ABD yeni ihracat kısıtlamalarıyla denizaşırı bilgi işlemi hedef alırken Singapur yapay zekâ çipi kullanımının denetlenmesini teklif ediyor

10 dakikalık okuma
Singapore Offers US Checks on AI Chip Use as New Export Curbs Target Overseas Computing

ABD çip kontrollerini sıkılaştırırken Singapur güvenilir erişim arayışında

Singapur, ülkede gelişmiş yapay zekâ çiplerinin nasıl kullanıldığını incelemeleri için ABD makamlarına yardım etmeyi teklif ederken, meşru işletmelerin Amerikan teknolojisine erişimini sürdürmesini sağlayacak düzenlemeler üzerinde çalışıyor. Başbakan Lawrence Wong, Washington'un Singapur, Malezya, Tayland, Endonezya ve Brezilya'yı kapsayan yeni lisans şartlarını açıklamasından bir gün sonra, 17 Kasım'da Manila'da yaklaşımın ayrıntılarını paylaştı.

İçindekiler
  1. ABD çip kontrollerini sıkılaştırırken Singapur güvenilir erişim arayışında
  2. Yeni lisanslar neleri kapsıyor?
  3. Singapur'un satış rakamları neden bağlam içinde değerlendirilmelidir?
  4. Megaspeed denetimleri emsal oluşturuyor
  5. Singapur'un soruşturduğu konular ve Megaspeed'in açıklaması
  6. Bölgesel soruşturma, bölgesel inşaat patlamasıyla kesişiyor
  7. Singapur'un yaptırım yaklaşımı yeni kurallardan önceye dayanıyor
  8. Politika zaman içinde nasıl değişti?
  9. Erişim görüşmeleri, daha geniş yapay zekâ işbirliğiyle birlikte yürütülüyor
  10. Öne Çıkanlar

ABD'nin önlemleri, fiziksel çip sevkiyatlarının ötesine geçiyor. Çin'de veya ABD'nin silah ambargosu uyguladığı diğer ülkelerde merkezli şirketlere önemli ölçüde bilgi işlem gücü sağlayan dünya genelindeki veri merkezleri de lisans almak zorunda olacak. Bu müşterilere hizmet veren mevcut işletmecilerin, kuralın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren onay almak için 90 günlük süresi bulunuyor; son tarihin şubat ortasına denk gelmesi bekleniyor.

Wong, Singapur'un önlemlerin etkisini incelediğini ve ülkeye getirilen çiplerin ABD tarafından denetlenmesine yardımcı olabileceğini söyledi. Singapur'u kontrolleri aşmak veya yerel yasaları çiğnemek için kullanan işletmelerin ise yaptırımlarla karşılaşacağı uyarısında bulundu.

Aynı zamanda maliye bakanı olan Wong, Singapur'un bir iş merkezi olarak konumunu korumanın yaklaşımın merkezinde yer aldığını söyledi:

Hukukun üstünlüğünü korumak ve Singapur'un güvenilir bir iş merkezi olma itibarını sürdürmek istiyoruz,

Öncelikli zorluk, çoğu zaman farklı yerlerde gerçekleşen üç unsuru birbirine bağlamak: çip satışının kayda geçirildiği yer, donanımın kurulduğu yer ve bilgi işlem gücünü nihayetinde kimin kullandığı. Singapur'un yaklaşımı; denetimleri, yerel yasalar kapsamındaki uygulamaları ve meşru kullanıcıların erişimini sürdürmek için Washington'la yürütülen görüşmeleri bir araya getiriyor.

Yeni lisanslar neleri kapsıyor?

ABD kuralları, adı geçen beş ülkede belirli gelişmiş yarı iletkenlerin ihracatı, yeniden ihracatı veya transferi için onay alınmasını zorunlu kılıyor. Yeniden ihracat, bir ürünün yabancı bir ülkeden başka bir ülkeye gönderilmesi anlamına geliyor. Ülke içi transfer ise sınır geçilmeksizin ürünün kullanıcısının veya kullanım amacının değiştirilmesini kapsayabiliyor.

Nihai ana şirketleri ABD'de bulunanlar da dahil olmak üzere, merkezleri ABD'de bulunan ve koşulları karşılayan şirketler, bildirim şartlarını yerine getirmeleri halinde yeni çip lisansı zorunluluğundan muaf tutuluyor. Bu da Amerikan bulut hizmeti sağlayıcılarına, çiplerin sahibi olmak isteyen bölgesel şirketlerden donanım temin etmek için farklı bir yol sunuyor.

Reklam

Uzaktan bilgi işlem hükmü, gelişmiş teknolojiye ulaşmanın başka bir yolunu hedef alıyor. Bir şirket, çipler yurt dışında kalırken talimatları bir ağ üzerinden gönderip sonuçları alarak, denizaşırı bir veri merkezindeki işlemcilere erişim kiralayabilir ve bir yapay zekâ modelini eğitebilir.

İhracat kontrollerinden sorumlu Ticaret Bakanlığı kurumu Sanayi ve Güvenlik Bürosu, önlemin mevcut kısıtlamaların bu düzenlemeler yoluyla aşılmasını önlemeyi amaçladığını söyledi. Washington, adı geçen beş ülkeyi çiplerin başka yerlere yönlendirilmesi bakımından yüksek risk taşıyan ülkeler olarak tanımladı ancak her birinin listeye alınma gerekçesini ayrıntılı biçimde açıklamadı.

Bu nedenle veri merkezi işletmecileri için teslimat adresini kontrol etmek görevin yalnızca bir parçası. İşletmeciler ayrıca makinelerini kiralayan şirketleri ve bu müşterilerin nihai sahiplerinin veya kontrolünü elinde bulunduranların kim olduğunu anlamak zorunda.

Singapur'un satış rakamları neden bağlam içinde değerlendirilmelidir?

2025 yılı için aktarılan Nvidia rakamlarına göre, çip satışlarından elde edilen küresel gelirin yüzde 22'si Singapur'a atfedilirken çiplerin yalnızca yüzde 1'i ülkede kullanıldı. Gelirin atfedildiği yer ile çiplerin fiziksel olarak kullanıldığı yer farklı şeyleri ölçüyor: İlki ticari faaliyetin nerede kayda geçtiğini, ikincisi ise işlemcilerin nerede kullanıldığını gösteriyor.

Wong, Singapur'a satış olarak kaydedilen donanımın büyük bölümünün başka yerlere giderken ülkeden geçtiğini ya da doğrudan başka bir varış noktasına gönderildiğini söyledi. Donanımın yalnızca küçük bir kısmı Singapur'a giriyor.

Dolayısıyla Singapur iki pratik sorunla karşı karşıya. Ülkeden geçen sevkiyatlarda yaşanabilecek değişiklikler tüccarları ve lojistik şirketlerini etkileyebilir. Yerel veri merkezlerini işleten şirketlerin ise buralara kurulu çipler ve bunları kullanan müşteriler hakkındaki sorulara yanıt vermesi gerekiyor.

Wong, transit ticaret üzerindeki etkinin yönetilebilir olacağını söyledi. Hükümetini daha çok kaygılandıran konu, Singapur'a gerçekten getirilen donanımdı; endişe doğması halinde ABD makamlarının denetim yapmasına yardım edilebilirdi.

Megaspeed denetimleri emsal oluşturuyor

ABD ve Singapur yetkilileri, Haziran 2025'te Singapur merkezli bulut bilişim şirketi Megaspeed International'da denetim gerçekleştirdi. Ziyarette mallar ve kayıtlar incelendi, nihai kullanıma yönelik kısıtlamalara uyulup uyulmadığı araştırıldı ve o dönemki CEO Alice Huang ile görüşüldü.

ABD Ticaret ve Adalet bakanlıkları, olası ihracat kontrolü ihlallerine ilişkin soruşturmalarının, izleme çalışmaları sonucunda yarı iletkenlerin başka yerlere yönlendirilmiş olabileceğine dair şüpheli faaliyetlerin tespit edildiği 2024 yılında başladığını söyledi. Ticaret Bakanlığı müfettişleri, Mayıs 2025'te Nvidia'dan Megaspeed'e yapılan doğrudan veya dolaylı satışlarla ilgili kayıtları istedi. Nvidia, ertesi ay şirketi daha fazla satış yapılması yasaklanan müşteriler listesine aldı.

Reklam

Haziran ayındaki yaptırım uygulamasının ardından cezai soruşturmanın sorumluluğunu Adalet Bakanlığı üstlendi. Singapur İçişleri Bakanlığı, yerel makamların ABD'nin Megaspeed ve Huang'la ilgilendiğini ilk kez o haziran ayında öğrendiğini, Singapur'un kendi soruşturmasının ise Şubat 2025'te bağımsız olarak başladığını söyledi.

Bu iki zaman çizelgesi, farklı makamların başlattığı soruşturmaları anlatıyor. Ayrıca Wong'un teklif ettiği denetim mekanizmasının daha önce kullanıldığını da gösteriyor: ABD'li yetkililer, Singapur'un işbirliğiyle donanım ve belgeleri inceleyebiliyor.

Singapur'un soruşturduğu konular ve Megaspeed'in açıklaması

Singapur polisi ve gümrük makamları, sunucu alımlarıyla bağlantılı olası yanlış beyanları ve birkaç şirketi ilgilendiren diğer şüpheli suçları soruşturdu. Megaspeed ve altı kişi hakkındaki soruşturma sürüyordu.

Polis, Başsavcılık ile istişare ettikten sonra Şubat 2026'da, Alice Huang'ın soruşturma konusu olan şüpheli yanlış beyanlarla ilgili suç işlediğine dair yeterli kanıt bulunmadığı sonucuna vardı. Megaspeed'deki rolünü küçümseyen yanlış bilgileri bilerek vermesi nedeniyle kendisine sert bir uyarıda bulunuldu ve Singapur'a yeniden girmesi yasaklandı. Singapur makamları, Huang'ın casusluk suçlamasıyla soruşturulmadığını söyledi.

Megaspeed faaliyetlerini savundu ve denetimlerde işbirliği yaptığını belirtti. Şirketin CEO'su ve yönetim kurulu başkanı James Tan Yong Pong, 12 Kasım tarihli açıklamasında şirketin yaklaşımını şöyle anlattı:

Uyum, şirket için temel bir önceliktir ve Megaspeed, ABD hükümetiyle yapıcı ve şeffaf biçimde çalışmaya kararlıdır.

Şirket, grafik işlem birimlerinin (GPU) kapsamlı bir envanterini çıkarması ve uyum uygulamalarını bağımsız olarak incelemesi için bir ABD hukuk bürosuyla çalıştı. GPU'lar aynı anda çok sayıda hesaplama yapabilen işlemcilerdir ve bu özellikleri onları yapay zekâ sistemlerini eğitmek için kullanışlı kılar.

Megaspeed ayrıca ABD ve Malezya makamları ile Nvidia'nın yaptığı incelemelerde yasa dışı çip transferlerine dair hiçbir kanıta rastlanmadığını söyledi. Bu, söz konusu incelemelere ilişkin şirketin açıklaması; Singapur polisi ise soruşturmanın sürdüğünü belirtti.

Bölgesel soruşturma, bölgesel inşaat patlamasıyla kesişiyor

Megaspeed'in Tayland, Malezya, Endonezya, ABD ve Avustralya'da iştirakleri bulunuyor. Adı açıklanmayan üst düzey bir Endonezya hükümet yetkilisine göre, şirketin Endonezya'daki iştiraki 2026'nın başlarında FBI'ın talebi üzerine arandı. Yetkili, görevlilerin sunucu rafları bulduğunu ancak GPU'lara rastlamadığını söyledi. Endonezya polisi yetkilileri sorulduğunda bulguları kamuoyu önünde doğrulamadı.

Endonezya'da hazırlanmakta olan önemli yapay zekâ altyapı projeleri de bulunuyor. Raia Grid, aralık ayında Purwakarta'da 140 ila 150 Nvidia GPU'su monte etmeyi planlıyor. Firmus ve DayOne, Batam'da 360 megavat kapasiteye sahip bir kampüs kurmayı; 2027 ve 2028 yıllarında toplam 170 bine kadar GPU'ya yer sağlamayı planlıyor. İlk faaliyetlerin 2027'de başlaması hedefleniyor.

Reklam

BM Ticaret ve Kalkınma verilerine göre Tayland, 2025'in ilk üç çeyreğinde veri merkezi yatırımlarından 9 milyar ABD doları çekerken Malezya 4 milyar dolar yatırım aldı. İki ülke aynı dönemde toplam 13 milyar dolar yatırım çekti.

Bu yatırımlar, kuralların çip ticaretinin ötesinde neden önem taşıdığını açıklıyor. Bir veri merkezinin binalara, elektriğe, soğutma sistemlerine ve işlemcilere ihtiyacı var. Kredi ve inşaat takvimlerini oluşturan proje geliştiricileri, çiplerin geleceğinden ve müşterilerin bunları yasal biçimde kullanabileceğinden emin olmak istiyor.

Singapur'da yaşayan ve yapay zekâ şirketlerine danışmanlık yapan Matthias Hendrichs, bazı yeni projelerin aylarca gecikebileceğini söyledi. Teslimat belirsizliğinin finansmanı nasıl etkileyebileceğini şöyle anlattı:

Yakın vadede daha büyük sorun belirsizlik. Bir kredi veren kuruluşa çiplerin ne zaman geleceğini söyleyemiyorsanız finansman beklemeye geçiyor,

Singapur'un yaptırım yaklaşımı yeni kurallardan önceye dayanıyor

Singapur, kontrollü teknolojiyle ilgilenen şirketlere yönelik beklentilerini daha önce ortaya koymuştu. 28 Nisan 2025'te yayımlanan bir WilmerHale hukuk bilgilendirme notu, o yılın başlarında yapılan hükümet açıklamalarını ve atılan yaptırım adımlarını aktarıyor.

Singapur Ticaret ve Sanayi Bakanlığı, 1 Şubat'ta Nvidia gibi ABD şirketlerinden Amerikan ihracat kontrollerine ve Singapur yasalarına uymalarını beklediğini açıkladı. Ticaret ve Sanayi İkinci Bakanı Tan See Leng, 18 Şubat'ta Parlamento'ya yaptığı açıklamada, yürürlükteki kontrolleri aşmaya yönelik aldatıcı veya dürüst olmayan girişimlerin Singapur yasaları kapsamında soruşturulacağını söyledi.

Singapur, Malezya'ya gönderilmek üzere beyan edilen sunucularla bağlantılı şüpheli gümrük dolandırıcılığı nedeniyle 27 Şubat'ta üç kişiyi suçladı. İçişleri ve Hukuk Bakanı K Shanmugam, bu davanın Çinli yapay zekâ geliştiricisi DeepSeek hakkındaki iddialarla ilgisi olmadığını söyledi.

Ticaret Bakanlığı ve Singapur Gümrüğü'nün 4 Nisan tarihli ortak duyurusu; gerektiğinde kurum içi uyum programları, müşteri taraması, nihai kullanıcı kontrolleri ve hukuki danışmanlık alınmasını tavsiye etti. Başbakan Yardımcısı Gan Kim Yong, hükümetin yaptırım mesajını 18 Kasım'da Singapur FinTech Festivali'nde yineledi:

Yasalarımızı çiğneyenlere karşı harekete geçeceğiz,

Bu nedenle şirketlerin birden fazla yönden kaynaklanan yükümlülükleri bulunuyor. Singapur, dürüst olmayan beyanlar gibi konularda kendi yasalarını uygularken ABD ihracat kuralları, kapsama giren Amerikan teknolojilerine erişimi düzenliyor.

Politika zaman içinde nasıl değişti?

Kasım ayındaki kısıtlamalar, Washington'un yaklaşımında daha önce yaptığı bir değişikliğin ardından geldi. Ticaret Bakanlığı, planlanan yürürlüğe giriş tarihi olan 15 Mayıs'tan önce, 14 Mayıs 2025'te Biden yönetiminin Yapay Zekâ Yayılım Çerçevesi'ni yürürlükten kaldırdı. Bu çerçeve, 100'den fazla ülkeyi farklı erişim düzeylerine sahip kategorilere ayıracaktı.

Microsoft Başkanı Brad Smith, Senato'daki bir oturumda önceki politikanın 120 ülkeye Amerikan yapay zekâ teknolojisine güvenemeyecekleri mesajını verdiğini söylemişti. Avrupa Komisyonu da politikanın kaldırılmasını memnuniyetle karşıladı. Ticaret Bakanlığı yetkilileri, yerine yeni bir yaklaşım getirileceğini söyledi.

Reklam

Singapur'daki yaptırım ve erişim görüşmelerinin başlıca aşamaları şöyle:

  • 2024: ABD makamları, olası ihracat kontrolü ihlalleri nedeniyle Megaspeed hakkında soruşturma başlattı.
  • Şubat 2025: Singapur, sunucu alımlarıyla bağlantılı şüpheli suçlara ilişkin bağımsız bir soruşturma başlattı.
  • 4 Nisan 2025: Singapur, uyum ve müşteri taramasına ilişkin şirket rehberini yayımladı.
  • 14 Mayıs 2025: Washington, önceki Yapay Zekâ Yayılım Çerçevesi'ni geri çekti.
  • Haziran 2025: ABD ve Singapur yetkilileri Megaspeed'de denetim yaptı; Nvidia şirkete yeni satışları durdurdu.
  • Şubat 2026: Singapur, Alice Huang'ın yanlış beyanlardaki şüpheli rolüne ilişkin değerlendirmesini tamamladı ve ülkeye yeniden girişini yasakladı.
  • 16-18 Kasım: Washington yeni kısıtlamaları duyurdu; Singapur ise denetim yapmayı teklif ederken güvenilir erişimin sürdürülmesi için girişimlerde bulundu.

Erişim görüşmeleri, daha geniş yapay zekâ işbirliğiyle birlikte yürütülüyor

Dijital Kalkınma ve Enformasyon Bakanı Josephine Teo ile ABD Ticaret Bakan Yardımcısı ve Sanayi ve Güvenlik Müsteşarı Jeffrey Kessler, 17 Kasım'da gelişmiş ABD teknolojilerine güvenilir erişimin sürmesi için pratik düzenlemeler üzerinde çalışma konusunda anlaştı. Singapur'un dijitalleşme bakanlığı ertesi gün, her iki tarafın da meşru ticareti destekleyecek tutarlı ve açık kurallar istediğini ve yakın iletişimi sürdüreceğini açıkladı. Düzenlemelerin tamamlanması için herhangi bir tarih verilmedi.

Teo, OpenAI, Anthropic ve Google DeepMind'ın Singapur'daki faaliyetlerinin devam ettiğine dikkat çekti. Anthropic ekim ayında bir ofis açtı ve yapay zekâ güvenliği konusunda teknik bilgi alışverişine yönelik bir anlaşma imzaladı; OpenAI ise mayısta uygulamalı yapay zekâ laboratuvarı açtı. Teo ayrıca insanların üretken yapay zekâyı kişisel olarak kullanırken elde ettiği verimlilik kazanımları ile iş yerlerindeki kullanımı arasında bir fark olduğunu belirtti.

Singapur'un bölgesel gündeminde Çin'le işbirliği de yer alıyor. ASEAN, 2027'yi ASEAN-Çin Yapay Zekâ İşbirliği Yılı ilan etmeyi kabul etti. Otonom araçlar, endüstriyel yapay zekâ ve ileri imalat, olası proje alanları arasında bulunuyor. Wong, siber güvenlik, veri gizliliği ve çalışanlarla işletmelere sağlayacağı faydaların bu projelere yön vermesi gerektiğini söyledi.

ASEAN üyeleri ayrıca önceki hafta Dijital Ekonomi Çerçeve Anlaşması'nı imzalayarak dijital ticaret, uluslararası veri akışları ve çevrimiçi ödemeler için ortak kurallar belirledi. Manila'da, 2027'de ASEAN dönem başkanlığını üstlenecek Singapur'a sembolik tokmak verildi; 2028'de başkanlığı Tayland devralacak. Wong, Singapur'un küçük işletmelerin rekabet edebilmek için dijital ve yapay zekâ araçlarından yararlanmasına yardımcı olacağını söyledi.

Singapur için öncelikli görev somut: meşru işletmecilerin çiplere erişmesine yardımcı olmak, bilgi işlem kapasitelerini kimin kullandığını belirlemek ve ülkenin bölgesel teknoloji merkezi rolünü destekleyen güven ortamını korumak.

Öne Çıkanlar

  • Singapur, gelişmiş yapay zekâ çiplerinin ülke içindeki kullanımını denetlemeleri için ABD makamlarına yardım etmeyi teklif etti.
  • Yeni ABD lisans kuralları, belirli çiplerin beş ülkeye sevkiyatını ve kısıtlamalara tabi müşterilere sunulan önemli ölçekteki uzaktan bilgi işlem hizmetlerini kapsıyor.
  • Merkezleri ABD'de bulunan ve koşulları karşılayan şirketler, bildirim şartlarına bağlı olarak çip lisansı zorunluluğundan muaf.
  • ABD ve Singapur yetkilileri Haziran 2025'te Megaspeed'de denetim yaptı; şirket hakkındaki soruşturmalar sürüyor.
  • Singapur ve Washington, meşru işletmelerin gelişmiş teknolojiye güvenilir erişimini sürdürebilmesi için pratik düzenlemeler üzerinde çalışıyor.
  • Etkilenen müşterilere hizmet veren mevcut veri merkezlerinin lisans almak için 90 günlük süresi bulunuyor; son tarihin şubat ortasına denk gelmesi bekleniyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir