Hükümet, Mahkeme İncelemesi Sona Ererken Maddeleri Çıkarmayı Kabul Etti
Sri Lanka hükümeti, önerilen Organize Suçları Önleme Yasa Tasarısı'ndan dövmeler ve organize suçların haberleştirilmesiyle ilgili hükümleri çıkarmayı, önerilen gözaltı süresini ise 72 saatten 48 saate indirmeyi kabul etti. Değişiklikler, tasarının anayasaya uygunluğuna itiraz eden 26 başvurunun görüldüğü Yüksek Mahkeme duruşmalarında sunuldu.
İçindekiler
- Hükümet, Mahkeme İncelemesi Sona Ererken Maddeleri Çıkarmayı Kabul Etti
- Neler Çıkarılıyor?
- Gözaltı Süresi Üç Günden İki Güne İnecek
- 26 Başvuru Neden Yüksek Mahkeme'ye Taşındı?
- İnceleme Süreci Nasıl İlerledi?
- Tüketim Vergisi ve Telif Hakkı Hükümleri de Değişiyor
- Değişiklikler Parlamentoda Yapılacak
- Duruşmadan Sonra Ne Olacak?
- Öne Çıkanlar
Yüksek Mahkeme, duruşmaları 9 Kasım 2026'da tamamladı ve kararını mümkün olan en kısa sürede Cumhurbaşkanı ile Parlamento Başkanı'na ileteceğini bildirdi. Hükümet, milletvekillerinin tasarının tek tek hükümlerini inceleyip değiştirdiği komisyon aşamasında değişiklikleri Parlamento'ya sunmayı bekliyor.
Başsavcı'yı temsil eden avukat Viraj Dayaratne, önerilen değişiklikleri içeren bir belge sundu. Baş Yargıç Preethi Padman Surasena başkanlığındaki heyet, hükümetin daha önce önerdiklerinin ötesinde değişiklikler yapılması gerektiğini belirtti. Dayaratne, mahkemenin önerilerini değerlendirmeyi ve gerekli değişiklikleri yapmayı kabul etti.
Önerilen değişiklikler dövmeler ve haberlerin yayımlanmasının ötesine uzanıyor. Gözaltı kararlarını, Tüketim Vergisi Kararnamesi kapsamındaki suçlarla ilgili hükümleri ve fikri mülkiyet hukukundaki telif hakkı hükümlerini de kapsıyor. Kefaletle ilgili değişiklikler de değerlendiriliyordu.
Neler Çıkarılıyor?
Başsavcı, dövme yapma suçuna ilişkin hükümlerin tamamen çıkarılacağını mahkemeye bildirdi. İtiraz edilen ifade, suç örgütleriyle bağlantıları belirlemek için kişinin vücudundaki dövmeler ve diğer işaretlerle ilgiliydi.
Resmî gazetede yayımlanan tasarı metninde, Organize Suçların Önlenmesi başlığı altında dövmelerle ilgili ifade 4(2)(c) maddesinde yer alıyor. 4(2) maddesinde şöyle deniyor: "Herhangi bir kişinin (1) numaralı alt madde kapsamında bir organize suç örgütünün üyesi olup olmadığının veya böyle davranıp davranmadığının belirlenmesinde mahkemenin dikkate alabileceği hususlar arasında, bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla, şunlar yer alır: -" (c) paragrafı ise şöyle: "bu kişinin, bilinen organize suç örgütü üyelerinin kullandığı giyim tarzını, el işaretlerini, dili veya dövmeleri benimseyip benimsemediği;" Bu ifade, bir kişinin organize suç örgütüne üyeliği belirlenirken mahkemenin dikkate alabileceği hususlar arasında dövmeleri de sayıyor.
Hükümet, ağır suçlarla ilgili davalara ilişkin bilgilerin yayımlanmasından önce mahkeme izni alınmasını gerektiren bir hükmü de çıkarmayı kabul etti. Böylece tasarıdaki izin şartı kaldırılacak ve bu davalara ilişkin bilgilerin kamuoyuna nasıl ulaşabileceği doğrudan etkilenecek.
Her iki değişiklik de organize suçun temel fiillerinin ötesindeki davranışlarla ilgili: Birinde vücuttaki işaretler, diğerinde bilgi yayımlanması söz konusu. Bu maddelerin çıkarılması, önerilen yasanın kapsadığı faaliyetleri daraltacak.
Gözaltı Süresi Üç Günden İki Güne İnecek
Hükümet, tasarı kapsamında tutuklanan kişiler için öngörülen gözaltı süresini 72 saatten 48 saate indireceğini Yüksek Mahkeme'ye bildirdi. Başka bir ifadeyle, önerilen süre üç günden iki güne düşecek.
İndirim 24 saat, yani başlangıçta öngörülen 72 saatin üçte biri kadar. Önerilen yasa kapsamında tutuklanan bir kişi açısından bu, söz konusu gözaltı hükmünün kapsadığı süre bakımından önemli bir fark yaratıyor.
Dayaratne, gözaltı kararlarıyla ilgili hükümlerin de değiştirileceğini mahkemeye bildirdi. Gözaltı kararı, yetkililere bir kişiyi gözetim altında tutma yetkisi veren hukuki bir talimattır. Bu yetkinin hangi koşullarda kullanılacağını belirlediği için kararın ifade biçimi önem taşıyor.
Politika yapıcılarla yapılan görüşmelerin ardından gözaltı kararları ve kefaletle ilgili hükümlerde değişiklik yapılması değerlendiriliyordu. Kefalet, bir sanığın dava sürerken belirli koşullara bağlı olarak tutukluluk dışında kalmasını sağlar. Bu hükümlerin yerine geçecek ayrıntılı metin açıklanmadı.
26 Başvuru Neden Yüksek Mahkeme'ye Taşındı?
Sri Lanka Barolar Birliği, tasarıya karşı başvuru yapanlar arasındaydı. 26 başvuruda Yüksek Mahkeme'den belirli hükümlerin Anayasa'ya aykırı olup olmadığını karara bağlaması istendi.
Anayasa'ya uygunluk itirazı, önerilen bir yasanın ülkenin en üst hukuk kurallarıyla bağdaşıp bağdaşmadığını sorgular. Bu başvurular, belirli bir şüpheliye karşı açılmış bir ceza davasından ziyade, Parlamento'nun onaylaması istenen hukuki yetki ve kısıtlamalarla ilgiliydi.
Baş Yargıç Preethi Padman Surasena, başvuruları Yargıçlar Achala Wengappuli ve Sampath Abeykoon ile birlikte değerlendirdi. Duruşmalarda hükümet önerdiği değişiklikleri sundu, heyet ise ek değişiklikler yapılması gerektiğini belirtti.
Dolayısıyla mahkemenin incelemesi hem itiraz edilen tasarıyı hem de hükümetin buna karşılık önerdiği değişiklikleri kapsadı. Süreçte beklenen bir sonraki resmî belge, mahkemenin kararı.
İnceleme Süreci Nasıl İlerledi?
Tasarı 6 Ekim'de hükümetin resmî gazetesinde yayımlandı. 2 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'nin II. Bölüm ekinde yer aldı ve 6 Ekim 2026'da yayımlandı. Bir tasarının resmî gazetede yayımlanması, önerilen hukuki metni resmî bir yayın aracılığıyla kamuya açık hâle getirir. Ardından başlayan anayasal süreçte tartışmalı hükümler Yüksek Mahkeme'nin önüne geldi.
Duruşmalar birkaç tarihte devam etti; başvurucular savlarını sunduktan sonra hükümet değişiklikleri açıkladı. Başlıca aşamalar şöyleydi:
- 6 Ekim: Önerilen Organize Suçları Önleme Yasa Tasarısı hükümetin resmî gazetesinde yayımlandı.
- 4 Kasım: Başvurucuların avukatları, akşam saatlerine kadar süren duruşmada savlarını sundu.
- 5 Kasım: Mahkeme, başvurucuların tasarının anayasaya uygunluğu ve önerilen değişikliklerle ilgili yazılı görüşlerini sunmaları için bu tarihi son gün olarak belirledi.
- 9 Kasım 2026: Duruşmalar yeniden başladı, hükümet önerdiği değişiklikleri sundu ve mahkeme 26 başvuruyla ilgili duruşmaları tamamladı.
Yazılı sunumlar, başvuruculara itirazlarını ayrıntılandırmaları ve görüşülen değişikliklere yanıt vermeleri için ek fırsat sağladı. Duruşmaların sonunda hükümet, gözaltı süresinin kısaltılması ve itiraz edilen hükümlerin çıkarılması da dahil olmak üzere çeşitli değişiklikleri kabul etmişti.
Tüketim Vergisi ve Telif Hakkı Hükümleri de Değişiyor
Başsavcı, Tüketim Vergisi Kararnamesi kapsamındaki suçlarla ilgili hükümlerin de tamamen çıkarılacağını mahkemeye bildirdi. Tüketim vergisi mevzuatı, alkol dahil düzenlemeye tabi mallara uygulanan vergileri ve bunlara ilişkin denetimleri kapsar.
Fikri mülkiyet hukukundaki telif hakkı hükümleri ise tamamen çıkarılmak yerine değiştirilecek. Telif hakkı; kitap, müzik ve film gibi eserler üzerindeki hukuki haklarla, bunları kimin çoğaltıp dağıtabileceğiyle ilgilidir.
Dolayısıyla hükümetin önerdiği yaklaşım bu iki alanda farklılık gösteriyor. Tüketim Vergisi Kararnamesi kapsamındaki suçlar, tasarının ilgili hükümlerinden çıkarılacak; telif hakkına ilişkin düzenleme ise yeniden yazılacak.
Bu değişiklikler tasarının kapsamını etkiliyor. Organize suçu ele alan bir yasa, hangi suçların kapsamına girdiğini ve yetkililerin hangi yetkileri kullanabileceğini açıkça belirtmeli. Bu listenin gözden geçirilmesi, önerilen çerçeve kapsamına girebilecek dava türlerini değiştiriyor.
Değişiklikler Parlamentoda Yapılacak
Hükümet, değişiklikleri Parlamento'nun komisyon aşamasında sunmayı bekliyor. Bu aşamada milletvekilleri tasarıyı ayrıntılı biçimde inceler ve nihai yasama kararı öncesinde tek tek maddeleri değiştirebilir.
Dayaratne'nin sunduğu belge, önerilen değişiklikleri anayasal inceleme sırasında Yüksek Mahkeme'nin önüne getirdi. Hükümet, bu değişiklikleri yasama metnine Parlamento aşamasında eklemeyi planlıyor.
Mahkemenin ek değişiklik talebi, bu süreç tamamlanmadan önce yerine getirilmesi gereken yeni bir görev doğuruyor. Hükümet, heyetin dile getirdiği önerileri daha önce hazırladığı değişikliklerle birlikte ele almalı.
Yasadan etkilenmesi olası kişiler açısından en önemli unsur, nihai metin olacak: Parlamento'nun onaylayacağı gözaltı süresi, gözaltı kararları ve kefalete getirilecek koşullar ile tasarıda kalacak suçlar ve yayımlama kısıtlamaları.
Duruşmadan Sonra Ne Olacak?
Yüksek Mahkeme, tasarının anayasaya uygunluğuna ilişkin kararını mümkün olan en kısa sürede Cumhurbaşkanı'na ve Parlamento Başkanı'na ileteceğini bildirdi. Kararın ne zaman iletileceğine veya tasarının Parlamento komisyonunda ne zaman ele alınacağına dair belirli bir tarih vermedi.
Dolayısıyla sıradaki adımlar, mahkemenin kararının ardından önerilen değişikliklerin Parlamento'da değerlendirilmesi. Hükümet çeşitli hükümleri çıkarmayı taahhüt etti ancak yasama sürecinin, Parlamento'nun karar vereceği metni oluşturması gerekiyor.
Şimdiye kadar sunulan değişiklikler tasarıyı somut biçimde birkaç yönden daraltacak. Dövmelerle ilgili hükümleri çıkaracak, ağır suç davalarına ilişkin bilgilerin yayımlanması için mahkeme izni şartını kaldıracak, önerilen gözaltı süresini bir gün kısaltacak ve tüketim vergisi ile telif hakkı suçlarının ele alınışını değiştirecek.
Öne çıkan gelişme, hükümetin anayasal itirazlara verdiği yanıtın kapsamı. Önerilen değişiklikler tek bir maddeyle sınırlı kalmıyor; kişi özgürlüğünü, dava bilgilerinin yayımlanmasını ve kapsam dahilindeki suçların çeşitliliğini etkiliyor.
Öne Çıkanlar
- Hükümet, dövme ve ağır suç davalarına ilişkin bilgilerin yayımlanmasından önce mahkeme izni alınmasıyla ilgili hükümleri çıkarmayı kabul etti.
- Önerilen gözaltı süresi 72 saatten 48 saate inecek; bu, sürenin üçte bir oranında kısalması anlamına geliyor.
- Yüksek Mahkeme, Sri Lanka Barolar Birliği'nin başvurusu da dahil olmak üzere anayasaya ilişkin 26 başvuruyu değerlendirdi.
- Tüketim Vergisi Kararnamesi'ne ilişkin hükümler çıkarılacak, telif hakkı hükümleri ise değiştirilecek.
- Duruşmalar 9 Kasım 2026'da tamamlandı. Mahkeme, kararını Cumhurbaşkanı ve Parlamento Başkanı'na ileteceğini bildirdi.
- Hükümet, değişiklikleri Parlamento'nun komisyon aşamasında sunmayı planlıyor.






