Genişletilen Soruşturma Parlamentoda Önemli Bir Aşamayı Geçti
Güney Kore parlamentosunun Yasama ve Yargı Komitesi, eski Cumhurbaşkanı Yoon Suk Yeol döneminde uydurma soruşturma ve iddianameler hazırlandığı iddialarını incelemek üzere en fazla 309 personel ve 200 gün görev süresiyle özel bir savcı atanmasını öngören yasa tasarısını 4 Kasım 2026’da onayladı. Gözden geçirilmiş tasarı, Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung’un da dahil olduğu ceza davalarının yanı sıra eski Cumhurbaşkanı Moon Jae In yönetimiyle ilgili yeni eklenen konuların da bulunduğu 12 dava grubunu kapsıyor.
İçindekiler
- Genişletilen Soruşturma Parlamentoda Önemli Bir Aşamayı Geçti
- Savcılık Yetkilerinde Ne Değişti?
- Hukuki Uyarı Değişikliklere Rağmen Neden Gündemde?
- 12 Dava Grubu, Daha Fazla İddia
- Soruşturmacıyı Kim Seçecek?
- Tasarının Parlamentodaki İlerleyişi
- Personel Açığı Sürerken Büyük Bir Ekip
- Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Örtüşen Soruşturmalar
- Sonraki Oylama Diğer Yasaları Geciktirebilir
- Öne Çıkan Noktalar
İktidardaki Demokrat Parti, tasarıyı bir öğleden sonra alt komisyon, uyuşmazlıkları çözme kurulu ve komitenin tamamından geçirdi. Halkın Gücü Partisi milletvekilleri oylamalardan önce salonu terk ederek yasanın, Lee’nin kendisi hakkındaki davalardan sorumlu savcıları inceleyecek bir soruşturmacıyı seçmesine imkân vereceğini savundu.
Demokratlar, özel savcıya kovuşturmaların sürüp sürmemesine karar verme yetkisi veren ifadeleri ve davaların devredilmesini talep etmesine imkân tanıyan bir hükmü metinden çıkardı. Buna rağmen parlamentonun hukuk uzmanlarından biri, başka bir hükmün Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca iddianamelerin geri çekilmesine hâlâ izin verebileceği uyarısında bulundu.
Demokrat Parti, 5 Kasım’da Ulusal Meclis’in tamamında oylama yapılmasını isteyeceğini açıkladı. Halkın Gücü Partisi, oylamayı geciktirmek için yürütülen uzun süreli parlamento tartışması anlamına gelen bir filibuster başlatma tehdidinde bulundu ve tepkisinin o oturumda gündeme gelecek tüm yasa tasarılarını kapsayabileceğini söyledi.
Savcılık Yetkilerinde Ne Değişti?
Nisan ayındaki ilk tasarı, özel savcıya davaları soruşturma, suçlama yöneltme, kovuşturmaları yürütme ve sürdürülüp sürdürülmeyeceğine karar verme sorumluluğu veriyordu. Komite değişikliği, soruşturma, iddianame düzenleme ve kovuşturma işlevlerini korurken son karara ilişkin ifadeyi çıkardı.
Demokrat Parti milletvekili Kim Eui-kyeom, değişikliklerle özel savcının diğer savcılardan dosyaları istemesine izin veren hükmün de çıkarıldığını söyledi. Eleştirmenler, bu iki yetkinin bir arada bulunmasının yeni soruşturmacıya mevcut bir kovuşturmayı devralıp ardından sona erdirme imkânı verebileceğini savunmuştu.
Tasarı inceleme alt komisyonuna başkanlık eden Kim, değişikliği gazetecilere şöyle anlattı:
İddianamelerin geri çekilmesiyle ilgili tüm maddeler silindi.
Demokrat Parti Meclis Grup Başkanı Han Byung-do, partinin hem iddianamelerin geri çekilmesine ilişkin iki hükmü hem de aynı sonucu doğurabilecek hükümleri çıkardığını söyledi. Komite Başkanı Seo Young-kyo da muhalefetin tasarıyı cumhurbaşkanına yönelik kovuşturmaları sona erdirme yasası olarak nitelemesini reddetti.
Anlaşmazlık, gözden geçirilmiş metnin hukuki etkisi üzerinde sürüyor. İddianamenin geri çekilmesi, savcının mahkemede o suçlamayı takip etmeyi bırakması anlamına geliyor. Davaları hâlihazırda hâkimlerin önünde olan sanıklar bakımından bu kararı verme yetkisi, tartışmanın odağında yer alıyor.
Hukuki Uyarı Değişikliklere Rağmen Neden Gündemde?
Yargı komitesinin uzman danışmanı Choi Gi-do, özel savcının iddianameyi geri çekme yetkisini koruyabileceği ayrı bir yol olduğuna dikkat çekti. Nisan tasarısına ilişkin incelemesinde, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun savcıları düzenleyen hükümlerini özel savcıya da uygulayan bir maddeye işaret etti.
Bu kanunun 255. maddesi iddianamelerin geri çekilmesini düzenliyor. Choi’nin değerlendirmesine göre özel savcıya ayrı bir hükümle bu yetki verilmese bile genel uygulama maddesi üzerinden söz konusu yetkiye sahip olduğu şeklinde yorum yapılabilir. Madde, komitenin gözden geçirilmiş tasarısında kaldı.
Choi, cumhurbaşkanının atadığı özel savcının, cumhurbaşkanının sanık olduğu bir davada suçlamaları geri çekmesinin adil olmayacağı düşünülüyorsa bu yetkinin açıkça hariç tutulmasının görüşülmesini önerdi.
Uygulamadaki tercih, bir yetkiyi açıkça tanıyan ifadeleri silmekle bu yetkiyi açıkça yasaklayan ifadeler yazmak arasında. Demokratlar, yaptıkları çıkarmaların endişeyi giderdiğini söyledi. Choi’nin incelemesi ise bu değişikliklerden sonra da hukuki tartışmanın sürebileceğine dair bir gerekçe ortaya koydu. Komite, bu yoruma açıklık getirmeden tasarıyı onayladı.
12 Dava Grubu, Daha Fazla İddia
Gözden geçirilmiş tasarı 12 dava kategorisini korurken bunların kapsamındaki iddiaların sayısını artırıyor. Milletvekilleri Lee’yle ilgili bazı imar ve yolsuzluk konularını birleştirirken Moon yönetimiyle bağlantılı soruşturmaları da ekledi. Batı Denizi’nde bir kamu görevlisinin vurularak öldürülmesi davası önceki tasarıda da yer alıyordu; değişiklikle Kuzey Koreli balıkçıların zorla geri gönderilmesiyle aynı grupta toplandı.
Genişletilen görev alanı, savcıların ve diğer devlet kurumlarının aşağıdaki konuları nasıl soruşturduğunu veya kovuşturduğunu kapsıyor:
- Daejang-dong, Wirye ve Baekhyeon-dong imar projeleriyle ilgili görevde nüfuzunu kötüye kullanma iddiaları; Demokratik Araştırma Enstitüsü eski başkan yardımcısı Kim Yong’la bağlantılı iddialar da bu kategoriye dahil edildi.
- Daejang-dong ve Baekhyeon-dong imar projeleriyle bağlantılı seçim yasası ihlali iddiaları.
- Kim Jin-seong’in yalan ifade vermeye yönlendirildiği iddiaları.
- Ssangbangwool grubu üzerinden Kuzey Kore’ye ödeme yapıldığı iddiaları.
- Seongnam FC’ye sponsorluk yapılmasıyla bağlantılı rüşvet iddiaları.
- Lee’nin Gyeonggi valiliği döneminde şirket kredi kartlarının usulsüz kullanıldığı ve görevde nüfuzun kötüye kullanıldığı iddiaları.
- Yoon’a hakaret etmeyi amaçlayan asılsız haber iddiaları.
- Moon yönetimi döneminde istatistiklerin manipüle edildiği iddiaları.
- Batı Denizi’nde Güney Koreli bir kamu görevlisinin vurularak öldürülmesi ve Kuzey Koreli balıkçıların zorla geri gönderilmesi.
- Moon’un eski damadının iş bulmasıyla bağlantılı rüşvet iddiaları.
- THAAD füze savunma sistemiyle ilgili gizli bilgilerin sızdırıldığı iddiaları.
- Wolsong 1 numaralı nükleer reaktörün ekonomik değerlendirmesinin manipüle edildiği iddiaları.
Balıkçıların geri gönderilmesi, Moon’un ailesiyle ilgili istihdam konusu, THAAD iddiaları ve Wolsong değerlendirmesi komite değişikliği sırasında eklendi. THAAD, yaklaşan füzeleri önlemek üzere tasarlanmış bir sistemdir. Wolsong konusu, reaktörün işletilmesinin ekonomik açıdan anlamlı olup olmadığının değerlendirilmesiyle ilgilidir.
Tasarı, Yoon döneminde Savcılık Teşkilatı, Ulusal İstihbarat Servisi, Denetim ve Teftiş Kurulu ile diğer devlet kurumlarının usulsüzlük yaptığı iddialarını soruşturacak. Odak noktası, hedef alınan soruşturmalar, çarpıtılmış deliller ve uydurma suçlamalar iddiaları dahil olmak üzere bu kurumların listelenen davaları nasıl ele aldığı olacak.
Soruşturmacıyı Kim Seçecek?
Atama usulü değişmedi. Demokrat Parti, Halkın Gücü Partisi ve Yeniden İnşa Kore Partisi birer aday önerecek. Lee, üç adaydan birini özel savcı olarak atayacak.
Halkın Gücü Partisi milletvekili Yoon Sang-hyun, Lee’nin ele alınış biçimi soruşturulacak davalarda sanık olması nedeniyle bu düzenlemenin çıkar çatışması yarattığını savundu. Komitenin tam kadro toplantısında Yoon, Yargı Komitesini cumhurbaşkanının hukuk bürosuna dönüşmekle suçladı ve atama düzenlemesini kamu gücünün kişisel amaçlarla kullanılması olarak niteledi.
Kim Eui-kyeom, soruşturmanın kapsamının genişletilmesi ve kovuşturmaların sona erdirilmesiyle ilgili hükümlerin çıkarılmasının, cumhurbaşkanının atama rolüyle bağlantılı çıkar çatışmasının büyük bölümünü ortadan kaldırdığını söyledi. Amacın Yoon dönemindeki zorlayıcı, hedefli ve siyasi soruşturmaları ele almak olduğunu belirtti.
Lee, eylül ayında düzenlediği basın toplantısında kendisi de değişiklik talep etmişti. Milletvekillerinden dosyaların devri veya tasarrufuyla ilgili hükümleri çıkarmalarını ve ne olduğunu ortaya koymaya odaklanmalarını istedi. Bu talep komitenin kasım ayındaki değişikliğinden önce geldi; ancak nihai atamayı yapma yetkisi cumhurbaşkanında kaldı.
Bu tartışma, Lee’nin Haziran 2025’teki erken seçim zaferinin ardından yaşanıyor. Seçim, sıkıyönetim krizinin ardından Yoon’un görevden alınmasından sonra yapılmıştı. Çözüme kavuşmamış ceza davalarıyla göreve başlayan Lee için cumhurbaşkanlığı yetkisiyle bu kovuşturmalar arasındaki ilişki, süregelen bir siyasi mesele haline geldi.
Tasarının Parlamentodaki İlerleyişi
Demokrat Parti milletvekili Cheon Jun-ho tasarıyı nisan ayında sundu. Parti, 3 Kasım’daki milletvekili toplantısında tasarının geçirilmesini resmî politikası olarak benimsedi ve ertesi gün komite aşamalarını tamamladı.
Başlıca aşamalar şöyleydi:
- Nisan 2026: Cheon özel savcılık yasa tasarısını sundu.
- Eylül 2026: Lee, davaların devri ve tasarrufuna ilişkin hükümlerin çıkarılmasını ve olguların tespitine odaklanılmasını istedi.
- 3 Kasım 2026: Demokrat Parti milletvekilleri tasarının geçirilmesini parti politikası olarak benimsedi.
- 4 Kasım 2026: Tasarı inceleme alt komisyonundan, uyuşmazlıkları çözme kurulundan ve Yargı Komitesinin tamamından geçti.
- 5 Kasım 2026: Demokratlar Ulusal Meclis’in tamamında oylama yapılmasını istemeyi planladı.
Halkın Gücü Partisi, tartışmalı bir yasa tasarısını en fazla 90 gün inceleyebilen uyuşmazlıkları çözme kurulunun toplanmasını istedi. Bu süre zorunlu bir bekleme süresi değil, azami süre. Altı üyeden dördü, tasarının derhal karara bağlanmak üzere daimi komiteye iade edilmesini onaylayabilir.
Kurulda üç Demokrat, iki Halkın Gücü Partisi milletvekili ve bir İlerici Parti milletvekili bulunuyordu. Demokratlar ve İlerici Parti üyesi, yaklaşık bir saat süren görüşmenin ardından tasarıya destek verdi. Alt komisyonda gözden geçirilen metin daha sonra komitenin tamamına geri döndü ve kabul edildi.
Personel Açığı Sürerken Büyük Bir Ekip
Tasarı, 20’si geçici görevle atanacak savcı, en fazla 70 özel soruşturmacı ve en fazla 210 diğer geçici görevli kamu personeli dahil toplam 309 kişiye kadar bir ekibe izin veriyor. Hazırlık için 20 gün, soruşturma için 180 gün öngörüyor; toplam süre en fazla 200 gün olabilecek.
İlk tasarıya kıyasla savcı sayısı 30’dan 20’ye, özel soruşturmacı üst sınırı 150’den 70’e düşürüldü. Diğer kamu görevlileri için ayrılan sayı ise 170’ten 210’a çıkarıldı. Bu değişiklikler iki uzman grubunun sayısını azaltırken diğer devlet kurumlarından görevlendirilecek personel sayısını artırıyor.
Adalet Bakan Vekili olarak görev yapan Adalet Bakan Yardımcısı Lee Jin-soo, alt komisyon görüşmeleri sırasında savcı sayısının 20’nin de altına düşürülmesini istedi. Bu öneri değişiklik metnine alınmadı. Lee ayrıca özel savcının görev tanımının dışına çıkması halinde itirazda bulunulmasına imkân tanıyan hükümlerin iyileştirilmesini istedi.
Personel tartışması, olağan dosya yükünün biriktiği dönemde yaşanıyor. Eylül 2026 sonunda ülke genelindeki savcılık bürolarında çözüme kavuşmamış 186.207 dosya vardı; bu sayı bir ay önce 164.822’ydi. Bir ayda 21.385 dosyalık, yaklaşık yüzde 13’lük artış yaşandı.
Ciddi Suçları Soruşturma Kurumu, onaylanmış 2.874 kişilik kadrosuna karşılık yaklaşık 1.900 personelle faaliyete başladı ve 974 kadro boş kaldı. Seçim yönetimini soruşturan diğer bir özel savcı ekibine ayrılan 20 savcı kadrosunun 18’i dolduruldu. Yeni bir soruşturma için personel alımı, kapasitesinin altında çalışan kurumlara bir yük daha getirecek.
Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Örtüşen Soruşturmalar
Tasarı yasalaşırsa Lee yönetimi dönemindeki yedinci özel savcılık soruşturması olacak. Ayrıca eski savcılık teşkilatının yerine soruşturmayı başka kurumlara bırakan ve davaları kovuşturmaya odaklanan bir birim kurulmasının ardından oluşturulan ilk özel soruşturma olacak.
Lee Jin-soo, personel konusundaki kaygılarını bu görev ayrımıyla ilişkilendirdi. Savcıların özel savcı soruşturmasına gönderilmesinin adalet konusunda kaygı doğurabileceğini ve soruşturmayla kovuşturmayı birbirinden ayırma amacına ters düşebileceğini savundu. Önerilen özel savcı her iki işlevi de yürütecek.
Korea Üniversitesi hukuk profesörü Cha Jin-a, tasarıyı demokrasiye ve hukukun üstünlüğüne tehdit olarak niteleyerek eleştirdi. Hukuk çevrelerinde dile getirilen kaygı, hâlihazırda mahkemelerde görülen davaların ele alınış biçimine yönelik güçlü bir yeni soruşturmanın, yargılamalar sürerken savcılar ve hâkimler üzerinde baskı yaratabileceği. Suçluluk ve delillerin hukuka uygun elde edilip edilmediğine karar verme sorumluluğu hâkimlerde kalıyor.
Özel savcının görev alanı, savcılığın insan hakları ve gelecek reformları komisyonunun çalışmalarıyla da örtüşüyor. Her iki kurum da Ssangbangwool üzerinden Kuzey Kore’ye yapılan ödemeler, Daejang-dong, Wirye ve Baekhyeon-dong projeleri, şirket kredi kartlarının kullanımı ve Seongnam FC sponsorluğuyla ilgili konuları inceleyecek.
Komisyonun örtüşen konulardaki çalışmalarını azaltması veya duraklatması ya da özel savcının bulgularını açıklamasının ardından tavsiyeleri değerlendirmesi gerekebilir. İki kurumun bu çalışmaları nasıl paylaşacağına ilişkin bir karar açıklanmadı. Uygulamadaki görev, sınırlı personeli yönetirken aynı soruşturmaları inceleme sorumluluğunu paylaştırmak olacak.
Sonraki Oylama Diğer Yasaları Geciktirebilir
Halkın Gücü Partisi Meclis Grup Başkanı Jeong Jeom-sik, özel savcılık yasa tasarısının gündeme alınması halinde partisinin 5 Kasım’daki genel kurul oturumuna katılmayacağını söyledi. Parti, o oturumda gündeme gelecek tüm yasalara karşı filibuster başlatmayı da planladığını açıkladı.
Filibuster, parlamento işlemlerini geciktirmek için uzun süren tartışmalardan yararlanır. Muhalefet tepkisini özel savcılık tasarısının ötesine taşıyarak Demokratların geçirmek istediği demokrasi aktivistlerinin tanınması, kentsel dönüşüm ve Yongsan Parkı’yla ilgili yasaları da aksatabilir.
Bu karşılaşma, hükümetin gelecek yıl için önerdiği 820,9 trilyon wonluk bütçenin de incelendiği döneme denk geliyor. Demokratlar bütçe önerisinin korunmasını desteklerken Halkın Gücü Partisi önemli kesintiler istedi. Böylece özel savcı tartışması, yasama ve bütçe çalışmalarının zaten çekişmeli olduğu dönemde yeni bir anlaşmazlık konusu ekliyor.
Yakın vadede alınacak karar, Meclis’in tamamının komitede gözden geçirilmiş tasarıyı onaylayıp onaylamayacağı. Çözülmemiş başlıca hukuki mesele, kovuşturmaların geri çekilmesine ilişkin açık hükümlerin çıkarılmasının 255. madde yoluyla bu yetkiyi kullanılabilir bırakıp bırakmadığı. Başlıca siyasi mesele ise görevdeki cumhurbaşkanına karşı davaların açılma biçimini inceleyecek soruşturmacıyı kimin seçmesi gerektiği.
Öne Çıkan Noktalar
- Yargı Komitesi, genişletilmiş özel savcılık yasa tasarısını 4 Kasım 2026’da onayladı; Meclis’in tamamında 5 Kasım’da oylama yapılması istendi.
- Tasarının 12 dava grubu korunurken Moon yönetimi, THAAD bilgileri ve Wolsong 1 numaralı reaktörle ilgili iddialar eklendi.
- Demokratlar, kovuşturmaların sürdürülmesine ilişkin kararlar ve davaların devrini isteme konusundaki açık hükümleri çıkardı.
- Komitenin hukuk uzmanlarından biri, 255. maddenin iddianamelerin geri çekilmesine hâlâ dayanak oluşturabileceği uyarısında bulundu.
- Üç parti de birer aday gösterecek, atamayı Cumhurbaşkanı Lee yapacak.
- Önerilen ekip hazırlık dönemi dahil en fazla 200 gün görev yapabilecek ve 309 kişiye kadar personel çalıştırabilecek.
- Halkın Gücü Partisi filibuster başlatma ve genel kurul oturumunu boykot etme tehdidinde bulundu.






