Yakın ve uzak hastaneler arasındaki sağkalım farkı
Güney Kore'de 80.263 yetişkinin incelendiği ülke çapındaki bir araştırmaya göre, büyük bir hastaneye bir saatten daha uzak yaşayan kardiyojenik şok hastalarında hastane içi ölüm oranı yüzde 38,8 olurken, hastaneye 10 dakikadan daha kısa mesafede yaşayanlarda bu oran yüzde 29,6'ydı. Araştırmacılar yaş, hastalığın şiddeti ve tedavi gibi farklılıkları hesaba kattıktan sonra da bu fark devam etti.
İçindekiler
Aradaki fark 9,2 yüzde puana karşılık geliyor; tahmini yolculuk süresi en uzun olan grupta her 100 hastada yaklaşık dokuz ölüm daha görüldü. Bir yılda kümülatif ölüm oranı bu grupta yüzde 52,9'a ulaşırken, tahmini yolculuk süresi en kısa olan hastalarda yüzde 41,4 oldu.
Critical Care Medicine dergisinde yayımlanan araştırma, hızlı tedavinin hayati önem taşıdığı bir durumda hastanelere erişimi odağa alıyor. Kardiyojenik şok, kalbin vücuda yeterince kan pompalayamaması ve organların ihtiyaç duydukları kan ile oksijenden mahrum kalmasıyla ortaya çıkıyor.
Samsung Tıp Merkezi'nden araştırmacılar, bölgesel hastane ağları kurulması ve kritik durumdaki hastaların hastaneye ulaşmadan önce daha hızlı belirlenmesi çağrısında bulundu. Bulgular, acil sağlık hizmetlerine coğrafi erişim ile hem hastanede yatış sırasında hem de izleyen yıl boyunca sağkalım arasında bağlantı kuruyor.
Araştırmacılar neyi ölçtü?
Araştırmada Kore Ulusal Sağlık Sigortası Hizmeti veri tabanı, Kore Ulaştırma Enstitüsü'nün hastanelere erişilebilirlik göstergeleriyle birleştirildi. Çalışma, ileri düzey uzmanlık hizmeti sunan üçüncü basamak hastanelerin yoğun bakım ünitelerine yatırılan 18 yaş ve üzerindeki yetişkinleri kapsadı.
Critical Care Medicine dergisinde yayımlanan araştırma özeti, hasta alım dönemini 2017-2022 olarak veriyor; hastanenin duyurusunda ise dönem 2018-2022 olarak belirtiliyor. Analize 80.263 hasta dahil edildi.
Araştırmacılar, hastaların yaşadıkları bölgelerden en yakın üçüncü basamak hastaneye gündüz saatlerinde otomobille ulaşım için bölgesel ortalamaları kullandı. Bunlar, her hastanın ambulans yolculuğuna ait kayıtlar değil, coğrafi erişim tahminleriydi. Tahmini yolculuk süresinin ortancası 9,15 dakikaydı; yani çalışma nüfusunun yarısında tahmini süre bu değere eşit ya da daha kısa, diğer yarısında ise eşit ya da daha uzundu.
Gözlemsel araştırmada bölgesel erişilebilirlik ile ölüm oranı arasındaki ilişki incelendi. Ulaşım süresi ölçümü bölgesel ortalamalara dayandığından, her bir hastanın yaşadığı gerçek ulaşım gecikmesinin sonucu ne ölçüde etkilediği belirsizliğini koruyor.
Ekibe Samsung Tıp Merkezi'nden yoğun bakım tıbbı profesörü Yang Jeong-hoon, kardiyoloji profesörü Choi Ki-hong ve Klinik Epidemiyoloji Araştırma Merkezi'nden Kang Dan-bi liderlik etti. Araştırma, Kore Ulusal Sağlık Enstitüsü tarafından desteklendi.
Dört ulaşım grubunda ölüm oranları
Araştırmacılar hastaları tahmini yolculuk sürelerine göre dört gruba ayırdı. Her grupta hastanede yatış sırasında hayatını kaybedenlerin oranı, bir sonraki gruba geçildikçe arttı:
- 10 dakikadan kısa: yüzde 29,6.
- 10-30 dakika: yüzde 33,5.
- 30-60 dakika: yüzde 34,9.
- 60 dakikadan uzun: yüzde 38,8.
Dolayısıyla en kısa ve en uzun yolculuk sürelerine sahip gruplarda sırasıyla her 100 hastada yaklaşık 30 ve 39 ölüm görüldü. İleri düzey sağlık hizmetlerine en yakın grupta bile risk önemli düzeydeydi; en uzakta yaşayan hastaların üzerindeki yük ise daha ağırdı.
Araştırmacılar daha sonra hasta ve tedavi farklılıklarını hesaba katan istatistiksel modeller kullandı. Ulaşım süresi 10 dakikanın altında olan grupla karşılaştırıldığında, hastanede ölüm için düzeltilmiş olasılık 10-30 dakikalık yolculuklarda 1,27 kat, 30-60 dakikalık yolculuklarda 1,24 kat, 60 dakikadan uzun yolculuklarda ise 1,51 kat daha yüksekti.
Ölüm olasılığı, ölenlerin sayısını hayatta kalanların sayısıyla karşılaştırırken ölüm oranı, ölümleri tüm hastalara kıyaslar. Bu nedenle 1,51 değeri, düzeltilmiş ölüm olasılığının yüzde 51 daha yüksek olduğu anlamına geliyor. En uzun ve en kısa yolculuk gruplarında gözlenen gerçek ölüm oranları sırasıyla yüzde 38,8 ve yüzde 29,6'ydı.
Ortadaki iki grup için düzeltilmiş değerler birbirine yakındı; 30-60 dakikalık yolculuklara ilişkin tahmin, 10-30 dakikalık yolculuklara ilişkin tahminden biraz daha düşüktü. Düzeltilmiş en büyük fark, bir saatten uzakta yaşayan hastalarla 10 dakika içinde yaşayanlar arasındaydı.
Fark bir yıl boyunca devam etti
Tahmini yolculuk süresi 10 dakikanın altında olan grupta bir yıllık kümülatif ölüm oranı yüzde 41,4, 60 dakikanın üzerindeki grupta ise yüzde 52,9'du. Bu, 11,5 yüzde puanlık farka, yani uzakta yaşayan grupta her 100 hastada yaklaşık 12 ek ölüme karşılık geliyor.
Araştırmacılar ayrıca, düzeltmeler yapıldıktan sonra izlem süresince ölüm hızının nasıl değiştiğini inceledi. Yolculuk süresi 10 dakikanın altında olan grupla karşılaştırıldığında, yolculuk süresi her iki orta grupta da düzeltilmiş hazard oranı 1,16; bir saatten uzun süren grupta ise 1,31 olarak hesaplandı.
Hazard oranı, izlem sırasında ölümlerin gerçekleşme hızını karşılaştırır. Burada 1,31 değeri, en uzakta yaşayan grupta düzeltilmiş ölüm hızının yüzde 31 daha yüksek olduğuna karşılık geliyor. Yüzde 52,9 ve yüzde 41,4'lük kümülatif oranlar ise bir yıl içinde hayatını kaybeden hastaların oranını gösteriyor.
Hastaneden sağ çıkan hastalar ayrıca ayrı olarak incelendi. Hayatta taburcu edilenler arasında, üçüncü basamak hastaneye 60 dakikadan daha uzak yaşamak, 10 dakikadan daha yakın yaşamaya kıyasla bir yıl içinde ölüm riskinin 1,21 kat yüksek olmasıyla ilişkiliydi.
1,21 tahmini hastaneden sağ çıkan hastalarla, 1,31 tahmini ise daha geniş kapsamlı bir yıllık analizle ilgili. Bu hasta gruplarını ayrı tutmak, bulgularda her iki değerin de neden yer aldığını açıklıyor. Sağkalım farkı ilk hastane yatışının ötesine uzanıyor; bu da ileri düzey sağlık hizmetlerinden uzakta yaşayanlar için taburculuk sonrası sonuçları ayrı bir endişe konusu haline getiriyor.
Farklı şok türlerinde benzer tablo
Kardiyojenik şok, kalp krizinin tıbbi adı olan akut miyokart enfarktüsünün ardından gelişebilir. Başka nedenlerle de ortaya çıkabilir. Araştırmacılar, her iki kategoride de tahmini yolculuk süresi uzadıkça ölüm oranının artması arasında benzer bir ilişki buldu.
Yayımlanan özette, yeni gelişen şok ve kronik hastalık üzerine eklenen akut şokta da benzer ilişkiler bulunduğu belirtiliyor. Yeni gelişen şok yeni bir atağı, kronik hastalık üzerine eklenen akut şok ise mevcut kronik kalp rahatsızlığı olan bir kişinin durumunun aniden kötüleşmesini ifade ediyor.
Dolayısıyla bulgular yalnızca kalp krizi sonrasında şok gelişen hastalarda görülmedi, farklı klinik gruplarda da geçerli oldu. Ortak endişe, kalbin pompalama işlevi tehlikeli ölçüde zayıfladığında ileri düzey sağlık hizmetlerine erişimdi.
Kardiyojenik şokta 30 gün içindeki ölüm oranının yüzde 40'ı aştığı bildiriliyor. Bu kısa süre, araştırmacıların organlarda kalıcı hasar oluşmadan önce tedaviye odaklanmasının nedenini açıklıyor. Çalışmada hastanede yatış sırasında ve bir yıl boyunca gerçekleşen ölümler ayrı ayrı ölçülerek hastalar iyileşmenin farklı aşamalarında izlendi.
Bölgesel şok ağları neleri değiştirebilir?
Samsung Tıp Merkezi'nde yoğun bakım uzmanı olan Profesör Yang Jeong-hoon, hastaneler arasındaki bağlantıların güçlendirilmesi ve ağır hastaların hastaneye ulaşmadan önce daha hızlı fark edilmesi çağrısında bulundu. Ekibin önerdiği müdahaleyi şöyle anlattı:
Kardiyojenik şok için bölgesel merkez hastaneler etrafında hastaneler arasında yakın ağlar kurmalı ve sahadaki kritik hastaları hızla belirleyebilecek bir sistem oluşturmalıyız,
Bölgesel merkez hastane, birbiriyle bağlantılı sağlık kuruluşlarından oluşan bir ağ içinde uzmanlık merkezi olarak hizmet verir. Öneri iki görevi bir araya getiriyor: ileri düzey sağlık hizmetine acilen ihtiyaç duyan hastayı belirlemek ve onu bu hizmeti sunabilecek bir hastaneyle buluşturmak.
Üçüncü basamak hastaneye bir saatten daha uzakta yaşayan hastalar açısından pratik sorun, uzman tedavisine ulaşan güzergah. Araştırmacılar, hastane öncesi dönemdeki sistemin de hastane içindeki tedaviler kadar dikkate alınması gerektiğini savundu.
Yang, hastaların zamanında tedavi almasına yardımcı olmak için toplumun daha geniş katılımını da istedi:
Daha fazla hastanın zamanında tedavi alabilmesi için kamuoyunda farkındalığın artırılması ve ülke çapında kampanyalar yürütülmesi gerekiyor.
Öneriler koordinasyon, erken teşhis ve kamuoyu farkındalığına odaklanıyor. Uygulama takvimi veya belirlenmiş bölgesel şok merkezlerinin listesi paylaşılmadı.
Hasta kayıtlarından eylem çağrısına
Araştırma sonuçları açıklanmadan önce hastalar birkaç yıl boyunca izlendi. Önemli tarihler şöyle:
- 2017-2022: Yayımlanan araştırma özetinde belirtilen hasta alım dönemi.
- Ekim 2026: Bulguların yayımlandığı bildirilen dergi sayısının tarihi.
- 10 Kasım 2026: Samsung Tıp Merkezi'nin araştırmayı ve ekibin önerilerini duyurduğu tarih.
Çalışmanın ülke çapındaki kapsamı, üçüncü basamak hastanelerin yoğun bakımına ulaşan kardiyojenik şok hastası yetişkinlerin sağlık hizmetlerine erişimine dair geniş bir tablo sunuyor. En doğrudan bulgusu, ileri düzey sağlık hizmetlerine ulaşım süresinin tahminen kısa ve uzun olduğu yerleşim bölgeleri arasında ölçülebilir bir sağkalım farkı bulunması.
Araştırmacıların önerdiği müdahale, hastanelerin imkanlarını hastaların bu hastanelere ulaşmak için izlediği güzergahla ilişkilendiriyor. Üçüncü basamak merkezlerden uzakta yaşayan topluluklar için belirlenen öncelik; kritik hastalığı erken fark eden ve hastaları uygun tedaviye hızla yönlendiren koordineli bir sistem.
Öne Çıkanlar
- Araştırmada, Güney Kore'deki üçüncü basamak hastanelerin yoğun bakımına yatırılan kardiyojenik şok hastası 80.263 yetişkin incelendi.
- Hastane içi ölüm oranı, yolculuk süresi 10 dakikanın altında olan bölgelerde yüzde 29,6, 60 dakikayı aşan bölgelerde yüzde 38,8 oldu.
- En uzakta yaşayan grupta hastanede ölüm için düzeltilmiş olasılık 1,51 kattı.
- Bir yıllık kümülatif ölüm oranı en yakın grupta yüzde 41,4, en uzaktaki grupta yüzde 52,9 oldu.
- Yolculuk süreleri, her hastanın ambulans yolculuğu kayıtları yerine gündüz saatlerinde otomobille ulaşım için bölgesel tahminlere dayanıyordu.
- Araştırmacılar bölgesel şok ağları kurulması, kritik hastaların hızla belirlenmesi ve kamuoyunda farkındalığın artırılması çağrısında bulundu.






