Denizlerin Isınması Balıkçılığı Çöküşe Sürüklerken Güney Kore'de Kalamar Avı Geriliyor

9 dakikalık okuma
South Korea's Squid Catch Shrinks as Warming Seas Push Fisheries Toward Collapse

Tanıdık bir yiyecek, değişen denizlerle karşı karşıya

Ulusal Balıkçılık Bilimleri Enstitüsü verilerine göre Güney Kore'nin kıyı ve açık denizlerdeki adi kalamar avı, 2009'da 189.160 tondan 2024'te 13.546 tona gerileyerek yüzde 92,8 düştü. 2025'te yaklaşık 31.000 tona yükselmesi bir nebze rahatlama sağladı ancak araştırmacılar, denizlerin ısınmasının bölgedeki av miktarını 2043-2048 arasında sıfıra indirebileceği uyarısında bulunuyor.

İçindekiler
  1. Tanıdık bir yiyecek, değişen denizlerle karşı karşıya
  2. Av miktarı ne kadar düştü?
  3. Üç baskı aynı anda etkili oluyor
  4. Doğu Denizi'nde La Niña neden önemli?
  5. 2040'lara ilişkin öngörü ne anlama geliyor?
  6. Balıkçı toplulukları geçim kaynaklarını kaybediyor
  7. Güney Amerika'dan ithalat açığın bir bölümünü kapatıyor
  8. İthal kalamar da iklim dalgalanmalarından etkileniyor
  9. Alışveriş yapanlar neden hâlâ daha fazla ödüyor?
  10. Öne Çıkan Noktalar

Baskı hane bütçelerine şimdiden yansıyor. Kore Tarım-Balıkçılık ve Gıda Ticareti Kurumu, 2022-2026 arasında yerel sularda avlanan orta boy taze kalamarın fiyatının yüzde 40'tan fazla arttığını kaydetti. Acı biberle tavada pişirilen, buharda hazırlanan ya da atıştırmalık olarak kurutulan bu yiyecek, gündelik bir alışveriş olmaktan çıkıp daha pahalı bir tercihe dönüşüyor.

Busan'daki Pukyong Ulusal Üniversitesi araştırmacıları, 1993-2025 arasındaki av kayıtlarını ve okyanus koşullarını inceledi. Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanan balıkçılığın çöküşüne ilişkin çalışmaları, birbiriyle bağlantılı üç baskıya işaret ediyor: yaşam alanlarının giderek ısınması, aşırı deniz sıcaklıklarının kısa süreli yükselişleri ve kalamarla beslenen bir avcı olan Japon sarı kuyruk balığının sayısındaki artış.

Araştırmanın odağındaki tür, Japon uçan kalamarı ya da Pasifik uçan kalamarı olarak bilinen Todarodes pacificus. Türün değişen seyri aynı hikâyenin birkaç unsurunu bir araya getiriyor: Doğu Denizi'nin sıcaklığı, kıyı işletmelerinin ayakta kalması ve Güney Amerika'dan ithal edilen kalamara giderek daha fazla başvurulması.

Av miktarı ne kadar düştü?

Güney Kore'deki düşüş onlarca yıla yayıldı. Balıkçılığa ilişkin değerlendirmelerde aktarılan ulusal istatistikler, av miktarının 2002'deki düzeyinin yaklaşık on altıda birine indiğini gösteriyor. Ulusal Balıkçılık Bilimleri Enstitüsünün daha ayrıntılı karşılaştırmasına göre kayıp, özellikle 2009-2024 arasında keskinleşti: Japon Denizi olarak da bilinen Doğu Denizi'nde yüzde 95,7, Güney Denizi'nde ise yüzde 91,4.

Reklam

Okyanuslar ve Balıkçılık Bakanlığı, ülkenin kıyı ve açık denizlerdeki avının 2025'te yüzde 128,5 artarak yaklaşık 31.000 tona ulaştığını tahmin etti. İlkbaharda Doğu Denizi'nin orta kesimlerinde, yazın ise Batı Denizi'nin orta ve güney kesimlerinde av sahalarının oluşmasına görece düşük su sıcaklıkları yardımcı oldu.

Bu artışa rağmen av miktarı, 2009'da karaya çıkarılan 189.160 tonun yalnızca yaklaşık yüzde 16'sı düzeyindeydi. Başka bir deyişle balıkçılar, 2025'te 2009'daki her altı ton için yaklaşık bir ton avladı. Çok kötü bir yılın ardından görülen güçlü toparlanma bile sektörü önceki ölçeğinin çok gerisinde bıraktı.

Önemli tarihler, hem uzun süreli düşüşü hem de son dönemdeki dalgalanmayı ortaya koyuyor:

  • 1993-2025: Yeni çalışmanın av ve çevre gözlemlerini kapsadığı dönem.
  • 2009: Güney Kore'nin kıyı ve açık denizlerdeki adi kalamar avı 189.160 tona ulaştı.
  • 2024: Av miktarı 13.546 tona geriledi.
  • 2025: Balıkçılık Bakanlığı, avın yaklaşık 31.000 tona yükseldiğini tahmin etti.
  • 2043-2048: Araştırmacıların modellerine göre farklı emisyon senaryolarında avın sıfıra inebileceği dönem.

Üç baskı aynı anda etkili oluyor

Araştırma haberlerinde aktarılan verilere göre Kore Yarımadası çevresindeki deniz yüzeyi sıcaklıkları on yılda yaklaşık 0,7 derece Celsius arttı; bu, küresel ortalama artışın iki katından fazla. Kalamarın beslenebileceği, büyüyebileceği, üreyebileceği ve göç edebileceği yerleri belirlemede sıcaklık önemli rol oynuyor.

Pukyong ekibi, yaşam alanlarının zamanla bozulmasını çöküşe giden yollardan biri olarak tanımlıyor. Alışılagelmiş sıcaklığı yükseldikçe, bir zamanlar uygun koşullar sunan sular daha elverişsiz hale geliyor. Kalamarlar da hareketlerini değiştirerek alışıldık av sahalarını daha verimsiz bırakabiliyor.

Deniz sıcak hava dalgaları daha ani bir baskı yaratıyor. Bu terim, deniz suyunun en az beş gün üst üste olağandışı derecede sıcak kaldığı dönemleri ifade ediyor. Dolayısıyla balıkçılık hem arka planda giderek artan sıcaklıkla hem de çok daha yoğun ısının görüldüğü kısa dönemlerle karşı karşıya kalabiliyor.

Japon sarı kuyruk balığı ya da Seriola quinqueradiata ise üçüncü bir baskı unsuru. Daha sıcak suları tercih eden bu balık, kalamarla besleniyor. Sıcaklıklar yükselirken kalamar avı düşmüş, Japon sarı kuyruk balığı avı ise artmış durumda. Çalışma, bu avcıların bölgeye gelişini kalamar için koşulların genel olarak kötüleşmesiyle ilişkilendiriyor.

Reklam

Araştırmacılar, değişimler arasındaki bağlantılı yolları inceleyen istatistiksel bir yöntem kullandı. Analizleri, ısınmanın yaşam alanları, sıcak hava dalgalarının yarattığı baskı ve avcı popülasyonundaki değişimler üzerinden av miktarındaki düşüşle bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor. Bu bulgular, arka plandaki ısınma yavaş gelişse bile düşüşün neden aniden hızlanabileceğini açıklamaya yardımcı oluyor.

Doğu Denizi'nde La Niña neden önemli?

La Niña, tropikal Pasifik'in orta ve doğu kesimlerindeki yüzey sularının olağandan daha soğuk olmasıyla ortaya çıkan ve düzenli aralıklarla tekrarlanan bir iklim örüntüsü. Soğuma Kore'den uzakta yaşansa da bununla bağlantılı rüzgâr ve okyanus dolaşımı değişiklikleri başka denizleri etkileyebiliyor.

Çalışma, yaz başında güçlenen La Niña koşulları ile sonraki sonbahar ve kış aylarında başlıca kalamar av sahalarında daha güçlü deniz sıcak hava dalgalarının görülmesi arasında bağlantı tespit ediyor. Dolayısıyla tropikal Pasifik'in soğuması, Doğu Denizi'nde olağandışı sıcak koşullarla aynı döneme denk gelebiliyor.

Çalışmanın sorumlu yazarı ve Pukyong Ulusal Üniversitesi okyanus mühendisliği profesörü Kim Kyung-hoi, mekanizmayı şöyle açıkladı:

Analizimiz, rüzgâr ve okyanus dolaşımındaki değişikliklerin Doğu Denizi'ne daha fazla ılık su taşınmasına yardımcı olduğunu gösteriyor.

Uzun süreli ısınma temel baskıyı oluştururken iklim dalgalanmaları bazı mevsimleri kalamarlar için daha zorlu hale getirebiliyor. Balıkçılık Bakanlığının kısmen görece düşük sıcaklıklara bağladığı Güney Kore'deki 2025 av artışı, koşulların yıldan yıla ne kadar değişebildiğini gösteriyor.

2040'lara ilişkin öngörü ne anlama geliyor?

Pukyong ekibinin iklim modelleri, farklı emisyon senaryolarında bölgesel kalamar avının 2040'larda sıfıra inme riskinin arttığını öngörüyor. Emisyonların gelecekteki seyrine bağlı olarak bu olasılık 2043-2048 arasına tarihleniyor.

Avın sıfıra inmesi, incelenen balıkçılık sahasında karaya çıkarılan kalamarın ortadan kalkması anlamına gelir. Göç yolları, yumurtlama alanları ve uygun sıcaklıklar değiştikçe başka yerlerdeki kalamar popülasyonları farklı seyir izleyebilir. Araştırmacılar, bu değişimin bir parçası olarak kalamarların kuzeydeki sulara yönelmesini bekliyor.

Reklam

Çalışmada yer almayan, Inha Üniversitesi Okyanus Bilimleri Bölümü profesörü Kim Tae-won, kalamarların değişen okyanus koşullarına neden hızla tepki verebildiğini şöyle açıkladı:

Kalamarlar hareket kabiliyeti yüksek türlerdir; göçleri, beslenmeleri, büyümeleri ve üremeleri su sıcaklığından büyük ölçüde etkilenir.

Kalamar popülasyonlarının gelecekteki büyüklüğü ve konumu kesin olarak bilinmiyor. Kim Kyung-hoi, av kayıtlarının karaya çıkarılan ürün hakkında bilgi sunduğu Doğu Denizi'nde kalamarları izlemek için daha fazla araştırma yapılması çağrısında bulundu. Popülasyon araştırmaları ise kaç kalamar bulunduğunu ve nereye hareket ettiklerini göstermeye yardımcı olabilir.

Balıkçı toplulukları geçim kaynaklarını kaybediyor

Güney Kore'nin doğu kıyısı açıklarındaki Ulleung Adası, düşüşün insanlar üzerindeki etkisini gözler önüne seriyor. Balıkçılığa iklimin etkilerini inceleyen Jeju Ulusal Üniversitesi deniz yaşamı bilimi profesörü Jung Suk-geun, buradaki kalamar balıkçılığının durumunu şöyle anlattı:

tamamen iflas etti.

Jung, doğu kıyısındaki balıkçıların devlet desteklerine rağmen tesislerini terk ettiğini, bazılarının hâlâ borç taşıdığını söyledi. Avın azalması, balıkçılık faaliyetlerini sürdürmek ve sektörün daha verimli olduğu dönemde alınan borçları ödemek için kullanılabilecek geliri düşürüyor.

İşleme tesisleri ve kıyı işletmeleri de baskı altında. Hazırlama, kurutma, depolama veya satış faaliyetleri için düzenli kalamar tedarikine ihtiyaç duyuyorlar. Yerel arzın azalması, denize açılan balıkçılardan daha geniş bir kesimi etkiliyor.

Ekolojik değişimler kalamarın ötesine uzanıyor. Jung, soğuk su seven Alaska kömür balığının ve yelken yüzgeçli kum balığının Doğu Denizi'nde neredeyse tamamen kaybolduğunu söyledi. Buna karşılık Japon sarı kuyruk balığı avı arttı. Bu değişimler, balıkçı topluluklarının avlamayı bekleyebileceği tür çeşitliliğini dönüştürüyor.

Güney Amerika'dan ithalat açığın bir bölümünü kapatıyor

Güney Kore, ithal kalamara giderek daha fazla yöneliyor. Gıda ve İlaç Güvenliği Bakanlığının ithal gıda istatistiklerine göre Peru'dan yapılan sevkiyat 2025'te 47.000 tona ulaştı; bir önceki yıla göre yüzde 109,7 arttı. Ekvador'dan yapılan ithalat ise çok düşük bir düzeyden 16.000 tona yükseldi.

Reklam

İki ülke toplam 63.000 ton ürün sağladı. Bu miktar, Balıkçılık Bakanlığının aynı yıl için tahmin ettiği 31.000 tonluk yerel kıyı ve açık deniz kalamar avının yaklaşık iki katı. Ticaretin kapsamına, Kore'deki çalışmanın odağında bulunan Pasifik uçan kalamarından farklı bir tür olan jumbo uçan kalamar da giriyor.

Gıda üreticileri ve restoranlar, Güney Amerika'dan gelen jumbo uçan kalamarı tavada pişirilen yemeklerde, çorbalarda ve kızartmalarda kullanıyor. Kalamarın gövdesi ve yüzgeçleri farklı amaçlarla işleniyor. Bunlar arasında, malatang gibi Çin tarzı yemeklerde yaygın olan, kesiklerinin çam kozalağını andırdığı parçalar da bulunuyor.

Güney Kore hükümeti ayrıca Brezilya ve Arjantin çevresi de dahil olmak üzere uzak yabancı sularda avlanmak için daha fazla izin almaya çalıştı. Yurt dışında avlanmak ve ithalat yapmak, yerel av sahalarının güvenilirliği azalırken tedarik sağlamanın yollarını sunuyor.

Ancak bu seçenekler Güney Koreli alıcıları başka okyanuslardaki değişimlere açık hale getiriyor. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütünün 2026'da Peru'nun balıkçılık sektörü üzerine yayımladığı rapora göre, Peru'da jumbo uçan kalamar avı Ocak-Ağustos 2024 döneminde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 67 düştü.

İthal kalamar da iklim dalgalanmalarından etkileniyor

Peru'daki düşüş, El Niño sırasında kalamarın dağılımındaki değişimlerle ilişkilendirildi. Bu Pasifik iklim örüntüsü, ekvator yakınlarında yüzey sularını ısıtıyor. Peru açıklarında soğuk ve besin bakımından zengin suların yüzeye çıkmasını sağlayan yükselimi zayıflatabiliyor; bu da beslenme koşullarını ve kalamarların yaşam alanlarını değiştiriyor.

Peru hükümetinin verileri daha sonra ülkedeki jumbo uçan kalamar avının 2025'te yüzde 252, ihracatın ise yüzde 210,6 arttığını gösterdi. Yetkililer, 2023-2024 El Niño'sunun ardından stokların toparlandığına dair işaretler üzerine izin verilen av kotalarını artırdı.

Güney Kore'nin bu tedarik kaynaklarına giderek daha fazla bel bağlaması, gıda piyasasını hem Kore çevresindeki okyanusların ısınmasına hem de Pasifik'teki iklim değişkenliğine bağlıyor. Peru'da toparlanma arzı artırabilir; orada yaşanacak yeni bir aksama ise yerel avı zaten azalmış olan alıcıların tedarikini daha da daraltabilir.

Diğer bölgelerde farklı örüntüler görülüyor. Jung'a göre Doğu Çin Denizi'ndeki kalamar yumurtlama alanları genel olarak varlığını korurken Kuzey Denizi'ndeki balıkçıların daha fazla kalamar ve ahtapot yakaladığı bildiriliyor. Değişen sıcaklıklar, avcılığın getirdiği fırsat ve kayıpları bölgeler arasında eşit olmayan biçimde dağıtıyor.

Reklam

Alışveriş yapanlar neden hâlâ daha fazla ödüyor?

Güney Kore'deki fiyat artışları taze kalamarla sınırlı değil. Ulusal Balıkçılık Kooperatifleri Federasyonunun Balıkçılık Ekonomisi Enstitüsü, yerli dondurulmuş kalamarın tüketici fiyatının 2014'te kilogram başına 6.985 wondan 2023'te 15.622 wona yükseldiğini, artışın yüzde 123,7 olduğunu kaydetti.

Enstitü, artışın başlıca nedeni olarak yerel kıyı ve açık deniz avındaki düşüşü gösterdi. Dondurulmuş kalamara ilişkin bu seri, 2022-2026 arasında orta boy yerli taze kalamar için kaydedilen yüzde 40'ı aşkın artıştan farklı bir ürünü ve dönemi kapsıyor. Her iki veri de yerli kalamar satın alma maliyetinin kayda değer ölçüde arttığını gösteriyor.

Yurt dışındaki av miktarının artması da daha düşük fiyatların alıcılara yansıması için zaman aldı. Sektörden bir yetkili, Peru'dan ithal edilen dondurulmuş kalamarın birim fiyatının Ocak-Eylül 2025 döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre arttığını söyledi. Talep, işleme ve dağıtım maliyetleri ile arz koşulları da nihai fiyatı etkiliyor.

Pukyong çalışması, iklim koşullarına yanıt veren ve ulusal sınırları aşan bir balıkçılık yönetimi çağrısında bulunuyor. Güney Kore açısından bu, tek bir kötü av sezonundan daha geniş bir sorunla yüzleşmek anlamına geliyor: Alışıldık av sahaları değişiyor, ithalatın kendisi de risklere açık ve kıyı işletmeleri kayıpları şimdiden üstleniyor.

Öne Çıkan Noktalar

  • Güney Kore'nin kıyı ve açık denizlerdeki adi kalamar avı, 2009-2024 arasında yüzde 92,8 düştü.
  • 2025'te avın yaklaşık 31.000 tona yükseldiği tahmin edildi; bu, 2009 düzeyinin hâlâ yaklaşık yüzde 84 altında.
  • Pukyong Ulusal Üniversitesinin çalışması düşüşü, yaşam alanlarının ısınması, deniz sıcak hava dalgaları ve Japon sarı kuyruk balığının bölgeye gelişine bağlıyor.
  • Modeller, farklı emisyon senaryolarında bölgesel avın 2043-2048 arasında sıfıra inebileceğini öngörüyor.
  • Peru ve Ekvador, 2025'te toplam 63.000 ton kalamar ithalatı sağladı.
  • Fiyatların yükselmesi ve yerel arzın daralması tüketicileri, balıkçıları, işleme tesislerini ve kıyı işletmelerini etkiliyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir