Alevler söndükten sonra da süren yangın
Güney Sumatra'daki Palembang yakınlarında, evlerin bulunduğu Talang Jambi'de yaklaşık iki hektarlık alana yayılan yangını söndürmek için ekipler günlerdir dönüşümlü olarak çalışıyor. 4 Ekim 2026'daki incelemede Tuğgeneral Khabib Mahfud, yer altındaki ısıyı koruyan kuru turbanın, görünen yangınlar söndürüldükten sonra duman ve alevlerin yeniden ortaya çıkmasına yol açtığını söyledi. 56 yaşındaki bölge sakini Neni, yangının yaklaşık bir haftadır sürdüğünü; komşularının nefes almakta zorlandığını, gözlerinin tahriş olduğunu ve alevlerin gece evlerine ulaşmasından korktuklarını anlattı.
İçindekiler
- Alevler söndükten sonra da süren yangın
- Kuru turbayı söndürmek neden bu kadar zor?
- Kuraklık, onlarca yıllık drenajla birleşiyor
- Ne kadar alan yandı?
- Sıcak nokta sayıları neden yanıltıcı olabilir?
- Gönüllüler duman ve su kıtlığıyla mücadele ediyor
- Sıradan orman dumanının ötesinde bir kirlilik yükü
- Duman komşu ülkelere nasıl ulaşıyor?
- Soruşturmalar ve yeni turbalık kurumu
- Yağış rahatlama sağlayabilir, ancak dayanıklılığı su yönetimi belirler
- Öne Çıkan Noktalar
Bu küçük yangın, Endonezya'daki çok daha büyük acil durumun temel sorununu ortaya koyuyor: zeminin kendisi yakıta dönüşebiliyor. Yüzyıllar, hatta bin yıllar boyunca biriken ve kısmen çürümüş bitki örtüsünden oluşan turba, yüzeyin altında haftalarca için için yanabiliyor. Görünen alevleri söndürmek, altlarında yanan malzemenin de söndüğü anlamına gelmiyor.
NASA'nın Endonezya'da gökyüzünü karartan turbalık yangınları başlıklı yazısı, bu yangınların neden alışılmadık ölçüde kalıcı ve kirletici olduğunu açıklıyor. Dünyadaki tropikal turbalıkların yaklaşık yüzde 36'sı Endonezya'da bulunuyor. Kuraklık sırasında Kalimantan, Sumatra ve Papua'da normalde suya doymuş olan turba yatakları, yangının yer altına yayılmasına yetecek ölçüde kuruyabiliyor. Ortaya çıkan duman komşu ülkelere kadar ulaşıyor.
Bu nedenle müdahale, orman bitki örtüsünü söndürmekten fazlasını gerektiriyor. İtfaiyecilerin gizli ısı kaynaklarını bulması, ulaşılması güç yerlere su taşıması ve yanıcı toprağı ıslak tutması gerekiyor. Yetkililer ise ikinci bir sorunla karşı karşıya: Uydu görüntülerinin yangınları gözden kaçırabildiği, yanan alan tahminlerinin farklılık gösterdiği, sağlık istatistiklerinin de farklı nüfusları ve raporlama dönemlerini kapsadığı bir acil durumu ölçmek.
Kuru turbayı söndürmek neden bu kadar zor?
Bozulmamış bir turba bataklığında su, ölü bitkilerin çürümesini yavaşlatarak organik madde ve karbonun birikmesini sağlar. Drenaj bu koşulları değiştirir. Su seviyesi düştükçe daha önce suya doymuş katmanlar havayla temas eder ve derin bir yanıcı madde rezervine dönüşecek kadar kuruyabilir.
Endonezya'nın doğa koruma kuruluşu Yayasan Konservasi Alam Nusantara'da turbalıklar üzerine çalışan Dr. Nisa Novita, aynı ekosistemin nasıl karbon deposuyken emisyon kaynağına dönüşebildiğini şöyle açıklıyor:
Turbalıklar son derece etkili karbon depolarıdır; çünkü suya doymuş koşullar çürümeyi yavaşlatır ve karbonun binlerce yıl boyunca yer altında birikmesini sağlar.
Novita, Kalimantan'daki turba yataklarının derinliğinin 20 metreyi aşabildiğini söylüyor. Bu kadar derin yataklarda hektar başına 6.000 tondan fazla karbon bulunabilir. Bu, depolanmış karbon miktarını ifade ediyor; her yangının yatağın tamamını yaktığı ya da bu karbonun tümünü atmosfere saldığı anlamına gelmiyor.
Turba yangınları görece düşük sıcaklıklarda için için yanıyor ve belirgin bir alev cephesi olmadan ilerleyebiliyor. Yüzeye uygulanan suyun yanan katmanlara ulaşması gerekiyor; görünüşte sakin olan zeminde bile yangının yeniden başlamasına yetecek kadar ısı kalabiliyor. Palembang'da asker, polis, belediye itfaiyesi ve afet kurumu ekipleri zemini soğutuyor, yerleşim alanlarının yakınında yangının yeniden başlayıp başlamadığını izliyordu.
Global Fire Weather Database'i geliştiren Columbia Üniversitesi araştırmacısı Robert Field, NASA'nın haberinde yer altındaki yangınların ne kadar kalıcı olabildiğini şöyle anlattı:
Yüzey yangınları daha az endişe verici; ama yangın yer altına indiğinde durdurmak mümkün olmuyor.
Field, yangının sona ermesi için ekim ya da kasımda düzenli ve uzun süreli yağışların gerekli olacağını öngörüyordu. Bu tahmin, kuraklık sırasında yangın söndürmenin ne kadar zor olduğunu anlatıyor; yüzey yangınlarının zararsız olduğu anlamına gelmiyor.
Kuraklık, onlarca yıllık drenajla birleşiyor
NASA'nın ülkenin meteoroloji kurumuna dayandırdığı bilgilere göre Endonezya'nın yaklaşık yüzde 90'ı, 2026 ağustosunun başında çok az yağış aldı ya da hiç yağış almadı. Endonezya'da yağışları çoğu zaman azaltan bir Pasifik iklim örüntüsü olan El Niño etkiliydi ve güçleniyordu. Bölgede yağışların azalmasıyla bağlantılı bir başka okyanus sıcaklık örüntüsü olan pozitif Hint Okyanusu Dipolü de görülüyordu.
Kuru hava, yangının çıkma ve yayılma ihtimalini artırıyor; ancak yangını kimin başlattığını tek başına açıklamıyor. Endonezya Meteoroloji, Klimatoloji ve Jeofizik Kurumu, insan faaliyetleri de dahil olmak üzere bir ateşleme kaynağının hâlâ gerekli olduğunu belirtiyor.
Arazi de onlarca yıl içinde değiştirildi. Maryland Üniversitesi Çevre Bilimleri Merkezi'nden ekolojist Mark Cochrane, bugünkü yangın riskinin bir bölümünü 1990'larda büyük ölçekli pirinç tarımı projeleri için turba bataklıklarını kurutmak amacıyla açılan kanallara bağlıyor. Turbalık alanlarda yağ palmiyesi ve plantasyon ormancılığı da genişledi.
Kalimantan 2025'te yaklaşık 160.000 hektar orman kaybetti; bu, Endonezya genelindeki orman kaybının üçte birinden fazlasıydı. Orman kaybı ile yanan alan farklı ölçümlerdir; ancak bu tahribat, arazi kullanımının ve kuraklığın birleşerek yangın riskini nasıl artırabildiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
Asya turbalıklarını otuz yıldır inceleyen Leicester Üniversitesi profesörü Susan Page, kurutulan turbanın yanmadığı zamanlarda bile karbondioksit saldığını söylüyor. Yangın, daha uzun süredir devam eden karbon kaybı sürecinin en görünür aşaması.
Drenaj ile su yönetimi arasındaki bağlantı kurak mevsimin ötesine uzanıyor. Önceki bir değerlendirmede, endüstriyel kanalların Endonezya'daki turbalıkların hem sel riskini hem de yangın tehlikesini artırdığı belirtilmişti. Dolayısıyla turbayı ıslak tutmak, karbon depolarını ve suyu düzenleme kapasitesini korumanın da bir parçası.
Ne kadar alan yandı?
SIPONGI KEMENHUT'un illere göre yanan alan derlemesi, 2026'nın ocak-temmuz döneminde ülke genelinde 202.004,30 hektarın yandığını bildiriyor. Kurum, bu alanın 2025'in aynı dönemi için verilen karşılaştırmalı rakamdan 82.791,04 hektar, yani yaklaşık yüzde 69 daha fazla olduğunu söylüyor.
SIPONGI, yanan alanı Landsat 8 görüntülerini sıcak nokta dağılımlarıyla birleştirerek hesaplıyor; ayrıca saha doğrulaması ve Orman Bakanlığı'nın yangın kontrol birimi Manggala Agni'den gelen söndürme raporlarını kullanıyor. Bu, yalnızca uydu tespitlerinin sayısı değil, etkilenen alanın tahmini.
Raporlarda toplamın dönemi ve büyüklüğü farklı biçimde veriliyor. Bir haberde ocak-haziran döneminde 202.000 hektardan fazla alanın yandığı, temmuzda ise buna yaklaşık 95.000 hektarın eklendiği; bu alanın 73.300 hektardan fazlasının Sumatra ve Kalimantan'da olduğu belirtiliyor. Bu veriler, resmi derlemenin ocak-temmuz toplamıyla uyuşmuyor ve dönemler tutarlıymış gibi birleştirilemez.
Daha sonraki bir uydu tahminine göre ağustos sonuna kadar yanan alan yaklaşık 896.000 hektara ulaştı. Ayrı bir haberde ise Endonezya Borneo'sunda temmuz başından itibaren yaklaşık 200.000 hektar orman ve tarım arazisinin etkilendiği bildirildi. Bu rakamlar farklı coğrafi sınırları, dönemleri ya da yöntemleri kullanıyor. Hiçbiri 2026'da ülke genelindeki toplam alanın ne kadarının özellikle turbalıklarda yandığını ortaya koymuyor.
Tarihli gözlemler, acil durumun nasıl geliştiğini gösteriyor:
- Ağustos başı: NASA'nın aktardığı meteoroloji verilerine göre Endonezya'nın yaklaşık yüzde 90'ı çok az yağış aldı ya da hiç yağış almadı.
- 27 Ağustos: Sağlık Bakanlığı yedi ilde 10.674.201 kişinin etkilendiğini kaydetti.
- 31 Ağustos: SiPongi 946 sıcak nokta kaydetti.
- 2 Eylül: NASA, emisyonların 2015 yangın sezonu toplamının yaklaşık onda birine ulaştığını bildirdi.
- 24 Eylül: Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto yeni bir turbalık ve mangrov kurumu kurulması talimatı verdi.
- 4 Ekim: Talang Jambi'deki ekipler evlerin yakınındaki turba yangınını soğutmayı sürdürdü.
- 6 Ekim: Çevre kuruluşları, muhtemel duman kaynaklarını tarım imtiyaz alanlarıyla ilişkilendiren uydu bulgularını açıkladı.
Sıcak nokta sayıları neden yanıltıcı olabilir?
Orman Bakanlığının orman ve arazi yangınlarını kontrol bilgileri sayfası, uydu sıcak noktalarının sahada doğrulanması gereken ön göstergeler olduğu konusunda uyarıyor. Sıcak nokta tespiti her zaman yangın çıktığı anlamına gelmiyor.
Tersi yöndeki sorun da önemli. NASA, MODIS ve VIIRS uydu araçlarının orman örtüsünün altındaki, yer altındaki ya da yoğun duman ve bulutların arkasındaki yangınları tespit etmekte zorlanabildiğini açıklıyor. Tek bir yangın birden fazla tespit oluşturabilirken gizli bir yangın hiç tespit edilmeyebilir.
Cochrane, bundan kaynaklanan gözlem sorununu şöyle anlatıyor:
İşin tuhafı, en yoğun duman olaylarını MODIS ve VIIRS ile uzaydan gözlemlemek en zor olabiliyor.
Bu nedenle sıcak nokta sayısındaki düşüş tek başına yangınların kontrol altına alındığını gösteremez. Yoğunlaşan duman tespiti engelliyor olabilir. Yetkililerin uydu gözlemlerini saha kontrolleri, yanan alan haritaları ve söndürme raporlarıyla birlikte değerlendirmesi gerekiyor.
Maryland Üniversitesi lisansüstü öğrencisi Shi Jun Wee, orman örtüsünün altındaki daha fazla yangını tespit etmek için Landsat ve Sentinel 2'nin kısa dalga kızılötesi gözlemlerini kullanan yöntemler üzerinde NASA ve MapBiomas ile çalışıyor. Bu çalışmalar gözlem açığını gidermeye yardımcı oluyor, ancak sahadaki koşulları doğrulama gereğini ortadan kaldırmıyor.
Gönüllüler duman ve su kıtlığıyla mücadele ediyor
Endonezya Ulusal Afet Yönetim Ajansı BNPB, askerler, polis, ormancılık ve yerel yönetim çalışanları ile gönüllülerin katıldığı ortak yangın söndürme operasyonlarında 39.000'den fazla kişinin görevlendirildiğini bildirdi. Kara operasyonlarına havadan su bırakma ve hava modifikasyonu çalışmaları da destek veriyor.
BNPB yetkilisi Berton Panjaitan, ulaşımın güç olmasını, su kaynaklarının uzakta bulunmasını, yangınların geniş alanlara yayılmasını, rüzgârı ve dumanı başlıca engeller arasında saydı. Gönüllüler havuzlar ve sondaj kuyuları açtı, toprağa borular döşedi ve yanan turbaya su ulaştırmak için taşınabilir pompalar kullandı.
Gönüllülerin çoğu yerli Dayak ya da Banjar halklarından. Bir aydan uzun süredir yoğun dumanın içinde çalışan 35 yaşındaki gönüllü itfaiyeci Dwi Sujatmoko, dumanın nasıl hissettirdiğini şöyle anlattı:
Burnunuza doğrudan çarpıyor, gözleriniz yanıyor; aşağı yukarı böyle bir şey.
Orta Kalimantan'dan gelen haberlerde, yangınlarla mücadele ederken sağlık durumları kötüleşen iki gönüllünün hayatını kaybettiği bildirildi. Haberler, ölümlerin tıbbi nedenini ortaya koymuyor. Ancak yanan turbanın yakınında uzun süre çalışanların karşı karşıya olduğu tehlikenin altını çiziyor.
Eylül ayına gelindiğinde gönüllüler geceleri de çalışıyor, yer altındaki turba yangınlarına su pompalıyordu. Palembang'da devam eden çalışmalar, görece küçük bir alanda bile neden tekrar tekrar soğutma ve gözetim gerektiğini gösteriyor.
Sıradan orman dumanının ötesinde bir kirlilik yükü
NASA'nın aktardığı bir tahmine göre turba yangınları, diğer tropikal orman yangınlarına kıyasla üç kat fazla ince partikül madde, beş kat fazla kükürt dioksit, üç kat fazla organik karbon ve iki kat fazla metan ile karbonmonoksit üretiyor.
PM2.5 olarak bilinen ince parçacıkların çapı en fazla 2,5 mikrometre. Küçük boyutları akciğerlerin derinliklerine ulaşmalarını sağlıyor. Page, çok ince parçacıkların kan dolaşımına geçerek kalp dahil vücudun diğer bölgelerinde sağlık sorunlarına yol açabileceğini söylüyor. Karbonmonoksit de zehirli.
Sağlık Bakanlığı politika analisti Bambang Setiaji tarafından kaleme alınan orman ve arazi yangınlarına ilişkin sağlık politikası yazısı, 27 Ağustos tarihli bir durum raporuna atıfta bulunuyor. Raporda o gün 4.082 akut solunum yolu enfeksiyonu vakası, yedi ildeki 63 ilçe ve kentte ise toplam 13.449 vaka kaydediliyor.
Diğer bildirilen toplamlar daha yüksek; ancak farklı dönemleri ya da nüfusları kapsıyor: temmuz ve ağustos aylarında yangınlarla ilişkilendirilen 50.000'den fazla enfeksiyon; ağustostan eylül ortasına kadar etkilenen bölgelerde 170.000'den fazla vaka; 18 Ağustos-21 Eylül arasında ise beş yaş altı çocuklarda 40.000'den fazla vaka dahil yaklaşık 175.000 vaka. Bu toplamlar birbiriyle toplanmamalı. Ayrıca etkilenen bir bölgede kaydedilen her enfeksiyonun tek tek dumanla nedensel bağlantısı kurulamıyor.
Bakanlık, 27 Ağustos itibarıyla 848 sağlık çalışanının görevlendirildiğini; 1.691 toplum sağlığı merkezinin, 360 sevk hastanesinin ve 87 halk sağlığı laboratuvarının müdahaleye hazır olduğunu bildirdi. Politika yazısı, koruyucu önlemlerin hastane başvuruları artmadan başlaması için sıcak noktaları, hava durumunu, rüzgârı, hava kalitesini, maruz kalan nüfusu ve hastalık takibini bir araya getiren uyarılar hazırlanmasını öneriyor.
Duman komşu ülkelere nasıl ulaşıyor?
ASEAN İhtisas Meteoroloji Merkezi, Güneydoğu Asya'nın güneyi için en yüksek bölgesel pus alarm seviyesi olan 3. seviyeyi devreye soktu. Duman Malezya, Singapur, Brunei ve Filipinler'i etkilerken, 1,4 milyondan fazla Endonezyalı öğrencinin uzaktan eğitime geçtiği, yüzlerce Malezya okulunun kapandığı bildirildi. Endonezya'da dokuz milli park kapatıldı ve uçuşlar ertelendi.
Malezya Sağlık Bakanlığı, ağustosun son haftasında astım vakalarının yüzde 259 arttığını bildirdi. ASMPH Araştırma ve Yenilik Merkezi ile Breathe Metro Manila'nın yaptığı hava kalitesi araştırmasında, 30 Ağustos-2 Eylül arasında Manila'daki kirliliğin Dünya Sağlık Örgütü kılavuz değerlerinin dört katından fazla olduğu saptandı.
Diğer haberlerde bazı yerlerde önerilen seviyelerin 75 katına yaklaşan ölçümlerden söz ediliyor; ancak kirletici türü, ortalama alma dönemi ve konum hakkında tutarlı bilgi verilmiyor. Bu rakam Manila bulgusuyla doğrudan karşılaştırılmamalı.
Endonezya Ulusal Araştırma ve Yenilik Ajansı'nda araştırmacı olan Ardhi Adhary Arbain, hava durumu ile atmosfer kimyasını birleştiren WRF Chem modeliyle dumanın hareketini simüle etti. Ağustos ayında hâkim rüzgârlar güneydoğudan esip ekvatoru geçtikten sonra kuzeydoğuya döndü; bu durum kirliliği Malezya, Singapur, Brunei, Filipinler ve Tayland yönüne taşıyabilir.
Simülasyonlarda bazı yangın kaynaklarının yakınında PM2.5 konsantrasyonları metreküp başına 7.500 mikrogramı aştı; ağustos sonundaki en yüksek değer ise 12.000 mikrogramın üzerine çıktı. Bunlar izleme istasyonlarında doğrulanmış ölçümler değil, model sonuçları. Simülasyonda kirliliğin yayılımı ağustos 2015'e kıyasla daha yerel kaldı; bu da kirliliğin yoğunluğu ile coğrafi yayılımının şiddetin farklı boyutları olduğunu gösteriyor.
Soruşturmalar ve yeni turbalık kurumu
Yetkililer, yağ palmiyesi geliştirme çalışmaları ve yol yapımıyla bağlantılı olduğu öne sürülen yangınları soruşturdu. Polis, orman yangını çıkardığından şüphelenilen 72 kişinin gözaltına alındığını ve şirketlerin arazi temizliğini finanse edip etmediğini ya da talimat verip vermediğini belirlemek için mali kayıtların incelendiğini bildirdi. Dayak Kanayatn temsilcisi Tono ise yerli tarım topluluklarını suçlama eğilimine karşı çıkarak geleneksel kontrollü yakmanın planlama ve geleneksel güvenceler içerdiğini söyledi.
Çevre Bakanlığı 29 Eylül itibarıyla, 34.636 hektar yanan alanla bağlantılı 57 şirketin faaliyetlerini askıya almıştı. Ormancılık yaptırımları 26 kuruluşu ve yaklaşık 11.000 hektarı kapsıyordu. Rakamlar örtüşebilir ve tek bir toplam oluşturacak şekilde birleştirilmemeli.
Greenpeace ve Pantau Gambut, 1 Ağustos-1 Ekim arasında Endonezya'nın beş bölgesinde muhtemel duman kaynağı olan 6.811 nokta belirledi. İmtiyaz alanlarını aralarında First Resources ve Kuala Lumpur Kepong'un da bulunduğu 20'den fazla palmiye, selüloz ve şeker şirketiyle ilişkilendirdiler. Her iki şirket de yorum taleplerine hemen yanıt vermedi. İmtiyaz alanlarındaki dumana ilişkin uydu kanıtları, tek başına yangını kimin çıkardığını ortaya koymuyor ya da yangının kasıtlı olduğunu kanıtlamıyor.
Yaptırım kayıtlarında, 3.300 hektardan fazla alanı etkileyen yangınlardan kaynaklanan çevresel zarar nedeniyle PT Banyu Kahuripan Indonesia'nın yaklaşık 14 milyon avro ödemesini gerektiren bir temyiz mahkemesi kararı da bulunuyor. Ayrıca yangına yol açan ihlaller için verilen cezaların, suça ve kanıtlanan sorumluluğa bağlı olarak 15 yıla kadar hapis ve 10 milyar rupiye kadar para cezasına ulaşabildiği bildirildi.
Prabowo, 24 Eylül'de doğrudan cumhurbaşkanına bağlı çalışacak Ulusal Turbalık ve Mangrov Yönetimi Kurumu BPGMN'nin kurulmasını emretti. Kurumun ayrıntılı yapısı, bütçesi ve yetkileri açıklanmamıştı. İzinler ve arazilerin uygunluğu konusunda yetki verilmesi olasılığı ise doğrulanmış bir görev değil, öneri düzeyindeydi.
Kurumun öncülü BRGM, Aralık 2024'te faaliyetlerini sonlandırmış ve yaklaşık 1,6 milyon hektarı iyileştirdiğini bildirmişti. Araştırmacılar, sayılan müdahalelerin tümünün kalıcı iyileşme sağlayıp sağlamadığı konusunda görüş ayrılığı yaşıyor. BRGM'nin eski üyelerinden Nyoman Suryadiputra, kurumun restorasyon alanlarıyla aynı turba ekosistemlerini paylaşan yağ palmiyesi ya da ormancılık imtiyazlarına müdahale edemediğini söylüyor.
Yağış rahatlama sağlayabilir, ancak dayanıklılığı su yönetimi belirler
Yönetilen turbalıkların yer altı su seviyesini yüzeyin en fazla 40 santimetre altında tutması gerekiyor. Nyoman, yer altı su seviyesinin zeminin 1,5 metre altına kadar düştüğünü gördüğünü söylüyor. Bu fark, resmi kurallar ile gerçek nem koşullarının yangın riskini neden çok farklı biçimlerde etkileyebildiğini gösteriyor.
Dünya Bankasına göre 2015'teki felakette yaklaşık 2,6 milyon hektar yandı ve Endonezya ekonomisi tahminen 16 milyar dolar kayba uğradı. NASA, o sezon sera gazı eşdeğeri emisyonları 1,75 milyar ton olarak hesaplıyor. 2026 için 2 Eylül'de yapılan tahmin bu miktarın yaklaşık onda birine, yani 175 milyon tona karşılık geliyordu; ancak bu, sezonun nihai toplamı değil, erken dönem tahminiydi.
Bölgesel mekanizmalar arasında ASEAN Sınır Ötesi Duman Kirliliği Anlaşması, 2023-2030 dönemini kapsayan ikinci Dumansız Yol Haritası ve Jakarta'daki sekreterliği nisanda açılan bir koordinasyon merkezi bulunuyor. Bu mekanizmaların etkisi, ülkelerin uygulamalarına ve pratik iş birliğine bağlı.
Bölgesel meteoroloji tahmini, ekim sonuna doğru yağışların artmasını öngörürken Endonezya'da yağmur mevsiminin normalden geç başlaması bekleniyordu. Ekonomik zararın tamamı, yanan alanın nihai büyüklüğü ve önerilen kurumun etkisi henüz bilinmiyordu. Yağmur mevcut yangınları söndürmeye yardımcı olabilir; bir sonraki yangın dalgasını önlemek içinse birbirine bağlı arazilerde turbayı ıslak tutmak, ateşleme kaynaklarını kontrol etmek ve arazi yönetimi kurallarını uygulamak gerekiyor.
Öne Çıkan Noktalar
- Kuru turba yer altında haftalarca yanabilir ve yüzeydeki alevler söndükten sonra yeniden tutuşabilir.
- SIPONGI KEMENHUT, 2026'nın ocak-temmuz döneminde 202.004,30 hektarın yandığını bildiriyor; diğer tahminler dönem ve yöntem bakımından farklılık gösteriyor.
- Yoğun duman, orman örtüsü ve yer altındaki yanma, uyduların aktif yangınları tespit etmesini engelleyebilir.
- Turba yangınlarının dumanı olağandışı düzeyde kirlilik üreterek sağlığı etkiliyor ve sınır ötesinde okulları aksatıyor.
- Endonezya yeni bir turbalık kurumu kurulmasını emretti; ancak kurumun ayrıntılı yetkileri ve bütçesi açıklanmadı.
- Mevsim yağışlarının ekim sonundan itibaren rahatlama sağlaması bekleniyordu; kalıcı önleme ise su yönetimine ve ateşleme kaynaklarının kontrolüne bağlı.






