahip olduğunu, ancak dışarıdan gelecek bir şoka dayanmak için ekonomik gücünün yetersiz kaldığını söyledi.
İç şok ülke içinde, dış şok ise ülke dışında başlar. Dissanayake'nin yaptığı ayrım, sarsıntılara karşılık vermek için mevcut kaynaklar ve ekonominin dayanıklılığının sınırlarıyla ilgiliydi.
Bu uyarı, kapanışlar, maaş artışları ve hedefli ödeneklerin bir arada düşünülmesine bağlam sağlıyor. Hükümet, daha büyük bir maaş bütçesini finanse edip hizmet sunmak için gereken profesyonelleri elinde tutarken devam eden maliyetleri azaltmaya çalışıyor. Kapanış komitesinin şimdi açıklanan kurumsal kararları uygulanabilir bir sürece dönüştürmesi gerekiyor.
Öne Çıkanlar
- Cumhurbaşkanı Anura Kumara Dissanayake'ye göre Maliye Bakanlığı 34 devlet kurumunu kapatma kararı aldı.
- Özel bir komite süreci inceleyip uygulayacak; diğer kurumlar ise birleştirilecek.
- Etkilenecek kurumlar, kapanış takvimi ve beklenen tasarruf açıklanmadı.
- Dissanayake, kapanış ödeneklerinin verileceğini söyledi ve uygulamanın karmaşık olacağını kabul etti.
- Üç aşamalı maaş artışlarının yıllık maaş harcamasını 2024'e kıyasla 2027'de 330 milyar rupi artırması bekleniyor.
- 2028 için yeni bir temel maaş artışı planlanmıyor; ödeneklere daha fazla ağırlık verilecek.
- Cumhurbaşkanı, yeniden yapılanmayı profesyonellerin işe alınması ve elde tutulmasıyla, kamu hizmetlerinin daha iyi sunulmasıyla ilişkilendirdi.






