2018 tarihli talep ve 2020 tarihli başvuru hâlâ gündemde
İçişleri Bakanı Saifuddin Nasution Ismail, parlamentoya yazılı yanıtında, Malezya’nın İslam vaizi Zakir Naik’in iadesi için Hindistan’dan yeni bir resmî talep almadığını ve onu teslim etme taahhüdünde bulunmadığını söyledi. Hükümet, Hindistan ile 2010’da imzalanan iade anlaşmasının 6. maddesine ve Malezya’nın 1992 tarihli İade Yasası’na atıfta bulunarak iade etmeme kararını sürdürüyor.
İçindekiler
- 2018 tarihli talep ve 2020 tarihli başvuru hâlâ gündemde
- Malezya’ya göre yasa neye izin veriyor?
- Anlaşmazlık nasıl gelişti?
- Hindistan davayı takip etmeyi sürdürdü
- Önceki Malezya hükümetleri neden iadeyi reddetti?
- Anwar, kanıtlarla Hindistan’la ilişkileri dengelemeye çalışıyor
- Siyasi baskı ve Naik’in kendi tutumu
- Öne çıkanlar
Saifuddin, tarihleri belli iki yazışmayı aktardı: Hindistan’ın 19 Ocak 2018’de alınan resmî talebi ve Malezya’dan ret kararını yeniden değerlendirmesini isteyen, 29 Mayıs 2020’de alınan diplomatik nota. Yanıtta, son notanın mevcut kararın yeniden gözden geçirilmesine yönelik bir başvuru olduğu belirtilirken yeni bir iade talebinin ulaşmadığı ifade edildi.
2015’te Malezya’da daimi ikamet statüsü alan Hindistan vatandaşı Naik, kara para aklama ve nefret söylemini kışkırtma iddiaları da dahil olmak üzere çeşitli suçlamalar nedeniyle Hindistan makamlarınca aranıyor. Naik suçlamaları reddediyor. İade, bir ülkenin ceza yargılamasına çıkarılması veya cezasını çekmesi için bir kişiyi başka bir ülkeye teslim etmesini sağlayan hukuki süreçtir.
Saifuddin, en son talebin ne zaman alındığını, Hindistan’ın sunduğu belgeler ve kanıtların yasal şartları karşılayıp karşılamadığını ve Malezya’nın Naik’i teslim etme sözü verip vermediğini soran Perikatan Nasional milletvekili ve Pengkalan Chepa temsilcisi Ahmad Marzuk Shaary’ye yanıt veriyordu.
İçişleri Bakanı hükümetin tutumunu şöyle açıkladı:
Hükümet, Zakir’i Hindistan’a iade etmemeye karar verdi. Kendisi için herhangi bir iade taahhüdünde bulunulmadı.
Açıklama hem Naik’in Malezya’daki durumunu hem de art arda gelen Malezya hükümetleri boyunca süren diplomatik anlaşmazlığı ilgilendiriyor. Ayrıca Hindistan’la yapılan özel görüşmelerde Naik’in ülkeye geri gönderilmesi için söz verilip verilmediğine ilişkin iç siyasetteki soruya da yanıt veriyor.
Malezya’ya göre yasa neye izin veriyor?
İçişleri Bakanlığı, ret kararını 2010 tarihli Malezya-Hindistan İade Anlaşması’nın 6. maddesine ve 1992 tarihli İade Yasası’na dayandırdı. Anlaşma, iki ülkenin iade işlemlerini yürütmek için kabul ettiği çerçeveyi ortaya koyarken Malezya yasası ülkedeki süreci düzenliyor.
2010’da imzalanan Malezya-Hindistan iade anlaşmasının imza töreni 20 Ocak 2010’da Yeni Delhi’de yapıldı. "Teslim Etmeye İlişkin Kısıtlamalar" başlıklı 6. maddede şu ifadeler yer alıyor:
1. Talepte Bulunulan Devlet, aşağıdaki koşullardan birinin mevcut olduğuna kanaat getirirse aranan suçluyu teslim etmez:
(a) kişinin suçlandığı veya mahkûm edildiği suç siyasi nitelikteyse; ya da
(b) iadesi talep edilen suçla ilgili kovuşturma, Talepte Bulunan Devlet’in yasalarına göre zamanaşımına uğramışsa.2. Bu Anlaşma’nın amaçları doğrultusunda, aşağıdaki suçlar siyasi nitelikte sayılmaz:
(a) Akit Devletlerden birinin Devlet Başkanı veya Hükümet Başkanı ya da bu kişilerin yakın aile üyelerinden birine karşı işlenen cinayet veya kasıtlı başka bir suç;
(b) Akit Devletlerin çok taraflı/uluslararası bir anlaşma uyarınca aranan kişiyi iade etme veya kovuşturma hakkında karar vermeleri için davayı yetkili makamlarına sunma yükümlülüğü bulunan bir suç; ya da
(c) yukarıdaki suçlardan herhangi birine teşebbüs, yardım veya suç işlemek için anlaşma.3. Talepte Bulunulan Devlet’in yürütme makamı aşağıdaki durumlarda iadeyi reddedebilir:
(a) olağan ceza hukuku kapsamındaki suçlardan olmayan askerî hukuk suçları; ya da
(b) aşağıdaki nedenlerle kişinin Talepte Bulunan Devlet’e iadesinin, tüm koşullar dikkate alındığında, adaletsiz veya baskıcı olacağı anlaşılıyorsa:
(i) davanın önemsiz nitelikte olması; ya da
(ii) iade talebinin iyi niyetle veya adaletin gerekleri doğrultusunda yapılmaması ya da siyasi nedenlerle veya başka bir gerekçeyle yapılması.
Dolayısıyla madde, listelenen istisnalar saklı kalmak üzere siyasi nitelikteki suçlarda veya talepte bulunan ülkenin yasalarına göre kovuşturma zamanaşımına uğramışsa kişinin teslim edilmesini engelliyor. Ayrıca olağan suç sayılmayan askerî hukuk suçlarında ya da davanın önemsiz olması, talebin iyi niyetle veya adaletin gerekleri doğrultusunda yapılmaması ya da siyasi nedenlere dayanması gibi koşullar nedeniyle iadenin adaletsiz veya baskıcı olacağı durumlarda iadeye izin vermiyor.
Bakanlık, bu düzenlemelere atıfta bulunarak kararı, Malezya’nın iade çerçevesi kapsamındaki yasal haklarını kullanması olarak sundu. Açıklama, Naik hakkındaki suçlamaların ayrıntılı bir değerlendirmesini sunmak yerine hükümetin talebi reddetme yetkisine odaklandı.
Ahmad Marzuk ayrıca Hindistan’ın sunduğu belge ve kanıtların anlaşma ile yasadaki şartları karşılayıp karşılamadığını sordu. Yanıtta bu soru doğrudan cevaplanmadı ve Malezya’nın 6. maddedeki hangi gerekçeleri uyguladığı belirtilmedi. Dolayısıyla okurlar hükümetin kararını ve açıkladığı hukuki dayanağı öğreniyor, ancak yetkililerin Hindistan’ın sunduğu belgelerin her bir bölümünü nasıl değerlendirdiğine ilişkin kamuya açık bir açıklama bulunmuyor.
Anlaşmazlık nasıl gelişti?
Naik’in dosyası, Hindistan’da 2016’da başlatılan soruşturmalara dayanıyor. Hindistan aynı yıl Naik’in kurduğu İslami Araştırma Vakfı’nı da yasa dışı örgüt ilan etti. Naik 2016’da Hindistan’dan ayrıldı ve hakkındaki suçlamalara itiraz etmeyi sürdürüyor.
Tarihli gelişmeler, Hindistan’daki ceza yargılamaları ile Malezya’nın diplomatik kararlarının nasıl ayrı kulvarlarda ilerlediğini gösteriyor:
- 2010: Malezya ile Hindistan iade anlaşmasını imzaladı.
- 2015: Naik, Malezya’da daimi ikamet statüsü aldı.
- 2016: Hindistan makamları Naik hakkında davalar açtı; Hindistan, İslami Araştırma Vakfı’nı yasa dışı ilan etti.
- 19 Ocak 2018: Malezya, Hindistan’ın resmî iade talebini aldı.
- Haziran 2019: Hindistan’da bir mahkeme Naik’in duruşmaya çıkmasına karar verdi; Hindistan Dışişleri Bakanlığı iadeyi takip etmeyi sürdüreceğini açıkladı.
- 28 Haziran 2019: Malezya Dışişleri Bakanı Saifuddin Abdullah, hükümetin ilk kararını koruduğunu söyledi.
- 29 Mayıs 2020: Malezya, kararın yeniden değerlendirilmesini isteyen Hindistan diplomatik notasını aldı.
Resmî talep ile diplomatik nota arasında iki yıldan fazla süre vardı. Parlamentoya verilen son yanıt, önceki adımları hükümetin bugünkü tutumuna bağlıyor: ret kararı sürüyor ve yeni bir resmî başvuru alınmış değil.
Hindistan davayı takip etmeyi sürdürdü
Hindistan Dışişleri Bakanlığı, Haziran 2019’da hükümetin Naik’in iadesi için resmî talepte bulunduğunu ve konuyu Malezya’yla takip etmeyi sürdüreceğini açıkladı. Aynı ay Hindistan’da bir mahkeme de Naik’in duruşmaya çıkmasına karar verdi.
Naik’in kara para aklama davasında duruşmaya çıkmaması üzerine Hindistan’ın İcra Müdürlüğü hakkında yakalama kararı çıkardı. O dönemde yargılamanın 113 milyon RM karşılığı fonlarla ilgili olduğu belirtilmişti. Naik suçlamaları reddediyor.
Malezya’nın ret kararı, Hindistan’ın İçişleri Bakanlığınca açıklanan iade talebi üzerinden Naik’in ülkeye dönüşünü sağlayamadığı anlamına geliyor. Hindistan makamları açısından temel pratik mesele onu mahkemelerin önüne çıkarmak; Malezya açısından ise bir daimi ikamet sahibini kendi yasaları ve ikili anlaşma uyarınca teslim edip etmemek.
Hindistan’ın Mayıs 2020 tarihli notası, ilk ret kararından sonra diplomatik girişimlerin devam ettiğini gösteriyor. Diplomatik nota, hükümetler arasındaki resmî yazılı iletişimdir. Bu notanın açıklanan amacı, Ahmad Marzuk’un sorduğu türden yeni bir iade talebi sunmak değil, Malezya’dan kararını yeniden değerlendirmesini istemekti.
Önceki Malezya hükümetleri neden iadeyi reddetti?
Eski Başbakan Mahathir Mohamad, 2018’de Naik’in Malezya’da kalmaya devam etmesini savunmuş ve ülkede sorun çıkarmadığı sürece kalabileceğini söylemişti. Mahathir 2019’da, Naik’in Hindistan’da adil yargılanmayacak olması hâlinde Malezya’nın iadeyi reddedebileceğini savundu.
Mahathir, ölüm cezasına ilişkin kaygıların iade meselesini etkilediği Avustralya’dan Sirul Azhar Umar’ın geri getirilmesi için Malezya’nın yürüttüğü girişimle bu anlaşmazlığı karşılaştırdı. Bu karşılaştırma yurt içinde ve yurt dışında eleştirilere yol açtı.
Dönemin Dışişleri Bakanı Saifuddin Abdullah, mevcut İçişleri Bakanı Saifuddin Nasution Ismail’den farklı bir yetkili olarak, Malezya’nın tutumunun değişmediğini 28 Haziran 2019’da doğruladı:
Şimdilik yeni bir karar yok. İlk kararımızı sürdürüyoruz.
Önceki açıklamalar son yanıttaki tutarlılığın arka planını aydınlatıyor. Malezya’nın ret kararı Anwar Ibrahim’in başbakanlığından önceye dayanıyor; Naik’in Hindistan’da nasıl muamele göreceğine ilişkin kaygılar da yıllardır siyasi açıklamalarda yer alıyor. İçişleri Bakanlığının mevcut yanıtı, resmî gerekçeyi anlaşmaya ve Malezya yasalarına dayandırıyor.
Anwar, kanıtlarla Hindistan’la ilişkileri dengelemeye çalışıyor
Başbakan Anwar Ibrahim, dosyayı Malezya’nın Hindistan’la daha geniş ilişkileri bağlamında ele aldı. 12 Eylül’de verdiği bir röportajda, Yeni Delhi’deki Hindistanlı temsilcilerle özel görüşmeler sırasında Naik’in iadesinin konuşulduğunu doğruladı. Hukuki ilkelerin ve iki ülke arasındaki ilişkilerin dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Anwar, Hindistan Dünya İlişkileri Konseyi’nde daha önce yaptığı bir konuşmada, Hindistan Naik’i aşırılıkla ilişkilendiren yeterli kanıt sunarsa Malezya’nın iadeyi değerlendirebileceğini söylemişti. Kanıtları incelemeye açık olduklarını ve davanın ikili ilişkilerin güçlenmesine engel olmaması gerektiğini de belirtmişti.
Anwar, o önceki konuşmayla bağlantılı salı günkü görüşmelerde Hindistan’ın konuyu gündeme getirmediğini, ancak Başbakan Narendra Modi’nin daha önce bu meseleyi açtığını söyledi. Anwar’ın özel görüşmeleri daha sonra doğrulaması ise ardından gerçekleşen başka bir diplomatik temasla ilgiliydi.
Bu açıklamalar, anlaşmazlığın ikili ilişkilere hâkim olmasını önleme çabasıyla birlikte kanıtları inceleme isteğini ortaya koyuyor. Saifuddin’in parlamentoya verdiği yanıt ise teslim meselesindeki mevcut hükümet tutumunu netleştiriyor: Malezya, Naik’i iade etme taahhüdünde bulunmadı ve ret kararını sürdürmeye devam ediyor.
Siyasi baskı ve Naik’in kendi tutumu
Anwar’ın Hindistan’la görüşmeleri kabul etmesinin ardından PAS açıklama istedi. Partinin genel sekreteri Takiyuddin Hassan, Malezya’nın Naik’in olası dönüşü konusunda siyasi bir taahhütte bulunup bulunmadığını sorguladı.
Takiyuddin, Naik’in şu duruma düşebileceği uyarısında bulundu:
siyasi kurban veya diplomatik taviz
Takiyuddin’in kaygısı, Hindistan’la dostluğu gösterme arzusunun hukuki süreçten ödün verilmesine yol açabilmesiydi. İçişleri Bakanlığının herhangi bir taahhütte bulunulmadığı yönündeki açıklaması, PAS’ın gündeme getirdiği temel meseleye doğrudan yanıt veriyor; ancak hükümetin Hindistan’ın kanıtlarına ilişkin hukuki değerlendirmesini açıklamıyor.
Naik de Hindistan’a dönme isteğini ülkenin siyasi liderliğine bağladı. 21 Ekim’de yayımlanan açıklamasında, ancak Modi’nin Bharatiya Janata Partisi iktidarda olmadığında döneceğini söyledi ve partinin yönetimi altında adil yargılanmayacağını öne sürdü.
Şimdilik somut durum değişmedi: Naik Malezya’da kalıyor, Hindistan dönüşünü sağlamaya çalışıyor ve Malezya iadeyi reddediyor. Parlamentoya verilen yanıt, kararın yeniden değerlendirilmesi için yeni bir duruşma, son tarih veya takvim açıklamadı.
Öne çıkanlar
- Malezya, Zakir Naik’in iadesi için Hindistan’dan yeni bir resmî talep almadığını söylüyor.
- Hindistan’ın resmî talebi 19 Ocak 2018’de geldi; kararın yeniden değerlendirilmesini isteyen diplomatik nota ise 29 Mayıs 2020’de alındı.
- İçişleri Bakanlığı, Malezya’nın iade taahhüdünde bulunmadığını belirtiyor.
- Malezya hukuki dayanak olarak 2010 tarihli iade anlaşmasının 6. maddesini ve 1992 tarihli İade Yasası’nı gösteriyor.
- Parlamentoya verilen yanıt, Hindistan’ın kanıtlarının anlaşma ve yasa şartlarını karşılayıp karşılamadığı sorusunu doğrudan cevaplamadı.
- Naik hakkındaki suçlamaları reddediyor; yeni bir karar için takvim açıklanmadı.






