Diwali Öncesi Delhi’de Hava Kalitesi Endeksi 300’ü Aştı; Sis Geri Dönerken Kış Kısıtlamaları Devreye Girdi

10 dakikalık okuma
Delhi AQI Crosses 300 Before Diwali as Smog Returns and Winter Curbs Take Effect

Yağışla gelen rahatlama yerini yeni bir kirlilik artışına bıraktı

Delhi’de hava kalitesi endeksi, 2 Kasım 2026 Pazartesi günü saat 07.05’te 307’ye ulaştı. Böylece sezonun ilk kez “çok kötü” kategorisine giren hava, Diwali’ye yalnızca altı gün kala kirlilikteki artışı gözler önüne serdi. Başkent genelinde hava kalitesini ölçen 58 istasyonun 37’sinde hava “çok kötü” veya “ağır” düzeyde kaydedilirken Jahangirpuri’de endeks 417’ye çıktı.

İçindekiler
  1. Yağışla gelen rahatlama yerini yeni bir kirlilik artışına bıraktı
  2. Hafta sonu hava kalitesi nasıl bozuldu?
  3. Semtlerdeki ölçümler daha geniş çaplı soruna işaret ediyor
  4. İnce partiküller neden önemli?
  5. Uydu sayımları düşerken tarla yangınlarından kaynaklanan duman arttı
  6. Sakin hava emisyonların dağılmasını engelliyor
  7. Araç denetimleri kısıtlamalara ve kuyruklara yol açtı
  8. Ofis devam düzeni, otopark ve inşaat kuralları da değişiyor
  9. Havai fişek kısıtlamalarının uygulanması sınanacak
  10. Öne Çıkanlar

Merkezi Kirlilik Kontrol Kurulu’nun ölçümleri, geçen haftaki iyileşmenin ne kadar hızlı ortadan kalktığını gösterdi. Yağış, Delhi’nin hava kalitesi endeksini cuma günü 60’a düşürerek kenti son dört yılın en temiz ekim gününe ulaştırdı. Günlük ortalama cumartesi 117’ye, pazar 261’e çıktı; pazartesi sabahı ise 300’ü aştı.

Kışa yönelik ek kirlilik önlemleri 1 Kasım’da yürürlüğe girdi. Önlemler araç denetimlerini, inşaat kısıtlamalarını ve ofislerdeki devam düzenlemelerini kapsıyor. Delhi yetkilileri ilk gün 68,4 lakh rupi para cezası ve çevresel tazminat uygulandığını bildirirken denetim ekipleri başkentin girişlerinde 1.500’den fazla aracı geri çevirdi.

Havanın sakin olması, emisyonların dağılmasını yavaşlattı ve ince partiküller ölçümlerde öne çıktı. Hükümetin tahmin sistemi, anız yakmanın pazar günü Delhi’deki kirliliğin yüzde 18,57’sine katkıda bulunduğunu hesapladı. Bu oran cumartesi günü yüzde 5,33’tü. Pazar gününe ilişkin tahminlerde ulaşımın payı ise yüzde 16,4 oldu.

Asıl kaygı, etkenlerin bir araya gelmesi: Delhi ve komşu kentlerde kirlilik birikiyor, hava koşulları pek rahatlama sağlamıyor ve 8 Kasım’daki Diwali kutlamalarında havai fişek dumanı yükü artırabilir. Emisyonları azaltmayı amaçlayan kısıtlamalar nedeniyle ulaşımını ve çalışma düzenini değiştirenler de hava kirliliğinin ağırlaşmasıyla karşı karşıya.

Hafta sonu hava kalitesi nasıl bozuldu?

Delhi’de pazar akşamı ölçümleri, endeksin düzenli biçimde yükseldiğini gösterdi. Merkezi Kirlilik Kontrol Kurulu’nun saat 16.00’daki günlük bülteninde kent ortalaması 261 olarak açıklanırken endeks saat 18.00’de 272’ye, 22.00’de 287’ye ve 23.00’te 290’a ulaştı. Pazartesi saat 08.00’de ise 310’a yükseldi.

Bu seyir, yağışın havayı temizlemesinden kış sisinin geri dönüşüne uzanan değişimi ortaya koyuyor:

  • 30 Ekim: Yağışın ardından hava kalitesi endeksi 60’a düştü; Delhi “tatmin edici” kategoriye girdi.
  • 31 Ekim: Günlük ortalama 117’ye yükselerek “orta” kategoride kaydedildi.
  • 1 Kasım: Kışa yönelik ek kısıtlamalar yürürlüğe girerken günlük ortalama “kötü” kategoride 261’e ulaştı.
  • 2 Kasım: Hava kalitesi endeksi saat 07.05’te 307’ye, saat 08.00’de 310’a çıktı; her iki ölçüm de “çok kötü” kategorideydi.
  • 5-20 Kasım: Delhi ve komşu beş bölgede ofis çalışanlarının yüzde 50’sinin evden çalışması öngörülüyor.
  • 8 Kasım: Diwali kutlamalarında havai fişek kullanımı mevcut kirliliğe yeni emisyonlar ekleyebilir.
Reklam

Pazar günkü 261’lik günlük ortalama, Delhi’de 263’ün kaydedildiği 17 Nisan’dan bu yana görülen en yüksek değer oldu. Başkentte son kez 11 Şubat’ta 305’lik günlük ortalamayla “çok kötü” hava kaydedilmiş, 4 Şubat’ta ise endeks 339’a çıkmıştı.

Buna rağmen ekim ayı, bir önceki yılın aynı dönemine göre daha temiz geçti. Aylık ortalama hava kalitesi endeksi 166 oldu; Ekim 2025’teki 223’e kıyasla 57 puanlık düşüş kaydedildi. Pazartesi günü yaşanan bozulma, aylık ortalamanın iyileşirken birkaç gün içinde koşulların hızla kötüleşebileceğini gösteriyor.

Semtlerdeki ölçümler daha geniş çaplı soruna işaret ediyor

Pazartesi sabahı Delhi’de “ağır” kategoride ölçüm kaydedilen tek istasyon Jahangirpuri oldu. Diğer 36 istasyonda hava “çok kötü”, 16’sında “kötü”, beşindeyse “orta” düzeydeydi. Kentteki 59 ölçüm istasyonunun 58’inden veri alındı.

Punjabi Bagh’da endeks 398, Rohini’de 397 oldu; iki değer de “ağır” eşiğine yakındı. Alipur’da 379, Mundka’da 376, R K Puram’da 368, Sonia Vihar’da 367 ve Bawana’da 361 ölçüldü. ITO’da sabah saatlerinde endeks 349’a ulaştı.

Dolayısıyla Delhi’nin kent ortalaması, semtler arasındaki büyük farkları gizledi. Ölçüm alınan 58 istasyonun 53’ünde hava kalitesi endeksi 200’ün üzerindeydi. İstasyonların yaklaşık yüzde 64’ünde endeks 300’ü aştı. Bu da “çok kötü” veya “ağır” koşulların birkaç noktaya değil, ölçüm ağının büyük bölümüne yayıldığını gösteriyor.

Komşu kentlerde de hava kirliliği görülürken koşullar farklılık gösterdi. Noida’da endeks “çok kötü” kategoride 308 oldu. Greater Noida’da 267, Ghaziabad’da 276 ve Gurugram’da 225 ölçülerek hava “kötü” kategoride kaydedildi. Faridabad’daki 118’lik değer ise “orta” kategorideydi.

İnce partiküller neden önemli?

Pazartesi saat 06.00’da ölçüm alınan 58 Delhi istasyonunun 51’inde başlıca kirletici PM2.5’ti. Kalan yedi istasyonda PM10 öne çıktı. Pazar günü aynı saatte 57 istasyonun 46’sında PM2.5, 11’inde PM10 başlıca kirletici olarak kaydedilmişti.

PM2.5, çapı 2,5 mikrometre veya daha küçük olan partikülleri ifade eder. Bu parçacıklar akciğerlerin derinlerine kadar ulaşabilir. PM10 ise çapı 10 mikrometreye kadar olan daha büyük partikülleri kapsar. Duman, yanma kaynaklı emisyonlar ve toz partikül kirliliğine katkıda bulunabilir; ancak partiküllerin boyutları ve kimyasal içerikleri farklılık gösterir.

Reklam

Hava kalitesi endeksi, kirlilik ölçümlerini takip edilmesi daha kolay bir ölçeğe dönüştürür. Merkezi Kirlilik Kontrol Kurulu 0-50 aralığını “iyi”, 51-100’ü “tatmin edici”, 101-200’ü “orta”, 201-300’ü “kötü”, 301-400’ü “çok kötü” ve 401-500’ü “ağır” olarak sınıflandırır. Sayı yükseldikçe hava kalitesi kötüleşir.

Çocuklar, yaşlılar ve kalp veya solunum rahatsızlığı bulunanlar, hava kirliliğinin arttığı dönemlerde daha yüksek sağlık riskiyle karşı karşıya. Yetkililer, kirlilik yüksekken uzun süre dışarıda kalmaktan ve yoğun egzersizden kaçınılmasını, kirliliğin en yoğun olduğu saatlerde dışarıda N95 maske kullanılmasını önerdi. Yerel istasyonların ölçümleri, sakinlerin evleri, okulları ve iş yerleri yakınındaki koşulları takip etmesine yardımcı olabilir.

Uydu sayımları düşerken tarla yangınlarından kaynaklanan duman arttı

Hava kalitesi yönetimine yönelik Karar Destek Sistemi, anız yakmanın kirliliğe katkısının cumartesi günü yüzde 5,33’ten pazar günü yüzde 18,57’ye çıktığını hesapladı. Bu, bir günde 13,24 yüzde puanlık artış anlamına geliyor. Sistemin pazar gününe ilişkin tahmininde ulaşımın payı yüzde 16,4 olarak verildi. Bu sonuç, tarla dumanının da karayolu emisyonlarının da kirliliğe önemli ölçüde katkıda bulunduğunu gösteriyor.

NASA’nın uydu gözlemlerinde 1 Ekim-1 Kasım arasında Pencap ve Haryana’da 1.394 tarla yangını saptandı. Bunların 1.249’u Pencap’ta, 145’i Haryana’da kaydedildi. İki eyalette yalnızca 1 Kasım’da 171 yangın tespit edildi.

Toplam sayı, bir yıl önceki aynı dönemde kaydedilen 1.861 yangından 467 daha az; yaklaşık yüzde 25’lik bir düşüşe karşılık geliyor. Ancak uydu geçiş saatleri bu karşılaştırmayı zorlaştırıyor: Yakma faaliyetlerinin büyük bölümü artık uydunun saat 13.30 civarındaki geçişinden sonra gerçekleşiyor ve daha geç başlayan yangınlar gözlem aralığının dışında kalıyor.

Meteosat ölçümleri zamanlama sorununu ortaya koyuyor. 2025’te kaydedilen yangın ısısının yaklaşık yüzde 98’i saat 15.00’ten sonra, 2024’teyse yüzde 94’ü bu saatten sonra tespit edildi. Bu veriler ısının ne zaman saptandığını gösteriyor. Delhi’ye ne kadar duman ulaştığını tahmin etmek içinse rüzgâr, yangınların şiddeti ve atmosfer koşulları hakkında da bilgi gerekiyor.

EnviroCatalysts program yöneticisi Jinitha Varghese, kirlilik yükünün bir başka boyutuna dikkat çekti: Yakıt, kömür ve tarım artıklarından çıkan gazlar tepkimeye girdiğinde atmosferde partiküller oluşabiliyor. Varghese, Delhi’deki ince partiküllerin yaklaşık üçte ikisinin kent dışından geldiğini, yaklaşık yüzde 40’ınınsa gazlardan havada oluştuğunu söyledi. Bu, Delhi içindeki önlemlerin yanı sıra çevre bölgelerdeki çalışmaların da neden önemli olduğunu açıklıyor.

Reklam

Sakin hava emisyonların dağılmasını engelliyor

Delhi’de 1 Kasım’da en düşük sıcaklık 18 derece olarak ölçüldü. Meteoroloji dairesi, bu değerin mevsim ortalamasının 1,9 derece altında olduğunu bildirdi. En yüksek sıcaklık 29 dereceydi. Hindistan Meteoroloji Dairesi pazartesi için gökyüzünün büyük ölçüde açık olacağını, sıcaklığın 17 ila 29 derece arasında değişeceğini tahmin etti.

Serin hava ve zayıf rüzgâr, kirleticilerin yeryüzüne yakın bölgelerde yoğunlaşmasına yol açabilir. Yağış havadaki partikülleri kısa süreliğine temizlemişti; ancak hava sistemi geçtikten sonra emisyonlar sürmeye devam etti. Hava hareketi azaldığında duman ve diğer kirleticiler, dağılabileceklerinden daha hızlı birikebilir.

Meteorolog Navdeep Dahiya, X’teki bir paylaşımında sakin hava koşullarıyla kuzeybatıdan esen rüzgârların kirliliğin Delhi, Ulusal Başkent Bölgesi ve kuzey ovalarında kalıcı olmasına yol açacağını söyledi. Dahiya şu ifadeleri kullandı:

Tüm emisyonlar atmosferde daha uzun süre kalacak.

Dahiya, sonraki yedi ila 10 gün boyunca hava koşullarının kirliliğin dağılmasına elverişli olmayacağını öngördü. Hükümetin Hava Kalitesi Erken Uyarı Sistemi, 2 ve 3 Kasım’da havanın “kötü”, 4 Kasım’da ise “çok kötü” olacağını tahmin etmişti. 10 Kasım’a kadar olan sonraki tahminlerdeyse koşullar “kötü” ile “çok kötü” arasında değişiyordu. Pazartesi sabahı “çok kötü” düzeydeki ölçüm, tahmin edilen tarihten önce geldi.

Araç denetimleri kısıtlamalara ve kuyruklara yol açtı

Delhi’nin kış önlemleri, başkent dışında kayıtlı olup Bharat Stage VI emisyon standartlarının altında kalan bazı araçların kente girişini kısıtlıyor. BS6 olarak da yazılan bu standartlar, araç motorlarından salınan kirleticilere sınır getiriyor. Kısıtlamalar, temel ihtiyaç maddelerini taşıyan araçlara tanınan muafiyetler dışında, belirli özel araçları ve hafif ticari araçları kapsıyor.

Yetkililer, DND Flyway, NH 48 üzerindeki Rajokri, Ghazipur, Singhu ve Badarpur’un da aralarında bulunduğu 13 giriş noktasında denetimleri sıklaştırdı. 39 ekipte görev yapan yaklaşık 250 personel, plakaları otomatik olarak okuyan kameralarla manuel kontrolleri birlikte kullandı.

Delhi bakanı Manjinder Singh Sirsa, 1 Kasım’da 14.930 araç denetlendiğini, Kirlilik Kontrol Belgesi ihlalleri nedeniyle 566 ceza bildirimi düzenlendiğini ve 300 noktada inceleme yapıldığını bildirdi. Denetim verilerine göre geri çevrilen araç sayısı 1.539 oldu. Para cezaları ve çevresel tazminat toplamı 68,4 lakh rupiye, yani 6,84 milyon rupiye ulaştı.

Sürücüler, özellikle Delhi’yi Gurugram ve Noida’ya bağlayan güzergâhlarda sınır geçişlerinde uzun kuyruklarla karşılaştı. Araç giriş kısıtlamaları 1 Kasım-31 Ocak arasında uygulanacak. Delhi ayrıca geçerli kirlilik belgeleri bulunmayan, başkentte kayıtlı araçlara yakıt verilmesini engellemeyi planladı.

Reklam

Ofis devam düzeni, otopark ve inşaat kuralları da değişiyor

Kademeli Müdahale Eylem Planı’nın (GRAP) birinci aşaması 21 Ekim’den bu yana yürürlükteydi. GRAP, hava koşulları “kötü”, “çok kötü”, “ağır” ve “ağır artı” düzeylerine ulaştıkça kirlilik önlemlerini kademeli olarak sıkılaştıran bir sistem. İlk aşama; yolların süpürülmesini, tozu bastırmak için su püskürtülmesini ve belirli inşaat faaliyetlerinin kısıtlanmasını içeriyor.

Delhi’nin ek kış önlemleri 1 Kasım’da başladı ve bazıları 28 Şubat’a kadar uzanan farklı sürelerle uygulanacak. Önlemler arasında toz çıkaran inşaat ve yıkım faaliyetlerinin durdurulması, belediyeye ait yetkili otoparklardaki ücretlerin iki katına çıkarılması ve ofislerdeki fiziki devamın sınırlandırılması bulunuyor.

Hava Kalitesi Yönetimi Komisyonu, Delhi ve Gurugram ile Noida’nın da aralarında bulunduğu komşu beş bölgedeki kamu ve özel kuruluşlara, 5-20 Kasım arasında çalışanların yüzde 50’sinin evden çalışmasını sağlayacak düzenlemeler yapmaları talimatını verdi. Delhi’nin kendi devam zorunluluğu 1 Kasım’da yürürlüğe girmişti.

Kamu dairelerinin çalışma saatleri de kademeli hâle getirildi. Delhi Belediye Kurumu ofislerinin 08.30-17.00, Delhi hükümeti ofislerininse 10.00-18.30 arasında çalışması planlandı. Devam kısıtlamaları, otopark ücretleri ve farklı çalışma saatleri, en yoğun dönemlerde trafiği ve emisyonları azaltmayı amaçlıyor.

Havai fişek kısıtlamalarının uygulanması sınanacak

Diwali yaklaşırken ince partikül kirliliği şimdiden geniş bir alana yayılmış durumda. Havai fişekler mevcut kirlilik yüküne partiküller ve gazlar ekliyor. Bu nedenle ürün kısıtlamalarının ve izin verilen kullanım saatlerinin uygulanması, hava kalitesi zaten “çok kötü” düzeyde olan mahalleler açısından somut bir kaygı oluşturuyor.

Yüksek Mahkemenin Ekim 2025’teki sınırlı yeşil havai fişek denemesi, onaylı ürünlerin belirlenmiş alanlarda ve kısıtlı saatlerde kullanılmasına izin vermişti. Bu geçici düzenleme kapsamında geleneksel havai fişekler, baryum içeren ürünler, lari olarak bilinen birbirine bağlı fişek dizileri, internet üzerinden satış ve Ulusal Başkent Bölgesi dışından getirilen stoklar yasaklı kalmıştı.

Yeşil havai fişeklerde emisyonları azaltmayı amaçlayan farklı formüller kullanılıyor; ancak bu ürünler de partikül salıyor. Sertifikasyon kısmen Ulusal Çevre Mühendisliği Araştırma Enstitüsüyle ilişkili QR kodlarına dayanıyor. Delhi pazarlarında yasaklı bileşenler bulunduğu, etiketlerin yanlış olduğu ve sahte kodlar kullanıldığı yönündeki iddialar, müşterilerin gerçekte ne satın aldığının denetlenmesindeki aksaklıklara işaret ediyor.

Yüksek Mahkemeye sunulan 2021 tarihli bir araştırmada, yeşil havai fişek olarak satılan ve test edilen ürünlerde yasaklı kimyasallar bulunduğu saptandı; sahte QR kodları da tespit edildi. 19 ve 20 Ekim 2025’teki geçici serbestlik döneminde de ihlaller bildirildi. Mevcut önlemlere ilişkin açıklamalarda yaklaşan 2026 festivali için havai fişek kullanımına hangi koşullarda izin verileceği belirtilmiyor.

Delhi’nin önündeki acil sorun, aynı anda birden fazla kirlilik kaynağıyla mücadele etmek: Araç egzozları, inşaat tozu, kent dışından gelen duman ve olası festival emisyonları. Sınır denetimleri ve ofis düzenlemeleri bu yükün bazı kısımlarını hedef alırken hava tahmini, kirleticilerin birkaç gün daha birikmeye devam edebileceğine işaret ediyor.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Delhi’de hava kalitesi endeksi 2 Kasım saat 07.05’te 307’ye ulaştı; 8 Kasım’daki Diwali öncesinde hava “çok kötü” kategorisine girdi.
  • Jahangirpuri’de hava “ağır” düzeyde, 417 olarak ölçüldü; diğer 36 istasyonda hava “çok kötü” kategorideydi.
  • Ölçüm alınan 58 istasyonun 51’inde başlıca kirletici PM2.5’ti.
  • Karar Destek Sistemi, anız yakmanın pazar günkü kirliliğin yüzde 18,57’sine, ulaşımınsa yüzde 16,4’üne katkıda bulunduğunu hesapladı.
  • Yetkililer, 68,4 lakh rupi para cezası ve çevresel tazminat uygulandığını, Delhi sınırlarında 1.539 aracın geri çevrildiğini bildirdi.
  • Araç, inşaat, ofise devam ve otopark kısıtlamaları farklı takvimlerde yürürlüğe giriyor.
  • Tahminler, Diwali’yi kapsayan dönemde havanın “kötü” veya “çok kötü” düzeyde olacağına ve yakın zamanda hava koşullarından kaynaklanan bir rahatlama beklenmediğine işaret ediyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir