144 ABD'li milletvekili Afganlara TPS'nin yeniden sağlanması için dilekçeyi destekliyor

8 dakikalık okuma
144 US Lawmakers Back Petition to Restore Afghan TPS

Temsilciler Meclisi'ndeki dilekçenin oylamaya sunulması için 74 imza daha gerekiyor

Afganlara geçici sınır dışı koruması sağlanması için Temsilciler Meclisi'nde oylama yapılmasını talep eden dilekçede, Temsilciler Meclisi'nin son verilerine göre 141 Demokrat ve üç Cumhuriyetçi olmak üzere 144 imza bulunuyor. Colorado Demokratı Jason Crow tarafından 9 Kasım'da sunulan dilekçenin ilerleyebilmesi için Temsilciler Meclisi'nin çoğunluğunu oluşturan 218 imzaya ulaşması gerekiyor.

İçindekiler
  1. Temsilciler Meclisi'ndeki dilekçenin oylamaya sunulması için 74 imza daha gerekiyor
  2. Afganistan TPS Yasası ne öngörüyor?
  3. Afganlar neden şimdi koruma arıyor?
  4. Dilekçeyle komiteden çıkarma süreci nasıl işliyor?
  5. Şimdiye kadar neler oldu?
  6. Afgan müttefikler hangi risklerle karşı karşıya?
  7. Kongre'de bundan sonra ne olabilir?
  8. Destekçilere göre neler söz konusu?
  9. Öne çıkanlar

Dilekçe, milletvekillerinin 2026 Afganistan TPS Yasası'nı (H.R. 9899) ele almasına olanak tanıyacak olan H.Res. 1596 sayılı önerilen usul kararını hedef alıyor. Tasarı, uygun Afgan vatandaşlarına 1 Temmuz 2029'a kadar Geçici Koruma Statüsü'nü (TPS) yeniden sağlamayı öngörüyor. TPS, ülkelerindeki koşulların güvenli şekilde geri dönmelerine engel olduğu durumlarda, belirlenmiş ülkelerden gelen kişilerin ABD'de geçici olarak kalıp çalışmasına olanak tanıyor.

İmza sayısı hızla arttı. O gün yayımlanan haberlere göre sayı 16 Kasım'da 114'tü; Amerika Özel Harekât Birliği'nin 19 Kasım tarihli paylaşımında ise 143 olarak verildi. Son açıklanan 144 imza, 74 milletvekilinin daha destek vermesi gerektiği anlamına geliyor. Dilekçeyi imzalayan Vermont Demokratı Becca Balint, 19 Kasım'da eyaletinin nüfusuna oranla ABD eyaletleri arasında en fazla yeniden yerleştirilmiş Afgan'a ev sahipliği yaptığını ve Afgan müttefiklere destek vermekten gurur duyduğunu söyledi.

218 imzaya ulaşılması, tasarının ele alınmasının önünü açacak; ancak tasarıyı yasalaştırmayacak. Temsilciler Meclisi'nin usul kararı ve tasarı hakkında işlem yapması gerekecek; ayrıca Senato ve başkanın da söz hakkı olacak.

Reklam

Afganistan TPS Yasası ne öngörüyor?

Crow, H.R. 9899'u 23 Temmuz'da Demokratlar Sam Liccardo ve William Keating ile Cumhuriyetçiler Maria Elvira Salazar ve Don Bacon'ın desteğiyle sundu. Tasarı, koşulları karşılayan Afganlar için Afganistan'ın TPS kapsamındaki statüsünü 1 Temmuz 2029'a kadar yeniden yürürlüğe koyacak. Bu koşullar arasında, yasanın yürürlüğe girdiği tarihten bu yana ABD'de kesintisiz olarak bulunmak da yer alıyor.

Uygun kişiler sınır dışı edilmeye karşı korunacak ve çalışma izni için başvurabilecek. Kimlik ve biyometrik bilgilerini sunmaları, ayrıca adli sicil ve ulusal güvenlik kontrollerinden geçmeleri gerekecek. Tasarı, İç Güvenlik Bakanlığı'na TPS ve çalışma izni başvurularını genel olarak 90 gün içinde karara bağlama talimatı veriyor. Belirli durumlarda bakanlık 150 güne kadar ek süre kullanabilecek.

TPS geçici bir korumadır; yeşil kart ya da kalıcı göçmenlik statüsü değildir. Bu statü, uygun Afganlara sığınma veya Özel Göçmen Vizesi gibi başka yollara başvurmaları için zaman tanırken, koruma süresi boyunca sınır dışı edilme korkusu olmadan ülkede yaşayıp çalışmalarına imkân sağlayabilir. Tasarı, ayrı düşmüş aileleri kendi başına bir araya getirmeyecek veya bekleyen göçmenlik başvurularını karara bağlamayacak.

Afganlar neden şimdi koruma arıyor?

Trump yönetimi, Afganistan'ın TPS kapsamındaki statüsünü 2025'te sona erdirdi. Fesih 14 Temmuz'da yürürlüğe girerek Afganların ülkede kalıp yasal olarak çalışmalarına imkân veren korumaları bitirdi. Etkilenen nüfusa ilişkin tahminler farklılık gösteriyor: İç Güvenlik Bakanlığı iptalden önce sayının yaklaşık 11 bin olduğunu belirtirken, diğer haberlerde koruma altındaki kişi sayısı yaklaşık 12 bin olarak aktarıldı. Tasarıyı destekleyen savunuculuk kuruluşu, düzenlemenin 8 binden fazla Afgan'ı kapsayacağını söylüyor.

ABD'nin çekilmesi ve Taliban'ın yeniden iktidara gelmesinin ardından Afganistan, Mayıs 2022'de TPS kapsamına alındı. Allies Welcome Operasyonu sırasında yaklaşık 74 bin Afgan hava yoluyla ABD'ye getirildi. Birçoğu geçici kalış izni olan insani şartlı tahliye kapsamında ülkeye geldi ve sığınma ya da özel vizeler yoluyla daha uzun süreli statü almaya çalıştı. Amerika Özel Harekât Birliği'ne göre önceki şartlı tahliye izinlerinin uzatmaları 2025 sonbaharında sona erdi ve yeni bir uzatma yapılmadı.

ABD güçleri veya diplomatlarıyla birlikte çalışmış bazı Afgan müttefikler Özel Göçmen Vizesi bekliyor. Bu vizeler, ABD hükümetine hizmet etmiş belirli kişilere kalıcı ikamet yolunu açıyor. #AfghanEvac'ın bir raporuna göre Dışişleri Bakanlığı o yıl Afganlara üç özel vize vermişti; Kongre'nin onayladığı yaklaşık 6 bin vize ise kullanılmamıştı. Uluslararası Mülteci Yardım Projesi, ABD'nin 2026 mali yılında üç Afgan'ı mülteci olarak yeniden yerleştirdiğini söyledi.

Bekleyen başvurular da süreci uzatıyor. Amerika Özel Harekât Birliği, göçmenlik mahkemelerinde 3 milyondan fazla dosyanın bulunduğunu, bunların 2,25 milyondan fazlasının sığınma kararını beklediğini bildirdi. ABD güçlerine destek veren bazı Afganlar, eski Afgan hükümeti için çalıştıkları ve doğrudan ABD hükümetine hizmet etmedikleri için özel vize almaya da uygun değil.

Reklam

Dilekçeyle komiteden çıkarma süreci nasıl işliyor?

Komiteden çıkarma dilekçesi, komite başkanları bir öneriyi ilerletmediğinde Temsilciler Meclisi üyelerinin bu öneriyi komiteden çıkarmaya çalışmasının bir yoludur. Temsilciler Meclisi'ndeki süreç bilerek zorlaştırılmıştır: Üyelerin komiteden çıkarma talebinde bulunabilmesi için bir önerinin genellikle en az 30 yasama günü boyunca komitede beklemiş olması gerekir. Crow'un dilekçesi doğrudan H.R. 9899'u değil, H.Res. 1596 sayılı önerilen usul kararını hedef alıyor.

Kongre Araştırma Servisi'nin usul rehberinde, 218 imzaya ulaşan dilekçenin komiteden çıkarma takvimine eklendiği belirtiliyor. Yedi yasama gününün ardından imza veren bir üye, komiteden çıkarma önergesini sunma niyetini bildirebilir. Ardından Meclis Başkanı, önergenin Temsilciler Meclisi'nde görüşülmesini iki yasama günü içinde takvime almak zorunda. Yasama günü genellikle Temsilciler Meclisi'nin toplandığı güne karşılık gelir; ancak ara nedeniyle bir yasama günü birden fazla takvim gününe yayılabilir.

Komiteden çıkarma önergesi, destekleyenler ve karşı çıkanlar arasında eşit bölüştürülen 20 dakikalık bir görüşmeye açılır. Temsilciler Meclisi önergeyi kabul ederse üyeler özel usul kararını ele alabilir. Bu karar kabul edilirse Meclis, görüşme ve değişikliklerin koşullarını belirleyen kurallar çerçevesinde tasarıyı görüşmeye geçebilir. İmza sayısı 218'e ulaştığında imza listesi kesinleşir ve üyeler imzalarını geri çekemez.

Bu sıralama önemli: 218'inci imza, TPS hakkında nihai oylamayı kendiliğinden başlatmaz. Üyelerin önce komiteden çıkarma önergesini ve usul kararını, ardından da asıl tasarıyı kabul etmesi gerekir. Temsilciler Meclisi'ndeki usul, dilekçenin destekçilerin istediği sonucu garanti etmeden baskı oluşturabilmesinin nedenlerinden biri.

Şimdiye kadar neler oldu?

  • Mayıs 2022: Biden yönetimi Afganistan'ı TPS kapsamına aldı.
  • 23 Temmuz 2026: Crow, 2026 Afganistan TPS Yasası'nı (H.R. 9899) sundu.
  • 9 Kasım: Crow, H.Res. 1596'yı hedef alan komiteden çıkarma dilekçesini sundu.
  • 11 Kasım: Gaziler, eski diplomatlar, savunucular ve Afgan müttefikler, milletvekilleriyle birkaç gün süren görüşmelerin ardından Lincoln Anıtı'ndan Kongre Binası'na yürüdü.
  • 16 Kasım: O gün yayımlanan haberlere göre dilekçede 114 imza vardı.
  • 19 Kasım: Amerika Özel Harekât Birliği 143 imza olduğunu bildirdi; burada aktarılan Temsilciler Meclisi'nin son sayımına göre imza sayısı 144.

Dilekçe iki partiden de destek aldı; ancak imza verenlerin çoğu Demokratlardan oluşuyor. Jared Golden'ın ofisine göre Maine Demokratı Golden, dilekçeyi imzalayan 109'uncu isim oldu. Golden, ABD askerlerine ve diplomatlarına yardım eden Afganların ABD'de güvenli bir yaşam kurma şansını hak ettiğini söyledi.

Afgan müttefikler hangi risklerle karşı karşıya?

TPS statüsü sona eren Afganlar, başka bir yasal statüleri yoksa sınır dışı edilme riskiyle karşı karşıya kalabilir. Yönetim, Afgan vatandaşlarının Pakistan üzerinden sınır dışı edilmesine yönelik girişimlerde bulundu; ancak dava hakkındaki haberlere göre federal bir yargıç, 150'den fazla kişi için hazırlanan sınır dışı uçuşunu durdurdu. 16 Kasım için planlanan bir uçuş da iptal edildi. Mahkeme belgeleri, aralık ayında başka bir uçuş düzenlenebileceğine işaret etti; henüz tarih açıklanmadı.

Bir kişinin hiçbir bağı bulunmayan bir ülkeye gönderilmesi ve ardından zarar görme riskiyle karşı karşıya kalacağı bir yere gönderilmesinin beklenmesi, geri göndermeme (non-refoulement) olarak biliniyor. Uluslararası hukuk bu uygulamayı yasaklıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Afganistan için seyahat uyarısı en yüksek seviyede ve ülkeye seyahat edilmemesi tavsiye ediliyor.

Afganistan'da görev yapmış eski bir Ordu Korucusu ve paraşütçü olan Colorado Temsilcisi Jason Crow, girişimi hem görev hem de ulusal güvenlik meselesi olarak nitelendirdi. Crow, açıklamasında şunları söyledi:

Yirmi yılı aşkın süren savaşın ardından onlara göz kulak olacağımıza söz verdik. Bu sözü tutmak hem ahlaki bir sorumluluk hem de ulusal güvenlik açısından zorunluluktur.

Afganistan'dan tahliye edilenler ve gaziler, gecikmeler nedeniyle ayrı düşen yakınlarından da söz etti. TPS tasarısı, Afganistan'da kalan aile üyelerini ABD'ye getirmeyecek; ancak destekçileri, sınır dışı edilmeye karşı korumanın ülkede bulunan kişilere diğer başvuruları değerlendirilirken daha fazla istikrar sağlayacağını söylüyor.

Reklam

Kongre'de bundan sonra ne olabilir?

Destekçilerin önce gerekli eşiğe ulaşmak için 74 imza daha bulması gerekiyor. Bunu başarsalar bile H.R. 9899'un görüşülebilmesi için komiteden çıkarma sürecinde Temsilciler Meclisi'nin başka adımlar atması gerekecek. Tasarının Temsilciler Meclisi'nde kabul edilmesi bile yasalaşması için Senato'dan geçmesini ve başkanın onayını almasını gerektirecek.

Dilekçenin ötesinde de tasarının önünde siyasi engeller var. Senato Cumhuriyetçilerin kontrolünde ve başkan tasarıyı veto edebilir. Vetoyu aşmak için her iki kanatta da üçte iki çoğunluk gerekiyor. Bu nedenle dilekçenin destekçileri, tek başına oylamanın korumaların yürürlüğe gireceğini garanti etmeyeceğini kabul etmekle birlikte Temsilciler Meclisi'nde oylama yapılmasını istiyor.

Vize veya sığınma başvurularının sonuçlanmasını bekleyen Afgan müttefikler için zamanlama büyük önem taşıyor. Destekçiler, bu süreçler devam ederken TPS'nin geçici bir yasal köprü sağlayabileceğini savunuyor. Temsilciler Meclisi'nde oylama tarihi belirlenmedi ve son sayımda dilekçe henüz 218 imzaya ulaşmamıştı.

Destekçilere göre neler söz konusu?

Afgan müttefikleri savunan No One Left Behind kuruluşunun genel müdürü Andrew Sullivan, savaş sırasında verilen sözleri tutmanın gelecekteki iş birlikleri açısından da önemli olduğunu savundu. Sullivan, Amerika Özel Harekât Birliği'ne şunları söyledi:

Bir ülkenin verdiği söz, o ülkenin güvenliğine katkıda bulunur.

Kuruluş, seçmenlerin yüzde 77'sinin ve gazilerin yüzde 84'ünün, Özel Göçmen Vizesi programının kapsamı hakkında bilgi aldıktan sonra programı desteklediğini gösteren bir ankete atıfta bulundu. Ayrıca gazilerin yüzde 70'inin ve seçmenlerin yüzde 68'inin programın yeniden açılmasından yana olduğunu bildirdi. Bu veriler, kamuoyunun vize programına ilişkin görüşlerini yansıtıyor; Temsilciler Meclisi'ndeki tasarı ise halihazırda ABD'de bulunan uygun Afganlara geçici koruma sağlamayı amaçlıyor.

Öne çıkanlar

  • Temsilciler Meclisi'ndeki dilekçede 144 imza var; 218 imzaya ulaşmak için 74 imza daha gerekiyor.
  • Dilekçe, H.Res. 1596 sayılı önerilen usul kararı aracılığıyla H.R. 9899'un ele alınmasını talep ediyor.
  • Tasarı, uygun Afganlara 1 Temmuz 2029'a kadar TPS sağlamayı yeniden yürürlüğe koyacak ve çalışma izni başvurusu yapmalarına imkân verecek.
  • 218 imzaya ulaşılması, tasarının kabul edilmesi değil, Temsilciler Meclisi'ndeki sonraki usul adımlarının başlaması anlamına gelecek.
  • Tasarı'nın yasalaşması için Temsilciler Meclisi ve Senato'dan geçmesi, ayrıca başkanın onayını alması gerekecek.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir