Doğu Kalimantan’a Avustralya’dan Yedi Günlük Destek
Endonezya, Sumatra, Borneo ve Papua’da aylardır süren yangınlarla mücadele ederken Avustralya, 6-12 Kasım 2026 tarihlerinde yürütülecek çalışmalar için Doğu Kalimantan’a iki uçak ve 20 itfaiye personeli gönderiyor. Görev kapsamında her uçuşta 15.000 litreye kadar su bırakabilen bir C-130 büyük su tankeri uçağı ile operasyonlara yön vermek üzere bir Cessna Citation uçağı bulunuyor.
İçindekiler
- Doğu Kalimantan’a Avustralya’dan Yedi Günlük Destek
- Doğu Kalimantan Neden Seçildi?
- Uçaklar Ne Kadar Su Taşıyabilir?
- Su Bırakan Uçaklar, Yerdeki Ekipler ve Yağış Artırma Çalışmaları
- Ölümcül Kaza Acil Duruma Eklendi
- Duman Evleri, Okulları ve Havalimanlarını Etkiliyor
- Müdahalenin Kısa Zaman Çizelgesi
- Afet Yardımı İki Yönde de Sağlandı
- Öne Çıkanlar
Yardım, Endonezya’nın 11 yıldır yaşadığı en şiddetli yangın krizi olarak tanımlanan dönemde geliyor. Sağlık Bakanlığı verilerine göre 2 Kasım itibarıyla yedi eyalette 400.000’den fazla akut solunum yolu enfeksiyonu vakası kaydedildi. Duman uçuşları aksattı, okulları kapattı ve komşu Singapur ile Malezya’ya yayıldı.
Endonezya Ulusal Afet Yönetim Ajansı (BNPB), Avustralya’nın insani yardım operasyonunu 5 Kasım’da Cakarta’daki Halim Perdanakusuma Havalimanı’nda resmen başlattı. Yeni Güney Galler Kırsal İtfaiye Servisi tarafından sağlanan uçaklar, yerdeki ekipleri, su bırakan uçakları ve yağışları artırmaya yönelik çalışmaları bir araya getiren Endonezya müdahalesine destek verecek.
Avustralya’nın Endonezya Büyükelçisi Roderick Bruce Brazier, konuşlandırmanın iki hükümet arasındaki yakın koordinasyonun ardından gerçekleştiğini söyledi. BNPB Başkanı Korgeneral Kristomei Sianturi, uçaklara nerede ihtiyaç duyulduğunu belirlemek için teknik ekiplerin ortak değerlendirme yaptığını ve ardından Doğu Kalimantan’ın seçildiğini belirtti.
Planlanan yedi günlük uçuşlar, acil durum ekiplerinin zorlandığı bir dönemde Endonezya’ya ek kapasite sağlayacak. Avustralya operasyonunun duyurulmasından kısa süre önce, komşu Orta Kalimantan’da yangın söndürme görevi yapan bir helikopter düştü. Çevre Bakanlığına bağlı bir birime göre kazada üç mürettebat hayatını kaybetti.
Doğu Kalimantan Neden Seçildi?
BNPB’nin değerlendirmesine göre Doğu Kalimantan, ek yangın müdahale desteğine ihtiyaç bakımından yalnızca Orta Kalimantan’ın gerisinde yer aldı. Kalimantan, mevcut yangınlardan etkilenen başlıca adalardan Borneo’nun Endonezya’ya ait bölümüdür.
Sianturi, Doğu Kalimantan üzerinde anlaşmaya varılmadan önce Endonezyalı ve Avustralyalı teknik ekiplerin hangi bölgelerin desteğe ihtiyaç duyduğunu görüştüğünü söyledi. Böylece sınırlı sayıdaki uçak, acil ihtiyaç bulunduğu belirlenen bir eyalete yönlendirilirken Endonezya çok daha geniş bir alanda operasyonlarını sürdürüyor.
Karar, Endonezya Siyasi ve Güvenlik İşlerinden Sorumlu Koordinasyon Bakanı Dudung Abdurachman ile Avustralya İçişleri Bakanı Tony Burke arasındaki görüşmelerin ardından alındı. Görüşmelerde, Endonezya’nın orman ve arazi yangınlarıyla mücadele çalışmalarına Avustralya’nın olası desteği ele alındı.
Cakarta’daki havalimanında Avustralya Büyükelçisi Brazier, görevin arkasındaki iş birliğini şöyle anlattı:
Bu yardımın gönderilmesi, Avustralya ile Endonezya arasındaki yakın iş birliği sayesinde mümkün oldu. Endonezya hükümetinin bu yangınlarla mücadele çabalarını tümüyle destekliyoruz.
Uçaklar Ne Kadar Su Taşıyabilir?
Büyük miktarda su taşımak ve bırakmakla görevli uçak C-130. Daha küçük olan Cessna Citation ise keşif veya öncü uçak olarak havadan müdahaleye yön veriyor. Aynı görev kapsamında iki uçağın farklı rolleri bulunuyor.
Brazier, tanker uçağının her sorti başına 15.000 litreye kadar su bırakabildiğini ve günde yaklaşık altı sorti yapılmasının beklendiğini söyledi. Sorti, bir operasyonel uçuş anlamına geliyor. Bu rakamlara göre, tam kapasiteyle altı uçuşta bir günde 90.000 litre su bırakılabilir.
Uçakların günde altı kez uçması ve her seferinde tam kapasiteyle su bırakması halinde yedi günde toplam 42 sorti yapılır ve 630.000 litre su taşınır. Gerçek miktar, tamamlanan görev sayısına ve her uçuşta taşınan su miktarına bağlı olacak.
Avustralya ekibinde 20 yangınla mücadele personeli bulunuyor. Sianturi, pilotların, mürettebatın ve sağlık görevlilerinin havadan müdahaleye destek vereceğini, böylece göreve hem uçuş uzmanlığı hem de tıbbi destek sağlayacağını söyledi.
Su Bırakan Uçaklar, Yerdeki Ekipler ve Yağış Artırma Çalışmaları
BNPB aynı anda çeşitli yöntemlerden yararlanıyor: yerde yangınla mücadele, havadan su bırakma, hava modifikasyonu ve uluslararası yardım. Sianturi, yangınları kontrol altına almak için büyük bir çaba yürütüldüğünü söyledi.
Uçaklar yangınlara havadan su bırakırken yerdeki ekipler etkilenen alanlarda doğrudan çalışıyor. Bu görevler birbiriyle bağlantılı: havadan bırakılan su, belirli bir bölgedeki yangını zayıflatarak ekiplerin müdahalesine katkı sağlayabilir.
Endonezya’nın hava modifikasyonu çalışmalarının parçası olan bulut tohumlama, yağışı teşvik etmek amacıyla uygun bulutlara parçacıklar bırakılmasını içeriyor. Bu yöntem, uygun koşullara sahip bulutların bulunmasına bağlı. Su bombardımanında ise bir uçak, suyu doğrudan belirlenen noktaya bırakıyor.
Yangınlar, tropikal Pasifik’te suların alışılmadık derecede ısınmasıyla yağış düzenini değiştirebilen bir iklim örüntüsü olan El Niño döneminde yaşanan kurak mevsimle ilişkilendirildi. Kuruyan bitki örtüsü daha kolay tutuşuyor, yağış azlığı da yanan alanların söndürülmesini güçleştiriyor. Endonezya, tek bir yangın cephesi yerine birkaç adaya yayılan yangınlarla mücadele ediyor.
Ölümcül Kaza Acil Duruma Eklendi
Ulaştırma Bakanlığına göre sekiz mürettebat taşıyan bir yangın söndürme helikopteri, çarşamba günü Orta Kalimantan’da su alırken düştü. Çevre Bakanlığına bağlı bir birim perşembe günü üç mürettebatın hayatını kaybettiğini, birkaç kişinin de yaralandığını bildirdi. Endonezya Ordusu sözcüsü Tuğgeneral Donny Pramono’nun daha önce yaptığı açıklamada ise bir mürettebatın öldüğü, beşinin kurtulduğu ve Kuala Pembuang Hastanesi’nde tedavi altına alındığı, iki kişinin de tahliye edilmeyi beklediği belirtilmişti. Pramono, hayatını kaybeden mürettebatın naaşının da hastaneye götürüldüğünü söyledi.
Endonezya Ordusuna ait, tescil numarası HA-5235 olan Mi-17V5 helikopteri 4 Kasım’da Seruyan ilçesindeki Sungai Perlu köyü açıklarında düştü. Helikopterin kaza sırasında su bombardımanında kullanılmak üzere deniz suyu aldığı bildirildi.
Kaza, Endonezya’nın ek yardım istemesine yol açan daha geniş çaplı acil durum sırasında meydana geldi. Tekrarlanan havadan yangın söndürme görevlerinin gerekli bir parçası olan su yükleme işlemi, uçakları ve mürettebatı yangına dönmeden önce zorlu koşullarda çalışmaya zorluyor.
Kazanın nedeni araştırılıyor. Avustralya operasyonunun Doğu Kalimantan’da yapılması planlanırken helikopter kazası, BNPB’nin ek desteğe en çok ihtiyaç duyduğunu belirttiği eyalet olan Orta Kalimantan’da meydana geldi.
Acil durum ekipleri için bu kayıp, aylardır süren yangın söndürme çalışmalarının üzerine geldi. Yeni bir tanker uçağı ile ona yön verecek uçağın bölgeye ulaşması, Endonezyalı ekipler havada ve karada kendi operasyonlarını sürdürürken kaynaklara katkı sağlayacak.
Duman Evleri, Okulları ve Havalimanlarını Etkiliyor
Sağlık Bakanlığı verilerine göre yangınlar ve dumanla bağlantılı olarak 2 Kasım’a kadar yedi eyalette 400.000’den fazla akut solunum yolu enfeksiyonu vakası kaydedildi. Akut solunum yolu enfeksiyonları solunum yollarını etkiliyor; burun, boğaz veya akciğerlerde görülebiliyor.
Dumandaki küçük parçacıklar solunum yollarını tahriş edebilir ve nefes almayı zorlaştırabilir. Sağlık verileri, müdahalenin alevlerin görüldüğü alanların ötesinde neden önem taşıdığını gösteriyor: İnsanlar, yanan arazilerden uzaktaki kasaba ve evlerde de kirli havaya maruz kalabiliyor.
Duman uçuşları da aksattı ve okulların kapanmasına yol açtı. Aileler sağlıksız havayla uğraşırken bu etkiler seyahati ve sınıf içi eğitimi kesintiye uğratarak acil durumu gündelik yaşama taşıyor.
Yangınlardan kaynaklanan duman Singapur ve Malezya’yı da etkiledi. Rüzgâr dumanı sınırların ötesine taşıyabildiğinden, Endonezya’nın yangınları azaltma çabaları komşu ülkeleri de doğrudan ilgilendiriyor.
Kamuoyundaki öfke siyasi baskıyı artırdı. Ekim ayında yüzlerce öğrenci, tekrarlayan orman yangınlarını, yaşam maliyetlerini ve yolsuzluğu protesto etmek üzere Cakarta, Yogyakarta, Bandung, Pekanbaru ve Makassar’ın da aralarında bulunduğu kentlerde eylem yaptı. Cakarta’da öğrenciler, yangınlara ve yükselen maliyetlere karşı adım atılması talebiyle Tugu Tani anıtı çevresinde toplandı.
Müdahalenin Kısa Zaman Çizelgesi
Avustralya’nın desteği, aylardır süren yangınların ve halk sağlığı üzerindeki etkilerinin artmasının ardından geliyor. Operasyonun öncesindeki süreci birkaç tarih öne çıkarıyor:
- Ekim 2026: Orman yangınlarının da gündemlerinde olduğu protestolar, Endonezya’nın çeşitli kentlerinde düzenlendi.
- 2 Kasım: Sağlık Bakanlığı verilerine göre yedi eyalette 400.000’den fazla akut solunum yolu enfeksiyonu vakası kaydedildi.
- 4 Kasım: Sekiz mürettebat taşıyan bir helikopter, Orta Kalimantan’da su alırken düştü.
- 5 Kasım: Endonezya, Avustralya’nın insani yardım operasyonunu Cakarta’da resmen başlattı.
- 6-12 Kasım: Avustralya uçaklarının Doğu Kalimantan’da yangın söndürme çalışmaları yürütmesi planlanıyor.
12 Kasım, Avustralya’nın havadan yürüttüğü görevin planlanan son günü. Endonezya’nın daha geniş kapsamlı müdahalesinde kendi yer ekipleri, uçakları ve hava modifikasyonu ekipleri çalışmayı sürdürüyor.
Afet Yardımı İki Yönde de Sağlandı
Avustralya’nın görevlendirdiği ekip, iki komşu ülkenin acil durumlarda birbirine yardım etme geçmişini sürdürüyor. 2020’de BNPB ve Endonezya askeri personeli, Avustralya’daki orman yangınları sırasında ülkeye destek verdi.
Brazier, şimdi Endonezya’ya gönderilen uçak ailesinin yer aldığı daha eski bir görevi de hatırlattı. Brazier, 1974’teki Tracy Kasırgası sırasında Endonezya’nın Darwin sakinlerinin tahliyesine yardım etmek üzere bir C-130 Hercules gönderdiğini söyledi.
Cakarta’daki törende BNPB Başkanı Sianturi, Avustralya’ya teşekkür etti ve yardımı Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto’nun ülkeler arasındaki dostluk tanımına bağladı:
Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto’nun da söylediği gibi, iyi dostlar zor zamanlarda birbirine yardım eder.
Bu ilişki, Doğu Kalimantan için artık yedi gün boyunca yangınla mücadele çalışmalarına katılacak bir tanker uçağı, bir yönlendirme uçağı ve uzmanlardan oluşan bir ekip anlamına geliyor. Ekibin acil görevi, halk sağlığını, eğitimi ve ulaşımı da etkileyen kriz sırasında Endonezyalı ekiplerin yanan alanları kontrol altına almasına yardımcı olmak.
Öne Çıkanlar
- Avustralya, 6-12 Kasım 2026’da Doğu Kalimantan’daki operasyonlar için iki uçak ve 20 yangınla mücadele personeli gönderiyor.
- C-130 tanker uçağı uçuş başına 15.000 litreye kadar su bırakabiliyor; günde yaklaşık altı uçuş yapılması bekleniyor.
- BNPB, ek yangın müdahale desteğine ihtiyaç bakımından Doğu Kalimantan’ı Orta Kalimantan’dan sonra ikinci sırada değerlendirdi.
- Sağlık Bakanlığı verilerine göre 2 Kasım’a kadar yedi eyalette 400.000’den fazla akut solunum yolu enfeksiyonu vakası kaydedildi.
- Orta Kalimantan’da yangın söndürme çalışmaları sırasında bir helikopter düştü. Çevre Bakanlığına bağlı bir birim üç kişinin hayatını kaybettiğini bildirirken daha önceki bir Ordu açıklamasında bir kişinin öldüğü, beş kişinin kurtulup tedavi altına alındığı ve iki kişinin tahliye edilmeyi beklediği belirtilmişti. Kazanın nedeni araştırılıyor.
- Endonezya’nın müdahalesi yerde yangın söndürme, havadan su bırakma, bulut tohumlama ve uluslararası yardımı bir araya getiriyor.






