İki kız kardeş eve döndü, Aleema ise cezaevinde kaldı
Pakistan'ın cezaevindeki eski başbakanı Imran Khan'ın iki kız kardeşi, yetkililerin gözaltı kararlarını kaldırmasının ardından 12 Kasım Perşembe günü Lahor'daki Kot Lakhpat Cezaevi'nden serbest bırakıldı. Aileleri, kamu düzenine yönelik muhtemel bir tehdidi önlemek amacıyla gözaltına izin veren bir yasa kapsamında 53 gün tutuklu kaldıklarını söyledi.
İçindekiler
- İki kız kardeş eve döndü, Aleema ise cezaevinde kaldı
- Hükümet kız kardeşleri neden gözaltına aldı?
- Aile açıklama talep ediyor
- Gözaltılar ve sağlık endişeleri nasıl gelişti?
- Khan'ın göz tedavisi kampanyanın odağında
- Avukatlar temyiz başvuruları için yeni talimatlar aldı
- Hükümet siyasi anlaşma iddialarını reddediyor
- Gözaltı kararlarına itirazlar Khan ailesinin ötesine uzanıyor
- Öne Çıkanlar
Avukatları Rana Mudassar Umer'e göre Uzma Khan ve Noreen Niazi saat 14.00'te cezaevinden çıktı. Kız kardeşleri Aleema Khan ise avukatların kaldırılması için başvurduğu ayrı bir gözaltı kararı kapsamında cezaevinde kaldı.
Umer, X'te yaptığı paylaşımda iki kadının eve ulaştığını doğruladı:
Dr. Uzma Khan ve Bayan Noreen Niazi serbest bırakıldı. Sağ salim eve ulaştılar.
Serbest bırakma kararı, uzatılan gözaltına karşı yapılan hukuki başvurunun ardından ve planlanan duruşmadan önce geldi. PTI lideri ve eski federal bakan Moonis Elahi, Pencap hükümetinin kararları kaldırdığını söyledi. Hükümetin adımı başka açıklamalarda kararların askıya alınması olarak nitelendirildi.
Kız kardeşler, Khan'ın Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI) partisinin serbest bırakılmasını talep ederek İslamabad'a yürüyüş hazırlığı yaptığı eylül ayında gözaltına alınmıştı. Hükümet, faaliyetlerinin kamu düzenini tehdit edebileceğini söylemişti. 27 Eylül için planlanan yürüyüş gerçekleşmedi.
Perşembe günkü gelişme Khan ailesinin iki üyesine rahatlama sağlarken, Aleema'nın gözaltında tutulması, Khan'ın hapsedilmesi, avukatları ve yakınlarıyla görüşebilmesi ve cezaevinde aldığı tıbbi tedavi gibi birçok anlaşmazlığı çözümsüz bıraktı. Parlamento İşleri Bakanı Tariq Fazal Chaudhry, serbest bırakmaların hükümetin PTI ile anlaşma yaptığı anlamına geldiği yönündeki iddiaları reddetti.
Hükümet kız kardeşleri neden gözaltına aldı?
Lahor bölge komiser yardımcısının kararları, kız kardeşlerin 1960 tarihli Pencap Kamu Düzenini Koruma Yönetmeliği'nin (MPO) 3. maddesi uyarınca gözaltında tutulmasını öngörüyordu. Gözaltı başlangıçta 30 gün için onaylanmıştı.
Önleyici gözaltı, yetkililerin bir kişinin faaliyetlerinin kamu güvenliğini veya düzenini tehdit edebileceğine inanması üzerine o kişiyi tutuklu tutmasına imkân veriyor. Bu olayda hükümet, bir ceza davasındaki yargılama sonucunda verilen hapis cezası yerine, önceden öngörülen kargaşayı önlemek için idari kararlar kullandı.
Bölge komiser yardımcısının kararı, polis ve Bölge İstihbarat Şubesi raporlarına dayanıyordu. Polis, kız kardeşleri 9 Mayıs protestolarına ve yolların kapatılmasına katılmakla, kamu ve devlet mallarına zarar verilmesini teşvik etmekle ve sosyal medya ile halka açık toplantılar üzerinden destekçileri harekete geçirmekle suçladı.
Bölge İstihbarat Komitesi, polis kayıtlarına dayanarak gözaltı tavsiyesinde bulundu. PTI avukatları hükümetin bu yetkileri kullanmasına itiraz etti; kız kardeşlerin gözaltısı Lahor Yüksek Mahkemesi'ndeki yargılamaların konusu oldu.
İlk gözaltı süresi dolduktan sonra Pencap hükümeti mahkemeye tutukluluğun 30 gün daha uzatıldığını bildirdi. Umer, yetkililerin planlanan duruşmadan önce Uzma ve Noreen'i kapsayan ortak kararı daha sonra kaldırdığını söyledi.
Aile açıklama talep ediyor
Kız kardeşlerin aile üyesi Wali Khan, kadınların MPO'nun 3. maddesi kapsamında herhangi bir suçlama yöneltilmeden veya yargılanmadan 53 gün tutuklu kaldığını söyledi. Hem hapsedilmeleri hem de serbest bırakılmaları için açıklama talep etti.
Wali, X'teki paylaşımında kararları şöyle nitelendirdi:
Hapse atılmaları keyfiydi; serbest bırakılmaları da öyle.
PTI avukatı Taimur Malik de gözaltı kararlarına itiraz etti ve aynı yasa kapsamında tutulan diğer kişilerin de serbest bırakılmasını istedi. Talebi, Khan'ın yakınlarının ötesine geçerek protestolar ve parti liderine erişim konusundaki geniş çaplı çatışmada tutuklanan parti çalışanlarını da kapsıyordu.
Aleema'nın cezaevinde kalması, gözaltısını düzenleyen ayrı evraklardan kaynaklanıyor. Uzma ve Noreen hakkındaki ortak kararın kaldırılması bu iki kadının cezaevinden çıkmasını sağladı; avukatlar Aleema hakkındaki kişisel kararın kaldırılması için başvurularını sürdürüyordu. Serbest bırakılması veya bu başvuru hakkında karar verilmesi için herhangi bir tarih açıklanmadı.
Gözaltılar ve sağlık endişeleri nasıl gelişti?
Kız kardeşlerin hapsedilmesi, kendi sağlıkları ve Khan'a uygulanan tedaviye ilişkin endişelerin arttığı döneme denk geldi. Başlıca gelişmeler eylül ayındaki protesto hazırlıklarından perşembe günkü serbest bırakmalara kadar uzandı:
- 20-21 Eylül: Kız kardeşler, planlanan İslamabad yürüyüşü öncesinde gözaltına alındı. Gözaltı tarihleri Aleema için 20 Eylül, Uzma ve Noreen için 21 Eylül olarak da aktarılırken, ilk açıklamada üçünün de aynı gün gözaltına alındığı belirtildi.
- 27 Eylül: PTI, Khan'ın serbest bırakılmasını talep eden bir yürüyüş planlamıştı. Gösteri gerçekleşmedi.
- Ekim: Kız kardeşler Lahor Yüksek Mahkemesi'nde gözaltı kararlarına itiraz etti; Pencap hükümeti tutukluluğun 30 gün daha uzatıldığını söyledi.
- 28 Ekim: Tansiyonunun yükselmesi üzerine Noreen, Kot Lakhpat Cezaevi'nden Pencap Kardiyoloji Enstitüsü'ne götürüldü.
- 29 Ekim: Başbakanın siyasi işlerden sorumlu danışmanı Rana Sanaullah, Senato'ya Noreen'in iyi olduğunu ve tıbbi testlerinin normal çıktığını söyledi.
- 10-11 Kasım: Khan, İslamabad'daki bir hastaneye gece boyunca yapılan ziyaret sırasında tedavi gördü ve ardından Adiala Cezaevi'ne döndü.
- 11 Kasım: İslamabad Yüksek Mahkemesi'nin yetkililere görüşme imkânı sağlamaları talimatı vermesinin ardından Khan'ın avukatları onunla görüştü.
- 12 Kasım: Uzma ve Noreen, gözaltı kararlarının kaldırılmasının ardından serbest bırakıldı.
Noreen'in hastaneye nakledilmesi, ailesi için özellikle kaygı verici oldu. Avukatı ve PTI, yakınlarına sağlık durumunun kötüleştiği veya kardiyoloji hastanesine nakledildiği konusunda bilgi verilmediğini söyledi. Wali, Noreen'in yetmişli yaşlarında olduğunu belirtti.
Başbakanın danışmanı sıfatıyla konuşan Sanaullah, hükümetin değerlendirmesini Senato'ya şöyle aktardı:
Mevcut bilgilere göre durumu iyi ve tüm tıbbi testleri normal.
Khan'ın göz tedavisi kampanyanın odağında
74 yaşındaki Khan, Ağustos 2023'ten bu yana cezaevinde. Kız kardeşlerinin serbest bırakılması, aylarca uzman tedavisi gerektiren sağ gözündeki bir sorun nedeniyle hastaneye yaptığı yeni ziyaretin ardından geldi.
İslamabad'daki Pakistan Tıp Bilimleri Enstitüsü yetkilileri, gözündeki rahatsızlık için iğne yapıldığını ve tansiyon tedavisi gördüğünü söyledi. Ardından Ravalpindi'deki Adiala Cezaevi'ne götürüldü.
Gece boyunca süren göz tedavisi 10-11 Kasım'da yapıldı. Hastane, Khan'ın yaklaşık 40 ila 50 dakika kaldıktan sonra saat 02.30 civarında taburcu edildiğini ve işlem öncesinde, sırasında ve sonrasında durumunun stabil olduğunu bildirdi.
Khan, retinadan kanı uzaklaştıran ana toplardamarın tıkanması olan santral retinal ven oklüzyonu için iğne tedavisi görüyor. Retina, gözün arka kısmında bulunan ışığa duyarlı dokudur. Toplardamarın tıkanması, görme yetisine zarar veren şişlik ve kanamaya yol açabilir.
Tedavisi, sağlık hizmetinin nerede verilmesi ve sürece kimlerin katılması gerektiği konusunda da anlaşmazlığa dönüştü. 18 Ağustos tarihli Yüksek Mahkeme kararı, Khan'ın İslamabad'daki özel Shifa International Hastanesi'ne nakledilmesini öngörüyordu. Yetkililer ise güvenlik endişelerini gerekçe göstererek onu devlet hastanesine götürdü ve ardından cezaevine geri gönderdi.
PTI, mahkemenin hastane kararının uygulanmasının yanı sıra ailesinin, kişisel doktorlarının ve avukatlarının Khan'ı ziyaret edebilmesini talep etti. Parti, son nakilden önce yakınlarına ve kişisel doktorlarına haber verilmediğini söyledi.
Avukatlar temyiz başvuruları için yeni talimatlar aldı
Avukatlar Sardar Latif Khosa ve Barrister Salman Safdar, İslamabad Yüksek Mahkemesi'nin kararı üzerine çarşamba günü Adiala Cezaevi'nde Khan'la görüştü. Üç ila dört saat süren görüşmede sağlık sorunları ve hukuki davalar ele alındı.
Khosa, Khan'ın tansiyonunun dalgalanmaya devam ettiğini ve görme sorunlarının sürdüğünü söyledi. Ayrıca Khan'ın aktif ve kararlı olduğunu belirtti.
Khosa, eski başbakanla görüştükten sonra tansiyonla ilgili endişeyi şöyle anlattı:
Tansiyonu dalgalanıyor ve tehlikeli düzeylere çıkıyor. Ancak Khan aktif ve kararlıydı.
Safdar, hem Khan'ın hem de eşi Bushra Bibi'nin kapsamlı hukuki talimatlar verdiğini söyledi. Yüksek mahkeme, 190 milyon sterlinlik Al-Qadir Trust davasındaki mahkûmiyet kararlarına karşı yaptıkları temyiz başvurularını görüşürken erişimlerini sağladı ve avukatlara bir sonraki duruşmada savunmalarına başlamaları talimatını verdi. Duruşma için tarih açıklanmadı.
Uzun görüşme, Safdar'ın yedi ay aradan sonra Khan'la yaklaşık 40 dakika görüştüğü kasım ayındaki kısa hukuki görüşmenin ardından geldi. Safdar o sırada görüşmenin talimat gerektiren tüm davaları ele almak için fazla kısa olduğunu söylemişti.
Khan, 2022'de parlamentoda yapılan güven oylamasını kaybederek iktidardan düştü ve ardından yolsuzluk iddiaları da dahil olmak üzere çok sayıda davayla karşı karşıya kaldı. Mahkûmiyet kararlarından biri dışındakilerin tümü askıya alındı veya bozuldu; temyiz başvuruları sürüyor. Khan suçlamaları reddediyor ve davaların siyasi saiklerle açıldığını söylüyor; hükümet ise bu iddiayı kabul etmiyor.
Hükümet siyasi anlaşma iddialarını reddediyor
Chaudhry, PTI ile yürütülen özel temasların Khan'ın davalarında taviz getirebileceği yönündeki iddiaları reddetti. Açıklamaları, Khan'ın ailesinden kişilerle yetkililerle bağlantılı isimlerin gayriresmî görüşmeler yaptığına dair haberlerin ardından geldi.
Parlamento işleri bakanı, hükümetin tutumunu bir televizyon röportajında şöyle açıkladı:
Mahkemelerde hâlen görülen hukuki meseleleri etkileyebilecek herhangi bir arka kapı temasının bulunduğu ya da hükümetin herhangi bir hoşgörü, anlaşma veya taviz verme ihtimalinin olduğu yönündeki iddiayı kesinlikle reddediyorum.
Chaudhry, PTI avukatlarını Khan'ın sağlık durumunu siyasallaştırmakla suçladı ve hukuki savunmalarına odaklanmalarını istedi. Ayrıca hükümetin, Başbakan Shehbaz Sharif'in daveti de dahil olmak üzere PTI'yi defalarca görüşmeye çağırdığını söyledi.
Serbest bırakmalardan önce Khan'ın ailesinin gayriresmî temaslarda bulunduğu aktarılmış, bu görüşmelere PTI Genel Başkanı Barrister Gohar Ali Khan'ın da katıldığı bildirilmişti. Gohar konuyu kamuoyu önünde değerlendirmekten kaçındı. Kız kardeşlerin gözaltı kararlarının kaldırılmasıyla birlikte herhangi bir anlaşma açıklanmadı.
Khan'ın yakın çalışma arkadaşlarından PTI lideri Zulfiqar Bukhari, serbest bırakmalara rağmen partinin taleplerinin sürdüğünü söyledi:
Aleema Khan hâlâ cezaevinde. İki kız kardeşin serbest bırakılması adaletsizliği sona erdirmiyor, Imran Khan'ın ailesinin yaşadığı acıları da silmiyor.
Gözaltı kararlarına itirazlar Khan ailesinin ötesine uzanıyor
PTI'nin yetkililerle çatışması, partinin planlanan protestoyu düzenlediği Hayber Pahtunhva'daki destekçilerini de kapsıyor. Federal hükümet eyalet yönetimini askıya aldı ve 11 Ekim'de yayımlanan bir bildiriyle olağanüstü hâl ve valilik yönetimi ilan edildi.
Daha geniş hukuki anlaşmazlık, Peşaver Yüksek Mahkemesi'ndeki gözaltı duruşmalarının askıya alınmasıyla derinleşti. Federal Anayasa Mahkemesi, gözaltındaki PTI çalışanlarına geçici tahliye tanıyan kararlara karşı yapılan 60'tan fazla başvuruyu değerlendirirken müdahale etti.
Bu yargılamalar, MPO'nun 3. maddesini ve silahlı kuvvetlerin sivil makamlara yardımcı olduğu durumlarda yüksek mahkemelerin yetkilerine getirilen anayasal kısıtlamaları ilgilendiriyor. Gözaltındaki çalışanlar için duruşmaların askıya alınması, serbest bırakılmak için başvurdukları bir yolu durdurdu.
Bu nedenle Uzma ve Noreen'in serbest bırakılması, her biri ayrı idari veya yargı kararı gerektiren daha geniş bir gözaltı anlaşmazlıkları dizisinin parçası. PTI avukatları Aleema ve diğer tutuklular için tahliye talep ederken Khan ve Bushra Bibi ayrı ceza davalarındaki temyiz başvurularını sürdürüyor.
Öne Çıkanlar
- Uzma Khan ve Noreen Niazi, gözaltı kararlarının kaldırılmasının ardından 12 Kasım'da Kot Lakhpat Cezaevi'nden çıktı.
- Aileleri, Kamu Düzenini Koruma Yasası kapsamında 53 gün tutuklu kaldıklarını söyledi.
- Aleema Khan, avukatların kaldırılması için başvurduğu ayrı bir karar kapsamında cezaevinde kaldı.
- Hükümet, 27 Eylül'de planlanan yürüyüş öncesinde kamu düzenine yönelik tehditleri gerekçe gösterdi; PTI avukatları gözaltılara itiraz etti.
- Khan, Adiala Cezaevi'ne dönmeden önce göz tedavisi gördü; daha sonra avukatları onunla birkaç saat görüştü.
- Hükümet, PTI ile anlaşma veya taviz iddialarını reddederken temyiz başvuruları ve diğer gözaltı itirazları sürdü.






