İki hasta grubu farklı sonuçlar verdi
AriBio’nun deneysel Alzheimer hapı AR1001, Alzheimer belirtileri için yerleşik ilaçları kullanmayan 604 deneme katılımcısında 52 haftada klinik gerilemeyi %31 yavaşlattı. Ancak 1.535 kişinin yer aldığı çalışmanın tamamında plaseboya kıyasla görülen fark, istatistiksel anlamlılık düzeyine ulaşmadı.
İçindekiler
- İki hasta grubu farklı sonuçlar verdi
- Gerilemenin %31 yavaşlaması ne anlama geliyor?
- AriBio, çalışmanın hedefine neden ulaştığını söylüyor?
- POLARIS-AD’ye kimler katıldı?
- Hafıza ve günlük aktivite testleri karmaşık bir tablo ortaya koyuyor
- Hap nasıl etki ediyor ve sıvı testlerinde ne bulundu?
- Ciddi olay oranları benzer, tedaviyi bırakma oranı daha yüksek
- Ağızdan alınan bir tedavi neden ilgi çekiyor?
- Sırada FDA görüşmeleri ve daha uzun süreli takip var
- Öne Çıkanlar
Güney Koreli biyoteknoloji şirketi, 13 ülkede yaklaşık 230 klinik merkezdeki hastaları değerlendirdikten sonra sonuçları 16 Kasım 2026’da duyurdu. Bulgular, sonuçlar bilinmeden önce birincil analiz için seçilen iki hasta grubundan birinde AriBio’ya olumlu sonuç, daha geniş popülasyonda ise daha zayıf bir sonuç sağladı.
AriBio’nun sonuç duyurusuna göre POLARIS-AD çalışması, istatistiksel planın iki gruptan herhangi birinde başarıya izin vermesi nedeniyle birincil etkililik hedefine ulaştı. Şirket, bulguların tamamını ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) ile görüşmeyi planlıyor. AR1001 hâlâ deneysel aşamada ve Alzheimer hastalığı için onaylı değil.
Hastalar ve düzenleyici kurumlar açısından temel mesele, bu iki sonuç arasındaki fark. En güçlü yarar kanıtı, denemeye katıldıklarında donepezil gibi bir asetilkolinesteraz inhibitörü veya memantin kullanmayan kişilerden geldi. Bu ilaçlar Alzheimer belirtilerini kontrol altına almak için kullanılıyor.
Stanford Üniversitesi Bellek Bozuklukları Bölümü Başkanı ve çalışmanın küresel baş araştırmacısı Sharon J. Sha, ilk bulguları Alzheimer Hastalığında Klinik Araştırmalar konferansı CTAD 2026’da sundu. Sha, seçilmiş hasta grubuna ilişkin umut verici değerlendirmesini, daha geniş gruptaki sonuçların incelenmesi gerektiği çağrısıyla birlikte dile getirdi.
Gerilemenin %31 yavaşlaması ne anlama geliyor?
POLARIS-AD, temel sonucunu Klinik Demans Derecelendirme Ölçeği-Kutu Toplamı (CDR-SB) ile ölçtü. Bu ölçek hafıza, muhakeme ve günlük işlevlere ilişkin değerlendirmeleri bir araya getiriyor. Puanlar sıfır ile 18 arasında değişiyor; daha yüksek puanlar daha ağır bozulmaya işaret ediyor.
Yerleşik belirti ilaçlarını kullanmayan ve monoterapi popülasyonu olarak adlandırılan grupta, 52 haftada ortalama puan AR1001 ile 0,96, plasebo ile 1,40 arttı. Dolayısıyla AR1001 alan hastalardaki kötüleşme 0,44 puan daha az oldu. 0,44’ün plasebo grubundaki 1,40 puanlık kötüleşmeye bölünmesiyle yaklaşık %31’lik göreli yavaşlama hesaplanıyor.
Tedavi grubunda da kötüleşme görüldü ancak bu birleşik ölçekte ortalama gerileme daha yavaştı. Araştırmacılar, iki sonuç arasındaki farkı çalışma süresince hastalığın ilerlemesinde yaklaşık 3,5 aylık gecikmeye denk olarak tanımladı.
Çalışmanın tamamındaki fark daha küçüktü. CDR-SB puanları AR1001 ile 1,41, plasebo ile 1,52 arttı; aradaki fark 0,11 puan oldu. Buna karşılık gelen p değeri 0,4015’ti ve bu değer çalışmanın istatistiksel anlamlılık eşiğini karşılamadı.
Aileler açısından olası pratik yarar, günlük yaşamı destekleyen becerilerde daha az bozulmayla daha fazla zaman kazanılması. Çalışmanın temel puanı çeşitli becerileri bir araya getirirken, ek hafıza ve günlük aktivite değerlendirmelerinin sonuçları daha tutarsızdı.
AriBio, çalışmanın hedefine neden ulaştığını söylüyor?
AriBio, POLARIS-AD’yi birbiriyle örtüşen iki popülasyonu değerlendirecek şekilde tasarladı: 1.535 katılımcının tamamı ve çalışma başlangıcında belirtilere yönelik belirli ilaçları kullanmayan 604 kişi. İkinci grup, çalışmaya katılanların yaklaşık %39’unu oluşturuyordu.
İstatistiksel plan, ayrı anlamlılık eşikleri belirledi: tüm popülasyon için 0,02’nin, monoterapi popülasyonu içinse 0,03’ün altında bir p değeri. Monoterapi sonucundaki p=0,0266 değeri, bu grup için belirlenen eşiği geçti.
Bir p değeri, tedavi farkı olmadığını varsayan istatistiksel bir modelle gözlenen sonucun ne ölçüde uyumlu olduğunu gösterir. Araştırmacılar, hangi bulguların istatistiksel olarak anlamlı sayılacağını belirlemek için sonuçları incelemeden önce eşikleri belirler. Bir çalışma birden fazla grubu test ettiğinde, çoklu karşılaştırma düzeltmesi adı verilen yöntem, birden fazla karşılaştırma yapıldığı için yanlışlıkla başarı ilan edilmesi olasılığını kontrol etmeye yardımcı olur.
AriBio’nun duyurusuna göre birincil hedef, önceden belirlenen bu yöntem kapsamında popülasyonlardan en az birinde istatistiksel olarak anlamlı sonuç elde edilmesiydi. Bu nedenle olumlu monoterapi sonucu ile tüm popülasyonda hedefe ulaşılamaması, çalışmanın sonuçlarının ikisini de oluşturuyor.
AriBio’nun bildirdiğine göre, eksik verileri ele almak için farklı yaklaşımlar kullanan ve analizi çalışma prosedürlerine uyan katılımcılarla sınırlayan ek değerlendirmelerde, monoterapi popülasyonundaki yavaşlama %28 ile %34 arasında gerçekleşti. AriBio, 2021’deki Faz 2 çalışmasında da belirti ilaçlarını kullanmayan hastalarda benzer bir örüntü gözlemlemişti.
POLARIS-AD’ye kimler katıldı?
NCT05531526 numarasıyla kayıtlı POLARIS-AD, Aralık 2022’de başladı. Katılımcılarda hafif bilişsel bozukluk veya hafif demans dahil olmak üzere erken evre Alzheimer hastalığı ve amiloid patolojisi kanıtı vardı. Amiloid, Alzheimer hastalığında beyinde birikebilen bir proteindir.
Katılım koşulları arasında 55-90 yaş aralığında olmak, Mini Mental Durum Testi’nden en az 20 puan almak ve Küresel Klinik Demans Derecelendirme puanının 0,5 veya 1 olması yer aldı. Amiloid varlığı, beyin omurilik sıvısı testi veya amiloid pozitron emisyon tomografisiyle doğrulandı.
Katılımcılar rastgele biçimde günde bir kez 30 miligram AR1001 veya plasebo alacak şekilde gruplara ayrıldı; tedavi 52 hafta sürdü. Çalışma çift kör yürütüldü; yani bu süre boyunca ne katılımcılar ne de onları değerlendiren çalışma personeli hangi tedavinin verildiğini biliyordu.
Çalışmada ABD, Avrupa Birliği üyesi ülkeler, Güney Kore, Çin, Kanada ve Birleşik Krallık’taki merkezler yer aldı. Temel dönüm noktaları şöyle:
- 2021: AriBio’nun Faz 2 çalışmasında, yerleşik belirti ilaçlarını kullanmayan hastalarda daha fazla yarar görüldüğüne işaret eden bir eğilim saptandı.
- Aralık 2022: Faz 3 POLARIS-AD çalışması başladı.
- 16 Kasım 2026: Sha, ilk Faz 3 etkililik ve güvenlilik sonuçlarını CTAD 2026’da sundu.
- 2027’nin üçüncü çeyreği: İsteğe bağlı uzatma çalışmasının tamamlanması bekleniyor.
Toplam 1.349 katılımcı, yani %87,9’u, kör tedavi dönemini tamamladı. Bu katılımcıların 1.284’ü (%95,2) 52 hafta daha sürecek isteğe bağlı uzatma çalışmasına katıldı.
Hafıza ve günlük aktivite testleri karmaşık bir tablo ortaya koyuyor
AR1001’in ikincil ölçümleri genel olarak olumlu yönde değişti; sayısal farklar monoterapi popülasyonunda daha büyüktü. Bu ek testler, değişimlerin bilişsel becerilerin ve günlük işlevlerin farklı alanlarında görülüp görülmediğini ortaya koymaya yardımcı oluyor.
13 maddelik Alzheimer Hastalığı Değerlendirme Ölçeği-Bilişsel Alt Ölçeği’nde (ADAS-Cog13), monoterapi grubunda AR1001 lehine 1,16 puanlık fark görüldü. Ancak 0,0798’lik p değeri istatistiksel anlamlılık düzeyine ulaşmadı. ADAS-Cog13 ve Amsterdam Araçsal Günlük Yaşam Aktiviteleri değerlendirmesi de iki popülasyonun hiçbirinde istatistiksel olarak anlamlı fark göstermedi.
Mini Mental Durum Testi (MMSE) daha olumlu bir sonuç verdi. Monoterapi popülasyonunda AR1001 alan katılımcıların puanı, plasebo alanlardan 0,7 puan daha yüksekti; p=0,0232.
AriBio, MMSE bulgusunu nominal olarak anlamlı diye nitelendirdi. Daha yalın bir ifadeyle, bu test tek başına değerlendirildiğinde geleneksel istatistiksel eşiği geçti; ancak çoklu karşılaştırmaları hesaba katan yönteme göre doğrulama bildirilmedi.
Çalışmanın küresel baş araştırmacısı Sha, ikincil bulguların daha geniş değerlendirmede nasıl ele alınması gerektiğini şöyle anlattı:
AR1001’in erken evre Alzheimer hastalığındaki tedavi edici etkilerini anlamak için ikincil sonlanım noktaları ve biyobelirteç bulguları, genel popülasyondaki sonuçla birlikte daha ayrıntılı değerlendirilmelidir.
Hap nasıl etki ediyor ve sıvı testlerinde ne bulundu?
AR1001’in etken maddesi, genellikle PDE5 inhibitörü olarak kısaltılan fosfodiesteraz-5 inhibitörleri sınıfından bir bileşik olan mirodenafildir. AriBio, ilgili teknolojinin lisansını 2011’de SK Chemicals’tan aldı ve bileşiği Alzheimer hastalığı için geliştirdi.
PDE5, siklik guanozin monofosfat (cGMP) adı verilen hücresel sinyal molekülünü parçalayan bir enzimdir. AR1001 bu enzimi baskılayarak cGMP sinyalini artırır. AriBio, ilacın kandan beyne geçen maddeleri kontrol eden koruyucu sınır olan kan-beyin bariyerini aşabildiğini belirtiyor.
Klinik öncesi araştırmalarda ilacın beyin kan akışı, sinir hücrelerinin korunması, iltihap ve Alzheimer hastalığıyla ilişkili bir başka protein olan tau’daki kimyasal değişiklikler üzerindeki olası etkileri incelendi. İnsanlardaki çalışmada biyolojik etkinliği değerlendirmek için beyin omurilik sıvısı testleri yapıldı. Beyin omurilik sıvısı, beyin ve omuriliği çevreler.
52. haftada cGMP düzeyleri hem tüm popülasyonda hem de monoterapi popülasyonunda plaseboya kıyasla arttı; p değerleri sırasıyla 0,0001 ve 0,0058’in altındaydı. AriBio, bu bulguların ilacın merkezi sinir sisteminde hedeflenen mekanizmayı etkilediğini desteklediğini söylüyor.
Monoterapi popülasyonunda tau belirteci p-tau217, plaseboya kıyasla mililitre başına 5,34 pikogram daha düşüktü; p=0,0402 olan bu bulgu nominal olarak anlamlıydı. Tüm popülasyondaki fark mililitre başına 3,52 pikogramdı; p=0,1784 ile istatistiksel anlamlılık düzeyinin altında kaldı. Amiloid Aβ42/40 oranında 52. haftada fark görülmedi. Biyobelirteç analizleri sürüyor.
Ciddi olay oranları benzer, tedaviyi bırakma oranı daha yüksek
AR1001 alan katılımcıların %69,0’ında, plasebo alanların ise %66,4’ünde advers olay görüldü. Olayların çoğu hafif veya orta şiddetteydi; ciddi advers olay oranları benzerdi: AR1001 grubunda %10,0, plasebo grubunda %9,8.
AR1001 ile bildirilen en yaygın ciddi olmayan olaylar ishal, düşme ve baş dönmesiydi. Bu olayların her biri plaseboya kıyasla daha sık görüldü:
- İshal: AR1001 ile %7,7, plasebo ile %4,4.
- Düşme: AR1001 ile %7,3, plasebo ile %5,9.
- Baş dönmesi: AR1001 ile %6,1, plasebo ile %3,1.
Advers olaylar, AR1001 alanların %5,2’sinin tedaviyi bırakmasına yol açarken plasebo alanlarda bu oran %1,7 oldu. Aradaki fark 3,5 yüzde puan; AR1001 oranı ise plasebo oranının yaklaşık üç katı. AR1001 alanların %0,7’si ishal, %0,4’ü kusma nedeniyle tedaviyi bıraktı; plasebo grubunda bu olayların her ikisi için de oran sıfırdı.
Ölümle sonuçlanan advers olaylar AR1001 alan dört kişide (%0,5), plasebo alan iki kişide (%0,3) görüldü. Duyuruda bu ölümlerin tedaviyle ilişkili kabul edilip edilmediği belirtilmedi.
Ağızdan alınan bir tedavi neden ilgi çekiyor?
AriBio, hastaların günde bir kez evde alabileceği bir ilaç geliştiriyor. Bu uygulama biçimi, amiloidi hedefleyen ve enjeksiyonların yanı sıra beyinde şişme veya kanama için izlem gerektiren Leqembi ve Kisunla gibi antikor tedavilerine kıyasla uygulama yükünü azaltabilir.
Mevcut ağızdan alınan ilaçlar Alzheimer belirtilerini zaten tedavi ediyor. AR1001’in geliştirilme amacı, farklı bir biyolojik yol üzerinden hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve ağızdan alınan bir tedavinin sağlayabileceklerini genişletmek.
AriBio Yönetim Kurulu Başkanı ve Üst Yöneticisi Jai-Jun Choung, şirketin hastalar ve bakım verenler için hedeflediği yararı şöyle anlattı:
AR1001’i, Alzheimer hastalığının ilerlemesini yavaşlatabilecek ve hastalarla bakım ortaklarının uzun vadede kullanabileceği pratik bir ağızdan tedavi geliştirme hedefiyle geliştirmeye başladık.
Programın ticari bir ortağı da bulunuyor. AriBio, mayısta Çin’in Fosun Pharma şirketiyle 4,7 milyar dolara kadar değere sahip olduğu belirtilen küresel haklar anlaşması imzaladı; bunu temmuzda stratejik hisse yatırımı sözleşmesi izledi.
AriBio yöneticileri, farklı popülasyon sonuçlarını açıklamak için mevcut belirti ilaçlarıyla olası etkileşimlere işaret etti. Bu, daha fazla araştırılması gereken bir varsayım olmaya devam ediyor. Monoterapi popülasyonu, deneme başlangıcındaki ilaç kullanımına göre tanımlandı.
Sırada FDA görüşmeleri ve daha uzun süreli takip var
AriBio yöneticileri ABD’de onay başvurusu için hızla ilerleme niyetlerini dile getirdi. Şirketin resmî duyurusunda, bir sonraki düzenleyici adım olarak bulguların tamamının FDA ile görüşülmesi yer alıyor ancak başvuru için belirli bir tarih verilmiyor. Olumlu monoterapi sonucu ile tüm popülasyonun ve ikincil sonuçların düzenleyicilerce nasıl değerlendirileceği de dahil olmak üzere, onay konusu henüz karara bağlanmış değil.
Süren uzatma çalışmasında tüm katılımcılar günde bir kez 30 miligram AR1001 alıyor. Bu açık etiketli aşamada katılımcılar ve çalışma ekipleri verilen tedaviyi biliyor. Çalışmanın 2027’nin üçüncü çeyreğinde tamamlanması bekleniyor; bu aşama daha uzun süreli maruziyet, güvenlilik ve hastalığın ilerlemesi hakkında ek bilgi sağlayacak.
AriBio Klinik İşlerden Sorumlu Başkanı James Rock, şirketin geliştirme sürecine yön vermek için veri setinin tamamından yararlanacağını söyledi:
Verileri incelemeye devam edecek ve sonraki adımlara yön vermesi için bulguların tamamını FDA ile görüşeceğiz.
Hastalar ve bakım verenler için şimdilik ortaya çıkan tablo, tanımlanmış bir grupta umut verici bir sonuç, daha fazla analiz ve süren takipten ibaret. AR1001, Alzheimer hastalığının rutin bakımında kullanılabilen bir tedavi değil, deneysel bir ilaç olmaya devam ediyor.
Öne Çıkanlar
- AR1001, çalışma başlangıcında Alzheimer belirtilerine yönelik belirli ilaçları kullanmayan 604 katılımcıda, CDR-SB puanındaki kötüleşmeyi 52 haftada %31 yavaşlattı.
- 1.535 katılımcının tamamından oluşan popülasyonda tedavi ile plasebo arasında istatistiksel olarak anlamlı fark görülmedi.
- Önceden belirlenen istatistiksel plan, birincil hedefe iki popülasyondan herhangi birinde ulaşılmasına izin veriyordu.
- Ek bilişsel ve günlük aktivite sonuçları karmaşıktı; sıvı testleri cGMP sinyalinin arttığını gösterdi.
- Advers olaylar, AR1001 alanların %5,2’sinin tedaviyi bırakmasına yol açarken plasebo grubunda bu oran %1,7 oldu.
- AriBio, FDA ile görüşmeler yapmayı planlıyor; uzatma çalışmasının 2027’nin üçüncü çeyreğinde tamamlanması bekleniyor.






