Mülkiyet El Değiştirmeden Önce Güvenlik Kontrolleri Yapılacak
Japonya hükümeti, hassas tesislerin yakınındaki belirlenmiş bölgelerde ve yerleşimin olmadığı uzak sınır adalarında arazi edinimleri ve mülkiyet devirleri için önceden onay alınmasını zorunlu kılacak bir yasa tasarısını 23 Ekim 2026'da parlamentoya sundu. İzin alınmadan tamamlanan işlemler geçersiz sayılacak; ihlaller üç yıla kadar hapis veya 3 milyon yene, yaklaşık 19 bin dolara kadar para cezasıyla sonuçlanabilecek.
İçindekiler
- Mülkiyet El Değiştirmeden Önce Güvenlik Kontrolleri Yapılacak
- Hükümet İHA'lara Neden Odaklanıyor?
- Hangi Bölgelerde İzin Gerekecek?
- Mülkiyet Kısıtlamaları Kimlere Uygulanacak?
- Mevcut Yasa Nasıl İşliyor?
- Onay Almadan Yapılan İşlemin Sonucu Ne Olacak?
- Şirketlerin Satış Yapması Gerekebilir
- Denetimler Uygulamayı Destekleyecek
- Satın Alma Verileri ve Yasama Takvimi
- Öne Çıkanlar
Başbakan Sanae Takaichi'nin kabinesi, tasarı parlamentoya sunulmadan önce onayladı. Yönetim, aralık ortasına kadar sürecek mevcut yasama döneminde parlamentonun tasarıyı kabul etmesini istiyor. Tasarı, yabancı hükümetlere ve askerî personele mülkiyet devrini genel olarak yasaklayacak; kısıtlamalar, bu kesimlerin fiilen kontrol ettiği şirketleri ve yabancı hükümetlere istihbarat toplama faaliyetlerinde yardım etmekle yükümlü kişileri de kapsayacak.
Öneri, Japonya'nın önemli güvenlik tesisleri çevresindeki arazileri yönetme biçimini değiştirecek. Mevcut sistem, mülklerin kullanımını incelemeyi, özel gözetim altındaki bölgelerde işlem bildirimi yapılmasını ve hassas tesislerin faaliyetlerini engelleyen durumlara karşı önlem alınmasını öngörüyor. Tasarı, önerilen kısıtlı bölgelerde mülkiyetin el değiştirmesinden önce hükümetten izin alınması şartını getirecek.
Hükümet İHA'lara Neden Odaklanıyor?
Baş Kabine Sekreteri Minoru Kihara, öneriyi Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sırasında savaş yöntemlerinde yaşanan gelişmelerle ilişkilendirdi. Tokyo'da düzenlenen olağan basın toplantısında, olası hedeflerin yakınında ekipman saklanmasına ilişkin hükümetin kaygısını şöyle dile getirdi:
Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sırasında görülen yeni savaş yöntemleri çerçevesinde, önemli tesislerin yakınındaki arazilerin ve diğer mülklerin, gizlice depolanan insansız araçlarla tesislere saldırı düzenlemek için üs olarak kullanılma riski artıyor,
Hükümet, yakındaki mülklerin ekipman depolamak ve saldırılara hazırlanmak için kullanılmasından endişe ediyor. İHA, içinde pilot bulunmadan işletilen bir hava aracıdır. Bu öneride yakınlık önem taşıyor; çünkü hassas bir tesisin yakınındaki arazi, insansız ekipmanların kullanılabileceği bir konum sağlayabilir.
Öz Savunma Kuvvetleri üsleri, saldırılara açık olabilecek tesisler arasında gösteriliyor. Önerilen kısıtlamalar, mülkiyet denetimlerini hükümetin bu alanlardaki faaliyetleri incelemeye yönelik mevcut yetkileriyle ilişkilendirecek.
Hangi Bölgelerde İzin Gerekecek?
Tasarı, yerleşimin olmadığı uzak sınır adalarında ve İHA saldırılarına açık önemli tesislerin yaklaşık bir kilometre çevresinde kısıtlı bölgeler belirleyecek. Bu bölgelerdeki arazi edinimleri ve mülkiyet devirleri için önceden hükümet izni alınması gerekecek.
Japonya, arazi izleme çerçevesinde hâlihazırda benzer bir mesafe ölçütü kullanıyor. Kabine Ofisinin arazi düzenlemelerine genel bakış sayfasında, gözetim bölgelerinin savunma tesisleri gibi önemli tesislerin yaklaşık 1.000 metre çevresindeki alanları ve uzak toprak adalarını kapsayabildiği açıklanıyor.
Mevcut çerçeve, özel gözetim bölgelerini de kapsıyor. Bu bölgeler, bir tesisin ya da adanın özellikle önemli bir işlevi olduğu veya bu işlevin engellenmesinin kolay, başka bir yerde ikame edilmesinin ise zor olduğu durumlarda uygulanıyor. Önerilen kısıtlı bölgeler, hükümetin belirttiği güvenlik risklerine odaklanan ek bir mülkiyet onay süreci getirecek.
Mülkiyet Kısıtlamaları Kimlere Uygulanacak?
Yabancı hükümetlerin ve askerî personelin kısıtlı bölgelerde arazi mülkiyeti edinmesi genel olarak yasaklanacak. Öneri, bu grupların fiilen kontrol ettiği şirketleri de kapsayarak incelemeyi resmî alıcı olarak kaydedilen isimlerin ötesine taşıyacak.
Şirket kontrolü önem taşıyor; çünkü bir şirketin yasal sahibi bir kuruluş görünürken kararlarını başka bir kuruluş yönlendirebilir. Önerilen yaklaşım kapsamında hükümet, arazi edinmek isteyen bir şirketin yabancı bir hükümet veya askerî tarafın fiilî kontrolünde olup olmadığını inceleyecek.
Yabancı hükümetlere istihbarat toplama faaliyetlerinde yardımcı olmakla yükümlü kişiler de kısıtlamalarla karşılaşacak. Hükümetin açıkladığı kategoriler; devletlerle bağlantılara, askerî statüye, şirketler üzerindeki fiilî kontrole ve istihbarat faaliyetlerine yönelik yükümlülüklere odaklanıyor. Yalnızca yabancı uyruklu olmak, bir devri genel olarak yasaklamak için sıralanan gerekçelerden daha geniş bir ölçüt.
Satıcılar açısından izin şartı, kısıtlı bölgelerdeki bir işlemin tamamlanması için zorunlu hâle gelecek. Potansiyel alıcıların uygunluğu ise yasaklı kategorilerden birine girip girmediklerine ve hükümetin izin verip vermediğine bağlı olacak.
Mevcut Yasa Nasıl İşliyor?
Değiştirilmesi öngörülen mevzuat, Önemli Tesislerin Çevresindeki Gayrimenkullerin ve Uzak Toprak Adalarının Kullanımının İncelenmesi ve Düzenlenmesine İlişkin Yasa'dır (2021 tarihli 84 sayılı Yasa). Yasa 23 Haziran 2021'de yayımlandı ve 20 Eylül 2022'de bütünüyle yürürlüğe girdi.
Kabine Ofisi, hassas bölgelerin belirlenmesi, arazi ve binaların nasıl kullanıldığının incelenmesi ve önemli tesislerin ya da adaların işlevlerini engelleyen kullanımlara karşı önlem alınması üzerine kurulu mevcut bir sistemi tarif ediyor. Özel gözetim bölgelerinde mülkiyet veya kapsama giren diğer hakları devreden ya da tesis eden sözleşmelere taraf olanların bildirimde bulunması gerekiyor.
Bildirim, yetkililere bir işlem hakkında bilgi veriyor. Ön onay ise işlemin yapılabilmesi için hükümet iznini şart koşuyor. Önerilen değişiklik, kısıtlı bölgelerde mülkiyet edinebilecek kişilere yönelik kontrollerin yanı sıra bu daha güçlü şartı da getirecek.
Kabine Ofisinin İngilizce mevzuat sayfasında yasaya, uygulama kararına ve uygulama yönetmeliğine bağlantılar yer alıyor. Bu belgeler, yeni tasarının değiştireceği hukuki çerçeveyi oluşturuyor.
Onay Almadan Yapılan İşlemin Sonucu Ne Olacak?
Öneri kapsamında, gerekli izin alınmadan gerçekleştirilen bir arazi işlemi geçersiz sayılacak. Gayrimenkulün tesciline yönelik başvurular da reddedilecek. Tescil, mülkiyet ve ilgili hakların resmî kayda geçirilmesi için kullanılan işlemdir.
Bu önlemler, ihlalde bulunanları cezalandırmanın yanı sıra işlemin kendisini de etkileyecek. Öneride belirtilen azami ceza üç yıla kadar hapis veya 3 milyon yen para cezası. Böylece hükümet, hem mülkiyet devrinin hukuken geçerli olmasını önleyebilecek hem de kuralları ihlal edenleri cezalandırabilecek.
Kısıtlı bir bölgede mülk alıp satanların, işlemi tamamlamadan önce izin konusunu çözmesi gerekecek. İzin alınmadan işlemin yapılmasının sonucu, idari evrak eksikliğinin ötesine geçecek: mülkiyet devri geçersiz olacak.
Şirketlerin Satış Yapması Gerekebilir
Bir şirket, araziyi edindikten sonra, birleşme veya başka bir kurumsal değişiklik sonucunda bu araziye sahip olma hakkını kaybedebilir. Tasarı, böyle bir şirketin mülkü bir yıl içinde üçüncü bir tarafa devretmesini zorunlu kılacak.
Şirket bu süre içinde araziyi devretmezse hükümet, mahkemeden arazinin açık artırmayla satılmasına karar vermesini isteyebilecek. Böylece şirket devir şartına uymadığında süreçte mahkeme de rol alacak.
Bu hüküm, kısıtlamaların ilk satın alımdan sonra da mülkiyet üzerinde geçerli olmasını sağlayacak. Birleşme, şirket aynı mülkün kayıtlı sahibi olarak kalsa bile şirketin kontrolünü değiştirebilir. Kısıtlı bölgelerde arazi sahibi olan işletmelerin, şirket kontrolündeki sonraki değişikliklerin araziyi ellerinde tutma uygunluklarını nasıl etkileyeceğini değerlendirmesi gerekecek.
Denetimler Uygulamayı Destekleyecek
Kabine Ofisi yetkilileri, mülkün bulunduğu yerde denetim yapmalarına imkân tanıyacak bir sisteme kavuşacak. Gerektiğinde polis de denetim yapabilecek. Polis, belirlenmiş tesislerin işlevlerini engelleyen faaliyetler tespit ederse başbakana düzeltici önlem alınması yönünde tavsiyede bulunabilecek.
Mevcut yasa, arazi veya binaların önemli tesislerin ya da uzak toprak adalarının işlevlerini engelleyecek şekilde kullanılması hâlinde mülk kullanıcılarının gerekli önlemleri almasını öngören tavsiye ve talimatlara zaten izin veriyor. Tasarı, uygulamayı desteklemek üzere denetim yetkileri ekleyecek.
Mülkiyet incelemesi ve mülk denetimleri, hükümetin kaygılarının farklı aşamalarına karşılık geliyor. Onay süreci araziyi kimin edinebileceğini belirlerken denetimler, yetkililerin orada neler olduğunu incelemesine yardımcı olacak. Her iki uygulama da kuralların kapsadığı belirlenmiş tesisler ve adalar çevresinde yürütülecek.
Satın Alma Verileri ve Yasama Takvimi
Bir hükümet araştırmasına göre yabancı kişi ve kuruluşlar, 2024 mali yılında kritik güvenlik tesisleri ve uzak adalar çevresinde 3.498 mülk satın aldı. Bu alımların yaklaşık yarısı Çinli alıcılara atfedildi. Kabine Ofisi, mevcut yasanın uygulanması kapsamında 2023 ve 2024 mali yıllarına ilişkin edinim bilgilerini yayımlıyor.
Bu sayı, farklı alıcıların veya edinilen arazi alanının değil, mülklerin sayısını gösteriyor. Öneri açısından önemi, güvenlik bakımından zaten dikkatle izlenen yerlerdeki işlemlerin ölçeğini ortaya koyması. Önerilen onay kuralları, edinimleri tasarıda belirlenen bölgeler ve alıcı kategorileri üzerinden değerlendirecek.
Japonya'nın arazi güvenliği çerçevesi birkaç yıl içinde geliştirildi:
- 17 Temmuz 2020: Kabine kararıyla arazi mülkiyetine ilişkin bilgi toplanması ve güvenlik kaygılarını giderecek önlemlerin değerlendirilmesi istendi.
- 23 Haziran 2021: 2021 tarihli 84 sayılı Yasa yayımlandı.
- 20 Eylül 2022: Mevcut yasa bütünüyle yürürlüğe girdi.
- 2024 mali yılı: Bir hükümet araştırması, hassas tesisler ve uzak adalar çevresinde yabancı kişi veya kuruluşlar tarafından 3.498 mülk satın alındığını kaydetti.
- 23 Ekim 2026: Kabine değişiklik tasarısını onayladı ve hükümet tasarıyı parlamentoya sundu.
- Aralık 2026 ortası: Mevcut yasama döneminin sona ermesi planlanıyor; hükümetin tasarının kabulü için hedeflediği süre bu tarihle sınırlı.
Tasarı henüz parlamentonun onayını bekliyor. Önerilen değişiklikler için yürürlük tarihi açıklanmadı. Mevzuat yürürlüğe girene kadar bu bölgelerde düzenlemelerin temelini mevcut izleme, bildirim ve engelleyici kullanımlara karşı önlem çerçevesi oluşturmaya devam edecek.
Öne Çıkanlar
- Japonya, belirlenmiş hassas bölgelerdeki arazi edinimleri ve mülkiyet devirleri için ön onay alınmasını öneriyor.
- Bölgeler; yerleşimin olmadığı uzak sınır adalarını ve İHA saldırılarına açık önemli tesislerin yaklaşık bir kilometre çevresindeki alanları kapsayacak.
- Yabancı hükümetlerin, askerî personelin ve bunlarla bağlantılı belirli alıcıların mülkiyet edinmesi genel olarak yasaklanacak.
- Onay alınmadan yapılan işlemler geçersiz sayılacak; ihlaller üç yıla kadar hapis veya 3 milyon yen para cezasıyla cezalandırılabilecek.
- Birleşme veya başka bir gelişme sonrasında arazi sahibi olma uygunluğunu kaybeden şirketlerin, hükümet mahkemeden açık artırma kararı isteyebilmeden önce araziyi devretmek için bir yılı olacak.
- Yönetim, aralık ortasında sona erecek yasama döneminde tasarının kabul edilmesini hedefliyor.






