On yıllık takip, kalıcı bir sağlık eşitsizliğini ortaya koyuyor
Ulusal sağlık sigortası ve ölüm kayıtları üzerinden 2002-2022 yılları arasında yetişkinleri izleyen bir araştırmaya göre, Güney Kore'ye yeniden yerleşen Kuzey Koreli erkeklerin ölüm riski, benzer özelliklere sahip Güney Koreli erkeklere kıyasla yüzde 68 daha yüksekti. Aradaki fark, ülkede geçirilen süre uzadıkça da devam etti. Bu bulgu, araştırmacıları sağlık hizmetlerinin ülkeye geliş ve ilk yerleşim sürecinin çok ötesinde sürdürülmesi gerektiğini vurgulamaya yöneltti.
İçindekiler
- On yıllık takip, kalıcı bir sağlık eşitsizliğini ortaya koyuyor
- Erkeklere ilişkin veriler ne gösteriyor?
- Kadınlardaki erken dönem avantajı zamanla azaldı
- Destek neden ilk geliş döneminin ötesine uzanmalı?
- Kuzey Kore dijital tıbba yöneliyor
- Yeni hastaneler gözle görülür bir değişime işaret ediyor
- Günlük bakım ve ilaç tedariki önemini koruyor
- Tedavi masraflarını kimin karşıladığı da değişiyor
- Araştırmalar, siyasi engellere rağmen sürüyor
- Öne Çıkanlar
Bulgular, Kuzey Kore'nin dijital sağlık sistemlerine, yapay zekâya ve modern hastanelere yönelişini inceleyen ikinci bir araştırmayla birlikte yayımlandı. İki çalışma, iki zorluğa işaret ediyor: Kuzey Kore'de günlük sağlık hizmetlerini güçlendirmek ve ülkeden ayrıldıktan uzun süre sonra bile insanları etkileyebilen sağlık sorunlarıyla ilgilenmek.
Korea Üniversitesi Anam Hastanesi'nden Profesör Kim Shin-gon'un liderlik ettiği araştırma ekibi, kadınlar ve erkekler arasında farklı örüntüler buldu. Kadın mültecilerin yerleşimden sonraki ilk altı yıldaki ölüm riski daha düşüktü, ancak bu avantaj zamanla azaldı. Her iki cinsiyette de enfeksiyon ve yaralanmalara bağlı ölüm riskleri daha yüksekti.
International Journal for Equity in Health dergisinde 28 Ekim 2026'da yayımlanan ölüm oranları araştırmasına, 20 yaş ve üzerindeki 26.123 Kuzey Koreli mülteci ile 1.300.144 Güney Kore sakini dahil edildi. Araştırmaya eşlik eden duyurularda karşılaştırma grubu 1.301.144 kişi olarak verildi; burada yayımlanan makaledeki sayı esas alındı.
Araştırmacılar, Ulusal Sağlık Sigortası Kurumu kayıtlarını ülke çapındaki ölüm kayıtlarıyla eşleştirdi ve katılımcıları cinsiyet, doğum yılı ve araştırmaya dahil oldukları yıla göre eşleştirdi. Ayrıca hesaplamalarında mevcut hastalıkları ve ilaç kullanımını da dikkate aldılar. Böylece karşılaştırma, her nüfus grubundaki ölüm sayılarını basitçe saymaktan daha anlamlı hâle geldi.
Erkeklere ilişkin veriler ne gösteriyor?
Erkek mültecilerin herhangi bir nedene bağlı ölüm için düzeltilmiş risk oranı 1,68'di. Başka bir deyişle, istatistiksel model, takip süresince ölüm hızlarının benzer özelliklere sahip Güney Koreli erkeklerin 1,68 katı olduğunu tahmin etti. Tahmine ilişkin yüzde 95 güven aralığı 1,52 ile 1,86 arasındaydı; bu aralık hesaplamadaki belirsizliği gösteriyor.
Araştırmacıların öne çıkardığı ölüm nedenleri arasında en büyük fark enfeksiyonlarda görüldü. Erkek mültecilerin enfeksiyonlara bağlı ölüm riski 2,97 kat daha yüksekti; bu, karşılaştırma grubundaki oranın neredeyse üç katıydı. Travma veya yaralanmaya bağlı ölüm riski 2,04 kat, kansere bağlı ölüm riski 1,45 kat ve kalp-damar hastalıklarına bağlı ölüm riski 1,39 kat daha yüksekti.
Erkeklerdeki fark, yerleşim süresi uzadıkça kayda değer ölçüde azalmadı. Katılımcılar ortanca 10 yıl boyunca izlendi; yani yarısının takip süresi daha kısa, diğer yarısınınki ise daha uzundu. Bazı katılımcılar 20 yıla kadar takip edildi.
İki nüfus grubunda toplam 11,3 milyon kişi-yıllık gözlem yapıldı. Kişi-yıl, bir kişinin bir yıl boyunca izlenmesini ifade ediyor; bu sürelerin toplanması, araştırmacılara bulguların ne kadar gözleme dayandığını gösteren bir ölçü sağlıyor.
Kadınlardaki erken dönem avantajı zamanla azaldı
Kadın mültecilerin yeniden yerleşmelerini izleyen ilk altı yılda herhangi bir nedene bağlı ölüm riski yüzde 19 daha düşüktü. Düzeltilmiş risk oranları 0,81, yüzde 95 güven aralığı ise 0,67-0,98'di. Ülkede daha uzun süre yaşamalarıyla bu erken dönem avantajı azaldı.
Tüm takip süresi boyunca kadınların ölüm oranları, benzer özelliklere sahip Güney Koreli kadınlardan istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık göstermedi. Bununla birlikte, bu genel tablo içinde enfeksiyon ve yaralanmalara bağlı ölümler daha sık görülmeye devam etti: söz konusu riskler sırasıyla 1,70 ve 1,44 kat daha yüksekti.
Bu nedenle, erken dönem sağlık göstergeleri güven verici görünse bile kadınların takibinin sürdürülmesi gerekiyor. Araştırmacılar, yıllar içindeki değişimlerin izlenmesini ve enfeksiyon ile yaralanmaları önleme çalışmalarının tedavi ve sürekli bakımla birlikte yürütülmesini önerdi.
Destek neden ilk geliş döneminin ötesine uzanmalı?
Ölüm oranları araştırmasının ilk yazarı Profesör Kim Kyung-jin, ilk muayenelerin ve yerleşim desteğinin ardından da sağlık hizmetlerinin sürdürülmesi gerektiğini belirtti. Sürekli bakım ihtiyacına ilişkin olarak şunları söyledi:
Kuzey Koreli mültecilere yönelik sağlık desteği, ülkeye varışın hemen ardından yapılan muayenelerin ve ilk yerleşim desteğinin ötesine geçerek uzun vadeli sağlık yönetimini de kapsamalı.
Kim, erkeklerde kronik hastalıkların daha erken tespit edilmesini ve daha iyi yönetilmesini, kadınların sağlık durumunun ise ülkede geçirdikleri yıllar arttıkça izlenmeye devam edilmesini önerdi. Ayrıca özellikle enfeksiyonlar ve yaralanmalar bakımından her iki cinsiyet için de önlemeden tedaviye kesintisiz bakım çağrısı yaptı.
Araştırma ekibi, sağlık hizmetlerinin dikkate alması gereken çeşitli yaşam evreleri belirledi: göç öncesindeki beslenme ve tedaviye erişim, kaçış sırasındaki ve diğer ülkelerdeki ikamet dönemindeki deneyimler ile yerleşim sonrası sosyal ve ekonomik koşullar. Sigorta kaydı, kişilerin aynı ulusal sisteme erişmesini sağlıyor; ancak birikmiş sağlık ihtiyaçları birbirinden çok farklı olabiliyor.
Yaşam tarzı, ruh sağlığı, barınma ve istihdam kapsamlı biçimde değerlendirilmediğinden, bireysel etkenlerin ölüm oranları arasındaki farka katkısı belirsizliğini koruyor. Araştırmacılar, bulguların sosyal kırılganlıkları da gözeten sürekli takip ve bakım için temel oluşturduğunu belirtti.
Ekibin Journal of Internal Medicine dergisinin Ağustos 2026 sayısında yayımlanan önceki bir araştırması, Kuzey Koreli mültecilerde kanser görülme sıklığının Güney Kore sakinlerinden yaklaşık yüzde 13, erkeklerde ise yaklaşık yüzde 31 daha yüksek olduğunu ortaya koymuştu. Görülme sıklığı, yeni kanser tanılarını ölçerken daha yeni ölüm oranları araştırması ölümleri inceliyor. Bu bulgular birlikte değerlendirildiğinde kanserden korunma, erken tanı ve sürekli tedaviye odaklanılması gerektiği anlaşılıyor.
Kuzey Kore dijital tıbba yöneliyor
Kuzey Kore'de araştırma ekibinin analizleri, seçici bir modernleşmeye işaret ediyor. The Lancet'te yayımlanan ve başlığı “Kuzey Kore'nin 2026 tıp dergilerindeki sağlık devrimi” olan bir mektupta, dokuz Kuzey Kore tıp dergisinin 2026 yılı ikinci sayılarındaki başyazılar incelendi.
Araştırmacılar Lee Yo-han, Choi Hyun-gyu, Kim Young-hoon ve Kim Shin-gon; dijital sağlık yönetimi, teletıp, acil sağlık ağları ve kadınlar ile çocuklara yönelik bilgi sistemlerinin tekrar tekrar ele alındığını tespit etti. Başyazılarda, Kuzey Kore'nin geleneksel tıp uygulaması olan Koryo tıbbında kararları desteklemek üzere yapay zekâ kullanımı da teşvik edildi.
Teletıp, sağlık personelinin uzaktan görüşmesine veya bilgi paylaşmasına imkân tanıyor. Karar destek yazılımları, klinisyenlerin tedavi seçerken bilgileri değerlendirmesine yardımcı oluyor. Bu öncelikler, hastaneleri ve sağlık hizmetlerini ülke genelinde birbirine bağlamaya yönelik daha kapsamlı bir çabanın parçası.
Araştırmacılar bu gündemi, on yıl boyunca her yıl 20 şehir veya ilçede tesisler geliştirmek üzere 2024'te başlatılan Yerel Kalkınma 20×10 Politikası'yla ilişkilendirdi. Başlangıçta sanayi ve tüketim mallarına odaklanan program, daha sonra yerel hastaneleri de kapsayacak şekilde genişletildi.
Yeni hastaneler gözle görülür bir değişime işaret ediyor
Kuzey Kore, 2025'i sağlık devriminin ilk yılı ilan etti ve Kangdong, Ryonggang ile Kusong'da pilot hastane projelerini başlattı. İnşaat kampanyası, ilk açılış hedefi Ekim 2020 olan ancak yıllar geçmesine rağmen tamamlanmayan Pyongyang Genel Hastanesi'ni de yeniden gündeme taşıdı.
Hastane programı, sağlık finansmanındaki değişimlerle ve ekibin araştırmalarını sürdürmesiyle aynı döneme denk geldi:
- 2016: Kim Shin-gon ve çalışma arkadaşları, Kuzey Kore'deki tıbbi araştırmaların yalıtılmışlığını ve yöntemsel zayıflıklarını inceleyen bir Lancet mektubu yayımladı.
- Ocak 2024: Kim Jong Un, sağlık sigortası fonuna dayalı bir sağlık güvenliği sisteminin ülke genelinde uygulanması çağrısı yaptı.
- Şubat 2025: Kangdong, Ryonggang ve Kusong'daki pilot hastanelerin inşaatı başladı.
- 6 Ekim 2025: Pyongyang Genel Hastanesi'nin tamamlanma töreni düzenlendi. Tedaviler 3 Kasım'da başladı.
- Kasım ve Aralık 2025: Üç pilot hastanenin tamamlanma törenleri düzenlendi. Kangdong ve Kusong'da hizmetler 31 Aralık'ta başladı.
- Ağustos ve Ekim 2026: Ekibin kanser görülme sıklığı ve ölüm oranlarına ilişkin araştırmaları yayımlandı.
Modernleşme çalışmaları kapsamında, yerel doktorlar Pyongyang'daki merkez hastanelerde eğitildi; uzmanlar bölgesel tesislere gönderildi ve tıp fakültesi mezunları yeni hastanelere atandı. Planlarda ayrıca ilçe hastaneleri ile kırsal klinikler arasında acil sağlık merkezleri kurulmasına yönelik araştırmalar da yer aldı. Bu merkezler acil bakımı köylere daha yakın noktalara taşıyabilir.
Hastane inşaatları, kampanyanın gözle görülür bir sonucunu ortaya koyuyor. Araştırmacıların değerlendirmesi, binalar açıldıktan sonra personel, ilaç ve yerel hizmetlerin bakımın devamını sağlayıp sağlayamayacağına da aynı derecede önem veriyor.
Günlük bakım ve ilaç tedariki önemini koruyor
Kuzey Kore'nin hane hekimi sistemi, belirli bir bölgedeki sakinlerin sorumluluğunu doktorlara veriyor. Ho-dam-dang-uisaje olarak bilinen sistemin, koruyucu sağlık hizmetleri ve rutin sağlık yönetimi dahil olmak üzere yerel düzeyde sürekli bakım sunması amaçlanıyor. Ekibin incelemesi, hastane inşaatı kampanyasına eşlik edecek biçimde bu sistemin ve toplum temelli birinci basamak sağlık hizmetlerinin yapısal olarak güçlendirilmesinin sınırlı kaldığını ortaya koydu.
Birinci basamak sağlık hizmetleri, genellikle kişinin tıpla ilk temas noktasıdır: belirtilerin kontrol edilmesi, devam eden hastalıkların yönetilmesi ve gerektiğinde uzman tedavisinin ayarlanması. Hastalar için modern bir hastane ile güvenilir bir yerel doktor, birbirinden farklı ancak bağlantılı ihtiyaçları karşılar.
Dergi başyazılarında yerli ilaç üretimi ve geleneksel tedavilerin geliştirilmesi tekrar tekrar vurgulandı. Araştırmacılar, bu vurgunun ilaç tedarikindeki kronik güvencesizliğe olası bir yanıt olduğunu değerlendirdi. Koryo tıbbı, bitkisel tedaviler de dahil olmak üzere geleneksel uygulama ve preparatları Kuzey Kore'nin sağlık sistemi içinde bir araya getiriyor.
Yonsei Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden araştırmacılar Bo Kyung Shin ve Woo Taek Jeon'un çalışması daha geniş bir perspektif sunuyor. 2012-2018 yıllarını kapsayan sekiz Kuzey Kore tıp dergisindeki 56 başyazıyı inceleyen sağlık öncelikleri analizi, 12 ulusal sağlık önceliğine yapılan toplam 612 atfı saydı.
En fazla ilgi tıp bilimi ve teknolojisine gösterilirken acil durum veya afet müdahalesi ile üreme sağlığı en az ilgi gören konular oldu. Yazarlar, teknolojik gelişimin temel bakım, tedarik ve sağlık çalışanlarına destekle dengelenmesini önerdi. Acil sağlık ağları ve kadınlarla çocuklara yönelik bilgi sistemlerine yönelik yeni odak, başyazılardaki önceliklerin o dönemden bu yana nasıl geliştiğine ilişkin ayrıntı sunuyor.
Tedavi masraflarını kimin karşıladığı da değişiyor
Sağlık hizmetlerinin finansmanı, modernleşmenin önündeki bir başka zorluğu oluşturuyor. “Sessizliğin gösterdikleri: Kuzey Kore'de ücretsiz sağlık hizmetlerinden sessizce vazgeçilmesi” başlıklı bir sağlık finansmanı araştırması, 15 Ocak 2015 ile 16 Aralık 2024 arasında yayımlanan 122.902 Rodong Sinmun makalesini analiz etti.
Evrensel Ücretsiz Sağlık Hizmeti Sistemi'ne yapılan atıflar, 2015-2018 yıllarında yılda 53-63 makaleyken 2019'da 30'a, 2020'de 13'e, 2022'de beşe ve 2024'te sıfıra düştü. Koruyucu hekimlik ve bölge doktoru sisteminden söz edilmeye devam edildi. Bu nedenle ücretsiz sağlık hizmetlerine ilişkin dilin ortadan kalkması, devletin mesajlarındaki belirgin bir değişiklik oldu.
Araştırmada ayrıca Mayıs 2022'de ülke çapında hizmete giren ve 2024'e kadar tüm şehirlerde bulunan, ilaçları doğrudan tüketicilere satan devlet eczaneleri anlatıldı. Nisan 2025 tarihli haberlerde, hastanelerin hizmetler için açıkça ücret aldığı; Kuzey Hamgyong eyaletindeki bir hastanede fiyatların danışma bölümüne asıldığı bildirildi.
Kuzey Kore Anayasası ve Halk Sağlığı Yasası ücretsiz sağlık hizmeti vaat ediyor. Finansman araştırmasının yazarları, hükümetin sistemin sona erdiğine ilişkin resmî bir açıklama yapmadığını belirterek, uygulamada sistemden fiilen vazgeçildiğini savundu. Sakinler açısından asıl mesele, ihtiyaç duyduklarında ilaç ve tedavi masraflarını karşılayıp karşılayamayacakları.
Araştırmalar, siyasi engellere rağmen sürüyor
Kim Shin-gon'un ekibi, mültecilerin sağlık durumunu izlemeyi ve NKmedline aracılığıyla Kuzey Kore'nin politikalarını ve tıbbi araştırmalarını takip etmeyi sürdürecek. Tıp dergilerindeki başyazılar, politika öncelikleri ve pratik kısıtlamalar hakkında fikir veriyor; hasta sonuçlarının güvenilir biçimde ölçülmesi ise hâlâ sınırlı.
Ölüm oranları makalesinde, Güney Kore Sağlık ve Refah Bakanlığı aracılığıyla Hasta Odaklı Klinik Araştırmaları Koordinasyon Merkezi (PACEN) ve Brian Impact Foundation'dan sağlanan fon belirtiliyor. Makalede ayrıca Koreler Arası Sağlık ve Tıp Eğitimi Vakfı ile Ulusal Sağlık Sigortası Kurumu Sağlık Sigortası Araştırma Enstitüsü'nün katkıları kabul ediliyor. Yazarlar, fon sağlayan kuruluşların araştırmada veya yayımlama kararlarında herhangi bir rolü olmadığını belirtiyor.
Ekip lideri ve Korea Üniversitesi Anam Hastanesi endokrinoloji profesörü Kim Shin-gon, siyasi gerilimlerin sağlık alanında iş birliğine hazırlıkları durdurmaması gerektiğini söyledi. İzlemenin neden süreceğini açıklarken şunları belirtti:
Siyasi koşullar alışverişin önünü kapatsa bile araştırma ve hazırlıklar durmamalı.
İki araştırma programı ortak bir pratik önceliğe işaret ediyor: sürekliliği olan sağlık hizmetleri. Kuzey Kore'de bu, yeni tesislerin ilaç, personel ve yerel hizmetlerle desteklenmesi anlamına geliyor. Güney Kore'deki mülteciler içinse yerleşim yılları boyunca sağlık ihtiyaçları değiştikçe koruyucu hizmetlerin ve tedavinin sürdürülmesi demek.
Öne Çıkanlar
- Kuzey Koreli erkek mültecilerin ölüm riski, benzer özelliklere sahip Güney Koreli erkeklere kıyasla yüzde 68 daha yüksekti; bu fark takip süresi boyunca kayda değer ölçüde azalmadı.
- Kadınların yerleşimden sonraki ilk altı yıldaki ölüm riski yüzde 19 daha düşüktü, ancak bu avantaj zamanla azaldı.
- Her iki cinsiyette de enfeksiyon ve yaralanmalara bağlı ölüm riskleri daha yüksekti.
- Kuzey Kore tıp dergileri, hastanelerin modernleşmesinin yanı sıra dijital sağlık hizmetlerini, acil sağlık ağlarını ve yapay zekâyı öne çıkardı.
- Araştırmacılar, birinci basamak sağlık hizmetlerinde ve ilaç tedarikinde süregelen zayıflıklar tespit ederken bir finansman araştırması hastaların giderek daha fazla ödeme yaptığını ortaya koydu.
- Ekip, ilk yerleşim sürecinin ötesinde de sağlık hizmetlerinin sürdürülmesini ve Kuzey Kore'nin sağlık sisteminin izlenmeye devam edilmesini önerdi.






