İstihdam denetimleri ve geçiş desteği Çin'in yapay zekâ planlarında yer alıyor
Çin, yapay zekâyla bağlantılı istihdamı artırırken işleri yapay zekâ nedeniyle ortadan kalkabilecek çalışanların yaşayacağı sarsıntıyı sınırlamak için altı politika alanında 18 görev belirledi. Önlemler arasında bazı yapay zekâ projeleri için istihdam risk değerlendirmeleri, etkilenecek çalışanlara önceden bildirim yapılması ve şirketlerin işsizlik için bir geçiş dönemi oluşturmayı değerlendirmeye teşvik edilmesi bulunuyor.
İçindekiler
- İstihdam denetimleri ve geçiş desteği Çin'in yapay zekâ planlarında yer alıyor
- Politika, yayımlanmasından uygulamaya nasıl geçecek?
- Yapay zekâ uygulamalarında istihdam etkisi daha yakından incelenecek
- Bölgeler farklı roller üstlenecek
- Küçük işletmelere yapay zekâ kullanımı için destek verilecek
- Eğitim programları öğrencilere ve kariyer değiştiren çalışanlara yönelik olacak
- Yapay zekâ, iş ve destek arama yöntemlerini de değiştirecek
- Çalışan hakları algoritmalar, emeklilik ve ücretleri de kapsıyor
- İstihdam takibi risk planlamasına veri sağlayacak
- Öne Çıkanlar
Devlet Konseyi Genel Ofisi, yönergeleri Guobanfa [2026] No. 29 numaralı belgeyle yayımladı. 16 Ekim 2026 tarihli ve 23 Ekim'de kamuoyuna açıklanan belge; yapay zekâ şirketlerine verilen desteği çalışanların eğitimi, istihdam hizmetleri, işçi haklarının korunması ve olası iş kayıplarına yönelik hazırlıklarla ilişkilendiriyor.
Belgenin temel yaklaşımı, teknolojik ilerlemeyi istihdamla birlikte gözetmek. Şirketlere yapay zekâ geliştirme ve kullanma desteği verilirken kamu kurumları yeni işlerin nerelerde ortaya çıkabileceğini, hangi çalışanların farklı görevlere geçişte desteğe ihtiyaç duyacağını ve istihdam risklerinin proje incelemelerini nasıl etkilemesi gerektiğini değerlendirecek.
Politika, teknoloji şirketlerinin ötesine uzanıyor. Sanayi üretimini, tarımı, hizmetleri, küçük işletmeleri, okulları, işe alım platformlarını ve sosyal sigortayı kapsıyor. Çalışanlar açısından en somut düzenlemeler; büyük ölçekli kullanıma geçilmeden önce bildirim yapılması, yeniden eğitim ve iş önerilerine erişim, kötüye kullanılan algoritmalara karşı koruma ve mevcut işsizlik sigortası kuralları kapsamındaki destekle ilgili.
Politika, yayımlanmasından uygulamaya nasıl geçecek?
Devlet Konseyi'nin onayıyla yayımlanan yönergeler, eyalet yönetimlerine, bakanlıklara ve diğer merkezi yönetim kurumlarına yönelik. Uygulama takvimi iki tarihle başlıyor:
- 16 Ekim 2026: Devlet Konseyi Genel Ofisi, Guobanfa [2026] No. 29 numaralı yönergeleri bu tarihle yayımladı.
- 23 Ekim 2026: Altı eylem alanını ve 18 somut görevi belirleyen politika kamuoyuna açıklandı.
Yerel yönetimlere ve ilgili kurumlara uygulamayı kendi koşullarına göre uyarlamaları talimatı veriliyor. İnsan kaynakları ve sosyal güvenlik birimleri, kalkınma ve reform birimleriyle birlikte koordinasyondan sorumlu. Belge ayrıca uygulamanın her aşamasında Çin Komünist Partisi liderliğinin sağlanmasını ve önemli konuların parti yönetimiyle Devlet Konseyi'ne bildirilmesini şart koşuyor.
Yönergelerde ülke çapında bir uygulama takvimi, önerilen işsizlik geçiş döneminin sabit süresi, toplam finansman miktarı ya da yaratılacak istihdama yönelik sayısal bir hedef belirtilmiyor. Politikanın pratikteki etkisi, kurumların ve yerel yönetimlerin talimatları programlara, değerlendirmelere ve hizmetlere nasıl dönüştüreceğine bağlı olacak.
Yapay zekâ uygulamalarında istihdam etkisi daha yakından incelenecek
Pazara erişim incelemesine tabi alanlardaki projelerde önerilen yapay zekâ uygulamaları istihdamda ciddi bir sarsıntıya yol açabilecekse incelemeye ek olarak istihdam risk değerlendirmesi de yapılacak. Pazara erişim incelemeleri, belirli ticari faaliyetlerin veya projelerin yürütülüp yürütülemeyeceğine karar vermek için yapılan kontrollerdir.
İlgili kurumlar, meslek veya pozisyon değiştiren çalışanlara destek sağlanması için koordinasyon yürütecek. Diğer alanlardaki yapay zekâ projeleri de koşullarına göre istihdam riskleri açısından değerlendirilecek. Yönergeler, yenilikçilik kaynaklarının daha fazla istihdam yaratma potansiyeli taşıyan uygulamalara yönlendirilmesini istiyor.
Şirketler, yapay zekâyı büyük ölçekte devreye alırken bir işsizlik geçiş dönemi oluşturmayı değerlendirmeye teşvik ediliyor. Belge bu öneriyi, etkilenecek çalışanlara önceden bildirim yapılması ve iş ya da görev değişikliğinde destek sağlanmasıyla ilişkilendiriyor. Şirketlerden bu tür düzenlemeler geliştirmeleri istenirken yetkililere de ilgili istihdam desteğini organize etme talimatı veriliyor.
Yapay zekâ uygulamalarına, çalışan bulmanın zor olduğu veya koşulların tehlikeli olduğu işlerde öncelik verilecek. Çok sayıda kişiyi istihdam eden sektörlerde ise aksaklıkları azaltmak için uygulamanın kapsamı, yoğunluğu ve hızı konusunda ihtiyatlı olunması isteniyor.
Bu hükümler, uygulamanın hangi koşullarda hayata geçirildiğini politikanın merkezine yerleştiriyor. İşgücü açığını gidermek veya tehlikelere maruz kalmayı azaltmak için yapay zekâ kullanılması, çok sayıda kişinin mevcut işlerine bağlı olduğu bir sektörde teknolojinin hızla devreye sokulmasından farklı değerlendiriliyor. Belge ayrıca sanayi ve tarımın modernleşmesinde insanlarla makinelerin işbirliğini teşvik ediyor.
Bölgeler farklı roller üstlenecek
Doğu Çin'in temel yapay zekâ sektörlerini geliştirmesi teşvik edilirken orta ve batı bölgeler, veri etiketleme ve akıllı cihaz üretimi gibi yerel koşullara uygun bağlantılı faaliyetlere yönlendiriliyor. Veri etiketleme, yapay zekâ sistemlerinin öğrenmesi veya değerlendirilmesi için metin ya da görsel gibi materyallerin etiketlenmesi anlamına geliyor.
Bölgesel yaklaşım, yapay zekâ tedarik zinciri boyunca istihdam fırsatları yaratmayı hedefliyor. Temel teknolojilerin geliştirilmesi bu zincirin bir parçası; verilerin hazırlanması ve cihazların üretilmesi de diğer parçaları. Politika, istihdam stratejisini yalnızca yapay zekâ araştırmalarına yoğunlaştırmak yerine birbiriyle bağlantılı bu faaliyetler üzerinden yeni iş alanları oluşturmayı amaçlıyor.
Yapay zekâ odaklı işletmelerle teknoloji alanında uzmanlaşmış küçük şirketlere destek verilecek. Uygun firmalar, çalışanlarını korumalarına ve istihdamı artırmalarına yardımcı olmayı amaçlayan özel kredi programlarına dahil edilebilecek.
Geleneksel sektörler de istihdam planının bir parçası. Yönergeler; imalat ve tarımda insan-makine işbirliğini, işletmelere yönelik daha uzmanlaşmış hizmetleri ve tüketicilere daha çeşitli ve kullanışlı hizmetler sunulmasını istiyor. Kişiselleştirilmiş hizmetler ve deneyimlere yönelik harcamalar, yapay zekâ uygulamalarının ek istihdamı destekleyebileceği alanlar arasında gösteriliyor.
Küçük işletmelere yapay zekâ kullanımı için destek verilecek
Mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelere yapay zekâ girişimcilik programı, dijital dönüşüm için kamu hizmetleri ve daha basit, daha düşük maliyetli teknoloji ürünleri aracılığıyla destek sağlanacak. Amaç, teknolojinin küçük işverenler ve bireysel işletme sahipleri için yeterince uygun maliyetli olmasını sağlamak.
Belgede, akıllı teknolojileri kullanmak için gereken verilere, algoritmalara ve diğer girdilere hukuka uygun ve eşit erişim çağrısı yapılıyor. İşletmelerin sistemlerini yüksek maliyetle değiştirmek yerine ihtiyaçlarına ve kaynaklarına uygun araçları devreye alabilmelerini sağlayan küçük ölçekli iyileştirmeler teşvik ediliyor.
İki finansman aracı belirtiliyor: Ulusal Girişim Sermayesi Rehberlik Fonu ve Ulusal Yapay Zekâ Sanayi Yatırım Fonu. Kamu yatırım fonlarından, piyasa koşullarına dayalı yatırımlarla yapay zekâ alanındaki ticari yenilikleri desteklemesi bekleniyor.
Açık kaynak toplulukları ve projeleri de planın bir parçası. Açık kaynak yazılımlarda kod, lisans koşulları çerçevesinde başkalarının kullanıp geliştirebilmesi için erişime açılıyor. Yönergeler, bu topluluklara verilen desteği şirket kuruluşlarıyla ilişkilendiriyor; ayrıca girişimlerin kuluçkaya alınmasını ve araştırmaları, mesleki becerileri ya da hizmet talebini ticari faaliyete dönüştüren girişimlere yardım edilmesini öngörüyor.
Küçük bir işveren açısından bu önlemler hem yapay zekâ araçlarına erişim maliyetini hem de bu araçlar etrafında bir iş kurma imkânını ele alıyor. İstihdam hedefi, şirketlerin mevcut çalışanlarını korumasına ve daha fazla kişiyi işe alabilecek kapasiteye ya da yeni işlere kavuşmasına yardımcı olmak.
Eğitim programları öğrencilere ve kariyer değiştiren çalışanlara yönelik olacak
Üniversiteler, meslek okulları ve teknik kolejler ders programlarını güncellemeye ve yapay zekâ sektörlerinin acilen ihtiyaç duyduğu alanları genişletmeye teşvik ediliyor. Yönergeler, disiplinler arası eğitimin ve öğrencilerin ana eğitimlerine belirli bir bilgi alanı ekleyebileceği odaklı programlar olan yapay zekâ mikro uzmanlıklarının artırılmasını istiyor.
Teknoloji şirketleri derslerin geliştirilmesine, öğretmenlerin yetiştirilmesine ve eğitim tesislerinin yenilenmesine katkı sağlayacak. Öğrenciler işletmelerde deneyim kazanırken şirket mühendisleri de okullarda ders verecek. Politika, yapay zekâ bilgisini diğer alanlardaki becerilerle birleştirebilen kişiler yetiştirmeyi amaçlıyor.
Örgün eğitim dışında kalan çalışanlar için de özel bir yapay zekâ eğitim planı hazırlanacak. Üniversite mezunları dahil gençler, göçmen işçiler ve işsizler, yapay zekâ sektöründeki talebe yönelik istihdam ve girişimcilik eğitimlerine katılmaya teşvik edilen gruplar arasında.
Yerel eğitim programları gerçek piyasa ihtiyaçlarına yanıt verecek. Kamu eğitim tesisleri, şirket eğitim merkezleri ve yüksek vasıflı çalışanlara yönelik merkezler eğitim olanakları sunacak. Böylece eğitim önlemleri, otomasyondan etkilenen çalışanlara verilen geçiş desteğiyle ilişkilendirilecek.
Temel yapay zekâ eğitimine kamunun erişimi; Ulusal Akıllı Eğitim Kamu Hizmeti Platformu, Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığının çevrim içi beceri öğrenme platformu ve sürekli eğitim ağları aracılığıyla genişletilecek. Belge ayrıca yeni meslek standartları ve beceri sertifikaları oluşturulmasını istiyor; geliştirilecek meslekler arasında dijital yönetim uzmanları, yapay zekâ mühendisliği personeli ve yapay zekâ eğitmenleri sayılıyor.
Yapay zekâ, iş ve destek arama yöntemlerini de değiştirecek
İstihdam kurumları, politikalardan yararlanma hakkı olabilecek kişileri belirlemek ve onlara ilgili bilgileri iletmek için yapay zekâ kullanacak. Yetkililer, her başvuru sahibinin destekleri kendi başına bulmasını beklemek yerine hizmet kullanıcılarının özelliklerini analiz ederek uygun politikaları ihtiyaç sahiplerine yönlendirecek.
Ulusal İstihdam Bilgi Kaynakları Veri Tabanı, Ulusal Üniversite Öğrencileri İstihdam Hizmeti Platformu ve Çin İstihdam Kamu Hizmeti Platformu geliştirilecek. Yönergeler, istihdam hizmetlerini daha isabetli hâle getirmek için verilerin daha iyi toplanıp analiz edilmesini istiyor.
İşe alım modelleri, akıllı mülakatlar ve sanal gerçeklik eğitimleri teşvik edilen ürün ve hizmetler arasında. Yapay zekâ; istihdam politikalarının değerlendirilmesinde, fon yönetiminde, kamu istişarelerinde ve iş uyuşmazlıklarının arabuluculuk ve tahkim süreçlerinin bazı aşamalarında da kullanılacak.
Yapay zekâ uygulamaları nedeniyle işini kaybeden çalışanlar, ilgili koşulları karşılamaları hâlinde kişiye özel kariyer danışmanlığı, eğitim, iş önerileri ve girişimcilik desteği alacak. İşsizlik sigortası kapsamındaki uygun durumdaki işsizlere, mevcut kurallar uyarınca ödenekleri zamanında ve eksiksiz verilecek.
Politika, bu hizmetleri önceden bildirim ve istihdam değerlendirmelerine ilişkin önceki koşullarla ilişkilendiriyor. Büyük ölçekli bir uygulamadan etkilenen bir çalışanın art arda çeşitli desteklere ihtiyacı olabilir: görevinin değişeceğine ilişkin uyarı, uygun alternatiflerin değerlendirilmesi, eğitim ve başka bir pozisyon bulma desteği.
Çalışan hakları algoritmalar, emeklilik ve ücretleri de kapsıyor
İşverenlere, çalışanlar akıllı sistemlerle birlikte çalışırken ücret, dinlenme, izin ve iş güvenliğine ilişkin yasal hakları koruma talimatı veriliyor. Yönergeler, insanlar ve makineler arasındaki iş bölümünün değişmesine uygun istişare ve koordinasyon düzenlemelerinin güçlendirilmesini istiyor.
İnsan kaynakları yönetiminde yapay zekâ kullanımı; istihdamda ayrımcılık, yanıltıcı işe alım ve algoritmaların kötüye kullanılması nedeniyle mahremiyet ya da dinlenme haklarının ihlali gibi hukuka aykırı uygulamalara karşı önlemlere tabi olacak. Algoritma, hesaplamaya dayalı talimatlar bütünüdür; işyerinde adayları elemek veya işleri düzenlemek için kullanılabilir.
Esnek çalışma biçimlerinde ve yeni istihdam türlerinde çalışanlar, kentsel çalışanlara yönelik temel emeklilik sigortası sistemine katılmaya teşvik edilecek ve bu konuda destek alacak. Politika ayrıca yeni istihdam biçimlerinde çalışanlara yönelik mesleki kaza sigortası pilot uygulamasının genişletilmesini istiyor.
Ücret düzenlemeleri de paketin bir parçası. Şirketlere, yapay zekâ mesleklerine uygun ücret sistemleri geliştirmeleri, bilgi ve uzmanlığı ödüllendiren teşvikleri iyileştirmeleri ve farklı beceri düzeylerindeki çalışanlar için asgari ücretlere ilişkin referans yönergelerini uygulamaları öneriliyor.
Belge ayrıca kamu yararına hizmet eden yapay zekâ teknolojilerine, hizmetlere ve açık kaynak topluluklarına yatırım yapılmasını teşvik ediyor. Akıllı sistemlerle yeni çalışma düzenlerinin desteklenmesinin yanı sıra daha fazla çalışanın becerilerini artırıp teknolojik ilerlemeden yararlanmasına yardımcı olunması hedefleniyor.
İstihdam takibi risk planlamasına veri sağlayacak
Kamu kurumları yapay zekâ sektörü ve istihdama ilişkin verileri paylaşacak; istihdam risklerini belirlemek için bölgesel ve sektörel modelleri birlikte oluşturacak. Yönergeler, yapay zekânın sektörlere yayılma biçiminin daha yakından incelenmesiyle aksaklıklara karşı daha erken uyarı verilmesini amaçlıyor.
Özel araştırmalar; yaratılan ve ortadan kalkan işlerin sayısını, gereken becerilerdeki değişiklikleri ve yapay zekâ uygulamalarının yaygınlığını izleyecek. Yapay zekâ istihdam araştırma merkezlerine üniversiteler ve araştırma kuruluşları temel oluşturacak; araştırma projeleri ise istihdam ve gelir dağılımı üzerindeki etkileri inceleyecek.
Yapay zekâ kaynaklı istihdam riskleri, büyük çaplı işsizliği önlemeye ve buna karşılık vermeye yönelik mevcut düzenlemelere dahil edilecek. Yetkililer müdahale planları hazırlayacak; çalışma ilişkilerine yönelik risklerin değerlendirilmesi ve bunlara karşı adım atılması için koordinasyon sağlayacak.
Paket; yatırımı, uygulama incelemelerini, eğitimi ve sosyal korumayı tek bir istihdam politikası altında topluyor. Uygulamadaki temel ölçüt somut: Şirketler yararlı yapay zekâ uygulamaları geliştirirken çalışanlar zamanında bilgilendiriliyor, yeni görevlere geçmek için gerçekçi yollar bulabiliyor ve yönergelerde belirtilen korumalardan yararlanabiliyor mu?
Öne Çıkanlar
- Devlet Konseyi Genel Ofisi, 16 Ekim 2026 tarihli ve 23 Ekim'de kamuoyuna açıklanan yönergelerde altı alanda 18 görev belirledi.
- Pazara erişim incelemesine tabi bazı yapay zekâ projeleri, bu incelemelere ek olarak istihdam risk değerlendirmesinden geçecek.
- Şirketler işsizlik için geçiş dönemleri oluşturmayı değerlendirmeye, etkilenecek çalışanları önceden bilgilendirmeye ve iş geçişlerinde destek vermeye teşvik ediliyor.
- Bölgesel kalkınma, yatırım fonları, küçük işletmelere destek ve yeni meslek standartlarıyla istihdam yaratılması hedefleniyor.
- Eğitim ve istihdam hizmetleri öğrencilere, göçmen işçilere, işsizlere ve yapay zekânın benimsenmesinden etkilenen çalışanlara yardımcı olacak.
- Politika; algoritmaların kötüye kullanılmasını, emeklilik sigortasına katılımı, mesleki kaza korumasını ve istihdamdaki aksaklıklara yönelik hazırlıkları ele alıyor.






