Silahlı Grupların İddiaları Genişlerken Pakistan Taliban Karşıtlarını Desteklemekle Suçlanıyor

9 dakikalık okuma
Pakistan Accused of Backing Taliban Opponents as Armed Groups Expand Their Claims

Sınırdaki şiddet, kimin kimi desteklediği tartışmasını alevlendiriyor

Afganistan'daki Taliban yönetimi, Pakistan'ı iktidarlarına karşı çıkan silahlı gruplara yardım etmekle suçlarken İslamabad bu suçlamayı reddediyor. Direniş gruplarının Afganistan genelinde saldırılar düzenlediklerini öne sürmesi ve Pakistan'ın, Kabil'den Afganistan topraklarında faaliyet gösterdiğini söylediği militanları etkisiz hâle getirmesini istemesiyle suçlamalar gündemde daha fazla yer buldu.

İçindekiler
  1. Sınırdaki şiddet, kimin kimi desteklediği tartışmasını alevlendiriyor
  2. Direniş grupları ne iddia ediyor?
  3. Pakistan'ın destek verdiğine ilişkin kanıtlar ne kadar güçlü?
  4. Pakistan ile Taliban neden anlaşmazlık yaşıyor?
  5. Pakistan Taliban'ı iktidardan uzaklaştırmak mı istiyor?
  6. Muhalif gruplar dış yardıma neden temkinli yaklaşıyor?
  7. Öne Çıkanlar

Taliban Dışişleri Bakanı Emir Han Muttaki, Pakistan'ı Afganistan'ı istikrarsızlaştırma projesi başlatmakla suçladı. Afganistan'da istikrarı bozmak amacıyla iki ülke arasındaki sınır olan Durand Hattı boyunca binlerce silahlı kişinin toplandığını söyledi. Pakistan Enformasyon Bakanlığı suçlamaları propaganda olarak nitelendirdi.

İddialar, Afgan Taliban güçleriyle sınır yakınındaki silahlı gruplar arasında yaşanan çatışmaların ardından geldi. Afganistan Özgürlük Cephesi (AFF), temmuz ayında kuzeydoğudaki Bedahşan vilayetinin Zebak ilçesinde Taliban güçleriyle çatıştığını açıkladı. Grup daha sonra ekim ayında Nuristan ve Kunar'da saldırılar düzenlediğini öne sürdü. Bir diğer grup olan Afganistan Birleşik Cephesi (AUF) ise Pakistan sınırındaki güney vilayeti Kandahar'da operasyonlara başladığını bildirdi.

Taliban sözcüsü Zabihullah Mücahid, Bedahşan'daki şiddet olaylarına karışan savaşçıların Pakistan'ın Çitral ilçesinden geçerek sınırı aştığını ve daha sonra oraya geri döndüğünü öne sürdü. Pakistan askerî personelinin de onlara eşlik ettiğini iddia etti. Pakistan hükümeti, personelinin olaylara katıldığı iddiasını reddetti. Silahlı gruplar, savaşçılarının Afganistan içinde bulunduğunu ve dışarıdan destek almadıklarını söylüyor.

Bu anlaşmazlık, daha geniş bir güvenlik krizinin parçası. İslamabad, Taliban'ın özellikle Pakistanlı sivillere ve askerlere saldıran Pakistan Taliban Hareketi (TTP) ile Pakistan'ın Belucistan vilayetinde faaliyet gösteren ve yasaklı olan ayrılıkçı Belucistan Kurtuluş Ordusu'na (BLA) karşı harekete geçmesi gerektiğini söylüyor. Taliban ise Afganistan topraklarının Pakistan'a yönelik saldırılara destek vermek için kullanıldığı iddiasını reddediyor.

Reklam

Direniş grupları ne iddia ediyor?

AFF ve AUF ayrı gruplar ve iddiaları, silahlı faaliyetlerin giderek daha geniş bir alana yayıldığını gösteriyor. AFF, Afganistan'ın kuzeydoğusunda çatışmalar yaşandığını bildirdi. AUF ise Taliban'ın iktidarının merkezinde yer alan Kandahar ve Helmand gibi güney vilayetlerinde mücadeleyi sürdürdüğünü söylüyor.

AUF, 2023'te ABD'de kurulduğunu ve Ağustos 2026'da Muharib Operasyonu adını verdiği askerî harekâtı başlattığını belirtiyor. Grubun lideri Sami Sadat, Afganistan ordusunun eski özel kuvvetler komutanı. Grup, amacının Taliban'ı iktidardan uzaklaştırmak ve anayasal sistemi yeniden tesis etmek olduğunu söylüyor.

AUF, 1 Ağustos ile 13 Kasım arasında Afganistan'ın 34 vilayetinden 22'sinde 126 saldırı düzenlediğini öne sürdü. Saldırılarda 135 Taliban mensubunun öldüğünü, 60'ının yaralandığını söyledi. Grup, Kandahar'da 37, Helmand'da ise 27 saldırı düzenlediğini iddia etti. Bu kayıp rakamları AUF'un kendi iddialarına dayanıyor.

Grup, askerî tesislere yönelik saldırılarını da duyurdu. Sözcüsü Hilal Kakar, AUF'un Kandahar'daki bir Taliban ordu kolordusunu ve Helmand'ın Nevzad ilçesindeki bir askerî üssü hedef aldığını söyledi. Grup, 26 Ekim'de Bedahşan, Kandahar ve Zabul'un da aralarında bulunduğu altı vilayette saldırılar düzenlediğini öne sürdü.

Bir çatışma izleme çalışmasının sayımına göre, silahlı grupların çatışma ve saldırıları bu yıl iki katına çıkarak geçen yıl 14 vilayeti etkilerken bu yıl 28 vilayete yayıldı. Çalışma, kaydedilen çatışmaların yüzde 44'ünü AUF'a atfetti ve Ulusal Direniş Cephesi ile AFF'un da faaliyetlerini genişlettiğini belirtti. Bu sayım kaydedilen çatışmaları kapsarken AUF'un açıkladığı 126 rakamı grubun üstlendiği saldırıları sayıyor; dolayısıyla bu ölçümler farklı şeyleri ifade ediyor.

Reklam

Pakistan'ın destek verdiğine ilişkin kanıtlar ne kadar güçlü?

Taliban, Pakistan'ın izni olmadan grupların savaşçıları ve malzemeleri sınırın ötesine geçiremeyeceğini savunuyor. Eski Afgan milletvekili Şinkay Karokhayl, iddia edilen sınır geçişlerinin İslamabad'ın desteği olmadan mümkün olmayacağını söyledi. Karokhayl, Bedahşan ve Nuristan'daki çatışmalara atıfta bulunuyordu.

Karokhayl'ın görüşü, iki hükümetin de üzerinde uzlaştığı bir tespitten ziyade sınırın coğrafyasına ilişkin bir yorum. Pakistan Enformasyon Bakanlığı çatışmalara müdahil olduğu iddiasını reddederken direniş grupları Afganistan'da, ülke içindeki Afganlar arasında kök saldıklarını söylüyor.

Pakistanlı siyaset analisti ve eski senatör Afrasyab Hattak, İslamabad'ın Taliban karşıtlarını desteklediğini savundu. Onların Pakistan'ın Afganistan politikasının bir parçası olarak Pakistan'ın başkentini ziyaret ettiğini söyledi.

Taliban karşıtları İslamabad'a geliyor, toplantılar yapıyor; bu, Pakistan'ın Afganistan politikasının bir parçası.

İslamabad'daki Quaid-i-Azam Üniversitesi'nde siyaset ve uluslararası ilişkiler doçenti olan Qandil Abbas, siyasi ve askerî destek arasında ayrım yaptı. Pakistan'ın Taliban karşıtlarına siyasi destek verebileceğini, ancak askerî destek vermeyeceğini söyledi.

Pakistan, Taliban karşıtlarına siyasi destek verebilir ama askerî destek vermez.

Eski Afganistan İçişleri Bakanı Ali Ahmad Jalali, İslamabad'ın muhalefete verdiği desteği baskı aracı olarak kullanabileceğini söyledi. Diplomaside baskı aracı, karşı tarafı tutumunu değiştirmeye ikna etmek için kullanılan bir avantaj anlamına gelir. Jalali, bu olası stratejiyi Pakistan'ın Taliban'dan TTP ile mücadele etmesi yönündeki talebiyle ilişkilendirdi.

Eski Belh valisi ve Taliban karşıtı Atta Mohammad Noor, direniş gruplarının dış güçlerin vekil unsurlarına dönüşebileceği uyarısında bulundu. Bu kaygı, yardımı memnuniyetle karşılayabilecek ancak yabancı bir hükümetin daha sonra desteğini geri çekmesinden ya da grupları kendi hedefleri doğrultusunda kullanmasından endişe duyan muhalifler arasındaki daha geniş güvensizliği yansıtıyor.

Reklam

Pakistan ile Taliban neden anlaşmazlık yaşıyor?

Pakistan, TTP ve BLA'nın Taliban'ın desteğiyle Afganistan topraklarından saldırılar planlayıp düzenlediğini söylüyor. Kabil, TTP'nin Afganistan'da barındığı yönündeki Pakistan iddiasını reddediyor. Sınır çatışmaları ve Pakistan'ın Afganistan içinde düzenlediği hava saldırıları gerilimi artırırken iki hükümet karşılıklı suçlamalarda bulundu.

İslamabad'daki Ekonomik İşbirliği Teşkilatı zirvesinde Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, Afgan yetkililerin komşu ülkelerin güvenlik kaygılarını, özellikle de terör tehdidini ele alması gerektiğini söyledi. Pakistan, Taliban hükümetini tanımadığı için Afganistan'ın toplantıya davet edilmediğini bildirdi.

Jalali, Pakistan'ın Taliban'dan uzun süredir bağları bulunan bir gruba karşı harekete geçmesini istediğini savunuyor. Ortak ideolojiye ve geçmişteki iş birliğine dikkat çeken Jalali, Taliban'ın TTP ile savaşma konusunda hem istekli olmayabileceğini hem de bunu yapacak güce sahip olmayabileceğini söyledi. Jalali'ye göre bazı Afgan Taliban mensupları TTP savaşçıları arasında bile olabilir.

Jalali, Pakistan'ın daha önceki dönemlerde harekete yardım etmesinin ardından Taliban'ın yakın bir ortak olmasını beklediğini söyledi. İslamabad'ın Taliban'a sığınma imkânı sağladığını, siyasi, diplomatik ve askerî destek verdiğini ve hareketin 2021'de yeniden iktidara gelmesinin ardından iş birliği yapmasını beklediğini savundu. Ancak bu beklenti karşılanmadı.

Pakistan açısından güvenlik anlaşmazlığının suçlamaların ötesinde somut sonuçları var. Pakistan'ın Torkham ve Çaman sınır kapıları Ekim 2025'ten bu yana uzun süreli olarak kapalı kaldı; bu durum Afgan tüccarları İran ve Orta Asya üzerinden geçen güzergâhları değerlendirmeye yöneltti. Pakistan'ın sınır uyarısı da İslamabad'ın Afganistan kaynaklı tehditleri askerî hazırlık gerekçesi olarak nasıl sunduğunu gösterdi.

Reklam

Pakistan Taliban'ı iktidardan uzaklaştırmak mı istiyor?

Jalali, İslamabad'ın Taliban'ı iktidardan uzaklaştırmaya çalıştığını düşünmüyor. Pakistan'ın Kabil'de farklı bir hükümet kurmaktansa TTP'ye karşı iş birliği sağlamak için baskı uygulamasının daha olası olduğunu söyledi. Diğer gözlemciler de Pakistan'ın Taliban'ı devirebileceğine ya da bunu istediğine kuşkuyla yaklaşıyor.

Uluslararası ilişkiler alanında çalışan Afgan araştırmacı Malek Sitez, Pakistan'ın Kabil üzerindeki nüfuzunu kaybettiğini söylüyor. Taliban'ın Pakistan'ın uzun süredir bölgesel rakibi olan Hindistan'la yakınlaşması, İslamabad'ın hayal kırıklığını artırdı. Hindistan, Taliban hükümetini resmen tanımamış olsa da Ekim 2025'te Kabil'deki teknik misyonunu büyükelçilik seviyesine yükseltti.

Taliban, diğer ülkelerle temaslarını da genişletti. Rusya, Temmuz 2025'te Taliban hükümetini resmen tanıdı. Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksey Overçuk, ticaret ve yatırım görüşmeleri için 12 Kasım 2026'da Kabil'i ziyaret etti. Afgan hükümetinin açıklamasında, 2026'nın ilk sekiz ayında iki ülke arasındaki ticaret hacminin 349 milyon ABD dolarını aştığı, bunun bir önceki yılın aynı dönemindeki miktarın iki katından fazla olduğu belirtildi.

Bu ilişkiler bölgesel bir ittifak anlamına gelmiyor, ancak Kabil'e daha fazla seçenek sunuyor. Afganistan konulu 5 Ekim tarihli Moskova Formatı toplantısı, forumun 2017'de başlamasından bu yana ilk kez ortak bir açıklama yayımlanmadan sona erdi. Bu durum, terör ve bölgesel güvensizliğin sorumluluğu konusundaki görüş ayrılıklarını yansıtıyor. Pakistan önemli bir komşu ve denize ulaşımda kilit bir güzergâh olmaya devam ediyor; ancak sınırların tekrar tekrar kapatılması ve yaşanan anlaşmazlıklar, Afgan tüccarları ve yetkilileri başka seçeneklere yöneltiyor.

Hattak, Taliban'ı Pakistan hükümeti ve askerî istihbaratı için bölgesel rekabette varlığını sürdüren bir siyasi koz olarak nitelendirdi. Bu görüş, İslamabad'ın Kabil yönetimine baskı yapmak için Taliban karşıtlarını destekleyebileceği ihtimaliyle bir arada bulunuyor. İki düşünce birbiriyle çelişmiyor: Pakistan, Taliban'ı iktidardan uzaklaştırmak istemeden de ona karşı baskı kurmaya çalışabilir.

Reklam

Muhalif gruplar dış yardıma neden temkinli yaklaşıyor?

Silahlı direniş grupları Pakistan'ın desteğini yararlı bulabilir, ancak bazı muhalifler bu desteğin kalıcı olacağından kuşku duyuyor. Siyaset analisti Aziz Barez, bazı grupların yardımı memnuniyetle karşılayabileceğini, ancak Pakistan'ın mevcut tutumunu Taliban'dan taviz koparmaya yönelik geçici bir çaba olarak gördüğünü söyledi.

Pakistan ile Taliban arasındaki sorunların yarın çözüleceğinin ve iki tarafın yeniden eski dost olacağının garantisi yok.

Bu temkinli yaklaşım, Pakistan'ın onlarca yıl boyunca Afgan hareketleriyle değişen ilişkilerini yansıtıyor. Hattak, Pakistan'ın geçmişte Sovyet güçleriyle savaşan Afgan gruplarına verdiği desteğe, daha sonra eski mücahitlerin öncülük ettiği hükümete karşı Taliban'ı desteklemesine ve ABD öncülüğündeki koalisyon güçleri ile eski Afgan hükümetine karşı yirmi yıl süren savaş boyunca Taliban'a sağladığı desteğe dikkat çekti.

Direniş grupları ayrıca silahlı saldırılara ya da dış desteğe bel bağlamak yerine geniş tabanlı bir siyasi hareket oluşturup oluşturamayacakları sorusuyla da karşı karşıya. AUF, 22 vilayete yayıldığını ve iddialarını diğer gruplardan daha etkin biçimde duyurduğunu söylüyor. Daha geniş kapsamlı çatışma sayımı da çatışmalardan etkilenen vilayetlerin arttığını gösteriyor; ancak bu ölçümlerin hiçbiri grupların sıradan Afganlar arasındaki desteğinin ne düzeyde olduğunu ortaya koymuyor.

Bu arada Taliban iktidarını sürdürüyor ve Kabil'e yeniden dönmesinden bu yana silahlı direnişi ve siyasi muhalefeti bastırıyor. Lider Hibetullah Ahundzade, 17 Kasım'da muhaliflere yeterlilik ve liyakatlerine göre hükümette görevler teklif etti. Muhalif isimler bu teklifi reddederek yönetime katılmanın, güç paylaşan ortaklar olmak yerine Taliban yönetimi altında görevli hâline gelmek anlamına geleceğini savundu.

AFF lideri Yasin Ziya, Ahundzade'nin açıklamalarını grubun silahlı direnişiyle ilişkilendirdi ve muhaliflerin egemenliğin halka ait olduğu bir siyasi sistem istediğini söyledi. Ulusal Direniş Cephesi üyesi Fazl Ahmad Manawi ise teklifi ortaklık değil, atama olarak nitelendirdi.

Ortak istemiyor; hükümet görevlileri istiyor.

Karşılıklı iddialar, temel soruları yanıtsız bırakıyor. Pakistan, Taliban'a karşı silahlı gruplara yardım ettiğini reddediyor; Taliban da Pakistan'a saldıran militanlara barınak sağladığını kabul etmiyor. AUF'un operasyonlarına ilişkin kamuoyuyla paylaşılan kayıp sayıları grubun kendi açıklamalarına dayanırken daha geniş kapsamlı çatışma sayımı kaydedilen çatışmaları izliyor. Temel güvenlik anlaşmazlığını çözmek için gelecekte yapılacak bir toplantı ya da belirlenmiş bir tarih açıklanmadı.

Öne Çıkanlar

  • Taliban, Pakistan'ı iktidarına karşı çıkan silahlı gruplara destek vermekle suçluyor. İslamabad suçlamayı reddediyor.
  • AUF, 1 Ağustos ile 13 Kasım 2026 arasında 22 vilayette 126 saldırı düzenlediğini, bu saldırılarda 135 Taliban mensubunun öldüğünü ve 60'ının yaralandığını öne sürdü.
  • Bir çatışma izleme çalışmasına göre çatışmalar geçen yıl 14 vilayete yayılmışken bu yıl 28 vilayete ulaştı.
  • Pakistan, Taliban'ın TTP ve BLA'ya karşı harekete geçmesini istiyor. Kabil, Afganistan topraklarının Pakistan'a yönelik saldırılara destek vermek için kullanıldığı iddiasını reddediyor.
  • Analistler, Pakistan'ın olası desteğini bir baskı aracı olarak değerlendirirken bazıları İslamabad'ın Taliban'ı iktidardan uzaklaştırmak istediğine kuşkuyla yaklaşıyor.
  • Taliban karşıtları, Pakistan'ın olası desteğinin geçici olabileceği ve İslamabad'ın Kabil'le yaşadığı anlaşmazlığa bağlı kalabileceği endişesini taşıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir