Duman Endonezya’da Yangın Söndürme Uçaklarını Yere İndirirken Prabowo Orangutan Yaşam Alanı İçin Pompa ve Kuyu Talimatı Verdi

9 dakikalık okuma
Smoke Grounds Indonesia Firefighting Aircraft as Prabowo Orders Pumps and Wells for Orangutan Habitat

Tanjung Puting çevresinde görüş mesafesi 500 metreye düştü

Yoğun duman, Orta Kalimantan’da sivil yangın söndürme uçaklarını yaklaşık bir haftadır yere indirirken, Tanjung Puting Milli Parkı ve çevresindeki Batı Kotawaringin ile Seruyan bölgelerinde yangınlar 500 hektardan fazla alana yayıldı. Endonezya, yangınlarla mücadelede kara ekiplerine bel bağlamak zorunda kaldı. Uluslararası alanda tanınan orangutan yaşam alanı çevresinde görüş mesafesi yaklaşık 500 metreye düştü.

İçindekiler
  1. Tanjung Puting çevresinde görüş mesafesi 500 metreye düştü
  2. Duman havadan yangınla mücadeleyi kısıtlıyor
  3. Kara ekipleri dağınık yangınlar ve bataklık araziyle karşı karşıya
  4. Prabowo 200 pompa ve 200 su noktası sözü verdi
  5. Yangınların bir ay içinde söndürülmesi bir öngörü
  6. Yabancı yardım değerlendiriliyor, henüz kabul edilmedi
  7. Önceki yardım son kararlar alınmadan önce sona erdi
  8. Duman, yangın bölgelerinin ötesinde sağlık sorunlarına yol açıyor
  9. Önleme önerileri yakmayı ve ormanları korumayı hedefliyor
  10. Öne Çıkanlar

Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto’nun başkanlık ettiği 12 Ekim tarihli toplantıda, bölge askeri komutanı Tümgeneral Zainul Arifin yangınların farklı noktalara yayıldığını, arazinin bataklık olduğunu ve pompa sıkıntısı yaşandığını anlattı. Prabowo, talep edilen 50 pompanın dört katı olan 200 pompa ile 200 yeraltı suyu sondaj noktası için iki milyar rupiah kaynak sözü verdi.

Cumhurbaşkanlığı Kabinesi Sekreteri Teddy Indra Wijaya, toplantının ayrıntılarını 13 Ekim’de açıkladı. Aynı gün Çevre Bakanı Jumhur Hidayat, yangınların şiddetinin azalmasının hükümete alevlerin bir ay içinde, hatta daha kısa sürede söndürülebileceğini düşündürdüğünü söyledi. Bu öngörü, uçaklara yönelik kısıtlamalar sürerken ve su kaynakları sınırlıyken dile getirildi.

Acil durum milli parkın ötesine uzanıyor. Ulusal Afet Yönetim Ajansı Başkanı Suharyanto, 12 Ekim itibarıyla altı öncelikli ilde 639,23 hektarın yanmaya devam ettiğini, toplamda ise yaklaşık 130 bin hektarın yandığını cumhurbaşkanına bildirdi. Duman Endonezya, Malezya ve Singapur’da uçuşları aksattı, okulların kapanmasına yol açtı ve solunum yolu rahatsızlıklarına katkıda bulundu.

Bu nedenle acil mesele, daha fazla uçak bulmaktan ya da daha çok personel görevlendirmekten ibaret değil. Ekiplerin ulaşılması güç yangın noktalarına erişmesi, su temin etmesi ve hava müdahalesinin bir bölümünü devre dışı bırakan koşullarda güvenle çalışması gerekiyor. Bu kısıtlamalar, Endonezya’nın komşularından gelen yardım tekliflerini değerlendirme biçimini de etkiliyor.

Reklam

Duman havadan yangınla mücadeleyi kısıtlıyor

Endonezce kısaltması BNPB olan Ulusal Afet Yönetim Ajansı’nın başındaki Suharyanto, kötü görüş koşullarının eyaletteki hava operasyonlarını nasıl aksattığını anlattı.

“Özellikle Orta Kalimantan’da görüş mesafesinin yetersizliği nedeniyle su boşaltan helikopterler yaklaşık bir haftadır uçamıyor,” dedi.

Uçaklar Orta Kalimantan’ın başkenti Palangka Raya’dan ve komşu Güney Kalimantan’daki Banjarmasin’den operasyon yapamadı. Aksama, ticari seferlerin yanı sıra hava modifikasyonu yoluyla yağış oluşturmayı amaçlayan uçuşları da etkiledi.

Zainul, Prabowo’ya özel uçak işletmecilerinin yaklaşık 5 bin metre görüş mesafesine ihtiyaç duyduğunu söyledi. Milli park çevresinde bildirilen 500 metrelik görüş mesafesi, bunun onda biriydi. Önceki deneyimlerine dayanarak askeri ekiplerin daha kısıtlı koşullarda çalışabileceğini belirten Zainul’un ardından Prabowo, askeri ve polis yetkililerine havacılık personelini koordine etme talimatı verdi.

Bu talimat, askeri uçuşların yeniden başladığının teyidi değildi. Hava operasyonları için değiştirilmiş bir eşik ya da havadan yangın söndürmenin yeniden başlayacağı bir tarih açıklanmadı. Ek uçakların kullanılabilmesi için ekiplerin güvenle uçup su bırakabileceği koşulların oluşması gerekiyor.

Kara ekipleri dağınık yangınlar ve bataklık araziyle karşı karşıya

Uçakların yerde kalmasıyla müdahalenin büyük bölümü ulaşılması güç alanlara giden personele bağlı. Cumhurbaşkanına bilgi veren bölge askeri komutanı Zainul, Tanjung Puting’in içinde ve çevresindeki koşulları anlattı.

Yangın noktaları birbirinden çok uzak ve arazi bataklık. Orada yalnızca orangutanlar yok. Timsahlar ve yılanlar da dahil pek çok tehlikeli hayvan var. Bu nedenle bölgelere girerken dikkatli olmalıyız.

Personelin etkilenen bölgelere güvenle girebilmesi için yerel afet yönetimi yetkilileri, polis ve bölge yönetimleriyle birlikte ekipler oluşturuluyordu. Yangın söndürme çalışmaları Orta Kalimantan ve Güney Sumatra’da yoğunlaşırken BNPB’nin yangın bilançosu altı öncelikli ili kapsıyordu.

Teddy, kara operasyonlarında 60 binden fazla personelin görevlendirildiğini ve her gün yeni yanan alanların ortalama yüzde 80’inden fazlasının söndürüldüğünü söyledi. Bu oran, daha önce yanmış tüm alanların ne kadarının eski haline döndüğünü değil, günlük söndürme faaliyetlerini ifade ediyor. Ayrıca geriye kalan yangın noktalarına kolayca ulaşılabileceği anlamına da gelmiyor.

Reklam

Prabowo 200 pompa ve 200 su noktası sözü verdi

Zainul, daha önce Orta Kalimantan’a verilen bazı taşınabilir pompaların söndürülmüş yangın alanlarını soğutmak için hâlâ kullanıldığını söyledi. Dolayısıyla bu pompalar yeni yangın noktalarında kullanıma hazır olmayabilir. Ek ekipmanın yerelden temin edilmesi zordu ve bazen Java’dan getirilmesi gerekiyordu.

Prabowo kaç pompaya ihtiyaç olduğunu sorduğunda Zainul 50 talep etti. Cumhurbaşkanı şöyle yanıt verdi:

200 tane göndereceğim.

Önerilen sondaj programı ayrı bir sorunu, araçların ulaşamadığı yerlere su teminini ele alıyor. Zainul, yeraltı suyuna yaklaşık 10 ila 15 metre derinlikte ulaşılabileceğini ve her sondaj noktasının yaklaşık 10 milyon rupiaha mal olacağını söyledi. Kuyuların açılmasına yardımcı olmaları için yerel halkın işe alınabileceğini de belirtti.

Prabowo, Zainul’la tahmini maliyeti teyit ettikten sonra programa kaynak ayırma sözü verdi.

Peki, 200 nokta için iki milyar rupiah göndereceğim.

Ayrılan miktar, nokta başına 10 milyon rupiah üzerinden hesaplanan 200 noktalık tahminle örtüşüyor. Açıklamalar müdahalenin planlanan ölçeğini ortaya koysa da pompaların ne zaman teslim edileceği ya da sondaj noktalarının ne zaman tamamlanacağı belirtilmedi.

Yangınların bir ay içinde söndürülmesi bir öngörü

Jumhur, değerlendirmesini 13 Ekim’de Cakarta’daki Prasasti Indonesia Policy Forum 2026’da yaptı. BNPB ile görüşmelerin, yangınların söndürülmesinin birkaç hafta süreceğine işaret ettiğini ve yangın şiddetinin azalmaya başladığını söyledi.

Hedefin ifade edilişinde haberler arasında küçük farklılıklar var: Bazıları yangınların bir ay içinde söndürüleceğini aktarırken, bazıları bakanın bunun bir aydan kısa süreceğini umduğunu belirtiyor. Her iki anlatım da kesin bir bitiş tarihinden ziyade yangınların şiddetindeki düşüşe dayalı bir beklentiyi yansıtıyor.

Yanmaya devam eden 639,23 hektar ile toplamda yanan yaklaşık 130 bin hektar farklı ölçümleri ifade ediyor. İlk rakam, 12 Ekim’de altı öncelikli ilde aktif olan yangınların anlık görüntüsü. İkinci rakam ise birikmiş zararı gösteriyor. Aktif yangınların azalması, daha önce yanmış alanları geri getirmeyecek.

Sınırlı su kaynakları ve uçaklara getirilen kısıtlamalar, bakanın öngörüsünün gerçekleşmesinin önündeki pratik engeller olmaya devam ediyor. Her ildeki yangınların söndürülmesi için ayrıntılı bir takvim açıklanmadı.

Reklam

Yabancı yardım değerlendiriliyor, henüz kabul edilmedi

Singapur ve Malezya yardım teklifinde bulundu ancak yetkililer bu tekliflerin 12 Ekim’deki cumhurbaşkanlığı toplantısında ele alınmadığını söyledi. Jumhur, sunulan yardımın türünü ve operasyonları hızlandırıp hızlandıramayacağını hükümetin değerlendirdiğini belirtti.

Çevre Bakanı, tekliflerin kabul edilip edilmeyeceğine karar vermeden önce neden incelendiklerini şöyle açıkladı:

“Önce yardımın ne tür bir yardım olduğunu, kayda değer olup olmadığını görmeliyiz. Sonradan hata yapmak yerine, uygun olduğundan emin olmak için önce değerlendirmemiz daha iyi,” dedi.

Singapur Sürdürülebilirlik ve Çevre Bakanı Grace Fu, 10 Ekim’de Jumhur’la iletişime geçtiğini ve destek teklif ettiğini söyledi. Malezya Başbakan Yardımcısı Ahmad Zahid Hamidi ise 11 Ekim’de, eylül ayında Prabowo’ya yardım teklifinde bulunduğunu belirtti. Malezya Ulusal Afet Yönetim Ajansı da Endonezya’ya yazı göndermiş ancak o tarihe kadar yanıt alamamıştı.

Malezya’nın önerdiği personel sayısına ilişkin haberler farklılık gösteriyor. Bazı haberlerde 52, bir başka haberde ise 55 personel yer alıyor. Teklifin üç helikopter ve yangın söndürme uçaklarını kapsadığı, haberlerden birinde ise bir uçaktan söz edildiği aktarıldı. Kabul edilmiş bir yardım paketi açıklanmadı.

Jumhur, Endonezya’nın on binlerce müdahale personelinin yanında küçük bir ekip konuşlandırılmasının etkisinin sınırlı kalabileceğini savundu. Uçak desteğinin de operasyonel ihtiyaçlara göre değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Görüş kısıtlamaları, teklif edilen uçak sayısının tek başına sağlanacak yardımın boyutunu göstermeyeceğini ortaya koyuyor.

Önceki yardım son kararlar alınmadan önce sona erdi

Endonezya, Japonya’dan üç CH-47 Chinook helikopteri, personel ve destek ekipmanının yanı sıra Brezilya’dan yangın söndürme tozu kabul etmişti. Japon ekibin görevi 29 Eylül’de sona erdi. Japonya Savunma Bakanlığı’nın açıklamasına göre Endonezya yardımdan ve yangınları kendi başına yönetmeye hazır olmasından dolayı takdirini ifade etti.

Önceki yardımın kabul edilmiş olması, şu anki incelemenin acil durum boyunca tüm yabancı yardımların reddedilmesiyle değil, yeni tekliflerle ilgili olduğunu gösteriyor. Görevlerin sona ermesi, tekliflerin sunulması ve hükümet kararlarının zaman sıralaması şöyle:

  • Eylül: Ahmad Zahid, Prabowo’yla görüşmesinde Malezya’nın yardımını teklif ettiğini söyledi.
  • 29 Eylül: Japonya’nın helikopter destek görevi sona erdi.
  • 10 Ekim: Grace Fu, Jumhur’la iletişime geçtiğini ve Singapur’un desteğini teklif ettiğini söyledi.
  • 11 Ekim: Ahmad Zahid, Malezya’nın afet ajansının yazılı teklifine yanıt alamadığını belirtti.
  • 12 Ekim: Prabowo, yangınla mücadele operasyonları ve ekipman ihtiyaçlarına ilişkin toplantıya başkanlık etti.
  • 13 Ekim: Jumhur, beklenen söndürme süresini ve yabancı yardımın değerlendirilmesini anlattı.

Yeni yardım teklifleriyle ilgili kararın ne zaman alınacağı belirtilmedi. Böylece hem ekipman taahhütleri hem de yardım incelemesi kamuoyuna açıklanmış bir takvimden yoksun kaldı.

Reklam

Duman, yangın bölgelerinin ötesinde sağlık sorunlarına yol açıyor

Yangınlar Güneydoğu Asya’nın bazı bölgelerinde dumana yol açtı; Endonezya, Malezya ve Singapur’da solunum yolu rahatsızlıklarında artış bildirildi. Malezya’da okulların kapatılması ülkenin güneyindeki Johor eyaletini de kapsarken, uçuşlardaki aksamalar hem ulaşımı hem de acil müdahale operasyonlarını etkiledi.

Endonezya Bölgesel Temsilciler Konseyi Başkanı Sultan Bachtiar Najamudin, 13 Ekim tarihli basın açıklamasında hızlı müdahale çağrısı yaptı. Yangınları hem çevresel bir acil durum hem de bölgesel bir sağlık sorunu olarak nitelendirdi.

“Bazı bölgelerde yaşanan orman ve arazi yangınları, geniş çaplı bölgesel etkileri olan bir halk sağlığı sorununa dönüşmüş ekolojik bir felakettir,” dedi Sultan.

Sultan, ihtiyaç duyulması halinde hükümete dost ülkelerden, özellikle Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) üyelerinden gelen yardımları kabul etme çağrısında bulundu. Endonezya’nın ulusal acil durum ilan etmeden de dış yardımı kabul edebileceğini söyledi.

Tanjung Puting’de yangınlar, orangutanları ve yağmur ormanı turizmiyle tanınan bir koruma alanını tehdit ediyor. Zainul, 12 Ekim’de 247 yabancı turistin bölgeyi ziyaret ettiğini ve 2026 yılı için bildirilen toplam ziyaretçi sayısının 66 bine ulaştığını söyledi. Bu rakamlar ziyaretlerin sürdüğünü gösterse de milli parkın her bölümünün etkilenmediğini ya da ulaşılabilir olduğunu kanıtlamıyor. Yaban hayatı kayıplarına ilişkin bir sayı ya da yaşam alanındaki hasara dair ayrıntılı bir değerlendirme açıklanmadı.

Önleme önerileri yakmayı ve ormanları korumayı hedefliyor

Jumhur, acil müdahalenin yanı sıra geleneksel uygulamalar kapsamında hanelerin iki hektara kadar alanı yakarak temizlemesine izin veren hükmün kaldırılması planını da anlattı. Öneri, sınırlı yakmaya izin veren bir istisnayla ilgili; ormanların yakılmasına yönelik genel bir izin değil.

Hükümet ayrıca, ticari ekimden önce yanan imtiyaz arazilerinde palmiye yağı da dahil plantasyon ürünlerinin yeniden ekilmesine kısıtlama getirilmesini inceliyor. İmtiyaz alanları ticari faaliyet için tahsis edilen bölgeler. Yangından sonra ekimi önlemek, böyle arazileri temizlemek için kasıtlı yakma eylemlerinin sağlayacağı avantajı ortadan kaldırmayı amaçlıyor.

Haberlerde ekim kısıtlamasının kesinlik düzeyi farklı biçimlerde aktarılıyor: Bazıları bunu değerlendirilen bir önlem olarak nitelerken, bir başka haber planlanan bir yasak olarak sunuyor. Yürürlüğe girmiş bir değişiklik ya da başlangıç tarihi belirtilmedi. Jumhur ayrıca imtiyaz alanlarında kasıtlı yakma tespit edilmesi halinde ağır yaptırımlar uygulanacağı uyarısında bulundu.

Prabowo, 70 bin orman polisi görevlendirilmesi yönündeki talebini yineledi ve polis ile ordunun bu personelin eğitimine yardımcı olabileceğini söyledi. Bu, kara yangın söndürme çalışmalarına hâlihazırda destek veren 60 binden fazla personelden ayrı bir öneri. Üniversite uzmanlarının tavsiyelerinden yararlanarak önleme ve azaltma çalışmalarının köy düzeyinde başlaması çağrısında bulundu.

Reklam

Çözüme kavuşmamış görevler artık hem acil müdahaleyi hem de önlemeyi kapsıyor: Pompaların teslim edilmesi, su noktalarının açılması, havadan müdahale için güvenli koşulların yeniden sağlanması, yabancı yardım konusunda karar verilmesi ve önerilen yasal değişikliklerin netleştirilmesi gerekiyor. Bakanın yangınların bir ay içinde söndürülebileceği yönündeki beklentisi, bu ayrı kararlar için bir takvim sunmuyor.

Öne Çıkanlar

  • Yaklaşık 500 metrelik görüş mesafesi Tanjung Puting çevresinde sivil hava araçlarıyla yangın söndürülmesini engelledi; Orta Kalimantan’daki helikopterler yaklaşık bir haftadır yerde.
  • Milli park alanı ve çevresindeki bölgelerde 500 hektardan fazla alan etkilendi; BNPB, altı öncelikli ilde 639,23 hektarın hâlâ yandığını bildirdi.
  • Prabowo, teslimat ya da tamamlanma tarihlerini açıklamadan 200 pompa ve 200 yeraltı suyu sondaj noktası için iki milyar rupiah sözü verdi.
  • Jumhur yangınların bir ay içinde, muhtemelen daha kısa sürede söndürülmesini bekliyor; ancak su sıkıntısı ve uçak kısıtlamaları sürüyor.
  • Singapur ve Malezya yardım teklif etti. Endonezya yeni yardımları değerlendiriyor; Malezya’dan gelecek personel sayısı haberlerde 52 ile 55 arasında değişiyor.
  • Önerilen önleme tedbirleri arasında hanelere tanınan yakma istisnasının kaldırılması ve yanan imtiyaz arazilerinde plantasyon ekiminin kısıtlanması bulunuyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir