Mahkeme Belgelerinde Pakistan Üzerinden Sınır Dışı Planı Ortaya Çıkarken 66 ABD’li Vekil Afganların Gönderilmesinin Durdurulmasını İstedi

10 dakikalık okuma
66 US Lawmakers Urge Halt to Afghan Deportations Through Pakistan as Court Filings Detail Plans

Planlanan uçuş, Kongre’ye yapılan çağrıda Afgan aileleri odağa taşıyor

ABD Kongresi’nden 66 üye, yeminli bir göçmenlik görevlisinin 3 Kasım 2026’da Pakistan’a yapılacak ve ardından karayoluyla Afganistan’a devam edecek bir charter uçuşunu anlattığı beyanının ardından, Trump yönetimine 150’den fazla Afgan’ın dahil olduğu sınır dışı uçuşlarını durdurma çağrısı yaptı.

İçindekiler
  1. Planlanan uçuş, Kongre’ye yapılan çağrıda Afgan aileleri odağa taşıyor
  2. Uçuşa ilişkin beyanda neler yazıyor?
  3. Mahkeme itirazları farklı sonuçlar verdi
  4. En büyük tehlikeyle kimler karşı karşıya?
  5. Yolculuğun devamı neden önemli?
  6. Washington’dan gelen yanıtlar düzenlemeleri belirsiz bırakıyor
  7. Pakistan şimdiden belirsizliğin hüküm sürdüğü bir bekleme noktası
  8. Önerilen operasyon, yakın dönemdeki sınır dışı sayısını aşıyor
  9. Vekiller tartışmayı gelecekteki ABD ortaklıklarıyla ilişkilendiriyor
  10. Önemli Noktalar

Demokrat Kaliforniya Temsilcisi Scott Peters’ın öncülük ettiği iki partili grup, çağrılarını 2 Kasım Pazartesi günü Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin’e gönderdi. Vekiller, eski Amerikan askerî ortaklarının yakınlarının, Taliban muhaliflerinin ve diğer savunmasız kişilerin zulüm, işkence ya da ölümle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu.

Çağrı, Afganları veya İranlıları taşıyan sınır dışı uçuşlarını kapsıyor; uçuşlar doğrudan kendi ülkelerine ya da başka bir ülke üzerinden yapılabilir. Louisiana’da gözaltında tutulan Afganlar açısından temel kaygı, uçağın Pakistan’a varmasından sonra ne olacağı: Önerilen yolculuk Taliban’ın kontrolündeki bölgeye kadar devam edecek.

Bir ABD yetkilisi yaklaşık 200 Afgan vatandaşını kapsayan planlardan söz ederken, Kongre’ye sunulan çağrıda 150’den fazla kişi olduğu belirtildi. Yetkili, hazırlıkların değişebileceğini söyledi. Gözaltındakilerden bazıları daha önce Afgan güvenlik güçlerinde görev yaptı veya Amerikalı personelle çalıştı; savunuculara göre diğerlerinin aile bağları misillemeye maruz kalmalarına yol açabilir.

Vekiller çağrılarını, Afganistan’da 20 yıl boyunca Amerikan ordusuna destek veren kişilere verilmiş bir söz etrafında şekillendirdi. Mektuplarında şöyle yazdılar:

Ülkemiz, Amerikan askerlerinin yanında durmak için kendilerinin ve ailelerinin güvenliğini tehlikeye atan Afganları asla terk etmeyeceğine söz verdi.

Yönetim operasyonu kamuoyuna açıklamadı. Pakistan da gözaltındakileri kabul edip başka bir yere nakletmek üzere bir anlaşmaya varıldığını kamuoyuna doğrulamadı.

Reklam

Uçuşa ilişkin beyanda neler yazıyor?

ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Dairesinde (ICE) gözetim ve sınır dışı işlemlerinden sorumlu amir Sergio Aguilar, 30 Ekim’de Sadat v. Mullin davasına sunulan yeminli beyanında güzergâhı anlattı. Aguilar, başlangıçta charter uçuşunun Afganistan’a ineceğini düşündüğünü, daha sonra varış noktasının Pakistan olacağını öğrendiğini söyledi.

Aguilar’ın beyanında şöyle denildi:

Uçağın son varış noktası Pakistan olacak, ardından Afganistan’a devam edilecekti

Beyan, Louisiana’nın Alexandria kentinden kalkması planlanan özel bir charter uçuşuna alınan 30 yaşındaki Afgan Said Mansor Sadat’la ilgiliydi. ABD Bölge Yargıcı Michael Nachmanoff, federal yetkililerden uçağın doğrudan Afganistan’a mı gideceğini yoksa Pakistan’da mı duracağını açıklamalarını istemişti.

Human Rights First, Alexandria’dan Pakistan’a bir uçuşun 3 Kasım Salı günü yapılmasının planlandığını söyledi. Daha önceki açıklamalarda kalkışın en erken 2 Kasım’da olabileceği belirtilmişti. Yeminli beyanda planlanan tarih 3 Kasım olarak verildi; uçuşun kalkacağı kamuoyuna doğrulanmadı.

ABD, 2021’de Kabil Büyükelçiliğindeki faaliyetlerini askıya aldı ve Taliban yönetimiyle resmî diplomatik ilişkileri bulunmuyor. Bu koşullar Afganistan’a doğrudan geri gönderme düzenlemelerini zorlaştırıyor ve Pakistan’ın önerilen rolünü açıklamaya yardımcı oluyor.

Mahkeme itirazları farklı sonuçlar verdi

Sadat’ın avukatına göre bir yargıcın tutukluluğunun sürmesini adil yargılanma haklarının ihlali olarak değerlendirmesinin ardından Sadat yolcu listesinden çıkarıldı ve ICE gözetiminden serbest bırakıldı. Adil yargılanma hakkı, hükümetin kişinin özgürlüğünü kısıtlarken hukuka uygun ve adil süreçleri izlemesini gerektirir.

Diğer gözaltındakiler acil müdahale talep etme konusunda aynı başarıyı elde edemedi. Teksas’ta ABD Bölge Yargıcı Kathleen Cardone, Basir Ahmad Ahmadi’nin sınır dışı işlemini durdurma talebini reddetti. Cardone, bölge mahkemesinin bu talebi karara bağlama yetkisi, yani yargı yetkisi olmadığına hükmetti.

Hukuki ve siyasi gelişmeler birkaç haftaya yayıldı:

  • 15 Ekim: Cardone, ICE’nin Ahmadi’yi geçici olarak kasım başında yapılması planlanan Afganistan’a gönderme operasyonu için belirlediğini kayda geçirdi.
  • 29 Ekim: Cardone, Ahmadi’nin acil talebini yargı yetkisi gerekçesiyle reddetti.
  • 30 Ekim: Aguilar, Pakistan güzergâhını anlattığı beyanını sundu. Louisiana’da bir yargıç, Afganistanlı tutuklu Khaled Khaleeq’in acil talebini de reddetti; kararın yeniden değerlendirilmesi için başvurular yapıldı.
  • 2 Kasım: 66 vekil, Rubio ve Mullin’e çağrılarını gönderdi.
  • 3 Kasım: Aguilar’ın beyanında anlatılan charter uçuşunun kalkması planlandı.
Reklam

En büyük tehlikeyle kimler karşı karşıya?

Gözaltındakiler arasında kendi faaliyetleri, yakınları veya kişisel koşulları nedeniyle ülkelerine dönmeleri tehlikeli olabilecek kişiler var. Vekiller, eski Afgan hükümetine ya da Amerikan güçlerine destek verildiği şüphesini, Taliban’a yönelik eleştirileri ve Taliban politikalarıyla çelişen kimlikleri sıraladı.

Mohammad adıyla tanımlanan 47 yaşındaki bir Afgan, sınır dışı edilmek üzere Oklahoma’daki gözaltı merkezinden Louisiana’ya nakledildiğini söyledi. Eşcinsel olan Mohammad, 2020’de Amerikalı bir erkekle evlendi. İki yaşındayken, 1981’de ailesiyle birlikte Afganistan’dan mülteci olarak ayrıldı. ABD’de onlarca yıl yaşadıktan sonra, yirmili yaşlarının başında işlediği iki ağır suç nedeniyle daimi oturum iznini kaybetti.

Başka bir tutuklunun mahkeme kayıtlarında, eşinin eski Afgan hükümetiyle bağlantısı nedeniyle 2023’te Taliban tarafından gözaltına alındığı ve işkence gördüğü anlatılıyor. Eşi Afgan ordusunda ve kadın polis teşkilatında görev yapmış, Amerikan güçlerine de destek vermişti. Bu kişi 2024’te ABD’ye izinsiz girdi, göçmenlik gözetiminde kaldı ve iltica başvurusu reddedildi.

Bu geçmişler, göçmenlik yetkililerinin önerilen operasyon kapsamında ele aldığı farklı koşulları gösteriyor. Bazı tutuklular ülkeye yasal yollardan girdi, bazıları izinsiz sınırı geçti; bazılarının da sabıka kaydı var. Avukatlar, her kişinin göçmenlik geçmişini ve ülkesine dönme korkusunu temel alan bireysel itirazlarda bulunuyor.

İnsan hakları örgütleri, bazı tutukluların hukuki temsilden yoksun oldukları için sınır dışı kararlarına itiraz etmekte zorlandığını söylüyor. Sadat’ı ve sınır dışı edilme riski bulunan başka bir Afgan’ı temsil eden Simon Sandoval-Moshenberg, her iki müvekkiline de ayrı ayrı Pakistan’a uçurulacaklarının ve kara yoluyla Afganistan sınırına götürüleceklerinin söylendiğini belirtti. İkinci müvekkili, pazartesi akşamı itibarıyla acil talebi hakkında karar bekliyordu.

Yolculuğun devamı neden önemli?

Kongre’ye gönderilen mektupta, ABD’nin sorumluluğunun sınır dışı uçağının indiği ülkeyle sınırlı olmadığı savunuluyor. Vekiller, başka bir hükümet son nakli gerçekleştirse bile insanların işkence riskiyle karşı karşıya oldukları yerlere gönderilmesini Washington’ın engellemesi gerektiğini söyledi.

Vekiller, ABD’nin sınır dışı edilenleri Taliban’a teslim etme sürecine Pakistan’ın katılmasını kabul etmeyeceğini bu ülkeye bildirmesi çağrısı yaptı. Çağrıda bu talep doğrudan şöyle dile getirildi:

Birliklerimizin yanında duran insanları doğrudan ya da Pakistan üzerinden Taliban’a teslim etmeyin.

ABD’nin zulüm veya işkence riski bulunan yerlere geri göndermeye karşı sağladığı korumalar, kişinin koşullarına ve hukuki tespitlere bağlı. Bu operasyon için belirlenen herkesin koruma statüsü kamuoyuna açıklanmadı. İç Güvenlik Bakanlığı (DHS), Pakistan’ın hem nakli hem de Afganistan’daki sonraki muameleyi kapsayan güvenlik güvenceleri verip vermediğini de belirtmedi.

Reklam

Vekiller ayrıca Dışişleri Bakanlığının Afganistan için yayımladığı 4. Seviye “Seyahat Etmeyin” uyarısına atıfta bulundu. 2021’deki tahliyeden sonra saklanmak zorunda kalan, zulüm gören veya öldürülen eski Afgan ortaklardan söz ettiler. Bu argüman, önerilen sınır dışı işlemlerini Washington’ın Afganistan’daki insanlar için zaten tanımladığı risklerle ilişkilendiriyor.

Washington’dan gelen yanıtlar düzenlemeleri belirsiz bırakıyor

İç Güvenlik Bakanlığı, operasyon güvenliğini ve personelin emniyetini gerekçe göstererek gelecekteki sınır dışı operasyonlarını doğrulamayı reddetti. Göçmenlerin kendi ülkeleri dışındaki ülkelere gönderilmesi yönündeki genel uygulamasını savunan bakanlık, etkilenen kişilere bildirim yapıldığını ve ICE’nin güvenlikleri için diplomatik güvenceler aldığını söyledi.

DHS sözcüsü ayrıca şöyle dedi:

Bir kişi artık ICE gözetiminde değilse, ICE artık o kişiden sorumlu değildir.

Bu tutum, Washington’ın öngörülebilir bir sonraki nakille insanların tehlikeye atılmasını önlemesi yönündeki vekil çağrısıyla çelişiyor. Sandoval-Moshenberg, müvekkillerine Pakistan üzerinden kimin eşlik edeceğinin veya yolculuğun nasıl yapılacağının söylenmediğini belirtti.

Dışişleri Bakanlığı, olası sınır dışı işlemlerine ilişkin ilk açıklamaların ardından daha önce Afgan göçmenleri Pakistan’a nakletme planı olmadığını söylemişti. ICE’nin daha sonraki beyanında ise bu güzergâhı kullanan planlı bir operasyondan söz ediliyor. Rubio, 31 Ekim’deki basın toplantısında planlanan sınır dışı işlemleriyle ilgili soruyu DHS’ye yönlendirdi.

Yönetimin, daha geniş göçmenlik denetimi kampanyasının bir parçası olarak sınır dışı edilen göçmenleri kabul etmeleri için en az 35 ülkeyle anlaşmaları bulunuyor. Buradaki Afganlar açısından asıl mesele, Pakistan’ın kalabilecekleri bir yer sağlayıp sağlamayacağı ya da Afganistan’a geçiş noktası olarak mı kullanılacağı.

Pakistan şimdiden belirsizliğin hüküm sürdüğü bir bekleme noktası

ABD’den koruma talep eden Afganlar yıllardır Pakistan’da belirsizlikle karşı karşıya. Önerilen sınır dışı işlemleri, gözaltındaki Afganlara ve avukatlarına kabul düzenlemelerine ilişkin kamuya açık ayrıntılar paylaşılmadan bir uçuş beklendiğinin söylendiği ekim ayındaki önceki sınır dışı hazırlıklarının ardından gündeme geldi.

ABD’nin eski Afgan ortaklarını destekleyen AfghanEvac adlı kuruluş, 2023 sonbaharında varılan mutabakatın, ABD’deki göçmenlik işlemlerinin tamamlanmasını bekleyen ve durumu belgelenmiş bir grubu korumayı amaçladığını söylüyor. Washington bu kişilerin başvurularını işleme alacak, Pakistan ise bu süreçte onları taciz etmekten kaçınacaktı.

Kuruluşa göre bu düzenleme, ABD’deki mülteci işlemlerinin Ocak 2025’te durmasının ardından işlevini yitirdi. Pakistan’da bekleyen Afganlar daha sonra taciz, gözaltı ve Afganistan’a gönderilme riskiyle karşılaştı. Bu nedenle ABD’den gelen bir sınır dışı edilenin, başka bir sınır dışı işlemine karşı korunmanın yanı sıra ülkede kalmak için güvenceye alınmış izne de ihtiyacı olacak.

Reklam

Taliban Dışişleri Bakanlığı pazartesi günü, Afgan vatandaşlarının geri dönüşü konusunda Washington’la yapıcı diyaloğa hazır olduğunu söyledi. Bakanlık, sorumlu muamele çağrısı yaptı ve üçüncü ülkeleri geçici siyasi tavizler karşılığında Afgan vatandaşları hakkında pazarlık yapmamaları konusunda uyardı.

Bölgesel sınır dışı işlemleri sürüyor. Taliban sözcü yardımcısı Hamdullah Fitrat, 3 Kasım’da, 462 kişiden oluşan 100 ailenin önceki gün zorla geri gönderildiğini söyledi. Açıklanan sınır geçişi rakamlarına göre Nimruz’daki Silk Bridge’den 203, Torkham’dan 62, Spin Boldak’tan 27 ve Islam Qala’dan 71 kişi geçiş yaptı. Bu rakamların toplamı 363; açıklanan genel sayıya göre 99 kişilik fark var.

Önerilen operasyon, yakın dönemdeki sınır dışı sayısını aşıyor

Kaliforniya Üniversitesinin Berkeley ve Los Angeles kampüslerini kapsayan bir araştırma girişimi olan Deportation Data Project, kamu kayıtları kapsamında elde edilen göçmenlik kayıtlarını kullanarak önceki dört yılda yaklaşık 97 Afgan vatandaşının Afganistan’a geri gönderildiğini tahmin etti.

150’den fazla kişiyi kapsayan önerilen bir operasyon, bu dört yıllık toplamı 53’ten fazla kişiyle, yani yaklaşık yüzde 55 oranında aşacak. Bu karşılaştırma, savunucuların hazırlıkları küçük çaplı başka bir operasyon değil, sınır dışı işlemlerinde önemli bir artış olarak nitelendirmesinin nedenini açıklıyor.

2021’deki çekilme sırasında 120 binden fazla Afgan tahliye edildi; ağustostaki tahliye kapsamında yaklaşık 79 bini ABD’ye götürüldü. Birçoğu geçici kalış hakkı sağlayan insani şartlı kabul kapsamında ülkeye girdi ve daha sonra kalıcı göçmenlik statüsü ararken geçici koruma aldı.

Göçmenlik başvurularındaki uzun bekleme süreleri binlerce kişinin karar beklemesine yol açtı. Afgan topluluklarını savunan kuruluşlar, ABD güçlerine yardım eden kişilere yönelik korumaların yeniden yürürlüğe konması için Kongre’ye baskı yapıyor. Tahliye edilenlerin genel nüfusu, şu anda gözaltında tutulan kişilerden farklı hukuki geçmişlere sahip insanları da kapsıyor. Ancak kalıcı statü konusundaki belirsizlik, sınır dışı tartışmasını çok sayıda aile için önemli hâle getirdi.

Vekiller tartışmayı gelecekteki ABD ortaklıklarıyla ilişkilendiriyor

Önerilen uçuşu bekleyen tutukluların bulunduğu Louisiana’yı temsil eden Kongre üyesi Troy Carter, sınır dışı işlemlerini utanç verici ve zalimce diye nitelendirdi. Pazar günü yaptığı açıklamada, Amerikan güçleriyle birlikte çalışan Afgan ailelerin geri gönderilmeleri hâlinde intikam saldırılarıyla veya ölümle karşılaşabileceği uyarısında bulundu.

Temsilci Sydney Kamlager-Dove, Afgan müttefikleri terk etmenin gelecekteki Amerikan ortaklıklarına duyulan güveni zayıflatacağını söyledi. Senatörler Chris Coons, Jeanne Shaheen, Tim Kaine ve Richard Blumenthal da planlanan sınır dışı işlemlerini eleştirdi ve eski ortakların karşı karşıya olduğu tehlikeye dikkat çekti.

Kongre’ye yapılan çağrıda iki acil talep bir araya getiriliyor: Uçuşları durdurmak ve Pakistan’dan başka bir yere gönderilmeye karşı koruma sağlamak. Mahkeme süreçleri kişiler bazında ilerlerken vekiller, operasyonun tamamını kapsayacak bir yönetim kararı talep ediyor.

Gözaltındaki Afganlar ve yakınları açısından bu kararlar, bundan sonra nerede yaşayacaklarını ve ABD’deki aile bağlarının koruma mı sağlayacağını yoksa misilleme riskini mi artıracağını belirleyecek. 3 Kasım’da yapılması planlanan uçuş çağrıya aciliyet kazandırırken, bireysel davalar kalkış öncesinde yolcu listelerinin değişebileceğini gösteriyor.

Reklam

Önemli Noktalar

  • 66 vekil, Rubio ve Mullin’den Afganları ve İranlıları kapsayan sınır dışı uçuşlarını durdurmalarını istedi.
  • Bir ICE görevlisinin yeminli beyanında, 3 Kasım’da Pakistan’a yapılması ve ardından Afganistan’a kara yoluyla devam etmesi planlanan charter uçuşu anlatıldı.
  • Kongre’ye yapılan çağrıda 150’den fazla Afgan’dan söz edilirken bir ABD yetkilisi yaklaşık 200 kişiyi kapsayan planları anlattı.
  • Sınır dışı edilme riskiyle karşı karşıya olanlar arasında eski ABD askerî ortaklarının yakınları ve Taliban zulmünden korkan başka kişiler de bulunuyor.
  • Sadat serbest bırakılarak uçuş listesinden çıkarıldı; diğer tutuklular ise mahkemeden acil müdahale talep etmeyi sürdürdü.
  • Pakistan rolünü kamuoyuna doğrulamadı; DHS de operasyona özgü güvenlik güvencelerini açıklamadı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir