Dört diploma, iki duruşma ve sıkı denetim altındaki bir mahkeme salonu
Eski Endonezya Cumhurbaşkanı Joko Widodo, eski bakan Roy Suryo'ya karşı açılan hakaret davasında tanıklık ederken 5 Kasım 2026'da Doğu Cakarta Bölge Mahkemesi'nde dört eğitim diplomasını gösterdi. Mahkeme, salondaki izleyici sayısını 80 kişiyle sınırlarken yetkililer yaklaşık 1.200 güvenlik görevlisi konuşlandırdı ve daha fazla kişinin duruşmaları takip edebilmesi için dışarıya televizyon ekranları yerleştirdi.
İçindekiler
- Dört diploma, iki duruşma ve sıkı denetim altındaki bir mahkeme salonu
- Mahkeme salonuna neden yalnızca 80 kişi girebildi?
- Jokowi'nin mahkemeye çıkışı nasıl gerçekleşti?
- Belgeler, hâkimle yapılan konuşmanın ardından gösterildi
- Üniversite eğitimine ilişkin anlatımında öne çıkan üç tarih
- Fotoğraf ve orijinal belgelere erişim
- Jokowi polise neden başvurduğunu anlattı
- Roy ifadeyi reddetti ve yeni inceleme istedi
- Suçlamalar mahkemenin neyi incelemesini gerektiriyor?
- Öne Çıkanlar
Endonezya'nın yedinci cumhurbaşkanı Jokowi, Gadjah Mada Üniversitesinden (UGM) aldığı lisans diplomasının sahte olduğu iddiaları üzerine savcılığın tanığı olarak ifade verdi. İddiaları reddeden Jokowi, ilkokuldan üniversiteye kadar eğitimini anlattı ve üniversite diplomasındaki fotoğrafın kendisine ait olduğunu söyledi.
Roy, Jokowi'nin ifadesini reddederek delillerin yeniden adli incelemeden geçirilmesini istedi. Duruşmada anlaşmazlık hâkimlerin önünde doğrudan sorgulamaya taşındı; savcılar, savunma avukatları ve Roy'un kendisi eski cumhurbaşkanına sorular yöneltti.
Jokowi'nin o perşembe günü iki ayrı davada tanıklık etmesi planlanmıştı: Roy'un davasında saat 09.00'da, sağlık aktivisti Tifauzia Tyassuma'nın, yaygın olarak Dokter Tifa adıyla bilinen kişinin davasında ise saat 14.00'te. Her iki sanık da Jokowi'nin akademik yeterliliklerine yönelik itirazlarıyla bağlantılı suçlamalarla karşı karşıya.
Günün başlıca gelişmeleri belgelerin gösterilmesinden ibaret değildi. Jokowi, 1985'teki tez sınavı, diploması ve mezuniyet töreni için kesin tarihler verdi; 2025'te neden yasal yollara başvurduğunu açıkladı ve evini ziyaret eden göstericilere orijinal belgeleri göstermeyi neden reddettiğini anlattı. Roy'un yanıtı, söz konusu belgelerin incelenmesini savunmanın odağında tuttu.
Mahkeme salonuna neden yalnızca 80 kişi girebildi?
Mahkeme başkanı Efendi, 3 Kasım'da salona en fazla 80 ziyaretçinin alınabileceğini duyurdu. Duruşmaların halka açık olduğunu ve Jokowi destekçilerine, sanıkların destekçilerine ve diğer vatandaşlara eşit muamele edileceğini söyledi.
Efendi, sınırın alan, konfor ve düzenle ilgili olduğunu belirtti. Ayrıca mahkemenin tarafsız kalacağını; savcıların suçlamaları kanıtlamaya çalışacağını, savunma avukatlarının ise müvekkillerini temsil edeceğini söyledi.
Adliye dışındaki televizyon ekranları, gazetecilere ve halka duruşmaları takip etmek için başka bir yol sundu. Bu düzenleme, içerideki kişi sayısını belirtilen kapasite sınırında tutarken mahkeme salonunun dışındakilerin de duruşmayı izlemesine imkân sağladı.
Doğu Cakarta Emniyet Müdürü Kıdemli Komiser Alfian Nurrizal, üç güvenlik bölgesi oluşturulduğunu belirtti: mahkeme salonunun içi, adliye binasının çevresi ve binanın dışı. Polis ayrıca karşıt gruplardaki destekçiler için ayrı park yerleri ayarladı ve adliye çevresindeki trafiği başka güzergâhlara yönlendirdi.
Bu önlemler iki pratik kaygıyı aynı anda ele aldı: duruşmanın içeride düzenli yürütülmesi ve dışarıda karşıt grupların karşılaşma ihtimalinin azaltılması. Yaklaşık 1.200 güvenlik görevlisi konuşlandırıldı; ancak her bölgeye kaç görevli atandığı belirtilmedi.
Jokowi'nin mahkemeye çıkışı nasıl gerçekleşti?
Jokowi, yardımcılarıyla birlikte siyah bir Toyota Kijang Innova Zenix ile yaklaşık saat 08.30'da geldi. Çocukları Kahiyang Ayu ve Kaesang Pangarep de duruşmaya katıldı ve salonun ön tarafına yakın bir yere oturdu.
Yanında getirdiği eğitim belgeleri sorulduğunda eski cumhurbaşkanı kısa bir yanıt verdi:
Hepsi üzerimde.
Jokowi yaklaşık saat 09.13'te salona girdi, kimliğini doğruladı ve doğru ifade vereceğine yemin etti. Gelişi adliye önünde destekçileri toplarken, karşıt grupların bulunacağı öngörülerek güvenlik düzenlemeleri yapılmıştı.
Takvim, önceki hafta yapılan duruşmalardaki talepler doğrultusunda belirlendi. Savcılar, güvenlik kaygıları nedeniyle iki tanıklığın aynı güne alınmasını istemişti.
- 28 Ekim 2026: Roy'un davasındaki savcılar, güvenlik kaygılarını gerekçe göstererek Tifa'nın davasındaki duruşmayla aynı güne denk gelmesi için duruşmanın 5 Kasım'da yapılmasını istedi.
- 29 Ekim: Savcı Tri Yanti Merlyn Christin, Tifa'nın davasında Jokowi'yi tanık olarak çağırmayı planladıklarını duyurdu.
- 3 Kasım: Efendi, mahkeme salonundaki izleyici sayısının en fazla 80 kişi olacağını duyurdu.
- 5 Kasım: Jokowi, Roy'un davasındaki sabah duruşmasına katılmak üzere geldi; Tifa'nın duruşması öğleden sonraya planlandı.
Belgeler, hâkimle yapılan konuşmanın ardından gösterildi
Savcılar önce diploma delillerini hâkimler heyetinin önüne getirdi. Jokowi, Roy ve savunma ekibinden bazı kişiler belgeleri incelemek için yaklaştı. Ardından Jokowi, belgeleri gazetecilere ve duruşmayı izleyen diğer kişilere göstermek istedi.
Mahkeme başkanı hâkim Christina Endarwati, önce bunları başka bir zamanda, muhtemelen duruşma sonrasında göstermesini önerdi. Jokowi talebini yineleyerek ilkokul, ortaokul, lise ve üniversite diplomalarını kamuoyu önünde gösterme sözü verdiğini açıkladı.
Hâkimler daha sonra belgelerin gösterilmesine izin verdi. Jokowi izleyicilere döndü, dört belgeyi sırayla havaya kaldırdı ve ardından tanık kürsüsüne döndü.
Jokowi, Orta Cava eyaletinin Surakarta kentindeki 111 No'lu Devlet İlkokulunda, 1 No'lu Devlet Ortaokulunda ve 6 No'lu Devlet Lisesinde okuduğunu söyledi. Ardından Yogyakarta'daki UGM Orman Fakültesinde öğrenim gördü.
Belgeler gösterilirken destekçiler tezahürat yaptı. Gülümserken görülen Roy, bağıran kişilerin salondan çıkarılmasını hâkimden istedi. Bu konuşma, mahkemenin düzen konusundaki kaygısını hemen gündeme taşıdı: Halk duruşmaya katılabiliyordu ancak yargılamanın kontrollü soru-cevap ve yanıtlarla sürmesi gerekiyordu.
Üniversite eğitimine ilişkin anlatımında öne çıkan üç tarih
Jokowi, lisans eğitimini tamamlamasının üç aşamasını ayrı ayrı anlattı: tez sınavını geçmesi, üniversitenin tarih attığı diplomayı alması ve mezuniyet törenine katılması.
Eski cumhurbaşkanı tez sınavının tarihini mahkemeye doğrudan söyledi:
Tez sınavım 23 Ekim 1985'te yapıldı, Sayın Hâkim.
Jokowi, sınavı A notuyla geçtiğini, küçük düzeltmeler yaptığını ve tezini Percetakan Perdana'da bastırdığını söyledi. Kapağı ve onay sayfasını matbaanın hazırladığını belirtti.
İfadesine göre diplomasında 5 Kasım 1985 tarihi yer alıyordu ve belge UGM rektörü ile Orman Fakültesi dekanı tarafından imzalanmıştı. Mezuniyet töreninin ise 19 Kasım 1985'te Yogyakarta'nın Bulaksumur bölgesindeki Purna Budaya binasında yapıldığını söyledi.
Bu tarihlere göre diploma, tez sınavından 13 gün sonra; mezuniyet töreni ise diplomadan 14 gün sonra düzenlenmişti. Jokowi'nin anlatımına göre sınav akademik değerlendirmenin tamamlandığını, diploma yeterliliğin belgelendiğini, tören ise mezuniyetin kamuya açık biçimde kutlandığını gösteriyordu.
Jokowi, Orman Fakültesinden 14 mezunun törene katıldığını hatırladığını ve listede 12. sırada yer aldığını söyledi. Mezunların hepsinin adını hatırlayamadı.
Fotoğraf ve orijinal belgelere erişim
Savcılar Jokowi'ye, mahkemeye sunulan üniversite diplomasının kendisine ait olup olmadığını ve üzerindeki fotoğrafta kendisinin mi, yoksa anlaşmazlıkta kuzeni olarak anılan Dumatno Budi Utomo'nun mu bulunduğunu sordu.
Jokowi hem diplomanın hem de fotoğrafın kendisine ait olduğunu doğruladı. Üniversitedeyken gözlük taktığını ve ince bir bıyığı olduğunu açıklayarak fotoğraftaki görünümünün kamuoyunun alışık olduğu imajından neden farklı olduğunu anlattı.
Jokowi, soruşturma sırasında polisin lise diploması ile lisans diplomasına el koyduğunu da söyledi. Tezi ise kendisinde kalmıştı.
Roy ve Tifa, UGM diplomasının sahte olduğunu ve Jokowi'nin hiç mezun olmadığını öne sürdü. Tartışmalı diploma, 2014 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde adaylık başvurusunda kullanılan belgeler arasındaydı. Jokowi ve UGM iddiaları defalarca reddetti.
Roy'un belge üzerindeki incelemesinin dayanağına itiraz eden Jokowi, Roy'un vardığı sonuca ulaşmadan önce orijinal belgeyi hiç görmediğini söyledi. Ayrıca Roy ve çalışma arkadaşlarının araştırmalarında diplomasını kullanmak için kendisinden izin almadıklarını veya kendisini bilgilendirmediklerini ifade etti. İddiaların birincil veriye, yani doğrudan orijinal malzemeden elde edilen bilgilere dayanmadığını söyledi.
Jokowi polise neden başvurduğunu anlattı
Jokowi, bir yardımcısının 26 Mart 2025 civarında Roy'un lisans diplomasını sorguladığı bir videoyu kendisine gösterdiğini mahkemeye anlattı. Benzer iddiaların 2020'den beri dolaşımda olduğunu, 2024'te yeniden gündeme geldiğini ve 2025'te daha ciddi bir hâl aldığını söyledi.
İddiaların kendisini aşağıladığını ve küçük düşürdüğünü; itibarına ve ailesinin itibarına zarar verdiğini belirtti. Avukatlarına danıştıktan sonra 30 Nisan 2025'te Cakarta metropol polis teşkilatına şikâyette bulundu.
Jokowi, şikâyetin Roy'u veya belirli bir başka kişiyi şikâyet edilen taraf olarak göstermediğini, olayların kronolojisini içerdiğini söyledi. İddiaların televizyon tartışmaları, çevrim içi programlar ve Facebook, X ve YouTube dâhil sosyal medya platformları üzerinden yayıldığını anlattı.
Mayıs 2025'te Cakarta'da polise ifade verdi ve talep edilmesi hâlinde orijinal diplomasını sunacağına söz verdi. Roy ve Tifa, Kasım 2025'te şüpheli olarak adlandırıldı. Sonraki tutuklanmalarına ilişkin haberlerde tarih 19 Haziran olarak veriliyor; ardından serbest bırakıldıkları belirtiliyor ancak yıl açıklanmıyor.
Jokowi, göstericilerin otobüslerle Surakarta'daki evine geldiğini de anlattı. Üç temsilcinin içeri girmesine izin verdiğini, ancak resmî yetkileri olmadığı için orijinal diplomayı inceleme taleplerini reddettiğini söyledi. Belgeyi soruşturmacılar, savcılar veya hâkimler talep ettiğinde göstereceğini mahkemeye belirtti.
Roy ifadeyi reddetti ve yeni inceleme istedi
Jokowi'nin ifadesi bittikten sonra hâkim Christina Roy'dan yanıt vermesini istedi. Roy ifadeyi reddetti, yanıtları dolambaçlı diye nitelendirdi ve temel soruların cevapsız kaldığını söyledi. Hangi bölümlere itiraz ettiği sorulunca çoğunun yanlış olduğunu belirtti.
Roy, diploma dâhil delillerin polis kriminal laboratuvarı tarafından yeniden ve bağımsız biçimde incelenmesini istedi. Bu talebini açıklarken polisteki yönetim değişikliğine atıfta bulundu. Hâkim, tanığın ifadesinin reddedildiğini kayda geçirdi.
Savunma avukatı Refly Harun da mahkemede gösterilen belgelere itiraz ederek bunların özel bir vaka incelemesinde gösterilenlerden farklı göründüğünü söyledi. Böylece anlaşmazlık, hem Jokowi'nin anlatımı hem de savunmanın fiziksel deliller üzerinde daha fazla inceleme yapılması talebi etrafında şekillendi.
Duruşma haberlerinde bu inceleme talebine ilişkin bir karar veya sonraki oturumun tarihi yer almıyor. Günün haberleri yayımlandığında Tifa'nın duruşması hâlâ devam ediyordu.
Jokowi, ifade verip savcıların, savunma avukatlarının ve Roy'un sorularını yanıtladıktan sonra savunma tarafının oturduğu bölüme yürüdü ve Roy ile avukatlarıyla tokalaştı.
Suçlamalar mahkemenin neyi incelemesini gerektiriyor?
Eski cumhurbaşkanı Susilo Bambang Yudhoyono döneminde gençlik ve spor bakanlığı yapan Roy, iddia edilen hakaret ve elektronik bilgi suçlamalarıyla karşı karşıya. Savcılar, Jokowi'nin diploması hakkında asılsız bilgi yaymakla suçluyor.
İddianamede atıfta bulunulan başlıca Ceza Kanunu hükümleri, 1/2023 sayılı Ceza Kanunu Hakkında Kanun'un 433(1). maddesi ile birlikte 441(1). maddesidir. İddianamede, yaygın olarak ITE Kanunu diye anılan 11/2008 sayılı Elektronik Bilgi ve İşlemler Kanunu'nun bazı hükümleri de yer alıyor.
Bu elektronik bilgi hükümleri arasında 35. madde ile birlikte 51(1). madde ve 32. madde ile birlikte 48(1). madde bulunuyor; ayrıca 1/2026 sayılı Ceza Uyarlamaları Hakkında Kanun'a da atıfta bulunuluyor. Hukuki metinlerdeki "birlikte okunduğunda" ifadesi, anılan hükümlerin beraber uygulanması anlamına geliyor. İkincil suçlama ise hâkimlerin, asıl suçlamanın kanıtlanamaması durumunda değerlendirebileceği alternatif bir hukuki dayanak sunuyor.
Mahkeme, savcılığın iddialarını kanıtlamaya çalıştığı, savunmanın ise tanıklara ve belgelere itiraz edebildiği bir süreçte suçlamaları deliller ve sorgulamalar üzerinden incelemek zorunda. Jokowi'nin ifadesi, eğitimine ve uğradığını söylediği zarara ilişkin kendi anlatımını ortaya koyarken Roy'un yanıtı, belgelerin yeniden incelenmesi talebini hâkimlerin önüne taşıdı.
Öne Çıkanlar
- Jokowi, 5 Kasım 2026'da Doğu Cakarta Bölge Mahkemesi'nde tanıklık ederken dört eğitim diplomasını gösterdi.
- Mahkeme izleyici sayısını 80 kişiyle sınırladı; dışarıya televizyon ekranları yerleştirildi ve yaklaşık 1.200 güvenlik görevlisi konuşlandırıldı.
- Jokowi, tez sınavının tarihini 23 Ekim 1985, diplomasının tarihini 5 Kasım, mezuniyet töreninin tarihini ise 19 Kasım olarak verdi.
- Roy ifadeyi reddetti ve delillerin yeniden adli incelemeden geçirilmesini istedi.
- Roy ve Tifa'nın davalarında tanıkların dinleneceği ayrı duruşmalar aynı gün için planlandı.
- Roy'un inceleme talebi hakkında karar verilmedi ve sonraki duruşmanın tarihi açıklanmadı.






