PGE Kapasitesini Artırmayı Planlarken Endonezya 2030’a Kadar Jeotermal Enerjide Dünya Liderliğini Hedefliyor

9 dakikalık okuma
Indonesia Targets Geothermal World Lead by 2030 as PGE Plans Capacity Expansion

5,2 GW’lık genişleme Endonezya’nın hedeflerini sınayacak

Endonezya, 2030’a kadar dünyada kurulu jeotermal enerji kapasitesi en yüksek ülke olmayı hedefliyor. Ülkenin 5,2 gigavatlık kapasite artışını kapsayan ulusal planı doğrultusunda, büyük bir üretici de kendi üretim kapasitesini 2034’e kadar iki kattan fazla artırmayı amaçlıyor. Zorluk, yer altındaki ısıyı ABD’yi geçmeye yetecek hızda faaliyetteki enerji santrallerine dönüştürmek.

İçindekiler
  1. 5,2 GW’lık genişleme Endonezya’nın hedeflerini sınayacak
  2. Endonezya, ABD’yi geçmeye ne kadar yakın?
  3. Büyük kaynak potansiyeli, sınırlı geliştirme
  4. PGE projelerinden 1 GW’tan fazla artış bekleniyor
  5. Yeni santraller hedeflerin ötesinde ilerlemeye işaret ediyor
  6. Rekor üretim PGE’ye daha güçlü bir başlangıç sağlıyor
  7. Sondaj başlamadan önce elektrik fiyatları neden önemli?
  8. Uzak sahalar ve yerel kaygılar genişlemenin hızını belirliyor
  9. Kamojang’dan 2034’e uzanan kilometre taşları
  10. Öne Çıkanlar

PT Pertamina Geothermal Energy (PGE) Yönetim Kurulu Başkanı Ahmad Yani, şirketin katkısını 4 Kasım 2026’da Cakarta’da düzenlenen basın toplantısında anlattı. PGE, kurulu kapasitesini 727 megavattan 2028’de 1 gigavata, ardından 2034’te 1,8 gigavata çıkarmayı planlıyor. Şirket ayrıca yatırımları daha öngörülebilir kılmak için elektrik fiyatlandırmasında değişiklik yapılmasını istiyor.

Ahmad’a göre Endonezya, 2025’te jeotermal enerji üretiminde ABD’nin ardından ikinci sıradaydı. Hükümetin sayısal karşılaştırması kurulu kapasiteye odaklanıyor: Üreticilerin belirli bir anda sağlayabileceği enerji miktarına. Elektrik üretimi ise bu üreticilerin zaman içinde gerçekten ne kadar enerji sağladığını ölçüyor.

PGE’nin son faaliyet verileri, bu ikinci ölçütte büyümeye işaret ediyor. Ahmad, şirketin doğrudan işlettiği sahalardaki tesislerin Ocak-Eylül 2026 döneminde 4.114 gigavatsaat üretim yaptığını söyledi. Bu, şirket rekoru anlamına gelirken bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 9,79’luk artışa karşılık geliyor.

Genişleme, Endonezya’nın Batı Cava’daki Kamojang’da jeotermal arama faaliyetlerinin başlamasının 100. yılını kutladığı döneme denk geliyor. Bu faaliyetler 1926’da başlamıştı. Ahmad, yıl dönümünü ülkenin zengin kaynaklarını uluslararası liderliğe dönüştürmek için bir fırsat olarak görüyor. Bu hedefe ulaşılması; sondaj sonuçlarına, inşaat çalışmalarına, elektrik alım anlaşmalarına ve proje sahalarının çevresindeki toplulukların kabulüne bağlı olacak.

Reklam

Endonezya, ABD’yi geçmeye ne kadar yakın?

Enerji ve Maden Kaynakları Bakanlığı Yeni ve Yenilenebilir Enerji ile Enerji Tasarrufu Genel Müdürü Eniya Listiani Dewi, Endonezya’nın kurulu jeotermal kapasitesini 2024 sonu itibarıyla 2,68 GW, ABD’ninkini ise 3,6 GW olarak açıkladı. Bakanlığın Haziran 2025’te paylaştığı başka bir veride Endonezya’nın toplam kapasitesi 2.638,8 MW, yani yaklaşık 2,64 GW olarak verilmişti.

Eniya’nın verilerine göre Endonezya ile ABD arasındaki fark 920 MW’tı. Eniya, beş yıl içinde 1,1 GW eklenmesini önerdi. Bu artış, ülkenin toplam kapasitesini yaklaşık 3,78 GW’a çıkararak açıkladığı ABD verisinin üzerine taşıyacaktı. Nihai sıralama, ABD’nin bu süre içinde ne kadar kapasite ekleyeceğine ya da devreden çıkaracağına da bağlı olacak.

Eniya iyimserliğini kısmen Başkan Donald Trump’ın kömüre yönelmesine bağladı. Ancak hedefin pratikte ne anlama geldiğini Endonezya’nın inşaat takvimi belirliyor: Elektrik sağlamak için yeterli sayıda yeni santralin tamamlanıp şebekeye bağlanması gerekiyor.

Endonezya’daki kısaltmasıyla RUPTL olarak bilinen daha kapsamlı Elektrik Tedarik İş Planı, ilave 5,2 GW jeotermal kapasite öngörüyor. Eniya, bu genişlemenin 2035’e kadar 10 yıllık bir dönemde gerçekleşeceğini belirtti. Enerji Bakanı Bahlil Lahadalia’nın görüştüğü elektrik planı ise 2025-2034 dönemini kapsıyordu. Dolayısıyla 2030’daki liderlik hedefi, daha uzun vadeli bir inşa programının erken aşamadaki kilometre taşlarından biri.

Büyük kaynak potansiyeli, sınırlı geliştirme

Eniya’ya göre Endonezya, 368 bölgede toplam 23,74 GW jeotermal potansiyele sahip. Kurulu kapasitenin 2,68 GW olduğu dikkate alındığında, tahmin edilen kaynakların yaklaşık yüzde 11’i üretim kapasitesine dönüştürülmüş durumda.

Jeotermal santraller elektrik üretmek için yeryüzünün altındaki ısıdan yararlanıyor. Geliştiriciler sıcak akışkanlara ulaşmak için kuyular açıyor, ardından bu ısıyı üretim ekipmanlarını çalıştırmakta kullanıyor. Güneş enerjisinden farklı olarak jeotermal elektrik gece boyunca üretilebiliyor ve günlük hava koşullarına daha az bağımlı.

Haziran 2025’te aktarılan bakanlık verilerinde kaynak potansiyeli yaklaşık 23.000 MW olarak hesaplanmış, Endonezya’nın potansiyelinin küresel toplamın yaklaşık yüzde 40’ına denk geldiği belirtilmişti. Her iki tahmin de mevcut üretim kapasitesinden çok daha büyük bir kaynak tabanına işaret ediyor.

Potansiyel taşıyan bir sahada bile araştırma yapılması gerekiyor. Geliştiricilerin, yer altındaki sıcaklıkların, akışkanların ve kaya yapısının ticari açıdan elverişli bir santrali destekleyip destekleyemeyeceğini belirlemesi şart. Bu çalışmalar, zengin jeotermal kaynaklara sahip bir ülkede bile kaynakların yalnızca küçük bir bölümünün geliştirilmesinin neden onlarca yıl alabildiğini açıklamaya yardımcı oluyor.

Reklam

PGE projelerinden 1 GW’tan fazla artış bekleniyor

PGE, Lumut Balai 3 ve 4. üniteleri, Hululais 1 ve 2. üniteleri ile Lahendong 7 ve 8. ünitelerinin çalışmalarını hızlandırıyor. Ahmad, bu projeleri şirketin kapasite hedeflerine ulaşmasının ve dünya çapında bir jeotermal mükemmeliyet merkezi olma amacının parçası olarak sundu.

İlk hedef için PGE’nin açıkladığı 727 MW’lık mevcut kapasiteye 273 MW ekleyerek 2028’de 1.000 MW’a ulaşması gerekiyor. Bu, yaklaşık yüzde 38’lik bir artış demek. 2034’te 1.800 MW’a ulaşmak için toplamda 1.073 MW kapasite eklenmesi, yani şirketin mevcut kapasitesini yaklaşık iki buçuk katına çıkarması gerekecek.

Lampung’daki 55 MW’lık Ulubelu Gunung Tiga santralinin inşaatı da Haziran 2025 itibarıyla başlamıştı. Pertamina ayrıca arama faaliyetleri için 36,62 milyon ABD doları yatırım ayırdığını duyurdu. Arama harcamaları, geliştiricilerin yer altı kaynağının niteliğini ve büyüklüğünü belirlemeye çalıştığı ilk geliştirme aşamasındaki faaliyetleri kapsıyor.

Haziran 2025’te yayımlanan bir haberde Pertamina’nın daha geniş jeotermal portföyü 1.877,5 MW, yıllık üretimi ise 4.827,22 GWh’ye kadar olarak verilmişti. Bu rakamların hangi portföy sınırlarını kapsadığı ayrıntılı biçimde açıklanmamıştı. Ahmad’ın daha sonra paylaştığı 727 MW’lık kapasite baz değeri ve doğrudan işletilen sahaların üretim verileri, PGE’nin son genişleme planlarının temelini oluşturuyor.

Yeni santraller hedeflerin ötesinde ilerlemeye işaret ediyor

Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto, 26 Haziran 2025’te beş projede toplam 260 MW’lık planlanan kapasiteyle ilk inşaat çalışmalarına başlanmasıyla birlikte üç jeotermal santralin açılışını yaptı. Tören, genişleme programının bir bölümünün planlama aşamasından çıkıp işletmeye ya da inşaata geçtiğini gösterdi.

İşletmeye alınan üç proje, Doğu Cava’daki Bondowoso’da bulunan Ijen, Kuzey Sumatra’daki Mandailing Natal’da bulunan Sorik Marapi 5. Ünite ve Batı Cava’daki Salak Binary’ydi. Bu santrallerin toplam 91,9 MW ek kapasite sağlayacağı açıklandı. Ancak listelenen 35 MW, 41,25 MW ve 16,15 MW’lık kapasite değerleri toplamda 92,4 MW ediyor.

Ijen, planlanan 110 MW kapasiteye karşılık 35 MW ile çalışıyordu. Böylece açıklanan geliştirme planı kapsamında 75 MW kapasite daha devreye alınmayı bekliyordu. Bu örnek, bir jeotermal sahanın planlanan tam kapasiteyle tek seferde faaliyete geçmek yerine aşamalı olarak genişleyebileceğini gösteriyor.

Etkinlikte 47 güneş enerjisi santralinin de açılışını yapan Prabowo, yenilenebilir enerji projelerini Endonezya’nın enerji bağımsızlığıyla ilişkilendirdi:

Yenilenebilir enerji kaynakları mevcut; tek yapmamız gereken onları iyi yönetmek. Bugün, Endonezya halkının enerji alanında kendi kendine yeterliliğe ulaşma kapasitesinin kanıtı. Bu, geleceğimiz açısından kritik öneme sahip,

İşletmedeki santraller bugün elektrik sağlıyor. İnşaat aşamasına geçen projeler ise gelecekteki arzı temsil ediyor; ulusal üretime katkı sunabilmeleri için daha fazla çalışma yapılması gerekiyor.

Reklam

Rekor üretim PGE’ye daha güçlü bir başlangıç sağlıyor

PGE, doğrudan işlettiği sahalarda 2026’nın ilk dokuz ayında 4.114 GWh üretim gerçekleştirdi. Şirketin hedefi 3.801 GWh’tı. Ahmad, sonucun hedefin yüzde 108,22’sine ulaştığını ve şirketin en yüksek üretim rakamı olduğunu söyledi.

Hedefle gerçekleşen üretim arasındaki fark 313 GWh olurken, 2025’in aynı dönemine göre artış yüzde 9,79’du. Bu veriler, PGE’nin üretim kapasitesini çok daha fazla artırmaya hazırlanırken daha fazla elektrik üretmeye devam ettiğini gösteriyor.

Megavat, üretim gücünü; gigavatsaat ise zaman içinde üretilen elektrik miktarını ifade ediyor. Tam kapasiteyle 1.000 saat çalışan 1 MW’lık bir jeneratör 1 GWh üretir. Hane halkı ve işletmeler için güvenilir üretim, kurulu santrallerin büyüklüğü kadar önem taşıyor; çünkü elektriğin ihtiyaç duyulduğu anda hazır olması gerekiyor.

PGE’nin mevcut faaliyet performansı ve inşaat programı aynı hedefin farklı aşamalarına odaklanıyor. Daha sonraki hedeflere ulaşmak için yeni kuyular, ekipmanlar ve santraller geliştirilirken mevcut tesislerin elektrik sağlamayı sürdürmesi gerekiyor.

Sondaj başlamadan önce elektrik fiyatları neden önemli?

PGE, 2022 tarihli 112 sayılı Cumhurbaşkanlığı Yönetmeliği’ndeki tarife hükümlerinin değiştirilmesini hükümetten talep ediyor. Ahmad, yatırımcılara daha fazla öngörülebilirlik sağlamak için fiyat ayarlamaları ve alım garantili tarife düzenlemesi istediklerini söyledi.

Alım garantili tarife, şebekeye sağlanan elektrik için belirlenmiş bir fiyatı ya da fiyatlandırma çerçevesini ifade ediyor. Jeotermal enerji geliştiricileri açısından öngörülebilir satış geliri, elektrik satışları başlamadan önce arama faaliyetlerine, kuyulara ve üretim ekipmanlarına yatırım yapma kararlarını destekliyor.

Endonezya Yenilenebilir Enerji Çalışmaları Merkezi Başkanı Surya Darma, Haziran 2025’te jeotermal projelerin başlangıçta yüksek yatırım gerektirdiğini, bazı geliştiricilerin ise yüzde 10’un altında yatırım getirisi bildirdiğini söyledi. Yatırım getirisi, bir projeden elde edilen mali kazancı projeye yatırılan parayla karşılaştırıyor.

Surya ayrıca ticari açıdan elverişli bir kaynağın bulunmasındaki belirsizlikleri şöyle anlattı:

Jeotermal rezervlerin üst sahada keşfedilmesindeki risk düzeyinin hâlâ yüksek olduğu bilinen bir gerçek. Doğru jeolojik, jeokimyasal ve jeofizik verilerin eksikliği, potansiyelin büyüklüğünü belirlemede belirsizliğe yol açabiliyor,

Ahmad, talep edilen değişiklikler için önerilen bir tarife oranı ya da karar tarihi açıklamadı. Fiyatlandırma görüşmeleri önem taşıyor; çünkü geliştiricilerin, beklenen elektrik gelirinin hem arama risklerini hem de santral inşa etme maliyetini karşılayıp karşılayamayacağına karar vermesi gerekiyor.

Reklam

Uzak sahalar ve yerel kaygılar genişlemenin hızını belirliyor

Surya; engebeli araziyi, destekleyici altyapı eksikliğini, ruhsat süreçlerini, hukuki belirsizlikleri ve yerel halkın itirazlarını jeotermal gelişimin önündeki engeller arasında saydı. Kaynakların çoğu uzak bölgelerde, ormanlarda ya da aktif volkanik dağlarda bulunuyor. Bu durum ağır ekipmanların taşınmasını zorlaştırıyor ve inşaat öncesinde yapılması gereken çalışmaları artırıyor.

Önerilen sahaların çevresindeki toplulukların kaygılarının da geliştiriciler ve kamu kurumları tarafından ele alınması gerekiyor. Surya, kuruluşunun sektördeki diğer katılımcılarla birlikte bilgilendirici bir web semineri düzenlemeyi planladığını söyledi. Yerel halkla iletişim, jeolojik araştırmalar ve mali planlamanın yanı sıra projelerin hayata geçirilmesinin de bir parçası.

Maluku, ulusal hedeflerle yerel elektrik ihtiyacının nasıl kesiştiğini gösteriyor. Bahlil, 2025-2034 elektrik planı hazırlıkları sırasında Ambon’daki 40 MW’lık jeotermal potansiyelin taslağa dahil edildiğini söyledi.

Kuzey Maluku’da hükümet, Batı Halmahera’daki Telaga Ranu sahasının işletme hakkını 8 Ocak 2026’da PT Ormat Geothermal Indonesia’ya verdi. Sahanın 40 MW’a kadar kapasite potansiyeli bulunuyor ve dizel kaynaklı elektrik üretiminin yerini alması amacıyla 2030 sonuna kadar işletmeye başlaması hedefleniyor.

Telaga Ranu projesi, halkın katılımı, çevresel kaygılar ve geliştiricinin İsrail ile bağlantıları konusunda da incelemelere konu oldu. Proje, tek bir girişimin aynı anda enerji arzını, yerel çıkarları ve daha geniş siyasi hassasiyetleri kapsayabileceğini gösteriyor.

Kamojang’dan 2034’e uzanan kilometre taşları

Endonezya’nın jeotermal programı, bir asırlık arama faaliyetlerini daha yakın vadeli birkaç hedefle bir araya getiriyor. Başlıca kilometre taşları şöyle:

  • 1926: Batı Cava’daki Kamojang’da jeotermal arama faaliyetleri başlıyor.
  • 2024 sonu: 2025’te aktarılan bakanlık verilerine göre Endonezya’nın kurulu jeotermal kapasitesi yaklaşık 2,64-2,68 GW’a ulaşıyor.
  • 26 Haziran 2025: Prabowo işletmedeki üç jeotermal santralin açılışını yapıyor ve beş projede ilk inşaat çalışmalarının başladığını duyuruyor.
  • Ocak-Eylül 2026: PGE, doğrudan işlettiği sahalarda rekor düzeyde 4.114 GWh üretim yapıyor.
  • 2028: PGE, kurulu kapasitesini 1 GW’a çıkarmayı hedefliyor.
  • 2030: Hükümet, Endonezya’nın jeotermal kapasitede dünya lideri olmasını amaçlıyor; Telaga Ranu’nun yıl sonuna kadar işletmeye başlaması hedefleniyor.
  • 2034: PGE, 1,8 GW kapasiteye ulaşmayı hedefliyor. Ulusal programda ise 2035’e kadar 10 yılda 5,2 GW ek kapasite öngörülüyor.

Yakın vadede asıl sınav, planlanan kapasitenin takvime uygun olarak üretime geçip geçmeyeceği. PGE’nin 2028 hedefi, ulusal liderlik tarihinden önce geliyor. Bu nedenle şirketin inşaat çalışmalarındaki ilerleme, daha geniş kapsamlı hedefin ne kadar hızlı hayata geçtiğini gösteren somut bir ölçüt oluşturuyor.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Endonezya, 2030’a kadar dünyada jeotermal enerji kapasitesi en yüksek ülke olmayı hedefliyor.
  • Ulusal elektrik programı, 5,2 GW ilave jeotermal kapasite içeriyor.
  • PGE, kapasitesini 727 MW’tan 2028’de 1 GW’a, 2034’te ise 1,8 GW’a çıkarmayı planlıyor.
  • PGE’nin doğrudan işlettiği sahalar, Ocak-Eylül 2026 döneminde rekor düzeyde 4.114 GWh üretim yaptı. Bu, bir önceki yıla göre yüzde 9,79 artış anlamına geliyor.
  • Arama maliyetleri, elektrik fiyatları, altyapı ve yerel halkın kaygıları genişlemenin hızını belirleyecek.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir