Adani Green’in Tarali projesi maliyetini yüzde 99 düşürmesi, yaban hayatı ödeneğindeki 224,73 crore rupilik azalma hakkında soruşturma başlattı

9 dakikalık okuma
Adani Green's 99% Tarali Cost Cut Triggers Probe Into Rs 224.73 Crore Wildlife Funding Reduction

Daha düşük proje maliyeti, çok daha düşük koruma ödemesi

Adani Green Energy’nin 1.500 megavatlık Tarali pompaj depolamalı enerji projesi için beyan ettiği maliyeti 5.675 crore rupiden 56,75 crore rupiye düşürme kararı, Maharashtra’da hükümet soruşturmalarına yol açtı. Bu değişiklik, projeyle bağlantılı yaban hayatını koruma katkısını 227 crore rupiden 2,27 crore rupiye indirerek 224,73 crore rupilik bir azalmaya neden oluyor.

İçindekiler
  1. Daha düşük proje maliyeti, çok daha düşük koruma ödemesi
  2. Yüzde 4 koşulu anlaşmazlığın merkezine nasıl yerleşti?
  3. Çevresel izin belgesinde tam olarak ne yazıyor?
  4. Revize edilen proje maliyetini aşan çevre bütçesi
  5. Özel mülkiyetteki araziler de neden yaban hayatı incelemesine tabi?
  6. Yaban hayatı ve yakındaki topluluklar açısından riskler
  7. Şikâyetler nasıl soruşturmalara yol açtı?
  8. Adani Green ve orman dairesi ne diyor?
  9. Kongre, parlamentoda daha kapsamlı bir soruşturma istiyor
  10. Öne Çıkanlar

Maharashtra orman dairesi, revize edilen maliyet tahminini Ekim 2026’da kabul etti. Sahyadri Kaplan Koruma Alanı Saha Direktörü Tushar Chavan, şirketin daha düşük tutar üzerinden hesaplanan ilk taksit olarak 56,75 lakh rupi yatırdığını doğruladı. Kalan 1,7025 crore rupi, Ulusal Yaban Hayatı Kurulu’nun onayının ardından ödenecek.

Birlik Çevre, Orman ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 6 Kasım’da Maharashtra orman yetkililerinden konuyu öncelikli olarak soruşturmalarını istedi. Bakanlığın müdahalesi, Satara ilçesinin fahri yaban hayatı sorumlusu Rohan Bhate’nin hem revize edilen maliyeti hem de dairenin bunu kabul etmesini sorgulayan şikâyetlerinin ardından geldi.

Bakanlığın 11 Şubat 2025 tarihli çevresel izin belgesi, proje maliyetini 5.675 crore rupi olarak kaydediyor. Belgede uyuşmazlıkla doğrudan ilgili bir koşul da yer alıyor: Proje maliyeti değişirse çevre yönetimi bütçesi de bu değişikliğe orantılı olarak güncellenmeli.

Adani Group, projenin konumunu ve çevresel niteliklerini savundu. Grup sözcüsü, revize edilen maliyetle ilgili özel soruya yanıt vermedi. Daha düşük maliyet tahmininin ayrıntılı hesabı, bu tahminin kabul edilmesinde kullanılan gerekçe ve soruşturmaların sonucu açıklanmadı. Soruşturma raporu ya da ulusal yaban hayatı değerlendirmesi için herhangi bir tarih verilmedi.

Reklam

Yüzde 4 koşulu anlaşmazlığın merkezine nasıl yerleşti?

Eyalet Yaban Hayatı Kurulu, Tarali teklifini 23 Şubat 2026’da değerlendirirken 15 koşul getirdi. Bunlardan biri, Sahyadri Kaplan Koruma Alanı’ndaki koruma çalışmaları için proje maliyetinin yüzde 4’üne eşit katkı yapılmasını öngörüyordu.

Maharashtra Ormanlardan Sorumlu Baş Başkoruyucusu (Yaban Hayatı) M Srinivas Reddy, mart ayında Adani Green’e yazı yazarak 227 crore rupi talep etti. Ayrıca şirketin diğer 14 koşulu yerine getireceğini teyit eden bir yeminli beyan istedi. Bu koşullar sağlanmadan teklif ulusal yaban hayatı değerlendirmesine sunulmayacaktı.

Adani Green Operasyonlardan Sorumlu Üst Yöneticisi Naresh Telgu, 8 Eylül 2026’da noterce onaylanmış bir yeminli beyan sunarak daireden proje maliyetini 56,75 crore rupi kabul etmesini istedi. Açıklamada, benzer bir örnekle karşılaştırmaya dayalı tahmin anlamına gelen “benzeşim yoluyla tahmin” ifadesi kullanıldı.

Reddy’nin ofisi 12 Ekim’de yeminli beyanı kabul etti ve revize edilen maliyetin yüzde 1’inin hemen, kalan yüzde 3’ünün ise ulusal yaban hayatı onayından sonra ödenmesini istedi. Oran yüzde 4 olarak kaldı; hesaplamada kullanılan tutar yüzde 99 düştü.

Hesaplama basit: 5.675 crore rupinin yüzde 4’ü 227 crore rupi ediyor. 56,75 crore rupinin yüzde 4’ü ise 2,27 crore rupi. Şimdiye kadar yatırılan 56,75 lakh rupi, revize edilmiş katkı tutarının dörtte birine karşılık geliyor.

Çevresel izin belgesinde tam olarak ne yazıyor?

Şubat 2025 tarihli belge, Satara’nın Patan talukasındaki Nivade, Tondoshi, Kalambe ve Jalu köylerinde 150,74 hektarlık alanda kurulacak Tarali Açık Çevrimli Pompaj Depolamalı Enerji Projesi’ne çevresel izin veriyor. Belgede, mevcut uyuşmazlığın konusu olan 1.500 megavatlık kapasite de yer alıyor.

İzin, Çevre Yönetim Planı’nın (EMP) uygulanmasını ve bu plan için ayrılan paranın belirtilen amaçlarla kullanılmasını şart koşuyor. EMP; inşaat atıkları, kirlilik, yaban hayatının rahatsız edilmesi ve halk sağlığı riskleri gibi etkileri yönetmeye yönelik proje bütçesi ve programıdır.

Çevre Bakanlığı, maliyet değişikliklerine ilişkin talimatını izin belgesinde şöyle belirtti:

Proje maliyetinin revize edilmesi veya fiyat düzeyindeki değişiklikler hâlinde EMP maliyeti de orantılı olarak güncellenmelidir.

Dolayısıyla belge, proje maliyet tahminini yaban hayatı katkısından daha fazlası açısından önemli kılıyor. Revize edilen maliyet tahmini, izin koşulları uyarınca çevre yönetimi bütçesinin de ele alınmasını gerektiriyor.

Reklam

Revize edilen proje maliyetini aşan çevre bütçesi

İzin belgesinde çevre yönetimi ve kirlilik kontrolü için 3.934,08 lakh rupi, yani yaklaşık 39,34 crore rupi sermaye harcaması ayrılıyor. Buna ek olarak, beş yıla yayılan tahsislerle 2.753,20 lakh rupi, yani yaklaşık 27,53 crore rupi tutarında yinelenen maliyet listeleniyor.

Bu tutarlar toplam 66,87 crore rupiye ulaşıyor. Bu, projenin tamamı için şimdi beyan edilen 56,75 crore rupilik maliyetten yaklaşık 10,12 crore rupi daha fazla. Her iki rakam da ilk çevre bütçesi ile daha sonra revize edilen proje maliyet tahmininden geldiği için bunların nasıl bağdaştırılacağı, değişikliği inceleyen yetkililer açısından somut bir mesele oluşturuyor.

Çevre planında biyolojik çeşitlilik ve yaban hayatının korunması için 966,15 lakh rupi, yerel alanların geliştirilmesi içinse 2.124,12 lakh rupi sermaye ödeneği bulunuyor. Ayrıca kazı malzemesinin yönetimi, balıkçılık, sanitasyon, çevresel izleme ve afet yönetimi için de bütçe ayrılıyor.

Kaplan koruma alanına yapılacak yüzde 4’lük ödeme, yaban hayatı onay süreci kapsamında getirilen bir koşul. Çevresel izin ise EMP’yi ve bu planın harcama gerekliliklerini ayrıca belirtiyor. Revize edilen proje değerini inceleyen yetkililerin her iki yükümlülük grubunu da hesaba katması gerekecek.

Özel mülkiyetteki araziler de neden yaban hayatı incelemesine tabi?

Tarali projesinin, orman dışı olarak sınıflandırılan 150,74 hektarlık arazide, Tarali barajı rezervuarının çevresinde kurulması öneriliyor. Çevresel izin belgesine göre arazi, sahipleriyle karşılıklı anlaşmaya dayalı görüşmeler yoluyla doğrudan satın alınacak ve orman arazisinin statüsünün değiştirilmesi gerekmeyecek.

Aynı belgede, proje bileşenlerinin en yakınının Koyna Yaban Hayatı Koruma Alanı’na 3,2 kilometre mesafede olduğu ve Sahyadri Kaplan Koruma Alanı’nın tampon bölgesinin dışında kaldığı belirtiliyor. Maharashtra orman yetkilileri ise konumun koruma alanının tampon bölgesinde ya da varsayılan Ekolojik Duyarlılık Bölgesi’nde bulunduğunu söylüyor.

Üst düzey bir eyalet orman yetkilisi, Koyna’nın Ekolojik Duyarlılık Bölgesi resmen ilan edilmediği için Yüksek Mahkeme talimatları uyarınca koruma alanının 10 kilometre çevresindeki bölgenin varsayılan bölge olarak kabul edildiğini açıkladı. Bu tür bölgelerde, koruma alanı dışındaki faaliyetler de korunan peyzajı etkileyebileceği için yakın çevredeki kalkınma faaliyetleri çevresel incelemeye tabi tutuluyor.

Bakanlığın izin belgesinde, Ekolojik Duyarlılık Bölgeleri ilan edilmediğinden projenin Ulusal Yaban Hayatı Kurulu’nun onayından geçeceği açıkça belirtiliyor. Dolayısıyla arazi mülkiyeti ve koruma altındaki yaban hayatı alanlarına yakınlık, onay sürecinin ayrı başlıkları olarak değerlendiriliyor.

Reklam

Yaban hayatı ve yakındaki topluluklar açısından riskler

Çevresel izin belgesi, inceleme alanında gözlemlenen 14 türü 2022 Yaban Hayatını Koruma Değişiklik Yasası kapsamında Ek I türleri arasında listeliyor. Listede leopar, tembel ayı, Hint pangolini, boz kurt, sambar geyiği ve Hint bizonu bulunuyor.

Bakanlık, Baş Yaban Hayatı Sorumlusu tarafından onaylanacak ve yerel orman dairesiyle istişare içinde uygulanacak bir yaban hayatı koruma planı hazırlanmasını şart koşuyor. Planda özellikle kara ayılar ve leoparlarla bağlantılı olarak insanlarla hayvanlar arasındaki çatışmayı azaltacak önlemlere yer verilmesini istiyor.

İzin belgesi, yaban hayatı koruma planı için ayrılan parayla araç satın alınmasını da yasaklıyor. Bu kısıtlama, koruma parasının nasıl denetlenmesi gerektiğine dair somut bir örnek sunuyor: Tahsisler, onaylandıkları çalışmaları desteklemeli.

Projenin çevresindeki topluluklar açısından bu koşullar; yaban hayatıyla karşılaşmaları, inşaat atıklarını, sanitasyonu ve rezervuar çevresindeki değişiklikleri ilgilendiriyor. İlk katkı ile revize edilen katkı arasındaki fark, yüzde 4 koşulu uyarınca kaplan koruma alanına ödenecek tutarı belirlerken EMP, projeyle bağlantılı ek çalışmaları ortaya koyuyor.

Şikâyetler nasıl soruşturmalara yol açtı?

Bhate, 30 Ekim’de Başbakanlık şikâyet portalı ve Maharashtra’nın Aaple Sarkar platformu üzerinden şikâyette bulundu. Başbakana yaptığı şikâyet üzerine 5 Kasım’da Koyna Yaban Hayatı Koruma Alanı müdür yardımcısından konuyu incelemesi istendi.

Birlik Çevre Bakanlığı ise 6 Kasım’da harekete geçti. Bakanlık, yaban hayatının korunması, muhafazası ve yönetiminin öncelikli olarak eyalet ve birlik toprağı hükümetlerinin sorumluluğunda olduğunu belirtti. Maharashtra orman yetkililerinden konuyu öncelikli olarak soruşturmalarını, uygun adımları atmalarını ve bakanlığa bir kopyasını ileterek doğrudan şikâyetçiye yanıt vermelerini istedi.

Önemli adımlar yaklaşık iki yıla yayıldı:

  • 11 Şubat 2025: Çevresel izin belgesinde proje maliyeti 5.675 crore rupi olarak kaydedildi.
  • 23 Şubat 2026: Eyalet Yaban Hayatı Kurulu, yüzde 4’lük koruma katkısı dâhil 15 koşul getirdi.
  • Mart 2026: Reddy, 227 crore rupi yatırılmasını ve diğer koşulların yerine getirileceğine dair taahhüt verilmesini istedi.
  • 8 Eylül 2026: Adani Green, maliyetin 56,75 crore rupi olarak revize edilmesini isteyen yeminli beyanını sundu.
  • 12 Ekim 2026: Reddy’nin ofisi yeminli beyanı kabul etti ve ilk taksitin ödenmesini istedi.
  • 30 Ekim 2026: Bhate, merkezi ve eyalet düzeyindeki şikâyet platformları üzerinden başvuruda bulundu.
  • 5 ve 6 Kasım 2026: Eyalet ve Birlik yetkilileri soruşturma talimatları verdi.
  • 13 Kasım 2026: Kongre, parlamentoda soruşturma yapılması talebini yineledi.

Satara ilçesindeki fahri yaban hayatı sorumlusu sıfatıyla görev yapan Bhate, indirimin boyutunu sorguladı:

Sıradan biri bile böylesine büyük bir enerji projesinin bu kadar düşük bir bütçeyle yapılamayacağını anlar.

Bhate, tahmini kabul eden kararın iptal edilmesini ve tarafsız bir soruşturma yürütülmesini istedi.

Reklam

Adani Green ve orman dairesi ne diyor?

Adani Group sözcüsü, projenin tüm bileşenlerinin üç gelir köyündeki özel mülkiyet arazilerinde bulunduğunu ve orman arazisi içermediğini söyledi. Çevresel izin belgesinde proje alanı dört köyü kapsıyor: Nivade, Tondoshi, Kalambe ve Jalu.

Sözcü, pompaj depolama faaliyetlerinin mansap ekolojisi, çevre, ormanlar ya da yaban hayatı üzerinde olumsuz etkisi olmayacağını ve oluşturulacak su kütlelerinin yerel bitki ve hayvanlara destek sağlayabileceğini belirtti.

Pompaj depolama sistemleri, farklı yüksekliklerdeki rezervuarlar arasında su taşınmasıyla çalışıyor. Su yukarı pompalanırken elektrik kullanılıyor; elektriğe ihtiyaç duyulduğunda su türbinlerden aşağı akıyor. Projenin 1.500 megavatlık değeri güç kapasitesini ifade ederken, koruma koşulları projenin konumunu ve çevresel etkilerini ele alıyor.

Revize edilen tahmini kabul eden ofisin başındaki üst düzey yaban hayatı yetkilisi Reddy, yeminli beyanla ilgili soruyu şirkete yöneltti:

Revize edilmiş proje maliyetini içeren bir yeminli beyanı neden sunduğunu şirkete sormalısınız.

Tondoshi yakınlarında çalışma yürütüldüğü bildirildi. Teklifin hâlâ Ulusal Yaban Hayatı Kurulu tarafından değerlendirilmesi gerekiyor ve ilk ödeme kaplan koruma alanına ulaştı.

Kongre, parlamentoda daha kapsamlı bir soruşturma istiyor

Kongre, 13 Kasım 2026’da siyasi tartışmayı genişleterek Modi hükümetini bildirilen maliyet indirimi nedeniyle eleştirdi ve Adani Group’un faaliyetlerine ilişkin bir Ortak Parlamento Komitesi soruşturması talebini yineledi.

Partinin iletişimden sorumlu genel sekreteri Jairam Ramesh, iddiaları X’te paylaştı. Kongre, konuyu “devasa boyutlarda bir skandal” olarak nitelendirdi. Ramesh, partinin Mart 2023’ten bu yana parlamentoda soruşturma yapılmasını istediğini söyledi.

Ortak Parlamento Komitesi, belirli bir konuyu incelemek üzere parlamentonun iki kanadından üyelerin katılımıyla oluşturulan bir gruptur. Kongre’nin talebi grubun daha geniş faaliyetlerinin incelenmesini isterken, hâlihazırda başlatılan soruşturmalar Tarali maliyet revizyonu ve buna bağlı koruma ödemesiyle ilgili.

Yönetim açısından acil görev; 56,75 crore rupinin nasıl hesaplandığını, orman dairesinin bu tutarı neden kabul ettiğini ve projenin çevre ve yaban hayatı izinlerinde belirtilen harcama koşullarını nasıl karşılayacağını açıklığa kavuşturmak.

Öne Çıkanlar

  • Adani Green, Tarali için beyan ettiği maliyeti 5.675 crore rupiden 56,75 crore rupiye düşürdü; bu, yüzde 99’luk bir azalma.
  • Bağlantılı yaban hayatı katkısı 227 crore rupiden 2,27 crore rupiye indi.
  • Kaplan koruma alanına ilk taksit olarak 56,75 lakh rupi yatırıldı.
  • İlk izin belgesindeki çevre yönetimi bütçesi yaklaşık 66,87 crore rupi tutarında ve revize edilen proje maliyetini aşıyor.
  • Rohan Bhate’nin şikâyetlerinin ardından Birlik ve Maharashtra yetkilileri soruşturma başlattı.
  • Ulusal yaban hayatı değerlendirmesi beklemede; Kongre ise parlamentoda soruşturma talebini yineledi.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir