Güney Kore'nin Plastiksiz Yaşam Hedefleri Sanayi Çıkarları ve Günlük Alışkanlıklarla Çatışıyor

10 dakikalık okuma
Güney Kore'nin Plastiksiz Yaşam Hedefleri Sanayi Çıkarları ve Günlük Alışkanlıklarla Çatışıyor

Küresel bir vaat ülke içinde dirençle karşılaşıyor

170 ülkeden 3.300'ü aşkın delege, plastik kirliliğini sona erdirecek bir Birleşmiş Milletler anlaşmasını tamamlamak gibi zorlu bir görev için 2025 yazında Busan'da bir araya geldi. Müzakereler anlaşma sağlanamadan sona erdi. Ev sahibi Güney Kore, kendi iç politikalarında da gündeme gelen bir soruyla karşı karşıya kaldı: Plastiklere bağımlılığı azaltmak için ne kadar ileri gitmeye hazır?

İçindekiler
  1. Küresel bir vaat ülke içinde dirençle karşılaşıyor
  2. Petrokimya sektörü tartışmaları neden şekillendiriyor?
  3. Busan müzakerelerinde anlaşmazlık konusu neydi?
  4. Güney Kore uzlaşma arayışında
  5. Aktivistler üretimin azaltılmasını istiyor
  6. Yurt içindeki kurallar ivme kaybediyor
  7. Yeniden kullanımı günlük yaşama uyarlamak
  8. Jeju, 2040 hedefini gündeme taşıyor
  9. Teknoloji ve işbirliği pratik araçlar sunuyor
  10. Öne Çıkanlar

Güney Kore, plastik kullanımını aşamalı olarak sona erdirme ve kirlilikle mücadele sözü vererek uluslararası alanda iklim öncüsü olarak öne çıktı. Tek kullanımlık ürünleri azaltmaya yönelik kampanyaları ve 2040'a kadar plastik kirliliğini sona erdirme hedefi, öncü bir rol üstlenmek isteyen bir ülkeye işaret ediyor. Ancak bağlayıcı uluslararası kurallara temkinli yaklaşması ve yurt içindeki kısıtlamalardan tekrar tekrar geri adım atması, daha karmaşık bir tablo ortaya koyuyor.

Ülke hem yoğun plastik tüketiyor hem de plastik üretiminde kullanılan malzemelerin başlıca tedarikçileri arasında yer alıyor. LG Chem, Lotte Chemical ve Hanwha Solutions; ambalajlarda, tüketim ürünlerinde, otomobillerde ve elektronik cihazlarda kullanılan reçine ve plastikleri üretiyor. Üretim kısıtlamaları, yalnızca paket servis bardaklarını ve pipetleri değil, büyük işverenleri ve ihracat yapan şirketleri de etkileyecek.

Tüketiciler ve küçük işletmeler de değişikliklere uyum sağlamak zorunda. Kafeler, restoranlar, marketler ve paket servis hizmetleri, tek kullanımlık ambalajlara dayalı işleyişler geliştirdi. Bu alışkanlıkları değiştirme çabaları tekrar tekrar dirençle karşılaştı; bazı politikalar zayıflatıldı ya da gönüllü katılıma bağlı hâle getirildi.

Dolayısıyla Güney Kore'nin mücadelesi üç kararı bir araya getiriyor: Fabrikalarının ne üreteceği, hükümetin hangi kuralları destekleyeceği ve insanların günlük yaşamda tek kullanımlık ürünleri ne kadar kolay değiştirebileceği. Busan'daki görüşmeler, bu baskıları uluslararası sahnede bir araya getirdi.

Reklam

Petrokimya sektörü tartışmaları neden şekillendiriyor?

Güney Kore, dünyanın dördüncü büyük petrokimya üreticisi ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) en fazla plastik atık üreten ülkesi. Sanayi gücüyle atık sorunu birbiriyle yakından bağlantılı: Plastik, büyük işletmeleri desteklerken ürünler kullanıldıktan sonra giderek ağırlaşan bir yük oluşturuyor.

LG Chem, Lotte Chemical ve Hanwha Solutions, katı üretim kotalarından ya da tek kullanımlık ürün yasaklarından doğrudan etkilenecek büyük şirketler arasında. İstihdam, ihracat ve genel ekonomi açısından taşıdıkları önem nedeniyle politika yapıcılar bu şirketleri koruyor. Şirketler ayrıca kayda değer bir siyasi nüfuza sahip.

Seul Ulusal Üniversitesi Çevre Yönetimi Bölümü'nden Profesör Jeong Su-jong, hükümetin üretim kısıtlamalarına neden temkinli yaklaştığını şöyle açıkladı:

Kore, plastikleri yoğun biçimde tüketirken aynı zamanda yarı iletkenler, çelik ve otomobillerle birlikte en çok ihracat geliri getiren ürünler arasında yer alan petrokimyasalların küresel tedarikçisidir. Hükümet, yalnızca yurt içi tüketim nedeniyle değil, sektörün ticaret gelirlerine katkısı yüzünden de plastik üretimine katı kotalar getirme konusunda temkinli davranıyor.

Üretim kotaları, plastik üreticilerinin ne kadar plastik üretebileceğine sınır koyar. Tek kullanımlık ürünlere yönelik kısıtlamalar ise bardak ya da ambalaj gibi belirli kullanım alanlarını hedef alır. Her iki yaklaşım da şirketlerin sattığı malzemelere olan talebi etkileyebilir; böylece çevresel hedefleri istihdam ve ihracat rekabetçiliğine ilişkin kaygılarla doğrudan karşı karşıya getirir.

Busan müzakerelerinde anlaşmazlık konusu neydi?

Busan'daki delegeler, birbiriyle yarışan seçenekler ve köşeli parantez içine alınmış ifadeler içeren kapsamlı bir anlaşma taslağı üzerinde çalıştı. Köşeli parantezler, hükümetlerin henüz üzerinde uzlaşmadığı ifadeleri gösteriyordu. Anlaşmazlıklar, anlaşmanın temel kapsamından uygulama için gereken finansmana kadar uzanıyordu.

  • Küresel plastik üretimine bağlayıcı kısıtlamalar getirilip getirilmemesi.
  • Plastiklerde kullanılan tehlikeli kimyasalların yasaklanıp yasaklanmaması.
  • Özellikle gelişmekte olan ülkelerde uygulamanın nasıl finanse edileceği.
  • Anlaşmanın plastiklerin tüm yaşam döngüsünü kapsayıp kapsamayacağı ya da atık yönetimine odaklanıp odaklanmayacağı.

Yaşam döngüsü yaklaşımı, plastikleri üretimden kullanıma ve bertarafa kadar izler. Esas olarak atık yönetimine odaklanan bir anlaşma ise toplama ve geri dönüşüm dâhil olmak üzere ürünler kullanıldıktan sonra ne olduğuna daha fazla ağırlık verir. Bu tercih önemlidir; çünkü plastik ekonomisinin hangi bölümlerinin uluslararası kurallara tabi olacağını belirler.

Aralarında birçok Afrika, Asya ve Avrupa ülkesinin bulunduğu Yüksek Hedefler Koalisyonu, üretimi azaltmaya yönelik bağlayıcı hedefler ve yeniden kullanımı ve geri dönüşümü destekleyecek ürün tasarımı değişiklikleri istedi. Suudi Arabistan ve Rusya'nın öncülük ettiği petrol üreticisi ülkeler ise üretim kısıtlamalarına karşı çıktı ve atık yönetimiyle geri dönüşüme odaklanılmasını savundu.

Reklam

Güney Kore uzlaşma arayışında

Güney Kore, rakip kampların arasında konumlanarak katı ve bağlayıcı üretim kotaları için yürütülen girişime katılmak yerine uzlaşmayı, daha yumuşak ifadeleri ve gönüllü taahhütleri destekledi. Bu yaklaşım, çevre savunucuları ve sanayiyle ilişkilerin korunmasına yardımcı olurken ülkenin uygulanabilir uluslararası kurallara ilişkin tutumunu belirsiz bıraktı.

Busan görüşmeleri, sonraki tartışmalara yön vermesi amacıyla hazırlanan geçici bir Başkanlık Metniyle sona erdi ve müzakere süreci 2025'e kadar ertelendi. Geçici bir müzakere metni, hükümetlere çalışmalarını sürdürmeleri için temel sağlar; tamamlamayı umdukları bağlayıcı anlaşma ise sonuçlandırılamadı.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı İcra Direktörü Inger Andersen, ortak hedefi ve çözülemeyen anlaşmazlıkları birlikte kabul etti:

Dünyanın plastik kirliliğini sona erdirme taahhüdü açık ve tartışmasız; ancak temel konulardaki görüş ayrılıkları sürüyor. Bunları ele almak için daha fazla zamana ihtiyaç var.

Güney Kore'nin diplomatik temkinliliği, ülke içinde görülen baskıların aynısını yansıtıyordu. Hükümet, üretim kısıtlamalarının önemli değişikliklere zorlayabileceği sektörleri korurken kirlilikle mücadeleyi desteklemeye çalışıyordu. Çevre örgütleri, bu yaklaşımın ülkeyi anlaşmaya yön vermek yerine başkalarının önerilerine tepki veren bir konumda bırakabileceği uyarısında bulundu.

Aktivistler üretimin azaltılmasını istiyor

Busan müzakereleri sırasında 1.500'ü aşkın aktivist daha güçlü önlemler talep etmek üzere yürüyüş yaptı. Greenpeace de görüşmelere 220'den fazla petrokimya lobicisinin katılmasına dikkat çekerek, bunun şimdiye kadar müzakerelerde kaydedilen en yüksek sayı olduğunu ve sektörün süreç üzerindeki etkisini gösterdiğini belirtti.

Greenpeace aktivistleri, zehirli plastik kimyasalların ihracatını protesto etmek için Busan'da bir tankere çıktı. Talepleri, atık toplamanın iyileştirilmesinin ötesine geçiyordu: Hükümetlere sektör lobiciliğine direnme ve üretilen plastik miktarını azaltacak bir anlaşmada uzlaşma çağrısı yaptılar.

Greenpeace, çevresel ve iklim felaketini önlemek için plastik üretiminin 2040'a kadar en az yüzde 75 azaltılması gerektiğini öngörüyor. Bu, örgütün önerdiği azaltım oranı. Hükümetler ise üretim kısıtlamalarının anlaşmada yer alıp almaması gerektiği konusunda bölünmüş durumda.

Japonya, Tayvan ve Güney Kore'nin petrokimya sektörleri, Asya'da plastik kirliliğine ve iklim krizine en fazla katkıda bulunan sektörler arasında. Güney Kore için eleştiriler özellikle önem taşıyor; çünkü büyük bir üretici olması, tartışılan kurallarda ülkeye doğrudan çıkar sağlıyor.

Çevre örgütleri, ülkenin sanayi alanındaki önemini daha güçlü taahhütler elde etmek için kullanmasını istiyor. Süregelen temkinliliğin uluslararası müzakerelerdeki etkisini zayıflatabileceği ve ülkeyi edilgen bir katılımcı hâline getirebileceği uyarısında bulunuyorlar.

Reklam

Yurt içindeki kurallar ivme kaybediyor

Güney Kore, tek kullanımlık bardak ve pipet yasakları ile paket servis kapları için depozito sistemi dâhil, tek kullanımlık ürünleri azaltmaya yönelik önlemler getirdi. Bu girişimler, işletmelerin ve halkın tepkisi üzerine tekrar tekrar sekteye uğradı.

Depozito sistemi, bir ürüne ya da kaba iade edilebilir bir ücret ekler. Müşteriler ürünü geri verdiklerinde bu parayı alır. Güney Kore'nin 2022'de paket servis bardakları için başlattığı sistem, Almanya'nın başarılı Pfand sistemini örnek almıştı; ancak kafe sahiplerinin itirazları ve halkın sınırlı desteği nedeniyle kısa sürede çöktü.

Kafe ve restoranlarda tek kullanımlık ürünleri düzenleyen kurallar da benzer tepkilerle karşılaştı. Bazı önlemler zayıflatıldı ya da gönüllü programlar olarak yeniden yürürlüğe kondu; katılım işletmelerin veya yerel yönetimlerin tercihine bırakıldı. Böylece tek kullanımlık ürünlerden uzaklaşma süreci, yerel kararlara ve kişilerin işbirliğine daha fazla bağlı hâle geldi.

Güney Kore'nin plastik politikalarındaki başlıca gelişmeler birkaç yıla yayılıyor:

  • 2022: Paket servis bardakları için depozito sistemi, kafe sahiplerinin itirazları ve halkın sınırlı desteğiyle karşılaştı ve kısa sürede çöktü.
  • 2025 yazı: Busan, anlaşmayla sonuçlanmayan müzakereler için 170 ülkeden 3.300'ü aşkın delegeye ev sahipliği yaptı.
  • 2025: Jeju Eyaleti'nde düzenlenen Dünya Çevre Günü, plastik kirliliğine ve Güney Kore'nin buna verdiği yanıta dikkat çekti.
  • 2040: Güney Kore plastik kirliliğini sona erdirmeyi hedeflerken Greenpeace, o yıla kadar plastik üretiminin en az yüzde 75 azaltılmasını istiyor.

Bu çabalar, birbiriyle bağlantılı hedeflere farklı yollarla ulaşmayı amaçlıyor. Yurt içindeki kurallar insanların her gün kullandığı ürünleri ele alırken anlaşma müzakereleri ülkelerin sorumluluklarını ve plastik sektörünün genelini kapsıyor.

Yeniden kullanımı günlük yaşama uyarlamak

Çevre Bakanlığı'na göre Güney Kore'de kişi başına günlük tek kullanımlık ürün atığı 37 grama kadar çıkıyor ve bu atığın yüzde 40'ını plastik oluşturuyor. Belirtilen üst miktar üzerinden hesaplandığında bu oran, kişi başına günde 14,8 gram plastiğe karşılık geliyor.

Hızlı kent yaşamı ve büyüyen yemek teslimat sektörü, tek kullanımlık ambalajların kullanımını artırıyor. Bu ürünlerin yerine başka seçenekler koymak, işletmelerin yanı sıra müşterilerin de alışkanlıklarını değiştirmesini gerektiriyor. İnsanların yeniden kullanılabilir ürünleri tercih etmeyi sürdürmesi için bu seçeneklerin günlük rutinlere uyması gerekiyor.

Green Korea United'dan Heo Seung-eun, işletmelere ve müşterilere uyum sağlamaları için zaman tanıyarak önlemlerin kademeli biçimde yürürlüğe konmasını savundu:

Plastik ve diğer tek kullanımlık ürünlere aniden yasak getirilmesi tepkiye yol açabilir. Aşamalı bir yaklaşım uyum için zaman tanır. İlk yıl büyük kafe zincirlerini, üçüncü yıl restoran zincirlerini, beşinci yıl ise marketleri ve paket servis ambalajlarını hedefleyin. Böylece insanlar ve işletmeler tek kullanımlık ürünlerden adım adım uzaklaşmaya alışabilir.

Olası teşvikler arasında kendi yeniden kullanılabilir bardağını getiren müşterilere ülke genelinde indirim uygulanması yer alıyor. Ortak bardak ağları, insanların yeniden kullanılabilir bardakları birden fazla kafede iade etmesine olanak tanıyarak katılımın ilk alınan dükkâna dönmeye bağlı kalmasını önleyebilir.

Bu öneriler, yeniden kullanımı tek kullanımlık ambalajlar kadar kolay hâle getirmeyi amaçlıyor. Ayrıca işletmelere çalışma biçimlerini değiştirmeleri için zaman tanıyarak önceki kısıtlamaları zayıflatan direnç kaynaklarından bazılarını ele alıyor.

Reklam

Jeju, 2040 hedefini gündeme taşıyor

Kore Cumhuriyeti'ne bağlı Jeju Eyaleti'nde düzenlenen 2025 Dünya Çevre Günü, Güney Kore'nin plastik politikalarına yönelik uluslararası ilgiyi yeniden artırdı. Etkinlikte, tek kullanımlık plastikleri azaltma kampanyalarına ve Güney Kore'nin 2040'a kadar plastik kirliliğini sona erdirme hedefine dikkat çekildi.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres; yeniden kullanılabilirliğin artırılması, hesap verebilirliğin güçlendirilmesi ve tek kullanımlık plastikleri azaltacak politikalar dâhil olmak üzere acil değişim çağrısı yaptı. Vurgu, malzemelerin kullanım biçimini ve bunlardan kimin sorumlu olduğunu değiştirmek üzerindeydi.

Etkinlikte öne çıkarılan döngüsel ekonomi yaklaşımı, malzemelerin kısa süre içinde atığa dönüşmesine izin vermek yerine yeniden kullanım ve geri dönüşüm yoluyla kullanımda kalmasını hedefliyor. Güney Kore açısından bu yaklaşım, uluslararası hedefi bardakların iadesi, ambalaj tasarımı ve sanayi üretimi gibi somut konularla ilişkilendiriyor.

Jeju'daki etkinlikte kolektif eylemin de altı çizildi. Uluslararası ortak kurallara ilişkin müzakerelerin yanı sıra ulusal kampanyalar, işletmelerin katılımı ve tüketici teşvikleri de mücadelenin parçaları arasında yer alıyor.

Teknoloji ve işbirliği pratik araçlar sunuyor

Blokzincir platformları ve dijital atık yönetim sistemleri dâhil izlenebilirlik teknolojileri, plastiklerin tedarik zincirleri boyunca takip edilmesini sağlayabilir. Bu teknolojiler şirketlerin geri dönüştürülmüş içerik kullanımını doğrulamasına, mevzuat gerekliliklerini yerine getirmesine ve tüketicilerin malzemelere ilişkin beyanlara daha fazla güven duymasına yardımcı olabilir.

Bu sistemler güvenilir kayıtlara dayanıyor. Geliştirilmelerinin önünde yetersiz finansman, düzenlemelere ilişkin belirsizlik ve veri altyapısındaki eksiklikler bulunuyor. İstikrarlı düzenlemeler ve açık veri standartları, işletmelerin bu sistemlere yatırım yapması için daha sağlam bir zemin oluşturabilir.

Güney Kore, Uluslararası Doğa Koruma Birliği'nin Pasifik'te yürüttüğü bir proje aracılığıyla denizlerdeki plastik kirliliğine karşı bölgesel çalışmaları da destekliyor. Proje, döngüsel ekonomi uygulamalarını teşvik ediyor ve Samoa, Vanuatu ile Tonga'nın ulusal kapasitesini güçlendiriyor.

Bu işbirliği; iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı ve kirlilikle bağlantılı sorunlara odaklanıyor. Güney Kore'nin katkısını, yurt içindeki atık politikalarının ötesine taşıyarak deniz ortamına karışan plastiklerle mücadele etmeye çalışan ülkelere uzanıyor.

Bu çabalar genelinde ortaya konan politika yaklaşımı; zorunlu azaltım hedeflerini, sanayiye desteği, kamu teşviklerini ve teknolojik yenilikleri bir araya getiriyor. Üreticiler, ürünleri işleyen işletmeler ve atıkları yöneten kuruluşlar arasındaki ortaklıklar, bu önlemlerin birbirine bağlanmasına yardımcı olabilir. Temel zorluk, iddialı taahhütleri dirence dayanabilecek ve günlük yaşamda işe yarayacak kurallara ve hizmetlere dönüştürmek.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Busan'daki anlaşma görüşmelerine 170 ülkeden 3.300'ü aşkın delege katıldı; ancak görüşmeler uzlaşma sağlanamadan sona erdi.
  • Güney Kore, bağlayıcı üretim kısıtlamalarını desteklemesi yönündeki baskıyla karşı karşıyayken uzlaşmayı ve gönüllü taahhütleri savundu.
  • Ülke, dünyanın dördüncü büyük petrokimya üreticisi ve OECD'nin en fazla plastik atık üreten ülkesi.
  • Yurt içindeki kısıtlamalar ve 2022'deki paket servis bardağı depozito sistemi, işletmelerin ve halkın tepkisiyle karşılaştı.
  • Çevre savunucuları, kademeli uygulama, yeniden kullanılabilir bardak teşvikleri ve ortak iade ağları öneriyor.
  • Güney Kore, 2040'a kadar plastik kirliliğini sona erdirmeyi hedefliyor; teknoloji ve Pasifik'teki bölgesel işbirliği de ülkenin mücadelesinin parçası.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir