Lee, çip patlamasını daha geniş tabanlı büyümeye dönüştürmeyi hedefliyor
Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, 2027'de yapay zekâ, yarı iletkenler ve bağlantılı projelere 21,3 trilyon won, yani yaklaşık 16 milyar ABD doları ayrılmasını önerdi. Bu tutar, 2026 için ayrılan miktarın neredeyse iki katı. Yatırım, kamu harcamalarını yüzde 12,8 artıracak ve 820,9 trilyon wonla rekor kıracak bütçenin içinde yer alıyor.
İçindekiler
- Lee, çip patlamasını daha geniş tabanlı büyümeye dönüştürmeyi hedefliyor
- 21,3 trilyon won nereye harcanacak?
- Ulusal yapay zekâ modeli ve onu destekleyecek altyapı
- Kamu harcamaları şirket yatırımlarıyla nasıl bağlantılı?
- İhracat daha büyük hedeflerin finansmanını sağlıyor
- Geleceğe Hazırlık Fonu ne yapacak?
- Tartışmanın merkezinde neden borç var?
- Sivil yapay zekâ yatırımlarının yanı sıra savunma harcamaları da artacak
- Sonraki adımları belirleyecek tarihler
- Öne Çıkanlar
Lee, 2 Kasım 2026'da Ulusal Meclis'e hitap ederken milletvekillerinden, yarı iletken patlamasının artırdığı vergi gelirlerini yeni sektörleri, bölgesel kalkınmayı ve hane halklarına desteği finanse etmek için kullanan harcama planını onaylamalarını istedi. Meclisin bütçeyi kesinleştirmek için yasal son tarihi 2 Aralık.
Samsung Electronics ve SK hynix, yapay zekâ sistemlerinde kullanılan bellek çiplerine yönelik yoğun talepten yararlanıyor. Şirketlerin başarısı ihracatı, yatırımları ve kamu gelirlerini artırarak Lee'ye daha yüksek harcama önerme ve daha düşük bir bütçe açığı öngörme imkânı verdi.
Lee, bütçeyi bu kazanımları az sayıdaki şirket, çalışan ve bölgenin ötesine yayma girişimi olarak sundu. Devlet Başkanı hedeflediği ekonomik dönüşümü şöyle anlattı:
Fırsatların ve kazanımların belirli bölgelerde, sınıflarda ve az sayıda şirkette yoğunlaştığı 'azınlık için büyüme'den 'herkes için büyüme'ye büyük bir dönüşüm gerçekleştirmeliyiz.
Siyasi anlaşmazlığın merkezinde, beklenmedik gelir artışının nasıl kullanılacağı yer alıyor. Lee bu gelirin büyük bölümünü gelecekteki büyümeye yatırmak isterken, muhalefetteki Halkın Gücü Partisi bunun yerine önemli bir kısmının ulusal borcu azaltmaya ayrılması gerektiğini savunuyor. Lee'nin Demokratik Partisi mecliste çoğunluğa sahip olduğundan bütçenin geçmesi bekleniyor; ancak harcama kalemleri komisyonlarda incelenecek.
21,3 trilyon won nereye harcanacak?
Teknoloji paketi, daha geniş kapsamlı yapay zekâ yatırımlarını üç büyük projeyle bir araya getiriyor: yarı iletken üretimi, fiziksel yapay zekâ ve yapay zekâ veri merkezleri. Hükümet, çip üreten fabrikalarla bunları kullanan bilgi işlem tesislerini ve makineleri birbirine bağlayarak bu faaliyetlerin birbirini desteklemesini istiyor.
Fiziksel yapay zekâ, robotlar da dâhil olmak üzere gerçek dünyada makineler aracılığıyla çalışan yapay zekâ anlamına geliyor. Bir soruyu yanıtlayan yapay zekâ sistemi bilgi üretirken, yapay zekâ kullanan bir robot çevresini algılayıp fiziksel bir görevi yerine getirebilir. Lee'nin planları, yarı iletken merkezleri ve büyük bilgi işlem tesislerinin yanı sıra robotik araştırma ve geliştirme merkezlerini de kapsıyor.
Veri merkezleri, yapay zekâ sistemlerini eğitmek ve çalıştırmak için gereken bilgisayarları, belleği ve ağ donanımlarını barındırıyor. Bu merkezlerin genişletilmesi çiplere talep yaratıyor; ancak aynı zamanda elektrik, soğutma ve binlerce işlemci arasında güvenilir bağlantılar gerektiriyor.
21,3 trilyon wonluk paket, önerilen 820,9 trilyon wonluk ulusal bütçenin yaklaşık yüzde 2,6'sına karşılık geliyor. Ancak önemi bu payın ötesine uzanıyor; çünkü hükümet kamu harcamalarını, özel şirketlerin çok daha büyük yatırım planlarıyla birlikte yürütüyor.
Lee ayrıca 10 stratejik teknoloji sektöründe rekabet gücünü artırmak için 13,8 trilyon won ayırmayı öngördü. Konuşmada teknoloji önlemleri, beceriler, donanım ve verimlilik geliştikçe ekonominin sürdürülebilir biçimde ne kadar üretim yapabileceğini ifade eden büyüme potansiyelini artırmanın yolu olarak sunuldu.
Ulusal yapay zekâ modeli ve onu destekleyecek altyapı
Lee, Güney Kore'nin uluslararası alandaki en güçlü sistemlerle rekabet edebilecek ulusal bir yapay zekâ modeli geliştirmesini istiyor. Bu tür modeller sıklıkla egemen yapay zekâ olarak adlandırılıyor: Bir ülkeye sistemin işleyişi, veri uygulamaları ve sürekliliği üzerinde daha fazla söz hakkı veren, ülke içinde kontrol edilen teknoloji.
Bu çalışma için 4,6 trilyon wonluk egemen yapay zekâ modeli ödeneğinden ve yerli bir modelin de dâhil olduğu öncü yapay zekâ geliştirme projeleri için 4,7 trilyon won ayrılmasından söz edildi. Bu rakamlar, kapsamları yakından ilişkili girişimlere dair açıklamalara dayanıyor; kapsamlarının nasıl uzlaştırılacağına ilişkin ayrıntılı bilgi verilmedi.
Lee, yerli modeli ulusal bir stratejik varlık olarak nitelendirdi ve uluslararası performansın en üst düzeyine ulaşma hedefi koydu. Öncü yapay zekâ, ayrı bir bilgisayar donanımı türünü değil, mevcut kabiliyetlerin en ileri seviyesindeki sistemleri ifade ediyor.
Hükümet ayrıca sanayi bölgelerine hizmet verecek elektrik, su ve altyapı için 2,1 trilyon won ayırmayı öneriyor. Yarı iletken fabrikalarının gece gündüz istikrarlı elektriğe ihtiyacı var; çip üretimi ve veri merkezlerinin soğutulması da su ve enerji sistemlerine önemli yük getiriyor.
Yeni tesislere ev sahipliği yapacak topluluklar açısından bu destekleyici çalışmalar yatırımın uygulamaya dönük bir parçası. Bir fabrika ya da bilgi işlem merkezi, çip üretmeye veya yapay zekâ sistemlerini çalıştırmaya başlamadan önce altyapı hizmetlerinin işler durumda olmasına ihtiyaç duyar.
Kamu harcamaları şirket yatırımlarıyla nasıl bağlantılı?
Lee'nin bütçesi, hükümet ile iş dünyasının Haziran 2026'da duyurduğu ortaklığın üzerine kuruluyor. Bu girişim, ülke genelinde yarı iletken merkezleri, robotik araştırma merkezleri ve gigavatlarla ifade edilen elektrik ihtiyacına sahip yapay zekâ veri merkezleri kurulmasını öngörüyordu.
Gigavat, hesaplama performansını değil gücü ölçen birimdir ve bir milyar wata karşılık gelir. Veri merkezlerini tanımlarken bu birimin kullanılması, gereken elektrik altyapısının ölçeğini gösteriyor.
Haziran programı, 1,2 trilyon ABD dolarına yaklaşan yatırım planlarını içeriyordu. Samsung ve SK hynix de ülkedeki yatırımlarının 4.755 trilyon wonu aşacağını duyururken, Lee güneybatıda özel sektörün 800 trilyon wonluk yarı iletken geliştirme yatırımını hayata geçirmesini hedefliyor. Bunlar, farklı kapsamları olan daha geniş şirket ve kalkınma taahhütleri; hükümetin 2027 için önerdiği harcamalarla aynı ölçekte değiller.
Güney Kore'nin büyüyen yapay zekâ tedarik zinciri, iki bellek üreticisinin ötesine uzanıyor. Ekim ayında yapılan ve özel yapay zekâ altlığı üretim hatlarını kapsayan anlaşma uyarınca Samsung Electro-Mechanics ve Nvidia, Sejong ve Busan'daki üretime yatırım yapıyor. Altlıklar, çip ile çevresindeki bilgisayar sistemi arasındaki elektrik bağlantılarını sağlıyor.
Bölgesel boyut, Lee'nin büyümeyi daha geniş kesimlerle paylaşma hedefi açısından önem taşıyor. Ülke geneline yayılacak üretim merkezleri ve araştırma merkezleri, yapay zekâyı destekleyen faaliyetlerin daha büyük bölümünü yerleşik sanayi merkezlerinin dışına taşıyabilir.
İhracat daha büyük hedeflerin finansmanını sağlıyor
Güney Kore, ocak-ekim döneminde 930 milyar ABD doları ihracat gerçekleştirdi. Yıl genelinde 1 trilyon dolara ulaşmak için 70 milyar dolar daha gerekiyor. Bu eşiğin aşılması, ABD, Çin ve Almanya'nın ardından Güney Kore'yi bunu başaran dördüncü ülke yapacak.
Yarı iletken ihracatı ve yatırımlarının desteğiyle ekonomi üçüncü çeyrekte de beklentilerden hızlı büyüdü. Gelişmiş belleğe yönelik güçlü talep Samsung ve SK hynix'in kârlarını artırarak Lee'nin bütçe önerisinin temelini oluşturan vergi gelirlerini yükseltti.
Yapay zekâ bilgi işleminde işlemcilerin büyük miktarda bilgiyi hızla alması gerekiyor. Bu bilgiyi sağlayan bellek çipleri, bellek kapasitesi ve hızını yapay zekâ sistemlerinin performansında belirleyici kılıyor. Bu nedenle Güney Kore'nin büyük bir bellek tedarikçisi olarak konumu hem şirket kârlarının hem de kamu gelirlerinin kaynağı hâline geldi.
Üretime yönelik adımlar Güney Kore'nin ötesine de uzandı. Samsung ve SK hynix, yapay zekâ talebinin arz sıkıntısını derinleştirmesi üzerine Çin'deki fabrikalarına yatırımlarını artırırken, Washington'dan alınacak ekipman izinleri yeni kapasite artışlarının önemli bir koşulu hâline geldi.
Lee'nin mali stratejisi mevcut patlamayı gelecekteki yatırımlara bağlıyor: Kârlı çip şirketlerinden daha fazla gelir elde etmek ve bu gelirin bir kısmını uzun vadede büyümeyi desteklemesi amaçlanan sektörleri ve altyapıyı kurmak için kullanmak. Muhalefetin olağanüstü yarı iletken gelirlerine bel bağlanmasına ilişkin kaygısı da bu bağlantıyla açıklanıyor.
Geleceğe Hazırlık Fonu ne yapacak?
Önerilen Geleceğe Hazırlık Fonu'nun büyüklüğü 162,3 trilyon won olarak belirleniyor ve fon büyük ölçüde yarı iletken patlamasının yarattığı ek vergi gelirleriyle finanse edilecek. Fon; büyüyen sektörleri, gençleri, bölgesel kalkınmayı ve eğitimi desteklemeyi, ayrıca gelecekte gelirlerin beklenenden düşük kalmasına karşı bir tampon oluşturmayı hedefliyor.
Lee, 2027 için ilk etapta 45,4 trilyon won ayrılacağını da açıkladı. Fonun daha büyük toplam büyüklüğü ile ilk yıl için ayrılan tutar planın farklı unsurlarını ifade ediyor: önerilen mali ölçeği ve başlangıç ödeneği.
Devlet Başkanı, fonu büyüme potansiyelini güçlendirebilecek ve toplumsal eşitsizlikleri azaltabilecek stratejik bir yatırım platformu olarak sundu. Gelir tamponu, çip patlamasının yarattığı başka bir soruna da çözüm getirecek: Şirket kârları hızla arttığında vergi gelirleri yükselirken sektör koşulları değiştiğinde bu gelirler azalabiliyor.
Citi ekonomisti Kim Jin-wook, fonun kümülatif finansman kaynaklarının 2026 ve 2027 boyunca 215 trilyon wona ulaşabileceğini tahmin etti. Bu, hükümetin önerdiği fon tutarının yanı sıra iki yıllık finansmana ilişkin kendi öngörüsü.
Konut, istihdam ve mali yardım da Lee'nin yaklaşımının başka bir bölümünü oluşturuyor. Yönetim, geleneksel krediye erişmekte güçlük çekebilecek kişilere görece küçük krediler sunan mikrofinans da dâhil olmak üzere düşük gelirli hanelere yönelik girişimleri hayata geçiriyor.
Çiplerden elde edilen servetin eşitsiz dağılması kamuoyunda tartışma konusu oldu. Nisan ayında yaşanan çip ikramiyesi ve ücret anlaşmazlıkları, yarı iletken sektörünün bazı kesimlerindeki olağanüstü kazançlarla ekonominin başka yerlerindeki daha sınırlı kazanımlar arasındaki farkı öne çıkardı.
Tartışmanın merkezinde neden borç var?
Lee, bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılaya oranının 2026'da yüzde 3,9'dan 2027'de yüzde 0,1'e düşmesinin öngörüldüğünü söyledi. Kamu borcunun GSYH'ye oranının da yüzde 51,6'dan yüzde 48,3'e gerileyeceğini tahmin etti.
Bütçe açığı, belirli bir dönemdeki kamu harcamaları ile gelirleri arasındaki farkı ölçer. Borç oranı ise birikmiş borçlanmayı ekonominin büyüklüğüyle karşılaştırır. Lee'nin öngörüleri, bütçe açığı oranında 3,8 puan, borç oranında ise 3,3 puanlık düşüş anlamına geliyor.
Lee, konuşmasından önce Ulusal Meclis Başkanı Cho Jeong-sik ve iktidar ile muhalefet partilerinin liderleriyle görüştü. Daha güçlü gelir beklentisini yansıtan bütçenin, kamu maliyesinin neredeyse hiç yeni tahvil ihracı olmadan işlemesine imkân vereceğini söyledi.
Devlet Başkanı ayrıca 107,2 trilyon wonluk harcama kaleminin yeniden yapılandırılmasından ve 1,9 trilyon wonluk vergi avantajının doğrudan mali desteğe dönüştürülmesinden söz etti. Bu değişiklikler, yönetimin daha büyük bütçenin nasıl finanse edildiğine ve nasıl dağıtıldığına ilişkin sunumunun bir parçası.
Halkın Gücü Partisi Politika Başkanı Lim Lee-ja, yarı iletken patlamasının ne kadar süreceğine ilişkin belirsizliği gerekçe göstererek yaklaşık 100 trilyon wonun bunun yerine borç ödemelerine ayrılması gerektiğini savundu. Lim, önerilen fona eleştirel bir ad verdi:
Geleceği Aşındırma Fonu
Demokratik Parti Sözcüsü Park Sung-joon, paranın borç ödemelerine yönlendirilmesi çağrısını reddederek yapay zekâya, gençlere ve bölgesel kalkınmaya yatırım yapılmasını savundu. Lee, muhalefetin tercihinin haklı yönleri olduğunu kabul etti ancak yatırımların sürdürülebilir büyümeyi destekleyerek daha büyük faydalar sağlayabileceğini öne sürdü.
Citi ekonomisti Kim, Güney Kore'nin Fitch'in AA- kredi notunun zamanla AA seviyesine yükseltilmesini sağlayabileceğini söyledi. Bu olasılığı daha yüksek büyüme potansiyeli ve mali sürdürülebilirlikle ilişkilendirdi. Bu değerlendirme, gelecekte olası bir not kararına ilişkin.
Sivil yapay zekâ yatırımlarının yanı sıra savunma harcamaları da artacak
Hükümet, savunma harcamalarının 2027'de yüzde 8,2 artarak 73,3 trilyon wona yükselmesini öneriyor. Lee, artışı Güney Kore'nin ABD'den savaş zamanı operasyonel kontrolünü devralması için gereken kabiliyetlerin edinilmesiyle ilişkilendirdi.
Savaş zamanı operasyonel kontrol, çatışma sırasında askerî operasyonları kimin yöneteceğiyle ilgili. Lee, hükümetinin edinmek istediği kabiliyetler arasında nükleer reaktörle çalışan denizaltılar ve KF-21 savaş uçaklarını saydı.
Devlet Başkanı, personel ile içinde insan bulunmadan çalışan donanımları bir araya getiren sistemlerde yapay zekâ, robotlar ve insansız hava araçlarının daha büyük rol üstleneceğini de belirtti. Lee, hedeflediği askerî dönüşümü şöyle anlattı:
Yapay zekâ, robotlar ve insansız hava araçlarına dayalı, insanlı ve insansız sistemleri bütünleştirerek ordumuzu hızla akıllı ve seçkin bir güce dönüştürmek.
Güney Kore, 2025'te ABD ile nükleer reaktörle çalışan denizaltılar inşa etmek üzere anlaşma yaptığını duyurmuştu. Kuzey Kore bu programa karşı çıkmış, yakın zamanda hassas güdümlü bir torpido sistemiyle orta menzilli hipersonik füzesinde yapay zekâ teknolojisi kullanıldığını açıklamıştı.
Savunma önerisi, yapay zekâyı hem sanayi hem de güvenlik politikalarının parçası hâline getiriyor. Sivil harcamalar bilgi işlem, fabrikalar ve robotiği desteklerken askerî harcamalar ilgili teknolojileri donanım ve komuta sistemlerine uygulamayı hedefleyecek.
Sonraki adımları belirleyecek tarihler
Meclisin şimdi öneriyi incelemesi ve nihai ödenekleri belirlemesi gerekiyor. Bütçe ve Hesaplar Özel Komisyonu'nun kapsamlı politika görüşmelerine 4 Kasım'da başlaması, ardından daimi komisyonların incelemeleri ile bütçe alt komitesinin ayrıntılı değerlendirmesinin yapılması planlanıyor.
Önemli tarihler, sanayi taahhütlerinden meclisteki karara uzanan süreci gösteriyor:
- Haziran 2026: Lee, ülke çapında yarı iletken merkezleri, robotik araştırma merkezleri ve büyük yapay zekâ veri merkezleri kurulmasına yönelik ortaklığı duyurdu.
- Eylül 2026: Hükümet 820,9 trilyon wonluk bütçe önerisini sundu ve Geleceğe Hazırlık Fonu planını açıkladı.
- 2 Kasım 2026: Lee bütçe politikası konuşmasını yaptı ve iktidar ile muhalefet milletvekillerinden destek istedi.
- 4 Kasım 2026: Meclisteki bütçe görüşmelerinin Bütçe ve Hesaplar Özel Komisyonu'yla başlaması planlanıyor.
- 2 Aralık 2026: Ulusal Meclisin 2027 bütçesini kesinleştirmek için yasal son tarihi.
Lee'nin meclis çoğunluğu, önerinin onaylanması için güçlü bir zemin oluşturuyor. Acil tartışma, yarı iletkenlerden gelen beklenmedik gelirin ne kadarının yeni yatırımlara, ne kadarının hane halklarına desteğe ve ne kadarının borç azaltmaya ayrılacağı üzerine. Bu kararlar 2027'nin nihai harcama planını belirleyecek.
Öne Çıkanlar
- Güney Kore, 2027 için kamu harcamalarını yüzde 12,8 artıran ve 820,9 trilyon wonla rekor kıran bir bütçe öneriyor.
- Yapay zekâ, yarı iletkenler, fiziksel yapay zekâ ve veri merkezlerine 21,3 trilyon won ayrılması, 2026 tutarının neredeyse iki katına çıkılması öngörülüyor.
- Önerilen Geleceğe Hazırlık Fonu, yarı iletkenlerden elde edilen vergi gelirlerini büyüme, bölgesel kalkınma, eğitim ve gençlere destek için yönlendirecek.
- Muhalefet, yaklaşık 100 trilyon wonun bunun yerine borç ödemelerine ayrılmasını istiyor.
- Savunma harcamalarının yüzde 8,2 artarak 73,3 trilyon wona yükselmesi öngörülüyor.
- Meclisin bütçeyi kesinleştirmek için son tarihi 2 Aralık.






