Kuzey Kore’de doğumların azalması; aileler, iş gücü ve ordu üzerindeki baskıyı artırırken nüfus yaşlanıyor

12 dakikalık okuma
Kuzey Kore’de doğumların azalması; aileler, iş gücü ve ordu üzerindeki baskıyı artırırken nüfus yaşlanıyor

Yaşlı nüfus, daha az bebek ve sınırlı kaynaklar

Yaklaşık 26 milyon nüfusa sahip Kuzey Kore, demografik bir sıkışmayla karşı karşıya: Birleşmiş Milletler tahminlerine göre 65 yaş ve üzerindekiler nüfusun yaklaşık yüzde 12’sini oluştururken kadın başına ortalama çocuk sayısı 1,8 civarında. İlk oran, nüfusun yaşlandığına işaret ediyor. İkinci oran ise göç olmadan nüfusun sabit kalması için kadın başına gereken 2,1 çocuğun altında.

İçindekiler
  1. Yaşlı nüfus, daha az bebek ve sınırlı kaynaklar
  2. Pyongyang’daki yaşlı merkezleri neler sunuyor?
  3. Küçük aileler nasıl norm haline geldi?
  4. Yaşlanma tahminleri ne anlama geliyor?
  5. Tarım, madenler ve pazarlar için daha az işçi
  6. Büyük ordu aynı nüfusa dayanıyor
  7. Kronik hastalıklar yaşlanmanın maliyetini artırıyor
  8. Kim Jong Un’un daha fazla çocuk çağrısı
  9. İki Kore neden farklı seçeneklere sahip?
  10. Gelecek liderler toplantısında neler gündeme gelebilir?
  11. Özet

18 Kasım 2025 itibarıyla hükümet, 2008’den bu yana kapsamlı bir nüfus sayımı yayımlamadı. Bu nedenle demograflar ülkede kaç kişinin yaşadığını ve yaş yapısının nasıl değiştiğini tahmin etmek için nüfus modellerine ve dolaylı araştırmalara dayanıyor. Bu veri eksikliği değişimin hızını ölçmeyi güçleştiriyor; ancak eğilim, doğumların azalması ve yaşlıların nüfus içindeki payının artması yönünde.

Kuzey Kore bu değişimle sınırlı kaynaklar ve küresel piyasalara kısıtlı erişim koşullarında karşı karşıya. Doğu Asya’daki daha zengin toplumlar yaşlıları desteklemek ve insan emeğinin bir bölümünü makinelerle ikame etmek için sermaye, teknoloji ve sosyal güvenlik ağlarından yararlanabiliyor. Kuzey Kore’nin böyle seçenekleri daha az. Analistler, çok sayıda hanenin yoksulluk sınırının altında yaşadığını, 1990’lardaki ekonomik krizlerden bu yana sosyal korumanın zayıfladığını tahmin ediyor.

Nükleer program nedeniyle uygulanan uluslararası yaptırımlar, gelişmiş makinelere erişimi kısıtlıyor. Tarım, madencilik, inşaat ve ordu büyük ölçüde insan gücüne dayanmayı sürdürüyor. Genç işçi sayısının azalması ve yaşam süresinin uzaması, hane gelirleri ile bazı bölgelerde temel ihtiyaçları karşılamakta zorlanan sağlık sistemi üzerindeki baskıyı artırıyor.

Yetkililer Pyongyang’da yaşlılara yönelik tesisler açmaya başladı. Bu projeler, devletin bakım ihtiyacını kabul ettiğini gösteriyor; ancak hizmetler hâlâ başkentte yoğunlaşıyor. Diğer bölgelerde düzensiz emekli maaşları ve gıda yardımları nedeniyle pek çok yaşlı, yakınlarına bel bağlıyor ya da yerel pazarlarda para kazanmaya çalışıyor.

Reklam

Pyongyang’daki yaşlı merkezleri neler sunuyor?

Son aylarda Pyongyang’ın Hwasong bölgesinde üçüncü yaşlı merkezi açıldı ve yaşlılara hizmet veren küçük bir ağa katıldı. Ziyaretçiler, hareketli salonlardan ve ziyaretçi akışının sürekliliğinden söz ediyor. Bu da yaşlıların sosyalleşebileceği, güvenli biçimde egzersiz yapabileceği ve temel terapi hizmetleri alabileceği yerlere talebin yüksek olduğunu düşündürüyor.

Tesislerde tedavi amaçlı egzersiz, spa hizmetleri, spor ve dinlenme olanakları sunuluyor. Eklem ağrısı veya kronik rahatsızlıkları olanlar için hafif egzersiz ve sıcak su banyoları günlük yaşamı kolaylaştırabilir. Grup etkinlikleri, hareket kabiliyeti azaldığında ya da yakınları kayıt dışı pazarlarda uzun saatler çalıştığında zayıflayan sosyal bağları da güçlendirebilir.

Kuzey Kore’nin dış dünyaya açık devlet portalı, Uluslararası Yaşlılar Günü dolayısıyla yayımladığı bir yazıda yaşlıların bakımını devletin sorumluluğu olarak tanımladı. Açıklamada, yaşlı bakımına yapılan yatırımların artırılması yerleşik bir politika olarak sunuldu:

Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti’nde devletin yaşlıların sağlığı ve yaşamından sorumlu olması, onlarla iyi ilgilenmesi, yaşlı bakımına yapılan yatırımları sistemli biçimde artırması ve onlara medeni ve mutlu bir yaşam sunması önemli politikalardan biridir.

Başkent dışında benzer tesisler bulunduğuna dair haber yok. Gerekli çalışma geçmişine sahip emekliler mütevazı emekli maaşlarına ve gıda tahsisatlarına hak kazanıyor; ancak finansman yetersizliği bu taahhütlerin çoğu zaman yerine getirilememesine yol açıyor. İlaç ve ulaşım masraflarını sık sık aileler karşılıyor. Çalışabilecek durumda olan yaşlılarsa gelir elde etmek için pazarlara yöneliyor.

Pyongyang’daki merkezler siyasi amaçlara da hizmet ediyor. Yabancı ziyaretçilerin en kolay ulaşabildiği kentte görünür hizmetler sunmak, başkentin itibarını destekliyor ve toplumsal dayanışmayı güçlendiriyor. Bu merkezlerden yararlanabilenler için sağladıkları fayda gerçek; ancak nüfusun yaşlanması, hizmet verdikleri mahallelerin çok ötesine uzanıyor.

Küçük aileler nasıl norm haline geldi?

Kuzey Kore’de doğum oranının düşmesinin kökleri onlarca yıl öncesine uzanıyor. Kore Savaşı’nın ardından hükümet eğitimi yaygınlaştırdı ve yeniden inşa için iş gücünü seferber etti. 1960’lı ve 1970’li yıllarda liderler geç evliliği ve küçük aileleri teşvik etti. O dönemde gelir düzeyi bu kadar düşük bir ülke için sıra dışı sayılabilecek biçimde doğum kontrolü ve kürtaj da mümkün hale geldi.

Ekonomi yavaşlarken bu politikalar nüfus artışının dengelenmesine yardımcı oldu. Ardından, Kuzey Kore’de Zorlu Yürüyüş olarak anılan 1990’ların ağır gıda kıtlığı devletin gıda dağıtım sistemini çökertti ve aileleri doğumları sınırlamaya itti.

Reklam

Seul’de araştırma görevlisi olan ve Kuzey Kore’den kaçan Hyun In-ae, kamusal desteğin çökmesinin ailelerini geçindirmekle sorumlu kadınların kararlarını nasıl değiştirdiğini şöyle anlattı:

Hükümetin sosyal yardım sistemi bütünüyle çöktüğünde kadınlar ailelerinin tek geçim kaynağı haline geldi. Çocuk sahibi olmak, çalışamamaları ve bütün ailenin aç kalması anlamına geliyordu.

Kadınlar pazar işlerini evdeki sorumluluklarıyla giderek daha fazla bir arada yürüttü. Hamilelik ya da bebeğe bakmak için geçirilen zaman, hanenin geçimini sağlayan kazancı kesintiye uğratabiliyordu. Genç yetişkinler evliliği erteleyip aile kurmadan önce maddi güvence aradı; böylece ikinci ya da üçüncü çocuğa daha az yer kaldı. Bu alışkanlıklar, gıda krizinin en ağır dönemi geride kaldıktan sonra da sürdü.

Hükümet daha sonra önceki yaklaşımını tersine çevirdi; yasalarla kürtajı ve doğum kontrolünü yasaklayıp teşviklerle daha büyük aileleri özendirdi. Buna rağmen ekonomik güçlükler ve zayıf sağlık sistemi aile planlarını kısıtlamaya devam etti. BM değerlendirmelerine göre bugün kadın başına doğurganlık yaklaşık 1,8 çocuk düzeyinde.

Bu değişimler birkaç döneme yayıldı:

  • Kore Savaşı’nın ardından devlet eğitimi yaygınlaştırdı ve yeniden inşa için iş gücünü seferber etti.
  • 1960’lı ve 1970’li yıllarda liderler geç evliliği ve küçük aileleri teşvik ederken doğum kontrolü ve kürtaj mümkün hale geldi.
  • 1990’larda ağır gıda kıtlığı ve devletin gıda dağıtım sisteminin çökmesi, aileleri doğumları sınırlamaya itti.
  • 2008’de Kuzey Kore, yayımlanan son kapsamlı nüfus sayımını gerçekleştirdi.
  • Aralık 2023’te Kim Jong Un, ulusal bir anneler toplantısında daha fazla çocuk sahibi olunması için kamuoyuna çağrıda bulundu.
  • Araştırmalar, 2030’dan önce çalışma çağındaki nüfusun azalmaya başlayabileceğine işaret ediyor. Mevcut eğilimler sürerse toplam nüfus 2030’larda düşmeye başlayabilir.

Yaşlanma tahminleri ne anlama geliyor?

65 yaş ve üzerindekilerin nüfus içindeki tahmini yüzde 12’lik payı, nüfusun yaşlanmasının daha ileri bir aşamasını tanımlamak için kullanılan yüzde 14 eşiğine yaklaşıyor. Pratikte yaşlıların payının artması, daha fazla kişinin emekli maaşına, tıbbi tedaviye ve günlük yaşamda desteğe ihtiyaç duyabileceği; buna karşılık iş gücü sağlayıp destek verebilecek nüfus payının küçüleceği anlamına geliyor.

Yonsei Üniversitesi profesörü Young-Jin Choi, Kuzey Kore’nin 2025’e kadar yüzde 14 eşiğini aşacağını öngörmüştü. Tahmininde demografik sorunun ekonomik sonuçlarını merkeze almıştı:

Kuzey Kore’nin 2025’e kadar nüfusunun yüzde 14’ünden fazlası 65 yaş ve üzerinde olacak şekilde yaşlanan toplumlar arasına girmesi bekleniyor. Bu eğilimler sürerse düşük doğum oranı ve yaşlanan nüfus ekonomik canlılığın daha da azalmasına yol açacak; bu da düşük doğum oranı ve yaşlanan nüfus sorunlarını daha da ağırlaştıracak bir kısır döngü yaratacak.

Reklam

BM’nin yaklaşık yüzde 12’lik tahmini ile Choi’nin 2025’e kadar yüzde 14’ün aşılacağı yönündeki öngörüsü, ülkenin bu eşiğe ne kadar yaklaştığına dair farklı ölçümler sunuyor. Yeni bir kapsamlı nüfus sayımı yapılmadığı için güncel oran tam olarak bilinmiyor.

Choi’nin tarif ettiği ekonomik döngü açık: İşçi sayısının azalması üretimi ve hane gelirlerini düşürebilir. Yetişkinler başka bir çocuğun masraflarını karşılamakta zorlandığında doğumlar düşük kalır. Daha küçük kuşaklar çalışma çağına geldiğinde, kaynak sıkıntısı çeken ekonomi üzerindeki baskı daha da artar.

Tarım, madenler ve pazarlar için daha az işçi

Kuzey Kore’de tarım, madencilik ve inşaat işleri düzenli iş gücü arzına bağlı. Bugün daha az bebeğin doğması, ileride bu işlerde çalışabilecek genç yetişkin sayısının azalması demek. İş gücünün daralması ekonomik büyümeyi yavaşlatabilir ve kamu harcamalarını destekleyen vergi tabanını zayıflatabilir.

Kuzey Kore’den kaçanların tanıklıklarına ve saha raporlarına dayanan araştırmalar, yetkililerin açığı kapatmak için ağır işlerde de iş gücü seferberliği kampanyalarından ve kadınların istihdama katılımını artırmaktan yararlandığını gösteriyor. Çalışmalar, tarım ve madenlerdeki işçi açığının daha fazla genç yetişkinin ve evli kadının seferber edilmesine yol açtığına işaret ediyor.

Yerel pazarlar da kendi baskılarıyla karşı karşıya. Devlet desteğinin yetersiz kaldığı dönemlerde insanların gelir elde etmesini ve mal bulmasını sağlayarak 1990’lardan bu yana hanelerin ayakta kalmasında hayati rol oynadılar. Yirmili ve otuzlu yaşlardaki katılımcıların azalması, pazarları işler halde tutan faaliyeti düşürebilir.

Para kazanan, çocuklarına bakan ve yaşlı ebeveynlerini destekleyen kadınların daha fazla işe ayırabilecekleri zaman sınırlı. Daha fazla yetişkini üretime yönlendirmek kısa vadeli açığı kapatabilir; ancak doğumları caydıran maddi güvencesizliğin yaşandığı aynı hanelerin üzerindeki yükü de artırır.

Büyük ordu aynı nüfusa dayanıyor

Kuzey Kore’nin yaklaşık 1,3 milyon aktif askeri bulunuyor. Bu sayı, 26 milyonluk nüfusun yaklaşık yüzde 5’ine, yani her 20 kişiye bir aktif askere karşılık geliyor. Bu oran, ülke nüfusunun ne kadar büyük bir bölümünün askerlik hizmetine ayrıldığını gösteriyor.

Uzun hizmet süreleri birlik içindeki dayanışmayı güçlendirebilir; ancak çok sayıda erkeği ve giderek artan sayıda kadını çocuk sahibi olma yaşlarının en verimli döneminde aile yaşamından uzak tutuyor. Bu durum sivil iş gücünden de insan eksiltirken doğumları daha da azaltabilir.

Gelişmiş ekipmanlara erişimin sınırlı olması, hem sanayide hem orduda insanların yerini makinelerle doldurmayı zorlaştırıyor. Bu nedenle genç yetişkin kuşağının küçülmesi birbiriyle yarışan ihtiyaçlar yaratıyor: Çiftlikler ve fabrikalar işçi, askeri birlikler asker, haneler ise gelir getiren ve bakım sağlayan kişilere ihtiyaç duyuyor.

Reklam

Güney Kore de çok düşük doğurganlık sorunuyla karşı karşıya; ancak otomasyona, dijital hizmetlere ve savunma teknolojisine yatırım yapabilecek daha fazla kaynağa sahip. Ordusunu nicelikten çok niteliğe dayanacak şekilde dönüştürüyor. Kuzey Kore’nin teknolojiye erişiminin daha kısıtlı olması, genç nüfusun azalmasını hem üretim hem de ordunun sürdürülebilirliği açısından yönetmeyi zorlaştırıyor.

Kronik hastalıklar yaşlanmanın maliyetini artırıyor

Kuzey Kore’nin sağlık ihtiyaçları da nüfusuyla birlikte değişti. Kuzey Kore sağlık kurumları ve uluslararası kuruluşların onlarca yılda topladığı veriler, kalp damar hastalıkları ve kanser dahil bulaşıcı olmayan hastalıkların başlıca ölüm nedenleri arasında enfeksiyonların önüne geçtiğini gösteriyor.

Yakın tarihli değerlendirmelere göre ölümlerin yaklaşık yüzde 79’u bu kronik rahatsızlıklardan kaynaklanıyor. Bulaşıcı olmayan hastalıklar kişiden kişiye yayılmıyor. Bu hastalıkların çoğu tek seferlik bir tedaviden ziyade sürekli bakım gerektirerek hastalar, aileler ve klinikler üzerinde uzun vadeli yük oluşturuyor.

Sigara kullanımının yaygın olması ve tarama ile tedavi hizmetlerine düzensiz erişim, özellikle erkek yaşlıların riskini artırıyor. Öte yandan enfeksiyonlar ve beslenme sorunları da sürüyor. Sağlık sistemi, ilaç sıkıntısı, eskiyen ekipmanlar ve personel kaybıyla baş ederken her iki tür ihtiyaca da yanıt vermek zorunda.

Kırsal bölgelerde yaşayan yaşlılar özellikle güçlük çekiyor. Yerel klinikte malzeme bulunmadığında ya da daha büyük bir hastaneye gitmek pahalı veya belirsiz olduğunda tedavi edilebilir bir hastalık ölümcül hale gelebiliyor. Ülke çapında yaşlı bakımını yaygınlaştırmak, kronik hastalıkların yönetiminin yanı sıra enfeksiyon ve yetersiz beslenmenin süregelen tehdidine de odaklanmayı gerektiriyor.

Resmî hizmetlerin karşılayamadığı bakımı çoğunlukla yakınlar üstleniyor. Pazarlarda alışveriş yapan, tarlalarda çalışan ya da madenlerde çalışan yetişkinler yaşlı ebeveynleriyle de ilgilenebiliyor. Bakıma ayrılan her saat, para kazanmak için kullanılabilecek zamanı azaltıyor. Ailelerin küçülmesi bu sorumluluğu paylaşacak kişi sayısını düşürüyor; Pyongyang’daki yeni merkezlerse yalnızca ulaşabilecek durumdaki hanelere bir miktar rahatlama sağlıyor.

Kim Jong Un’un daha fazla çocuk çağrısı

Kim Jong Un, Aralık 2023’te düzenlenen ulusal anneler toplantısında doğumların azalması konusunu kamuoyu önünde gündeme getirdi. Kuzey Kore lideri, daha büyük aileleri ulusal hedeflerle ilişkilendirdi ve çok çocuk yetiştiren anneleri övdü. Çağrısı açıktı:

Annelerin daha fazla çocuk doğurmasına ve devrimimizi ileriye taşımaya yardımcı olmasına ihtiyacımız var.

Reklam

Yetkililerin kürtaj yapanlara ceza verdiği, karaborsada satılan doğum kontrol araçlarına erişimi kısıtladığı ve Pyongyang’da öne çıkan doğumları duyurduğu bildiriliyor. Hükümet ayrıca ücretsiz süt ürünleri dahil çocuk beslenmesini destekledi ve daha büyük ailelere öncelikli konut olanağı sundu.

Bu önlemler daha fazla doğum yönündeki çabayı görünür kılıyor. Aile kararlarına etkileri ise ebeveynlerin her gün karşılaştığı koşullara bağlı. Pek çok ülkedeki deneyim, ailelerin düzenli gelir, karşılanabilir konut, güvenilir sağlık hizmetleri ve çocuk bakımı olanaklarına güvenebildiği durumlarda doğumların en fazla arttığını gösteriyor.

Kazançları belirsiz ve hizmetleri sınırlı olan Kuzey Koreli çiftler, ikinci ya da üçüncü çocuğu maddi açıdan riskli görmeyi sürdürebilir. Çocukların beslenmesi ve barınmasına verilen destek bu yükün bir bölümünü hafifletiyor; ancak kadınlardan gelir elde etme ve bakım sorumluluklarını üstlenme beklentisi, ailelerin büyüyüp büyüyemeyeceğini belirleyen temel unsurlardan biri olmayı sürdürüyor.

İki Kore neden farklı seçeneklere sahip?

Dünyanın en düşük doğurganlık oranına sahip Güney Kore’de de nüfusun yaşlanması sınırın iki tarafını ilgilendiriyor. Fark, her iki ülkenin yanıt vermek için kullanabileceği kaynaklarda. Güney Kore’nin zenginliği, insan gücüne duyulan ihtiyacı azaltabilecek makine ve hizmetlere daha fazla yatırım yapmasına olanak tanıyor.

Kuzey Kore’nin işçilerin yerini teknolojiyle doldurma imkânı daha az. Zayıflayan sosyal koruma sistemi de yaşlılık, hastalık ve çocuk yetiştirme masraflarının daha büyük bölümünü ailelere yüklüyor. Önemli bir refah düzeyine ulaşmadan yaşlanmak, bu baskıların her birini karşılamayı zorlaştırıyor.

Göç, birçok ülkenin nüfusunu ve iş gücünü desteklemek için kullandığı bir diğer seçenek. Kuzey Kore ülkeye giriş ve çıkışları sıkı biçimde kontrol ediyor. Bu nedenle çok sayıda yabancı işçi istihdam etmek ya da göçmenlerin ülkeye yerleşmesi, uygulamada başvurabileceği seçenekler arasında değil.

Üç temel yanıt seçeneği kalıyor: Verimliliği artırmak, daha fazla yetişkini iş gücüne katmak ya da doğum oranını yükseltmek. Bunların her biri hane masraflarını azaltan ve temel hizmetleri iyileştiren politikalar gerektiriyor. Yetişkinler zaten gelir elde etmek, çocuk yetiştirmek ve ebeveynlerine bakmak arasında zaman bölüştürürken iş gücüne katılımı artırmak güç.

Gelecek liderler toplantısında neler gündeme gelebilir?

2026’nın başlarında yapılması beklenen önemli bir liderler toplantısında bir sonraki planlama dönemi için ekonomik önceliklerin belirlenmesi bekleniyor. Demografik baskılar, izlenmeye değer birkaç kararı öne çıkarıyor: Yaşlı bakımı Pyongyang dışına yayılacak mı, emekli maaşları daha düzenli ödenecek mi ve birinci basamak sağlık hizmetleri iyileştirilecek mi?

Çocuk yetiştirme maliyetini düşüren politikalar da önem taşıyacak. Ailelerin, büyük haneler kurulması yönündeki kamu çağrılarının yanı sıra günlük masraflar ve bakım sorumlulukları konusunda da desteğe ihtiyacı var. Yaşlılar için ilaçlara, ulaşıma ve düzenli gelire erişim, dinlenme tesislerinin varlığı kadar acil bir konu.

Nüfus verilerinde daha fazla şeffaflık, Kuzey Kore’nin ne hızla yaşlandığını ve doğumların ne ölçüde düştüğünü anlamaya yardımcı olur. Yeni bir nüfus sayımı, hizmetlerin, iş gücü ihtiyaçlarının ve aile desteğinin planlanması için 2008’deki son kapsamlı sayıma dayalı tahminlerden daha sağlam bir temel sunar.

Reklam

Özet

  • Kuzey Kore’nin nüfusu yaklaşık 26 milyon. BM tahminlerine göre 65 yaş ve üzerindekilerin payı yüzde 12’ye, kadın başına doğurganlık ise yaklaşık 1,8 çocuğa yakın.
  • Yayımlanan son kapsamlı nüfus sayımı 2008’de yapıldı. Bu nedenle yaşlanmanın günümüzdeki hızı tahmin ve öngörülere dayanıyor.
  • Pyongyang’ın Hwasong bölgesinde üçüncü yaşlı merkezi açıldı; ancak başkent dışında benzer tesisler bulunduğuna dair haber yok.
  • Düzensiz emekli maaşları ve gıda yardımları, pek çok yaşlının pazarlarda çalışmasına ve aile desteğine bağımlı kalmasına yol açıyor.
  • Araştırmalar, iş gücünün 2030’dan önce, toplam nüfusun ise 2030’larda azalmaya başlayabileceğine işaret ediyor.
  • Yaklaşık 1,3 milyon aktif asker nüfusun yaklaşık yüzde 5’ini oluşturuyor ve genç yetişkinler üzerindeki rekabeti artırıyor.
  • Bulaşıcı olmayan kronik hastalıklar ölümlerin yaklaşık yüzde 79’una neden oluyor; enfeksiyon ve beslenme sorunları da sürüyor.
  • Kim Jong Un daha fazla doğum çağrısı yaptı; ancak gelir güvencesizliği, sağlık hizmetlerinin sınırlılığı ve bakım sorumlulukları ailelerin kararlarını kısıtlıyor.
  • 2026’nın başlarında yapılması beklenen liderler toplantısı, emekli maaşlarına, sağlık hizmetlerine ve çocuk desteğine yönelik artan ihtiyaçlar çerçevesinde ekonomik öncelikleri belirleyecek.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir