İlk su bırakma operasyonları evlerin yakınındaki yangınları hedef aldı
Avustralya’ya ait bir C-130 hava tankeri, 6 Kasım 2026’da Cakarta saatiyle 15.00’e kadar Endonezya’nın Doğu Kalimantan eyaletindeki Samarinda yakınlarında üç kez havadan su bırakma operasyonu gerçekleştirdi. Yetkililer, yerleşim alanlarına yakın iki yangın odağına öncelik verdi. Operasyon kapsamında iki hava aracı ve 20 Avustralyalı uzman, Endonezya’nın çeşitli adalarına yayılan orman yangınlarıyla mücadele çalışmalarına katıldı.
İçindekiler
- İlk su bırakma operasyonları evlerin yakınındaki yangınları hedef aldı
- Doğu Kalimantan’a neden hava aracı gönderildi?
- Tanker ve rehber uçak nasıl birlikte çalışıyor?
- Duman, yangınların ötesinde bir sağlık acili yarattı
- Ölümcül helikopter kazası aciliyeti artırdı
- Eylül ayındaki yardımdan kasım operasyonlarına
- Japonya’nın önceki misyonunda neler yapıldı?
- Afet yardımı iki yönlü işliyor
- Yerleşim alanlarını korumak acil öncelik
- Öne Çıkanlar
Operasyonun 6-12 Kasım tarihleri arasında sürmesi planlanıyor. Çalışmalar, Avustralya Büyükelçiliğinin Endonezya Ulusal Afet Yönetimi Ajansı (BNPB) öncülüğünde yürütülen ortak teknik değerlendirmenin ardından yardım sağlanacağını duyurmasından bir gün sonra başladı. Tanker her görevde 15.000 litreye kadar su taşıyabiliyor. Cessna Citation ise rehber uçak olarak görev yapıyor.
BNPB’nin afet verileri, bilgi ve iletişim merkezinin vekil başkanı Berton Panjaitan, ekiplerin sabah brifinginde ilk hedefleri belirlediğini söyledi. Öncelikli görevleri, yangınların yakınında yaşayan insanların karşı karşıya olduğu tehlikeyi azaltmaktı.
Avustralya’nın desteği, Endonezya’da son 11 yılın en yoğun orman yangını sezonu olarak nitelendirilen dönemde geldi. Sumatra, Borneo ve Papua’da yangınlar etkili olurken Sağlık Bakanlığı verilerine göre 2 Kasım’a kadar yedi eyalette 400.000’den fazla akut solunum yolu enfeksiyonu vakası kaydedildi.
Doğu Kalimantan’a neden hava aracı gönderildi?
BNPB ve Avustralya teknik ekipleri, ek hava araçlarının en fazla katkı sağlayabileceği yerleri değerlendirdikten sonra Doğu Kalimantan’ı seçti. BNPB Başkanı Korgeneral Kristomei Sianturi, eyaletin yangınlarla mücadele desteği ihtiyacında aciliyet bakımından yalnızca Orta Kalimantan’ın gerisinde olduğunu söyledi.
Avustralya Büyükelçiliğinin 5 Kasım tarihli görevlendirme duyurusunda yardımın Doğu Kalimantan’daki operasyonları destekleyeceği doğrulandı. Destek paketi, Yeni Güney Galler Kırsal İtfaiye Servisine ait bir C-130 Büyük Hava Tankeri, bir Cessna Citation öncü uçağı ve havadan yangınla mücadele uzmanlarının da aralarında bulunduğu 20 kişilik ekipten oluşuyor.
Doğu Kalimantan Vali Yardımcısı Seno Aji, 6 Kasım’da Balikpapan’daki Dhomber hava üssünden ilk görevi başlattı. Uçak, Samarinda’daki Makroman bölgesine yöneldi. Öncelikli diğer noktalar arasında Anggana, Kutai Kartanegara’daki Santan Ulu ve Paser ilçesi yer alıyor.
Seno, havadan müdahale operasyonlarının karadan ulaşılması güç yangınlara odaklanacağını söyledi. Söz konusu yangın alanının 40 ila 50 hektar büyüklüğünde olduğunu belirtti. Bu nedenle eyaletteki acil öncelikler iki ihtiyacı bir araya getiriyor: kara ulaşımının zor olduğu yerlere erişmek ve aktif yangın odaklarının yakınındaki yerleşim alanlarını korumak.
Seno, Doğu Kalimantan’daki yangınlar kontrol altına alınırsa Orta Kalimantan’daki Kapuas ilçesine de yardım gönderilebileceğini söyledi. İlk öncelik Doğu Kalimantan olmaya devam ediyor; başka bir bölgeye geçilip geçilmeyeceği oradaki koşullara bağlı.
Tanker ve rehber uçak nasıl birlikte çalışıyor?
C-130 suyu taşıyor, Cessna Citation ise öncü ya da rehber uçak olarak görev yapıyor. Sorti, bir operasyonel uçuş anlamına geliyor. Her sortiyle 15.000 litreye kadar su bırakılabiliyor; böylece seçilen bir yangın bölgesine büyük miktarda su yönlendirilebiliyor.
Panjaitan, tankerin bir sorti sonrasında operasyona devam etmeden önce yakıt ikmali için yaklaşık 20 dakika beklemesi gerektiğini söyledi. Uçuş süresi, su yükleme ve yangın üzerindeki çalışmalar da günün faaliyetleri arasında yer alıyor. Dolayısıyla yakıt ikmali aralığı, operasyon programının yalnızca bir bölümünü oluşturuyor.
Avustralya ekibinde pilotlar ve destek personelinin yanı sıra sağlık görevlileri de bulunuyor. BNPB, uçağı öncelikli yangınlara yönlendirmek için Avustralyalılarla ve sahadaki kurumlarla koordinasyon yürütüyor.
Günde altı sorti yapılması planlanıyor. Her uçuşta azami 15.000 litre taşınması halinde altı sortide toplam 90.000 litre su bırakılabilir. Büyükelçilik, tankerin günlük kapasitesini 100.000 litrenin biraz üzerinde olarak açıkladı; bu tahmin, planlanan altı uçuşun sağlayacağı miktardan daha yüksek.
Günlük fiilî su miktarı tamamlanan uçuşlara ve her uçuşta taşınan suya bağlı olacak. Yetkililer, 6 Kasım öğleden sonra itibarıyla üç havadan su bırakma operasyonu gerçekleştirildiğini bildirdi; ancak bırakılan toplam su miktarını veya kontrol altına alınan alanın büyüklüğünü açıklamadı.
Duman, yangınların ötesinde bir sağlık acili yarattı
Endonezya Sağlık Bakanlığı, 2 Kasım’a kadar yedi eyalette 400.000’den fazla akut solunum yolu enfeksiyonu vakası kaydetti. Bu hastalıklar burun, boğaz ve akciğerler dâhil olmak üzere solunum sistemini etkiliyor. Dumana maruz kalmak solunum yollarını tahriş ederek nefes almayı zorlaştırabiliyor.
Sumatra, Borneo ve Papua’nın geniş bölgelerini etkileyen yangınlar aylardır sürüyor. Duman ülke sınırlarını da aşarak etkileri alevlerin yakınındaki toplulukların ötesine taşıdı ve Endonezya’nın komşularıyla ilişkilerini zorladı.
Ormansızlaşmayı izleme girişimi Nusantara Atlas’a göre 2026’nın ilk dokuz ayında 1,9 milyon hektardan fazla alan yandı. Bu, 100 hektarın bir kilometrekareye eşit olduğu dönüşüm hesabıyla 19.000 kilometrekareden fazla bir alana karşılık geliyor.
Ülke genelindeki veriler, Avustralya misyonunun çok daha kapsamlı bir müdahalenin yalnızca bir parçası olduğunu gösteriyor. Samarinda yakınlarında çalışan hava araçları belirli yangın noktalarına müdahale ederken sağlık hizmetleri ve afet kurumları, birçok eyalete yayılan dumanın sonuçlarıyla mücadele ediyor.
Ölümcül helikopter kazası aciliyeti artırdı
Çevre Bakanlığına bağlı bir birimin açıklamasına göre, 4 Kasım’da Orta Kalimantan’da havadan su bırakma görevi yapan bir helikopter düştü; üç mürettebat öldü, birkaç kişi de yaralandı. Ulaştırma Bakanlığı, helikopterde sekiz mürettebat bulunduğunu ve uçağın su yüklediği sırada düştüğünü bildirdi.
Kaza, Avustralya tankerinin operasyonlara başlamasından iki gün önce meydana geldi. Mürettebatın aktif yangınların üzerinde uçtuğu ve su toplamak ya da yüklemek için tekrarlanan uçuşlar yaptığı acil müdahale sürecinde can kaybına yol açtı.
Sianturi, Endonezya’nın müdahalesinde havadan su bırakma, bulut tohumlama ve uluslararası yardımların yer aldığını söyledi. Bulut tohumlama, yağış oluşumunu teşvik etmek amacıyla uygun bulutlara küçük parçacıklar bırakılmasını içeriyor. Bu yöntem uygun hava koşullarına bağlıyken havadan su bırakma, suyu doğrudan seçilen noktalara ulaştırıyor.
Kara ekipleri de hava araçlarıyla birlikte müdahale çalışmalarını sürdürüyor. BNPB ayrıca yangın odaklarını izlemeye ve özellikle yüzeyin altındaki organik maddelerde yanmanın sürebildiği turbalık alanlar da dâhil olmak üzere yangınların yeniden çıkmasını önlemeye çalışıyor.
Eylül ayındaki yardımdan kasım operasyonlarına
Avustralya misyonu, Japonya’nın daha önceki konuşlandırmasının ve Endonezya’nın haftalardır sürdürdüğü operasyonların ardından geldi. Bu süreç, Endonezyalı ekipler çalışmalarına devam ederken uluslararası yardımın ayrı misyonlar halinde nasıl düzenlendiğini gösteriyor.
- 16-29 Eylül: Japonya, Kalimantan’da üç CH-47 Chinook helikopteriyle havadan yangınla mücadele misyonu yürüttü.
- 13 Ekim: BNPB, Japonya misyonunun üzerinde anlaşmaya varılan görevin tamamlanmasının ardından sona erdiğini ve Endonezya’nın operasyonlarının sürdüğünü açıkladı.
- 2 Kasım: Sağlık Bakanlığı verilerine göre yedi eyalette 400.000’den fazla akut solunum yolu enfeksiyonu vakası kaydedildi.
- 4 Kasım: Orta Kalimantan’da yangınla mücadele helikopteri su yüklerken düştü.
- 5 Kasım: Avustralya Büyükelçiliği, ortak teknik değerlendirmenin ardından hava araçlarının ve uzman ekibin gönderileceğini duyurdu.
- 6 Kasım: Avustralya’nın havadan su bırakma operasyonları başladı; Cakarta saatiyle 15.00’e kadar üç operasyon tamamlandı.
- 12 Kasım: Avustralya operasyonunun sona ermesi planlanıyor.
Kasım ayı takvimi, Avustralya ekibi için yedi günlük bir operasyon süresi öngörüyor. Kapuas’a olası bir yardım, öncelikle Doğu Kalimantan’daki yangınlara karşı kaydedilecek ilerlemeye bağlı.
Japonya’nın önceki misyonunda neler yapıldı?
Japonya, eylül ayında Batı Kalimantan’a yaklaşık 350 Öz Savunma Kuvvetleri personeli ve üç helikopter gönderdi. BNPB’ye göre üç Chinook, 16-29 Eylül tarihleri arasındaki misyonda 40’tan fazla havadan su bırakma operasyonu gerçekleştirdi ve yaklaşık 220 ton su bıraktı.
Panjaitan, 13 Ekim’de misyonun iki hükümet arasındaki düzenlemeler doğrultusunda sona erdiğini açıkladı. Endonezya yardımdan duyduğu memnuniyeti dile getirerek yetkililerinin müdahaleyi sürdürebileceğini belirtti.
Japonya’nın ayrılmasının ardından Endonezya kara ekiplerini, hava desteğini, yangın odağı takibini ve önleme çalışmalarını sürdürdü. Panjaitan, turbalık alanların yeniden yanabileceği uyarısında bulunarak düzenli izleme ve söndürme çalışmalarının önemini vurguladı.
Avustralya’nın gelişi, bu kez Doğu Kalimantan’a odaklanan yeni bir yabancı hava desteği dönemini başlatıyor. İki ülkenin misyonları farklı eyaletlerde ve devam eden acil durumun farklı aşamalarında yürütüldü.
Afet yardımı iki yönlü işliyor
Avustralya’nın Endonezya Büyükelçisi Rod Brazier, gönderilen desteğin Endonezya’nın Avustralya’da 2020’de yaşanan yıkıcı orman yangınları sırasında sağladığı yardımla bağlantılı olduğunu söyledi. Endonezya, Bushfire Assist Operasyonu kapsamında afet yönetimi kurumu ve askerî personel göndermişti.
Avustralya’nın Cakarta Büyükelçisi Brazier, yeni desteği duyururken bu geçmişe değindi:
Avustralya ve Endonezya yakın komşular ve köklü dostlardır. Endonezya, 2020’deki yıkıcı orman yangınları sırasında Avustralyalıların yanında oldu; bu desteği derin bir minnetle hatırlıyoruz. Cumhurbaşkanı Prabowo’nun da söylediği gibi, iyi komşular zor zamanlarda birbirine yardım eder.
Mevcut görevlendirme, Endonezya’nın Siyasi ve Güvenlik İşlerinden Sorumlu Koordinatör Bakanı Dudung Abdurachman ile Avustralya İçişleri Bakanı Tony Burke arasındaki görüşmelerin ardından gerçekleşti. Teknik ekipler daha sonra hava araçlarının nerede görev yapacağını değerlendirdi.
Avustralya Büyükelçiliğinin insani yardım ve insani kalkınmadan sorumlu bakan danışmanı Tim Stapleton’a göre Avustralya, 2015’te Sumatra’daki yangınlarla mücadeleye de destek verdi. Kasım ayındaki misyon, komşu ülkeler arasındaki yardım geçmişini sürdürüyor.
BNPB Başkanı Sianturi, görevlendirmeyi yerleşik bir afet yönetimi ilişkisinin parçası olarak nitelendirdi:
Avustralya ve Endonezya, bu görevlendirmenin de gösterdiği üzere afet risklerinin yönetiminde uzun süredir ortaklık yürütüyor. Gelecekte de yakın iş birliğimizi sürdürmeyi umuyoruz.
Yerleşim alanlarını korumak acil öncelik
Avustralya’nın Samarinda çevresinde bıraktığı ilk su, yerleşim alanlarının yakınındaki iki yangın odağına yöneltildi. Bölge halkı için en acil hedef, yangınların evlere ulaşmasını ve kamu güvenliğini tehdit etmesini önlemek.
Makroman, Anggana, Santan Ulu ve Paser, misyonun öncelikli noktalarını belirliyor. BNPB’nin Avustralya ekibi ve yerel kurumlarla koordinasyonu, planlanan hafta boyunca uçuşların nasıl tahsis edileceğini yönlendirecek.
Günde altı sorti yapılması planı, belirlenen yangınlara tekrar tekrar müdahale olanağı sağlıyor. Kara ekipleri, izleme ve önleme çalışmaları da hava araçlarına eşlik ediyor. Bu çalışmalar, sıcaklığını koruyan veya yeniden tutuşabilecek alanları tespit etmeyi de kapsıyor.
Avustralya operasyonunun planlanan bitiş tarihi 12 Kasım. O zamana kadar Doğu Kalimantan’daki yangınların durumu, hava araçlarının çalışmalarını hangi noktalarda yoğunlaştıracağını ve desteğin Kapuas’a yönlendirilip yönlendirilemeyeceğini belirleyecek.
Öne Çıkanlar
- Avustralya hava araçları, 6 Kasım’da Samarinda yakınlarında yangınla mücadeleye başladı ve Cakarta saatiyle 15.00’e kadar üç havadan su bırakma operasyonu tamamladı.
- Görevlendirmede bir C-130 tankeri, bir Cessna Citation rehber uçağı ve Yeni Güney Galler Kırsal İtfaiye Servisinden 20 uzman yer alıyor.
- Yerleşim alanlarının yakınındaki iki yangın odağına öncelik verildi; operasyonların 12 Kasım’a kadar sürmesi planlanıyor.
- Tanker her sortide 15.000 litreye kadar su taşıyabiliyor; günde altı sorti yapılması planlanıyor.
- Sağlık Bakanlığı verilerine göre 2 Kasım’a kadar yedi eyalette 400.000’den fazla akut solunum yolu enfeksiyonu vakası kaydedildi.
- Çevre Bakanlığına bağlı birimin açıklamasına göre, 4 Kasım’da Orta Kalimantan’da düşen helikopter kazasında üç mürettebat öldü.
- Japonya eylülde ayrı bir yangınla mücadele misyonunu tamamladı; Endonezya ise kara operasyonlarını, hava desteğini ve yangın takibini sürdürüyor.






