Çalışanlar artık bankalarını işverenlerine göre seçmek zorunda değil
Özbekistan Merkez Bankası, 18 Kasım 2026'da özel şirket çalışanlarının maaşlarını, ikramiyelerini ve diğer ödemelerini, işverenlerine hangi bankanın hizmet verdiğinden bağımsız olarak, seçtikleri banka kartı veya elektronik cüzdan üzerinden alabileceklerini açıkladı. Düzenleyici kurum, tüm bankaların yeni Fon Dağıtım Merkezi'ne bağlandığını belirtti.
İçindekiler
- Çalışanlar artık bankalarını işverenlerine göre seçmek zorunda değil
- Çalışanların yapması gerekenler
- Tek bir bordro listesi birden fazla bankaya nasıl ulaşıyor?
- Şirketler için neler değişiyor?
- Merkez ödemeleri nasıl kontrol ediyor?
- Başlangıç tarihi net olmayan bir uygulama
- Banka rekabeti çalışanlara doğru kayıyor
- Önemli Noktalar
Değişiklik, Özbekistan'da finansal teknolojilerin daha da geliştirilmesine yönelik tedbirleri konu alan 27 Kasım 2025 tarihli PP-359 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı kapsamında hayata geçiriliyor. Uygulamadaki amacı açık: Şirketler bordro işlemlerini kendi bankaları üzerinden yürütmeye devam ederken çalışanlar maaşlarının yatırılacağı bankayı seçebilecek.
Önceden çalışanların genellikle işverenlerinin maaş işlemlerini yürüten bankadan kart çıkarması gerekiyordu. Başka bir bankayı tercih eden bir çalışan, fazladan bir kart almak ve her maaş ödemesinden sonra hesaplar arasında para aktarmak zorunda kalabiliyordu. Yeni sistem, çalışanların mevcut kartlarının veya elektronik cüzdanlarının bilgilerini vermesine olanak tanıyor.
İlk aşama, özel sektör kuruluşlarını ve çalışanlarını kapsıyor. Merkez Bankası, ikinci aşamada sistemi bütçeden finanse edilen kuruluşlara da açmayı ve kullanıcılardan alınan geri bildirimler doğrultusunda işlevlerini genişletmeyi planlıyor.
Çalışanların yapması gerekenler
Çalışan önce parasını almak istediği banka kartını veya elektronik cüzdanı seçiyor. Ardından ödeme bilgilerini işvereninin muhasebe birimine iletiyor. Fon Dağıtım Merkezi'ne ayrıca kayıt yaptırmak gerekmiyor.
Kart veya cüzdan, çalışanın kendi adına kayıtlı olmalı. Çalışan bu yöntemle maaşının bir yakınının ya da başka bir kişinin kartına yatırılmasını sağlayamaz. Kartın çalışanın adına olma şartı, ödeme bilgilerinin ödemeyi alacak kişinin kimliğiyle karşılaştırılarak doğrulanmasına imkân veriyor.
Çalışanlar daha sonra yeni bilgileri işverenlerine ileterek farklı bir kart seçebilir, alıcı bankalarını değiştirebilir veya cüzdan bilgilerini güncelleyebilir. Böylece tercih, kişi şirkete başlarken sabitlenmiyor; ilk ödemeden sonra da değiştirilebiliyor.
Tek bir bordro listesi birden fazla bankaya nasıl ulaşıyor?
Fon Dağıtım Merkezi bir yönlendirme merkezi olarak işlev görüyor. Şirketin bordrosundaki herkesin aynı alıcı bankayı kullanmasını şart koşmak yerine, tek bir ödeme listesini kontrol ediyor ve ödemeleri çalışanların seçtiği bankalara yönlendiriyor. Ödeme listesi, çalışanlara ödeme yapmak için gereken bilgileri içeren elektronik bir dosyadan oluşuyor.
İşlem beş temel adımdan oluşuyor:
- Çalışan kendi adına kayıtlı bir kart veya elektronik cüzdan seçiyor ve bilgilerini muhasebe birimine iletiyor.
- İşveren, çalışanlarına yapılacak ödemeleri içeren tek bir elektronik liste hazırlayıp hizmet aldığı bankaya gönderiyor.
- İşverenin bankası listeyi elektronik dijital imzayla doğrulayarak Fon Dağıtım Merkezi'ne iletiyor.
- Merkez bilgileri kontrol ediyor ve ödemeleri çalışanların seçtiği bankalara dağıtıyor.
- Ödemeyi alacak bankalar, parayı belirtilen kartlara veya elektronik cüzdanlara yatırıyor.
İşverenin bankası ödeme zincirinin bir parçası olmaya devam ediyor. Değişiklik, ödemenin alıcı tarafında: Şirketin her bankayla ayrı bir maaş düzenlemesi yapmasına gerek kalmadan çalışanlar farklı bankaları kullanabiliyor.
Maaşlar, ikramiyeler ve çalışanlara yapılan diğer ödemeler merkez üzerinden aktarılabiliyor. Bu, çalışanların seçtikleri hesabın yalnızca düzenli aylık maaşları için değil, başka ödemeler için de kullanılabileceği anlamına geliyor. Muhasebe birimleri ise bu ödemeleri ortak liste üzerinden düzenleyebiliyor.
Şirketler için neler değişiyor?
İşverenler, çok sayıda farklı alıcı banka kullanılan bir bordroyu kendi bankalarına tek bir gönderim yaparak yönetebilecek. Merkez Bankası, bunun toplu ödemeleri kolaylaştırdığını ve çalışanların seçtiği her bankayla ayrı bir maaş projesi anlaşması yapma gereğini ortadan kaldırdığını belirtiyor.
Maaş projesi, bir bankanın kuruluşun ücret ödemelerini yürüttüğü düzenlemedir. Önceki uygulamada bu düzenleme çoğu zaman çalışanların hangi kartı kullanması gerektiğini belirliyordu. Merkez sayesinde şirketin bankacılık ilişkisi, her çalışanın parasını nereden alacağına ilişkin tercihinden ayrılıyor.
Muhasebe birimleri, çalışanların bildirdiği alıcı bilgileri de dâhil olmak üzere ödeme bilgilerini hazırlamaya devam ediyor. Merkez bu bilgileri kontrol edip yönlendirirken, alıcı bankalar parayı hesaplara yatırıyor. Bu nedenle çalışan kayıtlarının doğru tutulması, sürecin önemli bir parçası olmaya devam ediyor.
Merkez ödemeleri nasıl kontrol ediyor?
Fon Dağıtım Merkezi, Merkez Bankası'nın korumalı altyapısında faaliyet gösteriyor. Düzenleyici kuruma göre ödeme bilgileri kapalı bir bankacılık ağı üzerinden iletiliyor ve listeler elektronik dijital imzalarla doğrulanıyor.
Dijital imza, bir belgeyi elektronik ortamda doğrulama ve bütünlüğünü kontrol etme yöntemidir. Bu süreçte işverenin bankası, ödeme listesini merkeze göndermeden önce imzalıyor. Çalışanlardan bu işlemi kendilerinin yapabilmesi için merkeze kayıt olmaları istenmiyor.
Sistem, ödemeleri yönlendirmeden önce kart bilgileriyle alıcıların kimlik bilgilerini Merkez Bankası veri tabanlarıyla karşılaştırıyor. Hata bulunursa liste düzeltme için geri gönderiliyor. Düzenleyici kurum, bu kontrollerin maaşların yanlış bilgiler kullanılarak gönderilmesi riskini azaltmayı amaçladığını belirtiyor.
Kart veya cüzdanın çalışanın kendi adına kayıtlı olması şartı da bu kontrol sürecinin bir parçası. Böylece sistem, sahiplik kontrolünden geçmemiş bir ödeme bilgisine dayanmak yerine hem bir ödeme adresini hem de doğrulanabilir bir alıcıyı esas alıyor.
Başlangıç tarihi net olmayan bir uygulama
Kasım ayında yapılan duyurunun öncesinde Taqsim adlı platform üzerinde çalışmalar yürütülmüştü. Merkez Bankası, teknik sorunlar ve bazı ticari bankaların sisteme bağlanmaya hazır olmaması nedeniyle yaz başında yapılması planlanan lansmanın ertelenmesinin ardından, Temmuz 2026'da platformun geliştirilmesi hakkında bilgi vermişti.
Uygulamanın başlangıç kronolojisi net değil. Düzenleyici kurum sistemin açılış tarihi olarak 15 Haziran'ı verirken, önceki geliştirme açıklamasında 30 Haziran için planlanan ve daha sonra ertelenen bir lansmandan söz edilmişti. Önemli tarihler şöyle:
- 27 Kasım 2025: PP-359 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı, Özbekistan'ın finansal teknoloji geliştirme tedbirleri kapsamında bu mekanizmanın oluşturulmasını öngördü.
- 15 Haziran 2026: Merkez Bankası'nın kasım ayındaki duyuruyla bağlantılı olarak verdiği açılış tarihi.
- 30 Haziran 2026: Taqsim için daha önce planlanan, daha sonra ertelendiği açıklanan açılış tarihi.
- Temmuz 2026: Merkez Bankası, Taqsim'in geliştirilmesini ve banka entegrasyonunu etkileyen teknik sorunları ele aldı.
- 18 Kasım 2026: Merkez Bankası Fon Dağıtım Merkezi'ni duyurdu ve tüm bankaların sisteme bağlandığını açıkladı.
Bütçeden finanse edilen kuruluşların sisteme ne zaman dâhil edileceğine ilişkin bir takvim açıklanmadı. Düzenleyici kurum, sistemi kullanmaya başlayan işverenlerin sayısını veya maaşların başka bir bankaya gönderilmesi için transfer komisyonu alınıp alınmayacağını da açıklamadı.
Banka rekabeti çalışanlara doğru kayıyor
Bankalar artık işverenleri rakip bir bankayı kullansa bile çalışanları maaş müşterisi olarak kazanmaya çalışabilecek. Merkez Bankası, daha geniş tercih imkânının hizmet kalitesi, tarifeler ve sunulan hizmetler konusunda rekabeti teşvik etmesini bekliyor.
Önceki düzenlemede bir şirketin maaş ödemelerini üstlenmek, bankaya genellikle kendi kartlarını kullanması gereken bir grup çalışan kazandırabiliyordu. Merkez sayesinde çalışanlar alıcı bankalarını bireysel olarak seçebiliyor. Şirketin bankacılık tercihi, her çalışanın günlük bankacılık işlemleri açısından daha az belirleyici hâle geliyor.
Banka değiştirmeyi düşünen çalışanların kullanmak istedikleri kart veya cüzdanın koşullarını yine de karşılaştırması gerekecek. Merkez Bankası, tarifeler ve komisyonlar hakkında bilgi almak için bankaların internet sitelerinin kontrol edilmesini veya çağrı merkezleriyle iletişime geçilmesini tavsiye ediyor. Maaş ödemelerinin bankalar arasında yönlendirilme maliyeti henüz açıklanmadığından bu konu özellikle önem taşıyor.
Reformun kısa vadeli faydası, daha kolay bir seçim imkânı sunması: Hâlihazırda uygun bir kartı olan çalışan, işvereninin bankacılık düzenlemesi nedeniyle yeni bir kart çıkarmak yerine, mevcut kartının bilgilerini muhasebe birimine iletebilir. Şirketler tek bir bordro gönderimiyle işlemlerini sürdürürken bankalar da müşterileri bireysel tercihlerine göre kazanabilecek.
Önemli Noktalar
- Özel sektör çalışanları, maaş, ikramiye ve diğer ödemeler için işverenlerinin bankasından bağımsız olarak banka kartı veya elektronik cüzdan seçebilecek.
- Çalışanlar ödeme bilgilerini muhasebe birimlerine iletecek ve Fon Dağıtım Merkezi'ne ayrıca kayıt yaptırmayacak.
- Ödemeyi alacak kart veya cüzdan çalışanın kendi adına kayıtlı olmalı; çalışan daha sonra bunu değiştirebilecek.
- İşverenler bankaları üzerinden tek bir ödeme listesi gönderecek; merkez bu listeyi kontrol edip ödemeleri alıcı bankalara yönlendirecek.
- Merkez Bankası tüm bankaların sisteme bağlandığını belirtiyor. Bütçeden finanse edilen kuruluşların sisteme dâhil edilmesi planlanıyor ancak tarih açıklanmadı.
- Sistemi kullanan işverenlerin sayısı ve başka bir bankaya maaş transferi için komisyon alınıp alınmayacağı açıklanmadı.






