Güney Kore'nin Yurt Dışındaki Fosil Yakıt Finansmanı, İklim Desteğini Neredeyse Beşe Katlıyor

10 dakikalık okuma
South Korea's Overseas Fossil Fuel Finance Outstrips Climate Support by Nearly Five Times

Fosil Yakıtlara 27,7 Milyar Dolar, İklim Eylemine 5,806 Milyar Dolar

Çevre örgütü Green Korea'nın analizine göre, Güney Kore'nin kamu finans kuruluşları 2018-2022 yılları arasında yurt dışındaki fosil yakıt projelerine 27,7 milyar dolar sağlarken, aynı dönemde uluslararası iklim finansmanı 5,806 milyar dolarda kaldı. Fosil yakıtlara sağlanan finansman yaklaşık 4,8 kat daha fazlaydı. Bu tutarla Güney Kore, Japonya ve Çin'in ardından G20 ekonomileri arasında üçüncü sırada yer aldı.

İçindekiler
  1. Fosil Yakıtlara 27,7 Milyar Dolar, İklim Eylemine 5,806 Milyar Dolar
  2. Kayıp ve Zarar Fonu Neleri Karşılıyor?
  3. Ödemeler Arttı, Ancak Büyük Bakiyeler Hâlâ Ödenmedi
  4. Fosil Yakıt Karşılaştırması Neden Önemli?
  5. Krediler, Afet Sonrası Toparlanmayı Borç Yüküyle Baş Başa Bırakabilir
  6. Nepal, Mevcut Finansmanın İhtiyacın Ne Kadar Gerisinde Kaldığını Gösteriyor
  7. Hızlı Artışın Ardından Yeşil Yardımlar Azaldı
  8. Bir Sonraki Küresel Hedef Kapsamında Kim Ödeme Yapmalı?
  9. COP31'de Güney Kore'yi Neler Bekliyor?
  10. Öne Çıkanlar

Finansman; Mozambik'teki gaz geliştirme projeleri ile Vietnam ve Endonezya'daki kömür santralleri gibi projeleri destekledi. Bu yatırımlar, gelişmekte olan ülkelerin emisyonlarını azaltmasına, iklim felaketlerine hazırlanmasına ve hâlihazırda uğradıkları zararları telafi etmesine yardımcı olmayı amaçlayan çok daha sınırlı bir kaynak akışının yanında yer alıyor.

Güney Kore'nin iki uluslararası iklim fonuna yaptığı ödemeler de eleştirilere konu oldu. Green Korea'nın verilerine göre ülke, taahhüt edilen paranın fiilen ödenen payı bakımından bağışçı sıralamalarının alt sıralarında yer aldı. Daha yeni hükümet verileri, ödemelerin arttığını ve 2027'de yeni katkıların planlandığını gösteriyor.

Tartışma, Seul'ün taahhütlerini sonunda yerine getirip getirmeyeceğinin ötesine uzanıyor. Yeşil kalkınma yardımı bütçesi 2026'da yaklaşık %40 azalırken, yoksul ülkeler geçici olarak sağlanan desteği çok aşan toparlanma maliyetleriyle karşı karşıya.

Nepal, açığın boyutunu gözler önüne seriyor. Hükümet, buzul gölüyle bağlantılı selin ardından toparlanma için 4,8 milyar dolara ihtiyaç duyulacağını tahmin etti. Uluslararası Kayıp ve Zarar Fonu'ndan geçici olarak ayrılan 20 milyon dolar, bu ihtiyacın yaklaşık %0,4'üne denk geliyor.

Türkiye'nin Antalya kentinde düzenlenen Birleşmiş Milletler iklim konferansı COP31'de gelişmekte olan ülkeler daha fazla finansman talep ediyor. Güney Kore'den hem mevcut taahhütlerini ne kadar hızlı yerine getireceğini hem de bundan sonra ne kadar katkı sunacağını açıklaması isteniyor.

Reklam

Kayıp ve Zarar Fonu Neleri Karşılıyor?

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, kayıp ve zarar fonunun iklim değişikliğine karşı özellikle kırılgan olan gelişmekteki ülkelere yardımcı olmak üzere 2/CP.27 ve 2/CMA.4 sayılı kararlarla kurulduğunu açıklıyor. Fonun görev alanı, aşırı hava olaylarının ve yavaş gelişen değişimlerin yol açtığı ekonomik ve ekonomik olmayan zararları kapsıyor.

Ekonomik kayıplar; hasar gören evler, yollar ve ürünler gibi parasal maliyeti olan unsurları içeriyor. Ekonomik olmayan kayıplar arasında sağlık üzerindeki zararlar, kültürel mirasın kaybı ya da bir topluluğun yaşadığı yerle bağının zedelenmesi bulunabiliyor. Fon, toplulukların hâlihazırda yaşadığı zararları ele alıyor.

Hükümetler fonu COP28'de ve Paris Anlaşması Taraflar Toplantısı'nın beşinci oturumunda işler hâle getirdi. Fon hem iklim sözleşmesine hem de Paris Anlaşması'na hizmet ediyor; yönetim kurulu, taraf ülkelerin rehberliği doğrultusunda çalışıyor.

Yönetim kurulu, 1 Kasım 2024'te başlayan dört yıllık bir dönem için Ibrahima Cheikh Diong'u ilk icra direktörü olarak atadı. Bu kurumsal yapı, kırılgan ülkelere yardım talep edebilecekleri özel bir kanal sunuyor. Ancak taahhüt edilen para, Green Korea'nın analizinde belirtilen taleplerden çok daha az.

Ödemeler Arttı, Ancak Büyük Bakiyeler Hâlâ Ödenmedi

Güney Kore, Kayıp ve Zarara Yanıt Fonu'na 2027'ye kadar 7 milyon dolar ödeme sözü verdi. Green Korea'nın 31 Mayıs 2026 tarihli verilerine göre 2,15 milyon dolar, yani taahhüdün %30,7'si ödenmişti. Bu oranla Güney Kore, 25 bağışçı ülke arasında 20. sıradaydı. Maliye Bakanlığının milletvekili Lee Choon-seok'a sunduğu daha yeni verilere göre ise kümülatif ödemeler 4,575 milyon dolara ulaştı.

Daha yeni ödeme toplamı, taahhüdün yaklaşık %65,4'üne karşılık geliyor; ödenmesi gereken 2,425 milyon dolar daha bulunuyor. Mayıs ayındaki karşılaştırmada Almanya, Birleşik Krallık ve Japonya'nın da aralarında bulunduğu 17 ülke taahhütlerini tamamlamıştı.

Yeşil İklim Fonu'nda da benzer bir tablo görülüyor. Güney Kore, 2024-2027 dönemini kapsayan ikinci kaynak artırımı için 300 milyon dolar taahhüt etti. Green Korea'nın verilerine göre Eylül 2026'ya kadar 70 milyon dolar, yani taahhüdün %23,3'ü ödenmişti. Bu oranla ülke, taahhütte bulunan 35 ülke ve alt-ulusal yönetim arasında 34. sıradaydı. Bakanlığın daha yeni verilerine göre ödemeler 80 milyon dolara ulaştı.

Hükümet, kalan 220 milyon doları 2027'de ödemeyi planlıyor. Güney Kore, Yeşil İklim Fonu'na yönelik önceki taahhütlerini; ilk kaynak tahsis turundaki 100 milyon doları ve ilk kaynak artırımındaki 200 milyon doları tamamen ödemişti. Dolayısıyla mevcut taahhüt, önceki katkıların tamamlanmasının ardından geldi; ancak mevcut turun büyük bölümü hâlâ ödenmeyi bekliyor.

Reklam

Fosil Yakıt Karşılaştırması Neden Önemli?

Green Korea'nın karşılaştırması, fosil yakıt finansmanı ile iklim finansmanı toplamlarının aynı dönem üzerinden değerlendirilmesini sağlayacak şekilde 2018-2022 arasındaki beş yılı kapsıyor. Aradaki fark 21,894 milyar dolardı: Yurt dışındaki fosil yakıt projelerine yıllık ortalama 5,54 milyar dolar sağlanırken, uluslararası iklim finansmanı yılda yaklaşık 1,16 milyar dolardı.

Kamu finans kuruluşları fosil yakıt projelerini kredi ve yatırım gibi araçlarla destekledi. Bu destek, projelerin inşaat ve işletme için gereken finansmanı bulmasına yardımcı oluyor. Mozambik'te bu, gaz geliştirme projeleri anlamına gelirken Vietnam ve Endonezya'da kömürden elektrik üretimini de kapsıyordu.

İklim finansmanı ise farklı hedeflere yöneliyor. Ülkelerin kirletici enerji kaynaklarını değiştirmesine, toplulukları iklim tehlikelerinden korumasına ya da yıkımın ardından toparlanmasına yardımcı olabiliyor. Bu nedenle Güney Kore'nin finansman sicili, kamu kaynaklarının hem emisyon azaltımını hem de emisyon üreten faaliyetleri desteklediğini gösteriyor.

Green Korea, dengenin Güney Kore'nin ekonomik kapasitesini ve iklim değişikliğine katkısını yansıtacak şekilde değişmesi gerektiğini savunuyor. Eleştirileri, uluslararası fonlara ödenen tutarın yanı sıra kamu finansmanının yönüyle de ilgili.

Krediler, Afet Sonrası Toparlanmayı Borç Yüküyle Baş Başa Bırakabilir

Green Korea'ya göre Güney Kore'nin ikili iklim finansmanı kapsamında 764,8 milyon dolar kredi ve 236,5 milyon dolar hibe sağlandı. İkili finansman, ortak bir uluslararası fon aracılığıyla değil, ülkeler arasında doğrudan sağlanan yardımları ifade ediyor.

Bu iki kategori birlikte ele alındığında krediler toplamın yaklaşık %76,4'ünü oluşturuyor ve hibelerin değerini üç kattan fazla aşıyor. Kredi, üzerinde anlaşılan koşullara göre geri ödenmek zorunda. Hibelerde ise böyle bir geri ödeme yükümlülüğü yok.

Afetin ardından yolları, su sistemlerini ya da evleri yeniden inşa eden bir hükümet için bu fark, gelecek bütçeleri etkiliyor. Borçlanma ülkeye bugün kaynak sağlıyor, ancak geri ödemeler daha sonra başka hizmetlere ayrılabilecek kaynakları azaltabiliyor. Hibeler, bu geri ödeme yükünü oluşturmadan toparlanma harcamalarının yapılmasına imkân veriyor.

Green Korea, iklim zararına uğrayan ülkelerin yeni borçlara bu kadar fazla bel bağlamaması için hibelerin payının artırılmasını istiyor. Bu talep, iklim desteğinin bir başka ölçütünü gündeme getiriyor: Gelecekte mali yükümlülük yaratmadan ülkeye ne kadar yardım ulaştığı.

Reklam

Nepal, Mevcut Finansmanın İhtiyacın Ne Kadar Gerisinde Kaldığını Gösteriyor

Nepal'de buzul gölüyle bağlantılı selin yol açtığı hasarın 2,7 milyar dolar, toparlanma ihtiyacının ise 4,8 milyar dolar olduğu tahmin edildi. Hasar, kaybedilen ya da zarar görenleri ölçerken toparlanma ihtiyacı, yeniden inşa için gereken çalışmaları ve harcamaları kapsıyor.

Geçici olarak ayrılan 20 milyon dolar, tahmini toparlanma ihtiyacının her 240 dolarına karşılık yaklaşık 1 doları karşılayacak. Geriye 4,78 milyar dolarlık ihtiyaç kalacak. Etkilenen topluluklar için bu büyüklükte bir açık, konutların, ulaşım bağlantılarının ve kamu hizmetlerinin yeniden sağlanmasını daha uzun süre beklemek anlamına gelebilir.

Buzul gölü, eriyen suların bir buzulun yakınında birikmesiyle oluşabiliyor. Suyu tutan yapı çökerse ani bir sel, su ve enkazı hızla aşağıya taşıyabiliyor. Gölün aşağısındaki topluluklar yıkıcı su ve enkaz akıntılarıyla karşı karşıya kalabiliyor.

Daha geniş kapsamlı fonda da kaynak açığı var. Green Korea, toplam taahhütleri yaklaşık 800 milyon dolar, gelişmekte olan ülkelerin başvurularını ise 2,8 milyar dolar olarak hesapladı. Buna göre başvurular, taahhüt edilen tutarın 3,5 katıydı; üstelik vaat edilen katkıların tamamının fona ulaşıp ulaşmadığı da hesaba katılmadan.

İklime uyum finansmanında da büyük bir açık bulunuyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın 2026 Uyum Açığı Raporu, uluslararası kamu kaynaklı uyum finansmanı 2035'e kadar üç katına çıkarılsa bile bunun gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçlarının yalnızca %20 ila %29'unu karşılayacağını öngörüyor. Uyum; örneğin sel koruması, sıcak hava dalgalarına yönelik planlama ya da daha dayanıklı altyapı yoluyla iklim etkilerine hazırlanmak anlamına geliyor.

Hızlı Artışın Ardından Yeşil Yardımlar Azaldı

Güney Kore'nin karbon nötrlüğü ve yeşil resmî kalkınma yardımı bütçesi 2022'de 4,5 milyar wondan 2025'te 47,1 milyar wona çıktı. Ardından 2026'da 28,2 milyar wona geriledi; bu, 18,9 milyar won ya da yaklaşık %40'lık bir düşüş demek.

Hükümetin 2027 için önerdiği ödenek 34 milyar won. Bu, harcamaların bir kısmını yeniden artıracak olsa da 2025 düzeyinin 13,1 milyar won altında kalacak. Yeşil yardımlardaki azalma, hükümetin genel bütçesi büyürken toplam resmî kalkınma yardımında yaşanan yaklaşık %18'lik kesintiye eşlik etti.

Bu süreç, taahhüt ve bütçelerin ne kadar hızlı değiştiğini gösteriyor:

  • 2022: Yeşil kalkınma yardımı bütçesi 4,5 milyar wondü.
  • 2024: Dönemin çevre bakanı Kim Wan-seop, Bakü'deki COP29'da yeşil kalkınma yardımı da dâhil olmak üzere katkıları artırma sözü verdi.
  • 2025: Yeşil yardım bütçesi 47,1 milyar wona ulaştı.
  • 2026: Ödenek 28,2 milyar wona düştü.
  • 2027: Hükümet 34 milyar won ayırmayı ve mevcut Yeşil İklim Fonu taahhüdünün kalan 220 milyon dolarını ödemeyi öneriyor.

Demokrat Parti milletvekili Lee Yong-woo, hükümete uluslararası iklim iş birliği taahhütlerini yerine getirme çağrısında bulundu. Bağımsız milletvekili Lee Choon-seok ise bir sonraki kaynak artırımı öncesinde birkaç yılı kapsayan bir katkı planı hazırlanmasını istedi.

Reklam

Bir Sonraki Küresel Hedef Kapsamında Kim Ödeme Yapmalı?

Hükümetler, 2024'teki COP29'da 2035'e kadar gelişmekte olan ülkeler için yılda 1,3 trilyon dolarlık iklim finansmanı hedefine ulaşmaya çalışmayı kabul etti. Bu daha büyük hedef kapsamında gelişmiş ülkeler, yılda en az 300 milyar doların harekete geçirilmesine öncülük edecek.

Güney Kore, finansman tartışmalarında konumu çekişmeli olan bir ülke. İklim sözleşmesinde gelişmekte olan ülkelere mali destek sağlama yükümlülüğüyle ilişkilendirilen ülkelerin yer aldığı Ek II listesinde bulunmuyor. Buna rağmen uluslararası iklim fonlarına gönüllü katkı yapıyor ve ekonomik büyüklüğü ile emisyonları nedeniyle daha fazlasını yapması yönünde baskıyla karşılaşıyor.

Tartışmada atıfta bulunulan Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi verilerine göre Güney Kore'nin sera gazı emisyonları 2025'te 696,06 milyon tonla dünya genelinde 12. sıradaydı. Kişi başına emisyonu 13,3 tondu; Türkiye'de bu miktar 7,1 tondu.

Sejong Üniversitesi kürsü profesörü Jeon Eui-chan, Güney Kore'nin kalkınma yardımı harcamalarının gayrisafi millî gelirin %0,20'si olduğunu, OECD ortalamasının ise %0,26'ya ulaştığını belirtti. Gayrisafi millî gelir, bir ülkenin sakinleri ve işletmelerinin elde ettiği geliri ölçüyor ve farklı büyüklükteki ekonomilerin yardım katkılarını karşılaştırmaya imkân veriyor.

Maliye Bakanlığı, yeni iklim finansmanını kimin sağlayacağına ilişkin görüşmelerin sürdüğünü bildirdi. Bakanlık, Güney Kore'nin yeni hedefe yapacağı katkıyı ya da Yeşil İklim Fonu'nun bir sonraki kaynak artırımı için vereceği taahhüdü açıklamadı.

COP31'de Güney Kore'yi Neler Bekliyor?

COP31, 9 Kasım'da Antalya'da başladı. Gelişmekte olan ülkeler, finansmanın resmî gündemde ele alınmasını talep ediyor. Gündem konusundaki anlaşmazlık, açılış genel kurulunun yaklaşık 90 dakika gecikmesine yol açtı. G77 gelişmekte olan ülkeler grubu ve Çin, kalkınma yardımlarındaki düşüşe ve Yeşil İklim Fonu katkılarının çekilmesine ya da azaltılmasına dikkat çekti.

İklim ve Çevre Bakanı Kim Sung-hwan'ın 16-18 Kasım'daki üst düzey toplantılarda Güney Kore'nin ulusal bildirisini sunması planlanıyor. Acil kararlar; gelecekteki katkıları, mevcut taahhütlerin yerine getirilmesini ve hükümetin yeşil dönüşüm planlarında uluslararası iş birliğinin rolünü kapsıyor.

Green Korea daha yüksek katkı ve daha hızlı ödeme çağrısı yaptı. Çevre örgütü eleştirisini açıklamasında doğrudan dile getirdi:

Kore hükümeti, iklim finansmanı ödemelerindeki en alt sıralarda yer alan sicilinin ne kadar sorumsuzca ve utanç verici olduğunu kabul etmeli,

Örgütün talep ettiği değişiklikler, aynı tartışmanın üç unsurunu bir araya getiriyor: Taahhüt edilen paranın ödenmesi, geri ödeme gerektirmeyen desteğin artırılması ve yurt dışındaki fosil yakıt finansmanı ile iklim yardımları arasındaki dengesizliğin azaltılması. Nepal'in toparlanma maliyeti, yardım bekleyen ülkeler için paranın zamanlamasının ve biçiminin neden önemli olduğunu gösteriyor.

Öne Çıkanlar

  • Güney Kore, 2018-2022 döneminde yurt dışındaki fosil yakıt projelerine 27,7 milyar dolar sağladı; uluslararası iklim finansmanı ise 5,806 milyar dolarda kaldı.
  • Hükümetin daha yeni verilerine göre Kayıp ve Zarar Fonu'na yapılan ödemeler, 7 milyon dolarlık taahhüdün 4,575 milyon dolarına ulaştı.
  • Güney Kore, mevcut 300 milyon dolarlık Yeşil İklim Fonu taahhüdünün 80 milyon dolarını ödedi ve kalan tutarı 2027'de ödemeyi planlıyor.
  • Yeşil kalkınma yardımı bütçesi 2026'da yaklaşık %40 azaldı; 2027 için önerilen artış, bütçeyi 2025 düzeyinin altında bırakacak.
  • Nepal'e geçici olarak ayrılan 20 milyon dolar, tahmini 4,8 milyar dolarlık toparlanma ihtiyacının yaklaşık %0,4'ünü karşılıyor.
  • COP31'deki görüşmeler, hükümetleri hem mevcut ödeme taahhütlerini hem de gelecekteki iklim finansmanını ele almaya zorluyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir