Ketta’daki bombalı saldırı sokaklara yas ve öfke taşıdı
Pakistan’ın Belucistan eyaletinde 8 Eylül Pazartesi günü düzenlenen grev sırasında polis 260 kişiyi gözaltına aldı ve göz yaşartıcı gaz kullandı. Protestocular, altı gün önce Ketta’da bir siyasi mitingde 15 kişinin ölümüne yol açan intihar saldırısının sorumlularının hesap vermesini istedi.
İçindekiler
- Ketta’daki bombalı saldırı sokaklara yas ve öfke taşıdı
- Grev pazarları, okulları ve ulaşım güzergâhlarını etkiledi
- Polis Ketta’da toplanma kısıtlamalarını gerekçe gösterdi
- Saldırı ve yanıt bekleyen sorular
- Son çatışmaların gelişimi
- Hak örgütleri önceki protesto müdahalelerine dikkat çekiyor
- Önceki bir yürüyüşte de bombalı saldırı düzenlenmişti
- Belucistan’da birden fazla silahlı tehdit iç içe geçiyor
- İran sınırının ötesindeki şiddet baskıyı artırıyor
- Kaynaklar, kayıplar ve güvensizlik
- Yetkililer soruşturma sözü verirken aileler hesap sorulmasını istiyor
- Bilinmesi Gerekenler
Pakistan’ın yüzölçümü bakımından en büyük eyaletinde, bir düzineden fazla şehirde pazarlar kapandı, yollar ulaşıma kapatıldı. Grev, eyalet başkenti Ketta’da, 2 Eylül’de bir stadyumun otoparkında düzenlenen Belucistan Ulusal Partisi toplantısına yönelik saldırının ardından geldi. Çok sayıda kişi yaralanırken Horasan Vilayeti olarak bilinen IŞİD kolu ISKP saldırının sorumluluğunu üstlendi.
Göstericiler, saldırganın miting alanına nasıl ulaştığını, saldırının gerçekleştirilmesine kimin yardım ettiğini ve güvenlikten sorumlu yetkililerin katılımcıları korumakta başarısız olup olmadığını öğrenmek istedi. Patlamadan kısa süre önce toplantıya üst düzey siyasi isimler de katılmıştı.
Ketta polisi oturma eylemlerine ve yol kapatmalara müdahale etti; birçok noktada protestocularla çatıştı ve ana kavşakların yakınında göz yaşartıcı gaz kullandı. Yetkililer, gözaltına alınanların sayısına ilişkin ilk tahminlerin onlarca kişi olduğu açıklanırken akşam saatlerine kadar 260 kişinin gözaltına alındığını bildirdi.
Çatışma, kamuoyundaki öfkenin iki kaynağını bir araya getirdi: yeni militan saldırıların yaratacağı korku ve hükümetin siyasi protestolara yaklaşımına duyulan tepki. Muhalefet partileri bombalı saldırıyla ilgili şeffaf bir soruşturma talep ederken polis, iş yerlerinin zorla kapatılmasına ve yolların kapatılmasına karşı harekete geçtiğini söyledi.
Belucistan hâlihazırda silahlı ayrılıkçı bir isyanla, aşırılık yanlısı grupların saldırılarıyla ve kayıplar, polis uygulamaları ve temel hizmetlere erişim konusundaki uzun süredir devam eden şikâyetlerle karşı karşıya. Bombalı saldırı ve gözaltılar, toplum ile devlet kurumları arasındaki ilişkilerin derinden gerildiği eyalette baskıyı daha da artırdı.
Grev pazarları, okulları ve ulaşım güzergâhlarını etkiledi
Belucistan Ulusal Partisi’nin Mengal kanadı ile bölgesel ve ulusal müttefiklerinin de aralarında bulunduğu muhalefet partileri, saldırının arkasındakilerin tespit edilip cezalandırılması için grev çağrısı yaptı. Organizatörler, tepkiyi Ketta’yla sınırlamak yerine eyalet genelinde birlik görüntüsü vermeyi amaçladı.
Bir düzineden fazla şehirde iş yerleri kapandı, kalabalıklar yürüyüş yaptı. Ketta’da esnaf birlikleri ve okul dernekleri, protestoyla dayanışma amacıyla ya da tedbir olarak iş yerlerini ve okulları bir günlüğüne kapatacaklarını duyurdu. Kepenkleri kapalı dükkânların görüntüleri sosyal medyada yayıldı.
Öğle saatlerine doğru Ketta çevresindeki N 25 kara yolu boyunca ve diğer önemli yol kavşaklarında kapanmalar olduğu bildirildi. Grevi destekleyen siyasi ittifaklar, havaalanlarına ve tren istasyonlarına giden güzergâhların da kapatılacağını söyledi. Bu aksama, kent sakinlerinin şehir içindeki yolculuklarını ve şehir dışına ulaşımını etkiledi.
Polis, bazı protestocuları esnafı dükkânlarını kapatmaya zorlamakla, kara yollarını trafiğe kapatmakla ve halka açık toplantılara getirilen kısıtlamaları ihlal etmekle suçladı. Yetkililer, ana yolları yeniden ulaşıma açmak ve çatışmaları önlemek için göz yaşartıcı gaz kullanımının gerekli olduğunu söyledi.
Eyalet yetkilileri barışçıl protestoları desteklediklerini, ancak toplantılar zorla kapatmalara ya da yolların işgaline dönüştüğünde müdahale edeceklerini belirtti. Polis sözcüleri, kalabalıkların trafiği aksattığı ya da polisle çatışmaların tırmanması riskini doğurduğu yerlerde gözaltıların süreceğini ve kamu düzenine ilişkin kısıtlamalar kapsamında suçlamalarda bulunulacağını söyledi.
Polis Ketta’da toplanma kısıtlamalarını gerekçe gösterdi
Ketta’da Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 144. maddesi yürürlükteydi. Bu düzenleme, yerel yöneticilere kamu düzenine yönelik tehdit öngördüklerinde toplantıları kısıtlama yetkisi veriyor. Yetkililer pazartesi günü yapılan birçok gözaltının yasal dayanağı olarak bu kısıtlamaları gösterdi.
Emniyet Müdürü Muhammed Beluç, günlük yaşamı durma noktasına getiren eylemleri önlerken barışçıl toplanma hakkına saygı göstereceklerini söyledi. Polis müdahaleleri başlamadan önce göstericileri esnafı zorlamamaları ve kara yollarını kapatmamaları konusunda uyardı.
Beluç, polis yaklaşımını protesto özgürlüğü ile diğer kent sakinlerinin seyahat edebilmesi ve iş yerlerini açık tutabilmesi arasında bir denge olarak tanımladı:
Emniyet Müdürü Muhammed Beluç, “İnsanların barışçıl biçimde protesto etme demokratik hakkı var, ancak kimseyi yollardan zorla uzaklaştırmaya, araç trafiğini aksatmaya ya da işletmeleri kapatmaya zorlama hakları yok” dedi.
Muhalefet liderleri, ölümcül bir saldırının ardından protesto eden kişilere karşı güç kullanılmasını eleştirdi. Talepleri yolların yeniden açılmasının ya da grevin sona ermesinin ötesine geçiyordu: mitingdeki güvenlik önlemlerinin açıklanmasını ve varsa ihmallerden sorumlu olanların belirlenmesini istiyorlardı.
Saldırı ve yanıt bekleyen sorular
2 Eylül’deki bombalı saldırı, Belucistan Ulusal Partisi mitingi için bir stadyumun otoparkında toplanan destekçileri hedef aldı. On beş kişi öldü, çok sayıda kişi yaralandı. ISKP’nin saldırının sorumluluğunu üstlenmesi, Afganistan ve Pakistan’da çok sayıda kişinin ölümüne yol açan saldırılar düzenleyen aşırılık yanlısı örgüte ilişkin endişeleri yeniden artırdı.
ISKP, Belucistan’da siyasi etkinlikleri, güvenlik güçlerini ve dini azınlıkları hedef aldı. Ketta’daki saldırı, eyaletin kamusal yaşamına zarar veren ve kent sakinlerinin toplantılara katılmaktan çekinmesine yol açan önceki bombalı saldırıları ve suikastları hatırlattı.
Belucistan Ulusal Partisi lideri Ahtar Mengal, devletin yasal bir siyasi etkinliğe katılanları korumakta başarısız olduğunu söyledi. Grev sırasında yetkilileri güvenlik sağlama sorumlulukları konusunda eleştirdi:
Bundan devlet sorumlu değil mi? Bu masum insanları korumak devletin görevi değil miydi?
Mitingin organizatörleri ve muhalefet partileri güvenlik ihmallerine ilişkin şeffaf bir soruşturma istedi. Hayatını kaybedenlerin aileleri, güvenilir bulguların kamuoyuyla paylaşılmasını ve uyarıları görmezden gelen ya da alanı güvence altına alamayan yetkililerin hesap vermesini talep etti.
Parti organizatörleri, insanları aşiret, siyaset ve sınıf ayrımlarını aşarak birleşmeye çağırdı. Muhalefet liderleri ayrıca, saldırıların ardından vatandaşlar sokaklara çıktığında sert polis müdahalesine tekrar tekrar başvurulmasını eleştirdi.
Son çatışmaların gelişimi
Pazartesi günkü grev, siyasi yürüyüşler, sivil haklar savunucuları ve güvenlik güçleri arasında daha önce yaşanan çatışmaların ardından geldi. Bu olaylar, Ketta’daki saldırının ardından koruma talebine neden protestoculara karşı ölçülü davranılması çağrısının da eşlik ettiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
- 2024’ün ortalarında Beluç Raji Maçi protesto konvoyları güç kullanımı ve gözaltılarla karşılaştı. Uluslararası Af Örgütü müdahaleyi ve mobil iletişim ile internet hizmetlerine getirilen kısıtlamaları kınadı.
- 2025’in başlarında bir intihar saldırganı, Belucistan Ulusal Partisi’nin Ketta’ya yürüyüşüyle bağlantılı Luk Geçidi’ndeki oturma eyleminin yakınında kendini patlattı. Mastung bölgesindeki patlamada can kaybı olmadığını yetkililer bildirdi.
- 2 Eylül’de Ketta’da Belucistan Ulusal Partisi toplantısına düzenlenen intihar saldırısında 15 kişi öldü, çok sayıda kişi yaralandı. ISKP saldırının sorumluluğunu üstlendi.
- 8 Eylül’de muhalefet partileri Belucistan genelinde grev çağrısını destekledi. Polis Ketta’da göz yaşartıcı gaz kullandı; yetkililer akşama kadar 260 kişinin gözaltına alındığını bildirdi.
Son gösterilerde mitingde hayatını kaybedenler için yas tutulurken siyasi toplantıların korunması da talep edildi. Gösteriler, hak savunucularının gözaltına alınmasına ve kayıpları protesto eden kişilere yönelik muameleye ilişkin daha önceki öfkeyi de yansıttı.
Hak örgütleri önceki protesto müdahalelerine dikkat çekiyor
İnsan hakları örgütleri, pazartesi günkü polis müdahalesini daha geniş bir örüntünün parçası olarak değerlendiriyor. Uluslararası Af Örgütü, 2024’ün ortalarında Beluç sivil haklar gösterileri sırasında Beluç Raji Maçi protesto konvoylarına katılanlara karşı gerçek mermi kullanılması ve yaygın gözaltılar dâhil güç kullanımını kınadı.
Af Örgütü gözaltına alınan bazı organizatörlerin adlarını açıkladı ve barışçıl toplanma hakkını kullandıkları için gözaltına alınan herkesin serbest bırakılmasını istedi. Örgüt, mobil iletişim ve internet hizmetlerinin tekrar tekrar askıya alınmasını da eleştirerek iletişim kesintilerinin hareket özgürlüğünü kısıtladığını, bilgiye erişimi aksattığını ve gergin durumlarda tehlikeyi artırabileceğini belirtti.
Yerel aktivistler, protestolar büyüdüğünde toplanma yasaklarının ve iletişim kesintilerinin rutin tepkilere dönüştüğünü söylüyor. Hak örgütleri 2024’teki gösteriler sırasında yol kapatmalarını, gözaltına alınan kişilerin nerede olduğunun hemen açıklanmadığı vakaları ve Ketta genelinde uygulanan toplanma yasaklarını belgeledi.
Pakistan İnsan Hakları Komisyonu aşırı güç kullanımını ve iletişim bağlantılarına getirilen kısıtlamaları eleştirdi. Genel nitelikli kısıtlamaların kamuoyundaki güvensizliği derinleştirdiği uyarısında bulundu.
Beluç Yakjehti Komitesi ve diğer protesto liderleri sivil, siyasi ve ekonomik haklar için kampanya yürütüyor. Talepleri arasında zorla kaybetmelere son verilmesi, yargısız infazlar için hesap sorulması ve polis uygulamalarında şeffaflık bulunuyor. Destekçileri, şikâyetlerin güvenlik operasyonları merkezli müdahaleler yerine işleyen siyasi kanallar üzerinden ele alınmasını istediklerini söylüyor.
Önceki bir yürüyüşte de bombalı saldırı düzenlenmişti
2025’in başlarında bir intihar saldırganı, Belucistan Ulusal Partisi’nin Ketta yürüyüşüyle bağlantılı bir oturma eyleminin yakınında kendini patlattı. Yerel yetkililer patlamanın Mastung bölgesindeki Luk Geçidi yakınlarında meydana geldiğini belirtti ve can kaybı bildirilmediğini söyledi. Parti liderleri olay yerinde kaldı ve programlarına devam etti.
Yürüyüşte, terörle mücadele yasaları kapsamında tutuklanan doktor ve kampanyacı Dr. Mehrang Beluç dâhil Beluç hak savunucularının serbest bırakılması talep edildi. Polis daha önce Mastung çevresinde ve Ketta’ya giden güzergâhta yürüyüşçülerle çatışmış ve destekçileri gözaltına almıştı.
Önde gelen hak savunucularının tutuklanmasını protesto eden bir kampın yakınında da patlama meydana geldiği bildirildi. Gösteri, gözaltındakilerin serbest bırakılması ve oturma eylemlerine yönelik baskılara son verilmesi talepleriyle bağlantılıydı. Kayıp kişilerin aileleri bu tür protestoların arkasındaki daha geniş sivil haklar hareketinin bir parçasını oluşturuyor.
Birleşmiş Milletler uzmanları ve hak örgütleri Pakistan’a barışçıl protestocuları serbest bırakma ve muhalefeti suç sayan uygulamalara son verme çağrısı yaptı. Pazartesi günkü greve katılanlar için Ketta’daki bombalı saldırı, hem halka açık etkinliklerde fiziksel güvenlik hem de saldırının ardından protesto edebilme alanı talep etmek için yeni bir neden oluşturdu.
Belucistan’da birden fazla silahlı tehdit iç içe geçiyor
Belucistan’daki güvenlik güçleri, onlarca yıldır süren ayrılıkçı bir isyanın yanı sıra ISKP gibi aşırılık yanlısı örgütlerle de mücadele ediyor. Bu tehditlerin coğrafi olarak kesişmesi, siyasi toplantıları, güvenlik personelini, altyapıyı ve sivilleri farklı silahlı gruplara karşı savunmasız bırakıyor.
Beluç Kurtuluş Ordusu gibi ayrılıkçı gruplar, düzensiz pusu saldırılarından güvenlik konvoylarını ve altyapıyı hedef alan karmaşık saldırılar dâhil daha eşgüdümlü operasyonlara yöneldi. 2010’ların sonlarından bu yana isyan daha örgütlü bir görünüm kazandı; eğitimli gençlerin katılımı arttı ve eylemleri duyurmak için kullanılan medya varlığı daha görünür hâle geldi.
Belucistan’da bir yolcu treninin kaçırılması olayında devlet ve isyancılar farklı açıklamalar yaptı; can kayıplarına ilişkin iddialar da tartışmalıydı. Uzak bölgelerde yaşanan olayları çevreleyen bilgi eksikliği nedeniyle bağımsız doğrulama yapmak güç oldu.
Daha sonra intihar saldırganları Noshki yakınlarında paramiliter bir konvoyu hedef aldı. Bu saldırılar, kontrol noktalarına yönelik tekrarlanan saldırılar ve militanların yolları kapatmasıyla birlikte güvenlik güçlerini zorladı ve halkın endişesini artırdı.
Pakistan’ın güvenlik kurumları ayrıca intihar saldırganlarının eğitimlerinin ve ikmal ile ulaşımın koordinasyonunun ülke dışında yapıldığını öne sürdü. Pakistanlı yetkililer, ayrılıkçı militanların komşu Afganistan’da sığınak ya da destek aradığını söylüyor; isyancı liderler bu iddiaları reddediyor.
ISKP, Afganistan’daki çatışma bölgelerinde ortaya çıktı ve Pakistan’da da saldırılar düzenlediğini öne sürüyor. Çok sayıda kişinin ölümüne yol açacak biçimde tasarlanan saldırılara başvurması, zaten ayrılıkçı şiddetle mücadele eden eyalete yeni bir tehdit ekliyor. Birden fazla silahlı örgütün varlığı, halka açık toplantılara yönelik saldırıların sorumlularını belirlemeyi karmaşık hâle getiriyor.
İran sınırının ötesindeki şiddet baskıyı artırıyor
Belucistan’ın batı sınırındaki topluluklar da İran’ın Sistan ve Belucistan eyaletindeki şiddetle bağlantılı risklerle karşı karşıya. 2025’in başlarında silahlı kişiler İran’ın güneydoğusundaki bir atölyede sekiz Pakistanlı işçiyi öldürdü. Beluç silahlı bir grup saldırının sorumluluğunu üstlendi.
Ölümlerin ardından Pakistan ile İran sert açıklamalarda bulundu; soruşturmalar ve cenazelerin iadesi konusunda eşgüdüm sağladı. Saldırı, sınırın her iki tarafında yaşayan işçilerin ve diğer sivillerin engebeli arazide faaliyet gösteren silahlı gruplara karşı nasıl savunmasız kaldığını gösterdi.
Afganistan ve İran boyutları, yerel isyan ve aşırılık yanlısı şiddetin zaten karmaşıklaştırdığı güvenlik ortamındaki baskıyı artırıyor. Kent sakinleri için sonuçlar tek tek saldırıların ötesine geçerek yollara erişimi, istihdamı, seyahati ve güvenli biçimde toplanabilmeyi de etkiliyor.
Kaynaklar, kayıplar ve güvensizlik
Belucistan doğal kaynaklar bakımından zengin olmasına rağmen Pakistan’ın en yoksul eyaletleri arasında yer alıyor. Ulusal kalkınma göstergelerinde son sıralarda bulunuyor ya da bu sıralara yakın. Topluluklar, doğal gaz sahalarından, madenlerden ve limanlardan elde edilen zenginliğin bölgelerine yeterli sayıda okul, sağlık hizmeti, iş olanağı ve güvenli yol kazandırmadığından yakınıyor.
Şehirler arasındaki uzun mesafeler ve engebeli arazi hizmetlere erişimi zorlaştırıyor. Güvenlik güçleri ana güzergâhlarda yoğun biçimde konuşlandırılırken kamu hizmetleri sınırlı kalıyor. Bu koşullar silahlı gruplara hareket alanı sağlıyor; siviller ise korunma ve temel desteğe ulaşmakta zorlanıyor.
Zorla kaybetmeler ve yargısız infaz iddiaları yıllardır öfkeye yol açıyor. Zorla kaybetme, ailenin bir kişinin gözaltında olup olmadığı ya da akıbeti konusunda güvenilir bilgi alamaması anlamına geliyor. Yargısız infazlar ise yasal süreç dışında gerçekleştirilen öldürmelerdir.
Beluç Kayıp Kişiler İçin Ses örgütü, 2000’lerin ortalarından bu yana binlerce kişinin kaybolduğunu söylüyor. Hak savunuculuğu yapan grup, yıllar içinde kaybolan kişilere ait 1.000’den fazla cesedin bulunduğunu ve bunların çoğunda kötü muamele izleri olduğunu bildirdi. Pek çok aile yakınlarına ne olduğunu hâlâ bilmiyor.
Ordu bu tür ihlallerden sorumlu olduğunu reddediyor. Buna rağmen sorumluların cezasız kaldığı algısı siyasi kurumlara duyulan güveni zayıflattı ve bazı gençleri intikam vadeden silahlı gruplara katılmaya yöneltti.
Kalkınma projeleri de yeni anlaşmazlıklara yol açtı. Büyük gemileri kabul edebilen bir Arap Denizi limanı ve Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru’nun merkezlerinden biri olan Gwadar, son yıllarda protestoların odak noktalarından biri hâline geldi. Yerel gruplar, yetkilileri izinlerini almadan geniş alanları kapatmakla ve geçim kaynaklarını koruyamamakla suçluyor. Yetkililer ise kısıtlamaların güvenlik için gerekli olduğunu söylüyor.
Huzursuzluk dönemlerinde iletişimin kesilmesi ve zaman zaman uygulanan sokağa çıkma yasakları, kent sakinlerinin şehirlerini dönüştüren kararlarda söz sahibi olmadıkları hissini güçlendirdi. Bu şikâyetler, bir bombalı saldırıya tepki olarak düzenlenen grevin polis uygulamaları, haklar ve hükümetin hesap verebilirliğiyle ilgili talepleri de neden içerdiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
Yetkililer soruşturma sözü verirken aileler hesap sorulmasını istiyor
Hükümet yetkilileri Ketta’daki bombalı saldırının soruşturulduğunu ve olaya karışan herkesin yargılanacağını söylüyor. Eyalet liderleri vatandaşların barışçıl biçimde toplanabileceğini yinelerken protestoların acil servisleri engellemesi, kara yollarını kapatması ya da kamu güvenliğini tehdit etmesi hâlinde yetkililerin müdahale edeceği uyarısında bulundu.
Eyalet yönetimi, mitingler, oturma eylemleri ve yürüyüşler sırasında gerilimi azaltmak ve çatışmaları önlemek için muhalefet partileriyle temas hâlinde olduğunu da belirtiyor. Muhalefet partileri mitingdeki güvenlik açıklarına ilişkin güvenilir ve kamuya açık bir açıklama ile soruşturma takvimi talep ediyor. Bulguların açıklanması için herhangi bir tarih verilmedi.
Sivil toplum grupları polise ölçülü davranma, genel nitelikli toplanma yasakları kapsamında toplu gözaltılara son verme ve gösteriler sırasında mobil iletişim ile internet ağlarının çalışır durumda tutulması çağrısı yaptı. Talepleri hem protestoculara yönelik muameleyi hem de huzursuzluk sırasında kent sakinlerinin bilgi edinebilmesini kapsıyor.
Toplum büyükleri yetkilileri ve protesto liderlerini çatışmaları tırmandırabilecek adımlardan kaçınmaya çağırdı. Soruşturma sürerken mağdur ailelerine destek verilmesini de istediler.
2 Eylül’de hayatını kaybedenlerin aileleri için öncelikli talep, saldırının nasıl gerçekleştiğinin açıklanması ve sorumluların hesap vermesi. Pazartesi günkü grev sırasında gözaltına alınanlar açısından ise bu çatışma, bombalı saldırının ardından hükümetin halk protestolarına yaklaşımıyla ilgili tartışmaya yeni bir boyut ekledi.
Bilinmesi Gerekenler
- Yetkililer, 8 Eylül’de Belucistan genelinde düzenlenen grev sırasında 260 kişinin gözaltına alındığını, polisin Ketta’da göz yaşartıcı gaz kullandığını bildirdi.
- 2 Eylül’de Ketta’da Belucistan Ulusal Partisi mitingine düzenlenen intihar saldırısında 15 kişi öldü, çok sayıda kişi yaralandı. ISKP saldırının sorumluluğunu üstlendi.
- Bir düzineden fazla şehirde iş yerleri kapandı ve yollar ulaşıma kapatıldı. Ketta’daki esnaf grupları ve okul dernekleri kapanma kararı duyurdu.
- Polis, 144. madde kapsamındaki kısıtlamaları gerekçe gösterdi; protestocuları yolları kapatmakla ve iş yerlerini kapanmaya zorlamakla suçladı.
- BNP lideri Ahtar Mengal ve muhalefet partileri, bombalı saldırı ve güvenlik ihmalleri hakkında şeffaf bir soruşturma talep etti.
- Hak örgütleri, önceki Beluç protestolarında güç kullanımını, toplu gözaltıları ve iletişim kesintilerini eleştirdi.
- Belucistan ayrılıkçı şiddet, aşırılık yanlısı saldırılar ve kayıplar, kamu hizmetleri ve kalkınma projeleriyle ilgili uzun süredir devam eden şikâyetlerle karşı karşıya.
- Yetkililer bombalı saldırının soruşturulduğunu söylüyor. Muhalefet partileri ve mağdur aileleri bulguların kamuoyuyla paylaşılmasını ve sorumluların hesap vermesini istiyor.






