Endonezya, HPV Aşısını Erkek Çocuklara Yaygınlaştırıyor; Yerel Farklılıklar Kanserden Korunma Çabalarını Zorluyor

10 dakikalık okuma
Indonesia Expands HPV Vaccination for Boys as Local Gaps Test Cancer Prevention Drive

Ücretsiz aşı erkek çocuklara ulaşıyor, ancak aşılama oranları bölgeler arasında farklılık gösteriyor

Endonezya, 2026'da Jakarta, Yogyakarta ve Bali'de insan papilloma virüsü (HPV) aşısını erkek çocuklara da ücretsiz sunmaya başladı. Sağlık Bakanlığı, üç eyalette aşı yapılması hedeflenen erkek çocukların yüzde 88'inin aşılandığını bildirdi. 2023'ten bu yana ülke çapındaki program kapsamında aşılanan beşinci sınıf kız öğrencilerin oranı ise bakanlığın 2026 güncellemesine göre yüzde 83,5 oldu.

İçindekiler
  1. Ücretsiz aşı erkek çocuklara ulaşıyor, ancak aşılama oranları bölgeler arasında farklılık gösteriyor
  2. Aşı kimlere yapılıyor?
  3. Program bu aşamaya nasıl geldi?
  4. Erkek çocukların aşılanması neden önemli?
  5. Bakanlık çocukluk çağı aşılamasına neden öncelik veriyor?
  6. Bali'deki yüksek ortalama, ilçeler arasındaki farkı gizliyor
  7. Ailelerin güvendiği kişiler aracılığıyla kaygılara yanıt vermek
  8. Güvenlik ve tarama programın parçası olmaya devam ediyor
  9. Aşılamanın genelinde ilerleme kaydediliyor
  10. Öne Çıkanlar

Bali'deki veriler, yerel koşulların ne ölçüde farklılaşabildiğini gösteriyor. Eyalet sağlık dairesi, 2 Kasım itibarıyla aşı yapılması hedeflenen erkek çocukların yüzde 97,32'sinin, kız çocukların ise yüzde 99,51'inin aşılandığını bildirdi. Karangasem ilçesinde bu oran erkek çocuklarda yüzde 76,03, kız çocuklarda yüzde 81,07'de kaldı; ebeveynlerin aşıyı reddetmesi engellerden biri olarak gösterildi.

Programın kapsamının genişletilmesiyle, daha önce kadınlarda rahim ağzı kanserini önlemeye odaklanan aşı uygulamasına erkek çocuklar da dahil edildi. HPV erkeklerde de kansere yol açabiliyor. Aşı, hastalığa yol açabilecek enfeksiyonlar ortaya çıkmadan önce, çocukluk döneminde koruma sağlıyor.

Sağlık Bakanlığı, Endonezya'da HPV ile bağlantılı rahim ağzı kanserinden her yıl yaklaşık 22 bin kadının hayatını kaybettiğini belirtiyor; UNICEF'in Ocak 2025 tarihli açıklamasında ise yıllık can kaybı 18 binin üzerinde veriliyor. Her iki sayı da aileler ve sağlık hizmetleri üzerindeki ağır yükü ortaya koyuyor ve aşılama ile taramanın aciliyetini gösteriyor.

Aşı kimlere yapılıyor?

Ücretsiz yürütülen mevcut program, 10-11 yaşındaki ya da beşinci sınıfa giden çocukları hedefliyor. Kız çocuklar ülke genelinde aşılanabiliyor. Erkek çocukları kapsayan uygulama ise şimdilik Jakarta, Yogyakarta ve Bali'de yürütülüyor.

Aşıların okullarda yapılması, sağlık çalışanlarının benzer yaştaki çocuklara toplu biçimde ulaşmasını kolaylaştırıyor. Endonezya, okul çağındaki çocukların aşılanmasını organize etmek için BIAS olarak bilinen Bulan Imunisasi Anak Sekolah (Okul Çocukları Aşı Ayı) uygulamasından yararlanıyor.

UNICEF'in 21 Ocak 2025'te yayımlanan HPV programına ilişkin açıklamasında, önceki uygulamanın beşinci ve altıncı sınıflardaki kız çocukları ile örgün eğitim dışında kalan 11 ve 12 yaşındaki kız çocuklarına ücretsiz aşı sunulmasını öngördüğü belirtiliyordu. Okula gitmeyen çocuklara ulaşmak için sağlık merkezlerinin ve toplum gönüllülerinin ek çaba göstermesi gerekiyor.

Reklam

Bakanlığın güncel açıklaması beşinci sınıf öğrencilerine ve kız çocuklar için tek doz uygulamasına odaklanıyor. Bildirilen yüzde 83,5'lik 2026 aşılama oranı, 2025'te beşinci sınıftaki kız çocukları arasında kaydedilen yüzde 90,8'in 7,3 puan altında. Bakanlık, 2026 verileri için hangi tarihe kadar olan kayıtların esas alındığını belirtmedi ve ücretsiz aşının erkek çocuklara ülke genelinde ne zaman sunulacağını açıklamadı. Bu nedenle öncelik, mevcut program kapsamındaki çocuklara ulaşmayı sürdürmek.

Program bu aşamaya nasıl geldi?

Endonezya'da program, ilçe düzeyindeki pilot uygulamalardan kız çocuklarına yönelik ülke çapındaki aşılamaya, oradan da erkek çocuklara aşı sunan ilk üç eyalete uzandı. UNICEF'in Ocak 2025 tarihli açıklamasında erkek çocukların 2028'de aşılanmasının planlandığı belirtilmişti; üç eyalette uygulama 2026'da başladı.

Başlıca dönüm noktaları, programın kapsamının nasıl değiştiğini gösteriyor:

  • 2021: Program 20 ilçede pilot uygulamalarla başladı.
  • 2022: Aşılama 112 ilçeye yayıldı.
  • Ağustos 2023: Endonezya, kız çocukları için ülke çapında HPV aşılamasını başlattı.
  • 2025: Hükümet, önceki aşılama fırsatını kaçırmış 15 yaşındaki kız çocuklarına ek aşı yapılmasını planladı.
  • 2026: Jakarta, Yogyakarta ve Bali'de ücretsiz HPV aşısı erkek çocukları da kapsayacak şekilde genişletilmeye başladı.
  • 2027: Bali, erkek çocuklara yönelik aşılamayı daha da genişletmeyi ve programı rahim ağzı kanseri taramasıyla ilişkilendirmeyi planlıyor.

UNICEF'e göre 2023'te ilk doz için hedeflenen kız çocuklarının yüzde 89'undan fazlası aşılandı. Bu ilk erişim, geniş kapsamlı bir programın temelini oluşturdu; güncel veriler ise katılımı sürdürmek için sürekli çaba gerektiğini gösteriyor.

Üç eyalette başlatılan uygulama, Sağlık Bakanı'nın 839 sayılı ve 2026 tarihli kararı kapsamında Karangasem'de erkek çocuklara Eylül 2026 başından itibaren aşı yapılmasını da içeriyordu. Yogyakarta, BIAS aracılığıyla uygulamanın ağustosta başlayacağını duyurmuştu. Bali'de kapsamın bir sonraki aşamada 2027'de genişletilmesi planlanıyor; böylece ilk uygulamanın ardından yeni bir adım atılmış olacak.

Erkek çocukların aşılanması neden önemli?

HPV, vücudun bazı bölgelerindeki deriyi ve dokuları enfekte edebilen bir virüs grubudur. Bazı türleri genital siğillere neden olur. Diğerleri ise enfeksiyonun kalıcı olması ve hücrelerin zaman içinde değişmesine yol açması halinde kansere neden olabilir.

Reklam

Rahmin alt bölümü olan rahim ağzı özellikle risk altındadır. UNICEF'e göre rahim ağzı kanseri vakalarının yaklaşık yüzde 95'ine HPV neden oluyor. Aşı, hedeflenen virüs türleri enfeksiyona yol açmadan önce bağışıklık sisteminin onları tanımasını sağlıyor.

Erkekler de HPV'nin yol açtığı hastalık riskiyle karşı karşıya. Bakanlığın aktardığı küresel verilere göre 2022'de yaklaşık 95 bin erkekte HPV ile bağlantılı kanser gelişti, yaklaşık 44 bin erkek bu kanserler nedeniyle hayatını kaybetti. Bunlar Endonezyalı erkek çocuklara ya da erkeklere ilişkin tahminler değil, dünya genelindeki verilerdir.

Bali Sağlık Dairesi Başkanı I Nyoman Gede Anom, programın önlemeyi amaçladığı hastalıklar arasında anal, penis ve orofaringeal kanserleri saydı. Orofaringeal kanser, bademciklerin çevresi ve dilin arka kısmı dahil olmak üzere boğazın orta bölümünü etkiliyor.

Erkek çocukların programa dahil edilmesi, rahim ağzı kanserini önlemenin ötesinde doğrudan bir amaç taşıyor: erkekleri HPV'nin neden olduğu hastalıklardan korumak. Ayrıca aşılamayı yalnızca kız çocuklarına bırakmayarak toplum genelindeki korunmayı genişletiyor.

Bakanlık çocukluk çağı aşılamasına neden öncelik veriyor?

Sağlık Bakanlığı Aşılama Dairesi Başkanı Dr. Indri Yogyaswari, HPV aşısı çocukluk döneminde yapıldığında korumanın daha güçlü olduğunu söylüyor. 12 Kasım 2026'da yayımlanan bir açıklamada, dokuz-14 yaş arasında aşılanmayı 20 yaşından sonra aşılanmayla karşılaştırdı.

Indri, dokuz-14 yaşındaki çocuklara tek doz aşının yaklaşık yüzde 88 koruma sağlayabildiğini, 20 yaşından sonra yapılan iki doz aşının koruyuculuğunun ise yaklaşık yüzde 60 olarak tahmin edildiğini söyledi. Ailelere verdiği mesaj, aşıyı yetişkinliğe ertelemek yerine erken korunma fırsatından yararlanmaları yönündeydi.

Bu koruma oranları, aşının sağladığı faydayı ifade ediyor. Programın aşılama oranı ise farklı bir şeyi ölçüyor: aşılanan çocukların, aşılanmaya uygun çocukların tümüne oranını. Sağlık yetkililerinin önleme hedeflerine ulaşabilmesi için hem etkili bir aşıya hem de yeterli sayıda ailenin aşıyı kabul etmesine ihtiyaç var.

Okul programı, ailelere bakanlığın hedeflediği yaşta ücretsiz koruma sağlama fırsatı sunuyor. Sağlık çalışanları içinse kanseri önlemeye yönelik bir aşının çocuklara neden yapıldığını açıklamak, ailelerin onayını almanın temel adımlarından biri.

Reklam

Bali'deki yüksek ortalama, ilçeler arasındaki farkı gizliyor

Bali'de 2 Kasım 2026 itibarıyla toplam HPV aşılama oranı yüzde 98,40 olarak açıklandı. Eyalet genelindeki oranın Jakarta ve Yogyakarta'daki pilot bölgelerden yüksek olduğu belirtildi. Ancak Bali'de en düşük aşılama oranı Karangasem'de kaydedildi.

Fark kayda değer. Karangasem'de erkek çocukların aşılama oranı yüzde 76,03 iken Bali genelinde yüzde 97,32; aradaki fark 21,29 puan. Kız çocuklarında Karangasem'deki yüzde 81,07'lik oran ile eyalet genelindeki yüzde 99,51'lik oran arasındaki fark ise 18,44 puan.

Anom, ebeveynlerin aşıyı reddetmesinin sağlık çalışanlarının hedeflenen tüm öğrencilere ulaşmasını engellediğini söyledi. Eyalet, sosyal medya, okullar ve Endonezya'nın toplum sağlık merkezleri olan puskesmas aracılığıyla bu soruna karşılık veriyor; ebeveynlere bilgilendirici videolar da dağıtılıyor.

UNICEF, Endonezya genelinde aşı uygulamasını zorlaştıran daha geniş sorunlara dikkat çekiyor: kültürel engeller, yanlış bilgiler ve özellikle kırsal bölgelerde ya da sağlık hizmetlerine erişimin sınırlı olduğu yerlerde aşı tedarikinin sürdürülmesindeki güçlükler. Bu nedenle ilçeler düzeyindeki çalışmaların hem aşıya yönelik isteksizliği hem de çocuklara ulaşmayı zorlaştıran pratik engelleri ele alması gerekiyor.

Makassar'da sağlık çalışanları, okula gitmeyen kız çocuklarını bulmak için yerel gönüllülerden yararlandı. Kaluku Bodoa Puskesmas'ında sağlık koordinatörü olan Irmawati, UNICEF'in açıklamasında bu yaklaşımı şöyle anlattı:

Okula gitmeyen kız çocuklarını bulmak ve HPV aşısı olmalarını sağlamak için yerel gönüllülerle birlikte çalışıyoruz.

Ailelerin güvendiği kişiler aracılığıyla kaygılara yanıt vermek

Sağlık Bakanlığı Halkla İlişkiler ve Bilgilendirme Bürosu Başkanı Aji Muhawarman, gazetecilere ve içerik üreticilerine bilimsel kanıtlarla desteklenen bilgileri paylaşma ve HPV aşısına ilişkin yanlış iddiaları düzeltme çağrısı yaptı.

UNICEF'in bakanlıkla yürüttüğü çalışmalar, açıklamaların neden ülke çapındaki duyuruların ötesine ulaşması gerektiğini gösteriyor. Bazı ebeveynler kısırlıktan endişe ediyor ya da kız çocuklarının ergenlikten önce aşılanmasının erken cinsel aktiviteyi teşvik edeceğine inanıyordu. Öğretmenler, sağlık çalışanları ve dinî liderler, bu kaygılara ailelerin aşina olduğu ortamlarda yanıt verebilmeleri için iletişim eğitimi aldı.

Makassar'daki SD Negeri Sudirman IV okulunda öğretmen olan Sarwina, eğitimin ebeveynlerle yapılan görüşmeleri nasıl değiştirdiğini şöyle anlattı:

Başta ebeveynler korkuyordu. Aşının kısırlığa yol açabileceğini düşünüyorlardı. Ancak bilgilendirme toplantılarımızdan sonra kızlarını rahim ağzı kanserinden korumanın ne kadar önemli olduğunu anlamaya başladılar. Artık aşıyı kendileri talep ediyorlar.

Reklam

Güney Sulawesi Endonezya Ulema Meclisi Uluslararası İlişkiler Başkanı Profesör Mustari Mustafa da çocukların sağlığını korumanın bir yolu olarak aşılamayı destekledi. Katılımı, ailelerin aksi halde daha çok okullar ya da klinikler aracılığıyla karşılaşacağı görüşmelere dinî topluluklardan bir ses kattı.

Rizky Ika Syafitri'nin başkanlığını yaptığı Risk İletişimi ve Toplum Katılımı çalışma grubu, imunisasi-hpv.rcce.id internet sitesini geliştirdi. Sitede HPV, rahim ağzı kanseri, orofaringeal kanser ve aşılama hakkında soru-cevaplar, bilgilendirici videolar, sosyal medya içerikleri, araştırmalar ve politikalar yer alıyor.

Güvenlik ve tarama programın parçası olmaya devam ediyor

Aşı Sonrası İstenmeyen Etkiler Ulusal Komisyonu Başkanı Profesör Hinky Hindra Irawan Satari, HPV aşısının ulusal programda kullanılmadan önce klinik deneylerden geçirildiğini, güvenliğinin ve etkililiğinin değerlendirildiğini söyledi.

Aşı uygulanan yerde şişlik, kızarıklık ya da ağrı görülebilir. Bazı kişilerde baş dönmesi, halsizlik, ateş, bulantı ya da kusma olabilir. Hinky, bu tepkilerin genellikle hafif olduğunu ve geçtiğini söyledi.

Yetişkin kadınlar için önlemenin ayrı bir yolu bulunuyor. Sağlık Bakanlığı, Ücretsiz Sağlık Kontrolü programı Cek Kesehatan Gratis (CKG) kapsamında 30 yaşından itibaren rahim ağzı kanseri taraması sunuyor. Aşılama, gelecekte kansere yol açabilecek enfeksiyonları önlemeyi amaçlarken tarama, mevcut risklerin ya da anormal değişikliklerin saptanmasına ve kadınların ileri değerlendirme ile tedavi almasına yardımcı oluyor.

2025'te duyurulan HPV DNA taramasının yaygınlaştırılması kapsamında, görsel muayeneye ek olarak 30-69 yaşlarındaki kadınlara virüsün genetik materyalini saptayan testlerin daha geniş ölçekte sunulması amaçlanıyordu. Önceki tahminlere göre rahim ağzı kanseri vakalarının yaklaşık yüzde 70'i ileri evrede saptanıyordu; bu nedenle hastalığın erken teşhisi ulusal stratejinin önemli bir parçası.

Makassar yakınlarında yaşayan Yuli Yanti, 2021'de rahim ağzı kanseri teşhisi aldıktan sonra gördüğü tedavinin yükünü anlattı. UNICEF'in açıklamasında, gelecek kuşakları neden korumak istediğini şöyle ifade etti:

35 seans radyoterapi ve kemoterapi görmem gerekti. Çok yorucuydu. Ama kendim için değil, kızlarım için mücadele etmeye devam ediyorum.

Yuli daha sonra kızını ve yeğenlerini aşıya götürdü. Onun yaşadıkları, programın iki yönünü bir araya getiriyor: bugün hastalıkla mücadele eden kadınlara bakım sağlamak ve çocukları aynı riskle karşılaşmadan önce korumak.

Reklam

Aşılamanın genelinde ilerleme kaydediliyor

Endonezya'da HPV aşısının yaygınlaştırılması, çocukluk çağı rutin aşılamasındaki ilerlemeyle birlikte yürütülüyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 21 Temmuz 2026'da yayımlanan aşılama güncellemesinde, 2025 yılına ait DSÖ/UNICEF Ulusal Aşılama Oranları Tahminleri (WUENIC) sunuldu.

Difteri, tetanos ve boğmacaya karşı aşılar ile hepatit B aşısının üçüncü dozlarındaki aşılama oranı 2024'te yüzde 78'den 2025'te yüzde 82'ye yükseldi. 2025'te 3,6 milyondan fazla çocuk söz konusu aşılarını tamamladı.

Hiç aşı dozu almadığı belirtilen çocukların tahmini sayısı 748 binden 657 bine geriledi. Bu, 91 bin ya da yaklaşık yüzde 12'lik bir düşüşe karşılık geliyor. DSÖ ayrıca 2025'te daha fazla kız çocuğunun HPV aşısı olduğunu, ancak diğer bazı aşılardaki oranların değişmediğini ya da gerilediğini bildirdi.

DSÖ'nün Endonezya temsilcisi Dr. N. Paranietharan, rutin hizmetlerin güçlendirilmesi ve yetersiz hizmet alan nüfuslara ulaşmak için hedefli çaba gösterilmesi çağrısında bulundu. UNICEF Endonezya Temsilcisi Maniza Zaman ise çocuklara ulaşmada kaydedilen ilerlemeyi liderlik, yenilikçilik ve toplum katılımına bağladı.

HPV aşısı açısından öncelikler Karangasem'de ve okula gitmeyen kız çocuklarına ulaşma çabalarında açıkça görülüyor: aşılanmamış çocukları belirlemek, ebeveynlerin kaygılarını gidermek ve aşıları ailelerin erişebileceği yerlerde sunmak. Bali'de 2027 için planlanan genişleme ve devam eden tarama programı, sağlık yetkililerine Endonezya'nın rahim ağzı kanserini 2030'a kadar halk sağlığı tehdidi olmaktan çıkarma hedefi doğrultusunda atılacak somut adımlar sunuyor.

Öne Çıkanlar

  • Jakarta, Yogyakarta ve Bali'de erkek çocuklara yönelik ücretsiz HPV aşısı 2026'da yaygınlaştırılmaya başladı; kız çocukları 2023'ten bu yana ülke çapında aşılanıyor.
  • Bakanlık, 2026 güncellemesinde üç eyalette aşılanması hedeflenen erkek çocuklarda yüzde 88, ülke genelindeki beşinci sınıf kız öğrencilerde yüzde 83,5 aşılama oranı bildirdi.
  • Bali'deki yüksek eyalet geneli oranı, yetkililerin ebeveynlerin aşıyı reddetmesine bağladığı Karangasem'deki düşük katılımı gizliyor.
  • Program, çocukluk çağı aşılamasını CKG kapsamında 30 yaş ve üzeri kadınlara yönelik rahim ağzı kanseri taramasıyla birleştiriyor.
  • Bali, tarama ve toplumu bilgilendirme çalışmalarıyla birlikte 2027'de erkek çocuklara yönelik aşılamayı daha da genişletmeyi planlıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir