UNICEF, 2026–27 Kışında 19,2 Milyon Afganın Akut Gıda Güvensizliğiyle Karşılaşacağını Öngörüyor

10 dakikalık okuma
UNICEF Projects 19.2 Million Afghans Will Face Acute Hunger in Winter 2026–27

Tedavi malzemeleri tükenirken açlık tahmini yükseliyor

Afganistan'da 19,2 milyon kişinin akut gıda güvensizliği yaşayacağı, yaklaşık 5 milyon kişinin ise acil durum düzeyinde etkileneceği bir kış bekleniyor. Öte yandan yardım kuruluşlarının, ağır yetersiz beslenen çocukların tedavisinde kullanılan özel bir besinden 210 bin kutu eksiği var.

İçindekiler
  1. Tedavi malzemeleri tükenirken açlık tahmini yükseliyor
  2. İki kış, ağırlaşan gıda krizini gösteriyor
  3. Çocuklarda zayıflama vakaları eyaletlerin çoğuna yayılıyor
  4. Beslenme hizmetlerinde temel gıda ürünleri kıtlığı
  5. Finansman, artan ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kalıyor
  6. Geri dönen ailelerin gıdaya, barınmaya ve belgelere ihtiyacı var
  7. Çocuk felci ve ishal tehlikeyi artırıyor
  8. Sağlık hizmetleri ve güvenli su yaşamsal önemini koruyor
  9. Eğitim ve koruma hizmetleri de baskı altında
  10. Öne Çıkanlar

Tahmin, Kasım 2026 ile Nisan 2027 arasını kapsıyor. UNICEF'in eylül durum raporu, çocuklarda yetersiz beslenmenin kötüleştiğini, tedavi malzemelerinin azaldığını ve finansman açıklarının sağlık hizmetleri, temiz su ve koruma hizmetlerini aksattığını ortaya koyuyor.

Kış tahmini, nüfusun yaklaşık yüzde 38'ine karşılık geliyor. Ağustos-ekim döneminde açlıkta kriz düzeyinde veya daha kötü koşullarla karşı karşıya kalan 15,9 milyon kişiyle kıyaslandığında, tahmine 3,3 milyon kişi daha ekleniyor; bu, yaklaşık yüzde 21'lik bir artış anlamına geliyor. Acil durum koşullarıyla karşılaşması beklenenlerin sayısının 3,4 milyondan 5 milyona çıkacağı öngörülüyor.

UNICEF, yağışların ve tarımsal üretimin iyileşmesinin ekonomik baskıları ve azalan insani yardımı telafi edemediğini belirtiyor. Hasat iyi olsa bile aileler, yiyecek alacak gelirleri yoksa veya kendi stokları tükendiğinde yardım alamıyorlarsa açlıkla karşı karşıya kalabiliyor.

Afganistan genelinde, 11,6 milyonu çocuk olmak üzere 21,9 milyon kişinin insani yardıma ihtiyacı var. Çocuklar bu toplamın yarısından biraz fazlasını oluşturuyor. İhtiyaçları yalnızca beslenmeyle sınırlı değil: hastalıklar, güvenli olmayan içme suyu, eğitimin aksaması ve yetersiz barınma koşulları ailelerin yükünü artırıyor.

İki kış, ağırlaşan gıda krizini gösteriyor

Son tahmin, zaten zorlu geçen bir kışın ardından geldi. UNICEF'in ocak durum raporu, Kasım 2025 ile Mart 2026 arasında 17,4 milyon kişinin açlıkta kriz düzeyinde veya daha kötü koşullarla karşılaşacağını, bunların 4,7 milyonunun ise acil durum koşullarında olacağını öngörmüştü.

Reklam

Yeni kış tahmini 1,8 milyon kişi daha yüksek, yani yaklaşık yüzde 10 artış gösteriyor; ancak tahmin beş ay yerine altı ayı kapsıyor. Her iki değerlendirmede de insani yardım kuruluşlarının gıda kıtlığının şiddetini tanımlamak için kullandığı ortak ölçek olan Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması (IPC) esas alınıyor.

IPC 3. Aşama, hanelerin gıda tüketiminde ciddi açıklarla karşılaştığı veya temel gıda ihtiyaçlarını karşılamak için zarar verici yöntemlere başvurmak zorunda kaldığı kriz koşullarını ifade ediyor. 4. Aşama ise daha ciddi gıda kıtlığı, akut yetersiz beslenme ve yaşamı tehdit eden risklerin arttığı acil durum anlamına geliyor.

  • 16 Aralık 2025: IPC değerlendirmesi, Kasım 2025-Mart 2026 döneminde 17,4 milyon kişinin açlıkta kriz düzeyinde veya daha kötü koşullarla karşılaşacağını öngördü.
  • Ocak 2026: UNICEF, beş yaş altı 3,7 milyon çocuğun yıl içinde akut yetersiz beslenme yaşayacağını tahmin etti.
  • Ağustos-ekim 2026: Acil durum koşullarındaki 3,4 milyon kişi dahil, tahminen 15,9 milyon kişi açlıkta kriz düzeyinde veya daha kötü koşullarla karşı karşıya kaldı.
  • Kasım 2026-Nisan 2027: Tahmin, acil durum düzeyindeki yaklaşık 5 milyon kişi dahil 19,2 milyona yükseliyor.

Değerlendirmeler, art arda yaşanan zorlu dönemleri ortaya koyuyor. Gelecek kışa giren aileler, aylar süren gıda güvensizliğinin ardından bu döneme giriyor; onlara yardım etmesi gereken hizmetler ise kapsamını korumakta zorlanıyor.

Çocuklarda zayıflama vakaları eyaletlerin çoğuna yayılıyor

2026'nın başına kıyasla Afganistan'ın 34 eyaletinin 29'unda çocuklarda zayıflama arttı. Akut yetersiz beslenme oranları 23 eyalette 2025 seviyelerini aşarken, zayıflama ağustos-ekim dönemi için kaydedilen en yüksek düzeye ulaştı.

Zayıflama, çocuğun boyuna göre çok düşük kiloda olması anlamına geliyor. Çocukların yeterli ve besleyici gıda alamaması, hastalık nedeniyle vücutlarının besinleri emememesi ya da bu iki durumun birlikte yaşanması zayıflamaya yol açabiliyor. Ağır zayıflama ölümcül olabileceğinden acil tedavi gerektiriyor.

Güney eyaletlerinde durum kritik olmayı sürdürürken kuzeyde kötüleşen eğilimler ve tedaviye başvurularda olağanüstü yüksek sayılar kaydedildi. UNICEF, yılın başlarında Faryab ve Paktika eyaletlerinin akut yetersiz beslenmeye ilişkin IPC'nin ayrı ölçeğinde kritik kategoriye girmesinin beklendiğini bildirmişti.

2027'de 6-59 aylık tahminen 4,04 milyon çocuğun akut yetersiz beslenme tedavisine ihtiyaç duyması bekleniyor. UNICEF'in ocak tahminine göre 2026'da akut yetersiz beslenme yaşaması beklenen beş yaş altı çocuk sayısı 3,7 milyon; hamile ve emziren kadınların sayısı ise 1,2 milyondu.

Reklam

Eylül ayındaki tedavi faaliyetleri, hizmetler üzerindeki baskıyı gösteriyor. UNICEF ve ortakları yaklaşık 1,3 milyon çocuğu taradı ve 107 bin 396 çocuğu tedaviye kabul etti: Bunların 60 bin 608'i ağır, 46 bin 788'i ise yüksek risk taşıdığı değerlendirilen orta düzeyde zayıflama yaşıyordu.

Beslenme hizmetlerinde temel gıda ürünleri kıtlığı

UNICEF, eylül ayında 3 bin 500 sağlık kuruluşu ve 15 bin toplum sağlığı noktasında beslenme hizmeti sundu. Ayrıca 196 bin 601 bakım verene beslenme danışmanlığı, yaklaşık 140 bin hamile kadına ise çoklu mikrobesin takviyesi sağladı.

Bu hizmetler tedaviyi önlemeyle birleştiriyor. Danışmanlık, bakım verenlerin bebekleri ve küçük çocukları beslemeye ilişkin kararlarına yardımcı olurken mikrobesin takviyeleri hamilelikte ihtiyaç duyulan vitamin ve mineralleri sağlıyor.

Yetersiz beslenmeyle mücadele eden kuruluşların çalışmalarını koordine eden Beslenme Kümesi, kullanıma hazır terapötik gıdada 210 bin kutu açık bulunduğunu bildirdi. Bu açık, yıllık ihtiyacın yüzde 17'sine eşit. Bu özel gıda, ağır akut yetersiz beslenmenin tedavisinde kullanılıyor.

Orta düzeyde yetersiz beslenmenin tedavisini desteklemek için kullanılan kullanıma hazır destekleyici gıda stokları da 2026'nın geri kalanındaki ihtiyacın yüzde 65'ine eşdeğer miktarda yetersizdi. Başka bir deyişle kuruluşların açığı, yılın geri kalanı için karşılanan miktardan daha büyüktü.

Beslenme Kümesi 130,1 milyon dolar kaynak sağlamış olsa da yüzde 56'lık finansman açığıyla karşı karşıyaydı. UNICEF, özel gıda ürünlerindeki kıtlığın tedavinin sürekliliğini tehdit ettiği uyarısında bulundu. Tedaviye alınmış bir çocuk için güvenilir tedarik, tedaviye başlamanın yanı sıra tedaviyi tamamlamanın da bir parçası.

Finansman, artan ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kalıyor

UNICEF'in Afganistan için 2026 yılı insani yardım çağrısı 949,1 milyon dolardı. Çağrı, 30 Eylül itibarıyla yüzde 48 oranında finanse edilmişti; yaklaşık 491 milyon dolarlık açık sürüyordu. Ocak ayında aynı çağrı yüzde 42 oranında finanse edilmişti.

Bu, sekiz ayda yalnızca altı yüzde puanlık artış demek. Eylül verileri, açlık ve hastalıkla doğrudan bağlantılı hizmetlerdeki büyük açıkları da gösteriyor: UNICEF'in beslenme programlarında yüzde 70, su, sanitasyon ve hijyen programlarında ise yüzde 84 finansman açığı bulunuyordu.

Reklam

Afganistan için 1,71 milyar dolar talep eden daha kapsamlı İnsani İhtiyaçlar ve Müdahale Planı'nın finansmanında ise eylül sonu itibarıyla yüzde 67 açık vardı. Bunlar farklı faaliyet gruplarını kapsayan ayrı bütçeler. Birlikte ele alındığında hem UNICEF'in çalışmalarını hem de daha geniş kapsamlı insani yardım müdahalesini etkileyen kaynak eksikliğini gösteriyor.

Dünya Gıda Programı (WFP), önceki kış döneminde faaliyetlerinin ciddi kısıtlamalarla karşılaştığını daha önce bildirmişti. Aralık 2025'te Afganistan faaliyetlerinin hedeflenen finansmanın yalnızca yüzde 12'sini alabildiği WFP, 6 milyon kişiye ulaşmak için 468 milyon dolar ararken ayda bir milyondan az kişiye yardım edebiliyordu.

WFP'nin Afganistan ülke direktörü John Aylieff, o aralık ayındaki uyarısında aileler üzerindeki sonuçları şöyle anlattı:

Ekiplerimiz, ailelerin günlerce öğün atladığını ve hayatta kalmak için aşırı önlemlere başvurduğunu görüyor. Çocuk ölümleri artıyor ve önümüzdeki aylarda durumun daha da kötüleşmesi riski var.

WFP'nin gıda güvenliği ve beslenme analizinden sorumlu direktörü Jean-Martin Bauer, o dönemde kuruluşun müdahale için gereken personele, kamyonlara, sözleşmelere ve erişime sahip olduğunu, ancak acil finansmana ihtiyaç duyduğunu söylemişti. Eylül 2026 verileri, temel hizmetlerdeki finansman sıkıntısının sürdüğünü gösteriyor.

Geri dönen ailelerin gıdaya, barınmaya ve belgelere ihtiyacı var

UNICEF'in aktardığı Birleşmiş Milletler mülteci ve göç kuruluşlarının verilerine göre, 1 Ocak-3 Ekim 2026 arasında yaklaşık 1,3 milyon Afgan Pakistan ve İran'dan ülkeye döndü. Bunların yaklaşık 715 bin 400'ü Pakistan'dan, 581 bin 600'ü ise İran'dan döndü.

Yaklaşık 563 bin 460 dönüş sınır dışı edilme olarak kaydedildi; bunların çoğu İran'dan gerçekleşti. Bu sayı, dönem boyunca gerçekleşen yaklaşık 1,3 milyon dönüşün yüzde 43'üne karşılık geliyor.

Geri dönen aileler yetersiz barınma koşulları, sınırlı gelir elde etme imkânları ve sağlık hizmetlerine, eğitime, temiz suya ve koruma hizmetlerine erişimde zorluklarla karşılaştı. Hayatlarını yeniden kurmaya çalışırken belge eksikliği de sorunlara yol açtı.

Torkham, Spin Boldak ve Milak gibi sınır kapıları, devam eden hareketlilikte başlıca giriş noktaları oldu. Geri dönen aileleri kabul eden topluluklar, zaten baskı altındaki hizmetlerle daha fazla kişiye destek olmak zorunda.

UNICEF, eylül ayında geri dönen 23 bin 408 çocuğu zayıflama açısından taradı ve 787 çocuğu tedaviye aldı. Bu aileler için bir çocuğun tedaviye erişmesini sağlamak; kalacak yer bulmak, gelir elde etmek ve okula erişimi düzenlemekle aynı zamana denk gelebiliyor.

Reklam

Çocuk felci ve ishal tehlikeyi artırıyor

Afganistan'da 30 Eylül'e kadar 21'i ağustos ve eylül aylarında olmak üzere 35 vahşi çocuk felci virüsü tip 1 vakası kaydedildi. Vakalar 12 eyaletteki 31 ilçede tespit edildi. Güneyde 20, doğuda ise 13 vaka görüldü.

Çevresel izlemelerde virüs içeren 91 örnek de tespit edildi. Atık suyun test edilmesi, sağlık ekiplerinin çocuk felci virüsünün yayıldığı bölgeleri belirlemesine yardımcı oluyor. Buna, enfeksiyonların henüz teşhis edilmiş vakalara yol açmadığı bölgeler de dahil.

UNICEF'e göre çocuk felcinden etkilenen çocukların yüzde 36'sı rutin ağızdan çocuk felci aşısı dozlarının hiçbirini almamıştı. Aşılamadaki açıklar, çocukları kalıcı felce yol açabilen virüse karşı savunmasız bırakıyor.

Afganistan'da 30 Eylül'e kadar akut sulu ishalin laboratuvarca doğrulanmış ve vücudun susuz kalmasıyla seyreden 477 vakası da kaydedildi. Nangarhar'da 406, Kunar'da 53 ve Badghis'te beş vaka görüldü. Tek başına Nangarhar, ülke genelindeki toplamın yaklaşık yüzde 85'ini oluşturdu.

Kontamine su, yetersiz sanitasyon ve korunma önlemlerine dair sınırlı bilgi, hastalıkla mücadeleyi zorlaştırdı. İshal, çocuğun vücudunu hızla susuz bırakabilir ve vücudun besinleri tutma ve emme kapasitesini azaltarak yetersiz beslenmeyi ağırlaştırabilir.

UNICEF, Dünya Sağlık Örgütü ve Sağlık Kümesi, kolerayı önleme ve kontrol altına alma amacıyla Öncelikli Alanlarda Çok Sektörlü Müdahale yaklaşımını benimsemesi için fiilî Halk Sağlığı Bakanlığından taahhüt aldı. İlk teknik komite toplantısı eylül ayında yapıldı. Yaklaşım, öncelikli bölgelerde sağlık hizmetlerini, su ve sanitasyonu ve toplum çalışmalarını bir araya getiriyor.

Sağlık hizmetleri ve güvenli su yaşamsal önemini koruyor

UNICEF, eylül ayında 34 eyaletin tamamında 2 bin 390 sabit sağlık kuruluşunu ve 16 mobil tesisi destekledi. Kadın ve kız çocuklarının yüzde 60'ını oluşturduğu 6,8 milyondan fazla kişi temel sağlık hizmetlerinden yararlandı.

Müdahalede 28 bin 402 sağlık çalışanı görev aldı; bunların yüzde 39'u kadındı. Acil sağlık hizmetleri ayrıca selden, sınırlardaki gerilimden, geri dönen nüfustan ve daha önce meydana gelen depremlerden etkilenen topluluklara ulaştı.

UNICEF, eylül ayında 274 bin 43 kişinin güvenli içme suyuna, 121 bin 138 kişinin ise temel sanitasyon hizmetlerine erişimini sağladı. 175 bin 389 kişiye de enfeksiyon riskini azaltan günlük uygulamaları iyileştirmeye yönelik hijyen bilgilendirmesi ve müdahaleler sunuldu.

Reklam

Bu hizmetler birbiriyle yakından bağlantılı ihtiyaçları karşılıyor. Yetersiz beslenme tedavisi gören bir çocuğun güvenli suya ve enfeksiyonlara karşı korunmaya da ihtiyacı var. Bir ailenin kliniğe erişimi olsa bile içme suyu kirliyse çocuklarını sağlıklı tutmakta zorlanabilir.

Bu nedenle UNICEF'in su, sanitasyon ve hijyen programlarındaki yüzde 84'lük finansman açığı, su temini projelerinin ötesine uzanıyor. Açık, çocukların, bakım verenlerin ve sağlık kuruluşlarının hastalık yükünü azaltmayı amaçlayan hizmetleri etkiliyor.

Eğitim ve koruma hizmetleri de baskı altında

UNICEF ve ortakları eylül ayında Nangarhar eyaletinde 200 geçici öğrenim alanı oluşturdu; bunlardan 2 bin 351'i kız olmak üzere 5 bin 61 çocuk yararlandı. Ocak-eylül döneminde 1.538 geçici öğrenim alanı, yaklaşık yarısı kız olan, geri dönen veya başka açılardan kırılgan 44 bin 138 çocuğa hizmet verdi.

Geri dönen ve yerinden edilmiş çocuklar sınıf ve nitelikli öğretmen eksikliğiyle karşılaştı. Süregelen nüfus hareketleri, sınırlı okul altyapısı, uzak topluluklara ve afetlerden etkilenen bölgelere ulaşma güçlükleri çocukların eğitimini sürdürme çabalarını aksattı.

UNICEF, eylül ayında 212 bin 103 kişiye bütünleşik çocuk koruma hizmetleri de sundu. Yardımlar arasında psikolojik ve sosyal destek, vaka yönetimi, yakınların izinin sürülmesi, ailelerin yeniden bir araya getirilmesi ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin önlenmesi ve buna müdahale yer aldı.

Programlarda acil durumlardan, yerinden edilmeden ve geri dönüşlerden etkilenen çocuklar ve aileler önceliklendirildi. Sınır aşan bir yolculuk yapan ya da evini kaybeden bir çocuğun koruma ve eğitim hizmetlerine duyduğu ihtiyaç, yalnızca gıda yardımıyla karşılanamaz.

Kış tahmini, beklenen açlığın boyutunu ortaya koyarken eylül ayındaki müdahale, hizmetlerin şimdiden ne kadar baskı altında olduğunu gösteriyor. UNICEF'in acil önceliği, gıda ihtiyacı artarken ve kıtlık tedavi malzemelerini tehdit ederken bu hizmetleri sürdürmek.

Öne Çıkanlar

  • UNICEF, Kasım 2026-Nisan 2027 döneminde yaklaşık 5 milyonu acil durum düzeyinde olmak üzere 19,2 milyon kişinin akut gıda güvensizliğiyle karşılaşacağını öngörüyor.
  • 2026'nın başına kıyasla Afganistan'ın 34 eyaletinin 29'unda çocuklarda zayıflama arttı.
  • 2027'de 6-59 aylık tahminen 4,04 milyon çocuğun akut yetersiz beslenme tedavisine ihtiyaç duyması bekleniyor.
  • Beslenme müdahalesinde yıllık ihtiyacın yüzde 17'sine eşit olan 210 bin kutu terapötik gıda açığı bulunuyor.
  • UNICEF'in 949,1 milyon dolarlık yardım çağrısı eylül sonunda yüzde 48 oranında finanse edilmişti; daha geniş kapsamlı insani yardım planında ise yüzde 67 açık vardı.
  • 1 Ocak-3 Ekim arasında yaklaşık 1,3 milyon Afgan Pakistan ve İran'dan ülkeye döndü; bu, barınma, okul ve sağlık hizmetleri üzerindeki baskıyı artırdı.
  • Çocuk felci, akut sulu ishal ve güvenli suya erişimdeki açıklar çocukların karşı karşıya olduğu riskleri ağırlaştırıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir