Toprak tehdidi, patates ekimi anlaşmazlığını savcılığa taşıdı
Özbekistan Çiftçiler Konseyi, Piskent ilçesi kaymakamı Muzaffar Aripov'un patates ekimiyle ilgili bir toplantıda çiftçilere hakaret ettiği ve topraklarını ellerinden almakla tehdit ettiği iddialarının hukuki açıdan değerlendirilmesi talebiyle 9 Ekim 2026'da savcılığa başvurdu. İş Ombudsmanı da dosyayı takibe aldığını ve hukuki değerlendirme yapacağını açıkladı.
İçindekiler
- Toprak tehdidi, patates ekimi anlaşmazlığını savcılığa taşıdı
- Kayıtlara yansıdığı bildirilenler
- Seminer, gerginlik ve ekim ayındaki başvuru
- Belirli bir tedarikçiyle ilgili iddia
- İlçe neden yaklaşık 1.000 hektar alana ekim yapmak istedi?
- Arazi yükümlülükleri, davranış şikâyetini ortadan kaldırmıyor
- Çiftçiler Konseyinin atıfta bulunduğu yasal korumalar
- Ombudsmanın müdahalesi ve şikâyet kanalları
- Benzer olaylarda farklı resmî tepkiler görüldü
- Öne Çıkanlar
Anlaşmazlık, Taşkent bölgesindeki Piskent'te 18 Temmuz'da düzenlenen toplantı ve buğday hasadının ardından yaklaşık 1.000 hektar alana geç patates ekilmesini öngören ilçe planıyla ilgili. Çiftçiler, Aripov'un kendilerine belirli bir şirketten tohumluk patates almaları için baskı yaptığını öne sürdü. İlçe yönetimi ise farklı bir açıklama yaptı: Bazı çiftçiler ekilmesi gereken ürünü ekmemiş ve arazilerini patates de ekmeyen başka kişilere satmıştı.
Birbiriyle çelişen bu anlatımlar, yetkililerin önüne iki ayrı konuyu koyuyor: Çiftçilerin arazi kullanım yükümlülüklerini ihlal edip etmediği ve yetkililerin ekim talimatlarını uygulamak için hukuka aykırı baskı kullanıp kullanmadığı. Yönetim, tarımsal işlerin aciliyetinin toplantıdaki her türlü davranışı haklı çıkarmadığını belirterek çiftçilere yönelik muamele ve telefonlarına el konulmasıyla ilgili şikâyetlerin tarafsız biçimde incelenmesini istedi.
Başvuruyla ilgili haberlerde Piskent dosyası hakkında henüz savcılık değerlendirmesi, mahkeme kararı ya da disiplin sonucu açıklanmadı. Konseyin başvurusu ve Ombudsmanın müdahalesi inceleme sürecine yönelik adımlardır; iddia edilen kötü muamelenin kanıtlandığı anlamına gelmez.
Kayıtlara yansıdığı bildirilenler
18 Temmuz'daki toplantıda çekildiği belirtilen bir ses kaydı ekim ayında kamuoyuna yansıdı. Haberlerde Aripov'un listedeki çiftçileri çağırdığı, ayağa kalkmalarını istediği ve bazı katılımcılara hakaret edip onları tehdit ettiği aktarılıyor. Toplantıda kadınların da bulunduğu bildirildi.
Uzbek Forum'un 9 Ekim tarihli toplantı haberinde, ilçe kaymakamı Aripov'a atfedilen ve çiftçilerin topraklarını kaybedebilecekleri yönündeki sözler şöyle aktarılıyor:
Yarın toprağınızı elimden alırsam ne olacağını görürsünüz.
Kayıtta çiftçilerin hayatına yönelik bir tehdidin de yer aldığı bildiriliyor. Bu iddia, anlaşmazlığı yerine getirilmeyen ekim hedefleriyle ilgili bir tartışmanın ötesine taşıyor. Ancak aktarılan sözlerin hukuki anlamı ve sonuçları için yine de değerlendirme yapılması gerekiyor.
İlçe savcısının ve ilçe emniyet müdürünün toplantı sırasında odada bulunduğu bildirildi. İddia edilen bu katılım, toplantının koşullarını aydınlatmak açısından önemli; ancak tek başına bu yetkililerden herhangi birinin kaymakamın sözlerini onayladığını ya da çiftçilere karşı işlem yaptığını göstermez.
Çiftçilerin telefonlarına el konulduktan sonra toplantıya alındığı bildirildi. Buna rağmen bir kayıt ortaya çıktı. İlçe yönetimi, telefonlara el konulduğu iddiasının deliller ışığında ayrıca incelenmesi gerektiğini belirtti. Telefonlara kimin, neden ve nasıl el koyduğu ise henüz açıklığa kavuşmadı.
Seminer, gerginlik ve ekim ayındaki başvuru
İlçe yönetimi, toplantının daha önce düzenlenen bir seminerin ardından ekim talimatlarının yerine getirilmemesi üzerine yapıldığını söylüyor. Kronolojiye göre söz konusu seminer ile kritik toplantı arasında 16 gün, Konseyin başvurusu öncesinde ise yaklaşık üç ay var.
- Nisan 2024: Muzaffar Aripov, Piskent ilçesi kaymakamı oldu. Daha önce Taşkent Bölge Yönetimi bünyesinde organizasyon ve personel grubunun başkanlığını yaptı.
- 2 Temmuz 2026: İlçe yönetimi, çiftlik yöneticilerine patates ekimi, verimli çeşitlerin seçimi ve verilen görevlerin yerine getirilmesi konularında uygulamalı bir seminer düzenledi.
- 18 Temmuz 2026: Buğday hasadının ardından boşalan araziye ikinci ürün ekilmesiyle ilgili bir toplantı yapıldı. Tartışma konusu olan kaydın bu toplantıda alındığı bildiriliyor.
- 9 Ekim 2026: Kayıtla ilgili haberler yayımlandı, Çiftçiler Konseyi savcılığa başvurdu ve ilçe yönetimi açıklama yaptı.
Çiftçilerin daha sonra buğday ekimine müdahale edildiği yönündeki şikâyetlerini değerlendirirken toplantının tarihini dikkate almak gerekiyor. Temmuzdaki toplantıda buğday hasadından sonra ekilecek patatesler ele alınıyordu; bir çiftçinin sonradan aktardığı olay ise yeniden buğday ekimiyle ilgili sorunları anlatıyordu. Bunlar, aynı ekim faaliyetinin birbiriyle çelişen anlatımları olmaktan ziyade ürün döngüsünün farklı aşamaları.
Belirli bir tedarikçiyle ilgili iddia
Toplantıya katılan bir çiftçi, kaymakamın belirli bir şirketten patates almayan kişilerin topraklarını ellerinden almaya çalıştığını ve savcılığı tehdit unsuru olarak kullandığını öne sürdü. Haberlerde şirketin adı açıklanmıyor; herhangi bir satın alma sözleşmesi ya da tedarikçiyi belirten yazılı talimattan da söz edilmiyor.
Çiftçi olarak tanımlanan ancak adı verilmeyen katılımcı, hem satın alma baskısı iddiasını hem de bunun çiftlikteki çalışmalara etkisini anlattı. Uzbek Forum bu açıklamayı İngilizce yayımladı:
Şimdi o şirketten patates almayanların topraklarını ellerinden almaya çalışıyor, onları savcılıkla tehdit ediyor. Çalışmak imkânsız hâle geldi. Şimdi buğday ekmemiz gerekiyor ama ona da engel oluyor.
Bu iddia, yönetimin bazı çiftçilerin patates ekmediği yönündeki açıklamasından ayrı bir konu. Bir ürünün ekilmesi talimatı ile ekim materyalinin tek bir işletmeden alınması için baskı yapılması farklı meselelerdir. Belirli bir tedarikçinin zorunlu tutulup tutulmadığının belirlenmesi, anlaşmazlığın yalnızca ürün planlamasıyla mı ilgili olduğunu yoksa çiftçilerin ticari kararlarına müdahale edilip edilmediğini mi anlamaya yardımcı olur.
İlçe yönetiminin açıklaması bu iddiayı yanıtlamıyor. Ekim planı, arazi kullanımı sorumlulukları ve arazilerin başkalarına devredildiği iddiaları ele alınıyor, ancak belirli bir tedarikçinin zorunlu tutulup tutulmadığına dair ayrıntılı bir yanıt verilmiyor. Herhangi bir çiftçinin patates almayı reddettiği için toprağının gerçekten elinden alındığını ortaya koyan bir bulgu da bildirilmedi.
İlçe neden yaklaşık 1.000 hektar alana ekim yapmak istedi?
Piskent yönetimi, geç patates planının ülke içi arzı desteklemek, fiyatları istikrarlı tutmak ve kış için stok oluşturmak amacıyla hazırlandığını söyledi. Önerilen ürün, tahıl ekiminin ardından boş kalan yaklaşık 1.000 hektarı kapsıyordu. İkinci ürün, ilk ürün hasat edildikten sonra aynı araziye başka bir ürün ekilmesi anlamına geliyor.
Yetkililer, 2 Temmuz'daki seminerde çiftlik yöneticilerine patates çeşitlerinin tanıtıldığını; ekim yöntemleri, verimli çeşitler ve tamamlamaları beklenen görevlerin ele alındığını söyledi. İlçe yönetimine göre bazı çiftçiler daha sonra plana uymadı ve boşalan arazileri, buralara patates de ekmeyen başka kişilere sattı.
Yönetim, ilk sezon için ayrıca 650 hektarlık patates ekimi hedefi açıkladı: Çiftçi işletmelerinde 520 hektar, dehkan işletmelerinde ise 130 hektar. Dehkan işletmeleri, daha küçük tarımsal işletmelerden oluşan bir kategoriyi ifade ediyor. İlk sezon alanından 20.800 ton ürün alınması hedefleniyordu.
Bu rakamlara göre ilk sezon ekim hedefinin yüzde 80'i çiftçi işletmelerine, yüzde 20'si dehkan işletmelerine düşüyordu. Planlanan 20.800 ton ürünün 650 hektara bölünmesi, hektar başına 32 tonluk hedef verim anlamına geliyor. Bunlar planlama rakamlarıdır; gerçekleşen hasadın kanıtı değildir.
Yaklaşık 1.000 hektarlık geç patates planı, ilk sezon için belirlenen 650 hektarlık hedeften yaklaşık 350 hektar daha büyüktü. Bu iki rakam farklı sezon planlarını anlatıyor; dolayısıyla aynı ekim alanına ilişkin birbiriyle çelişen tahminler olarak değerlendirilmemeli. Geç patates hedefinin ne kadarının ekildiği ya da ne kadar ürün kaybı yaşandığına ilişkin bir rakam verilmedi.
Arazi yükümlülükleri, davranış şikâyetini ortadan kaldırmıyor
İlçe yönetimi, arazilerin çiftçilerin özel mülkiyetinde olmadığını ve kullanımının yasayla belirlenmiş usullere göre yürütülmesi gerektiğini vurguladı. Çiftçilerin araziyi yalnızca kendi tercihlerine göre değil, belirlenmiş kullanım amacı ve yükümlülükler doğrultusunda kullanmaları gerektiğini savundu.
Bu görüş, yönetimin ekimin yapılmaması ve arazilerin başkalarına satıldığı iddiasıyla ilgili kaygısını açıklıyor. Ancak toplantıda verilen her talimatın hukuka uygun olduğunu ya da kaymakamın yalnızca böyle bir niyet açıkladığı için toprağı elinden alabileceğini kanıtlamıyor. Anlaşmazlıkla ilgili haberlerde belirli bir arazi geri alma emrinden ya da tamamlanmış bir yasal işlemden söz edilmiyor.
İddia edilen satışların da açıklığa kavuşturulması gerekiyor. Yönetim, arazilerin özel mülkiyet olmadığını vurgularken çiftçilerin bunları sattığını söylüyor. Sözleşmeler ya da başka kayıtlar olmadan neyin, hangi koşullarda devredildiğini veya yasak bir işlem yapılıp yapılmadığını belirlemek mümkün değil.
Yönetim, tarımsal hedefle bu hedefin uygulanma biçimini kendisi de birbirinden ayırdı. Çiftçilerin haklarına ve kamu yararına birlikte saygı gösterilmesi gerektiğini; verilen görevlerin öneminin toplantıdaki davranışları kendiliğinden haklı kılmayacağını söyledi. Bu açıklama, yetkililer daha sonra bazı çiftçilerin yükümlülüklerini yerine getirmediğini ortaya koysa bile çiftçilere yönelik muameleyle ilgili şikâyetin incelenmesini gerekli kılıyor.
Çiftçiler Konseyinin atıfta bulunduğu yasal korumalar
Çiftçiler Konseyi başvurusunu, kişilik haklarının ve onurun korunmasına dayandırdı. Konsey, Özbekistan Anayasası'nın 26. maddesine atıfta bulunarak insan onuru ve kişilik haklarının dokunulmaz olduğunu ve bunların aşağılanmasının hiçbir gerekçeyle meşrulaştırılamayacağını belirtti.
Konsey ayrıca İdari Sorumluluk Kanunu'nun 41. maddesine atıfta bulundu. Açıklamasına göre, hakaret sayılan ve bir kişinin onurunu ve kişilik haklarını kasten aşağılayan davranışlar, temel hesaplama tutarının 20 ila 40 katı arasında para cezasıyla cezalandırılıyor. Temel hesaplama tutarı, para cezaları ve diğer ödemelerin hesaplanmasında kullanılan yasal bir birim.
Bu aralığın parasal karşılığı, birimin geçerli değeri bilinmeden çıkarılamaz. Daha önemlisi, söz konusu maddeye atıfta bulunulması para cezası verildiği anlamına gelmiyor. Öncelikle yetkililerin olayları değerlendirmesi ve sorumluluk için yasal koşulların oluşup oluşmadığına karar vermesi gerekiyor.
Konsey, bu tür davranışların bir işletmenin faaliyetlerine hukuka aykırı müdahale olarak değerlendirilebileceğini ve Özbekistan'ın uluslararası itibarına zarar verebileceğini söyledi. Dolayısıyla başvuru, saldırgan ifadelerin ötesine geçerek resmî yetkinin tarım işletmelerine karşı nasıl kullanıldığı iddiasının da incelenmesini istiyor.
Ombudsmanın müdahalesi ve şikâyet kanalları
İş Ombudsmanı, dosyanın takibinde olduğunu ve hukuki değerlendirme yapılacağını bildirdi. Girişimcilere onur ve kişilik haklarının yasalarla korunduğunu, kasten hakaretin sorumluluk doğurabileceğini hatırlattı.
Hakarete uğradığını veya haklarının ihlal edildiğini düşünen çiftçi ve girişimcilere 1100 kısa telefon numarasını aramaları önerildi. Diğer iletişim kanalları olarak +998712020898 ve [email protected] adresleri paylaşıldı.
Ombudsmanın devreye girmesi ile Konseyin savcılığa başvurması birbirinden ayrı girişimler. Her iki açıklamada da duruşma tarihi, karar için son tarih ya da herhangi bir resmî soruşturmanın kapsamı belirtilmiyor. Temmuz toplantısında ilçe savcısının bulunduğu yönündeki haberin başvurunun ele alınma biçimini etkileyip etkilemeyeceği de net değil.
Benzer olaylarda farklı resmî tepkiler görüldü
Piskent'teki iddiaların ardından başka ilçelerde de tehdit, üretim talepleri ve arazi ya da tarım makinelerine erişimle ilgili anlaşmazlıklar bildirildi. Uzbek Forum, Buhara bölgesinin Olot ilçesinden çiftçi Komiljon Ergashev'in Temmuz 2026'da yayımlanan bir video mesajını aktardı. Ergashev, kotasını tamamlamasına rağmen kaymakam Nargiza Nematova'nın kendisinden 20 ton daha buğday istediğini söyledi.
Ergashev, talebi reddetmesinin ardından kaymakamın biçerdöverlerin tarlalarına girmesini engellediğini öne sürdü. Ergashev'in anlattıkları patates alımıyla değil ek tahıl talebiyle ilgili; ancak çiftçinin temel işlerini yapma imkânını etkileyen bir başka idari güç kullanımı iddiasını gündeme getiriyor.
Quva Kaymakamı Halimjon Umarov ve Muzrabot Kaymakamı Abdulla Mamatqulov hakkında da kayıtlara yansıyan başka iddialar oldu. Umarov, bir toplantıya katılmadığı gerekçesiyle bir çiftçiye hakaret etmek ve toprağını teslim etmesini istemekle suçlandı. Mamatqulov ise 15 Haziran'daki toplantı da dâhil olmak üzere buğday üretim kotaları nedeniyle çiftçileri tehdit etmekle suçlandı.
Haberlere göre her iki kaymakam da Yolsuzlukla Mücadele Ajansının girişimleri üzerine kınama cezası aldı. Mahalle gençlik liderlerine hakaret edildiği ayrı bir olayda ise Nurafşon'un gençlik işleri yetkilisi Mirkarim Ahmadjonov, kurum içi soruşturmanın ve hatasını kabul etmesinin ardından iş sözleşmesinin feshedilmesiyle karşı karşıya kaldı.
Bu olaylar, bildirilen kötü muamele iddialarına farklı istihdam ve disiplin tedbirleriyle karşılık verildiğini gösteriyor. Piskent'te hangi cezanın uygun olacağını ya da herhangi bir ceza gerekip gerekmediğini ortaya koymuyor. Henüz açıklığa kavuşmayan temel konular; kaydın doğruluğu ve tam bağlamı, belirli bir tedarikçinin zorunlu tutulduğu iddiası, telefonlara nasıl el konulduğu ve herhangi bir tehdidin fiilen araziyle ilgili bir karara dönüşüp dönüşmediği.
Öne Çıkanlar
- Çiftçiler Konseyi, Piskent Kaymakamı Muzaffar Aripov'un iddia edilen davranışlarının hukuki açıdan değerlendirilmesi talebiyle 9 Ekim 2026'da savcılığa başvurdu.
- Tartışma konusu toplantının 18 Temmuz'da yapıldığı ve buğday hasadının ardından ekilecek patateslerle ilgili olduğu bildiriliyor.
- Çiftçiler hakaret, topraklarına ve hayatlarına yönelik tehdit, telefonlarına el konulması ve belirli bir şirketten tohumluk patates almaları için baskı yapıldığı iddialarında bulundu.
- İlçe yönetimi, yaklaşık 1.000 hektarı kapsayan geç patates planına atıfta bulunarak bazı çiftçilerin ekim yapmadığını ve arazileri başkalarına sattığını öne sürdü.
- İlk sezon için belirlenen ayrı plan 650 hektarı ve 20.800 tonluk ürün hedefini kapsıyordu; bu, hektar başına 32 tona karşılık geliyor.
- İlçe yönetimi, tarımsal önceliklerin her türlü davranışı haklı çıkarmadığını belirtti ve şikâyetlerin tarafsız biçimde incelenmesini istedi.
- İş Ombudsmanı dosyayı takibe aldı. Henüz nihai bir hukuki değerlendirme ya da karar tarihi açıklanmadı.






