Bakan 7.500 vatandaşın cezaevinde olduğunu söylerken Bangladeş, Suudi Arabistan'dan idam kararlarını istedi

9 dakikalık okuma
Bangladesh seeks Saudi execution verdicts as minister says 7,500 citizens are in prison

İki idam, mahkûm bilgilerini mercek altına aldı

Bangladeş, iki vatandaşının 14 Ekim 2026'da Mekke'de, diplomatik temsilciliklerine önceden bildirimde bulunulmadan idam edilmesinin ardından Suudi Arabistan'dan mahkeme kararlarını ve açıklama istedi. Dışişlerinden sorumlu Devlet Bakanı Shama Obaed Islam, 23 Ekim Cuma günü Dakka'da yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan'daki cezaevlerinde yaklaşık 7.500 Bangladeşlinin tutulduğunu söyledi.

İçindekiler
  1. İki idam, mahkûm bilgilerini mercek altına aldı
  2. İki vatandaşın cezaevi kayıtlarında ne yazıyordu?
  3. Yanıt talepleri nasıl ilerledi?
  4. Bildirim ve hukuki yardım temel kaygılar arasında
  5. Cezaevi verilerinin genel çerçevesi
  6. İnceleme, art arda görev yapan hükümetleri kapsıyor
  7. Tesisatçının eve dönüşü Dakka Havalimanı'nda sona erdi
  8. Çatışmalarda yaşanan ölümler ailelerin yükünü artırıyor
  9. Mahsur kalan işçiler vize ve iş arıyor
  10. Öne Çıkanlar

İdam edilen iki vatandaşın Nazrul Islam Abdul Bashir ve Sweety Akhtar olduğu açıklandı. Bangladeş'in Cidde konsolosluğuna ait gizli bir muhtırada, iki kişinin siber suç ve zina iddialarıyla ilgili ayrı suçlamalar kapsamında Ağustos 2023'ten bu yana tutuklu olduğu belirtildi. Suudi Arabistan İçişleri Bakanlığının açıklamasında ise mahkûmiyetlerin Mekke'deki bir camide ahlaka aykırı bir eylemle ilgili olduğu ifade edildi.

Bangladeş, Suudi Arabistan büyükelçisini Dışişleri Bakanlığına çağırarak kararları resmen istedi. Konsolosluk ayrıca Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığının Mekke şubesinden yargı sürecine ilişkin ayrıntıları talep etti.

Shama, Riyad'daki Kral Halid Uluslararası Havalimanı'na düzenlenen saldırıda hayatını kaybeden Bangladeşli tesisatçı Md Shahed Ahmed'in cenazesini teslim alırken Hazrat Shahjalal Uluslararası Havalimanı'nda açıklamalarda bulundu. Ahmed'in ülkeye dönüşü, Suudi Arabistan'da çalışan Bangladeşlilerin karşı karşıya olduğu acil sorunları bir araya getirdi: hapis, diplomatik yardıma erişim, bölgesel çatışmalarda yaşanan ölümler ve işlerine dönmekte yaşanan güçlükler.

Dışişlerinden sorumlu Devlet Bakanı Shama, Bangladeş'in elindeki bilgilere dayanarak cezaevindeki Bangladeşlilerin sayısını şöyle açıkladı:

Bangladeş'in elindeki bilgilere göre Suudi Arabistan genelindeki cezaevlerinde yaklaşık 7.500 Bangladeşli tutuluyor.

Suudi Arabistan, mahkûmların ve suçlardan hüküm giyen kişilerin listelerini belirli aralıklarla Bangladeş'e gönderiyor. Shama, hükümetin idam edilen iki kişinin bu kayıtlarda yer alıp almadığını kontrol ettiğini söyledi.

Reklam

İki vatandaşın cezaevi kayıtlarında ne yazıyordu?

18 Ekim tarihli gizli bir konsolosluk yazısı, tutukluluk kayıtlarına ilişkin daha ayrıntılı bilgi veriyor. Yazıda, Bangladeş'in Cidde Başkonsolosluğunun 30 Eylül'de aldığı mahkûm listesinde Nazrul'un 1 Ağustos 2023'te Suudi Arabistan'ın siber suç yasası kapsamında bir suç işlediği iddiasıyla tutuklandığının kaydedildiği belirtiliyor. Sweety ise ertesi gün zina iddiasıyla tutuklandı.

Bildirildiğine göre listede iki kişinin de adı yer alıyordu ancak haklarında idam cezası verildiğine dair bir kayıt bulunmuyordu. Shama'nın daha sonra yetkililerin listeleri kontrol ettiğini söylemesi, bu kayıtların nasıl tutulduğunu Bangladeş'in soruşturmasında önemli bir konu hâline getiriyor.

Suudi Arabistan İçişleri Bakanlığı, idam kararlarının yargı sürecinin ardından verildiğini ve infaz öncesinde onaylandığını bildirdi. Bakanlığın kamuoyuna yaptığı açıklamada camide ahlaka aykırı bir eylemden söz edilirken konsolosluk kayıtlarında iki kişi için ayrı suçlamalar yer alıyordu.

İnfazlarla ilgili nihai yasal gerekçeler, iddia edilen eylemin ayrıntıları ve kanıtlar ile sanıklardan herhangi birinin avukatı ya da tercümanı olup olmadığı, kararları bekleyen Bangladeşli yetkililerce bilinmiyor. Suudi Arabistan, kararları ne zaman ileteceğine dair bir tarih vermedi.

Konsolosluk, daha önce Suudi Arabistan'da bir Bangladeşlinin siber suç yasası kapsamındaki bir suç ya da zina nedeniyle idam cezasına çarptırıldığı bir vakadan haberdar olmadığını belirtti. Bu nedenle, tutukluluktan infaza kadar davaların nasıl ilerlediğini açıklığa kavuşturmak açısından talep edilen mahkeme belgeleri özellikle önem taşıyor.

Yanıt talepleri nasıl ilerledi?

Bangladeş'in bilgi edinme çabaları, infazların ardından bir haftadan uzun süre devam etti. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Shahidul Karim, 21 Ekim'de Suudi Arabistan'ın başvurulara yanıt vermediğini söyledi. Shama ise iki gün sonra ayrıntılı bilginin hâlâ kendilerine ulaşmadığını belirtti.

Süreç, 2023'e ait tutukluluk kayıtlarını Ekim 2026'da yapılan diplomatik başvurularla bir araya getiriyor:

  • 1 ve 2 Ağustos 2023: Konsolosluk muhtırasına göre Nazrul ve Sweety art arda iki günde tutuklandı.
  • 30 Eylül 2026: Cidde konsolosluğu, bildirildiğine göre idam cezası kayıtları bulunmayan ve iki kişinin de adını içeren bir Suudi mahkûm listesi aldı.
  • 14 Ekim: Suudi yetkililer iki vatandaşı Mekke bölgesinde idam etti.
  • 17 Ekim: Shama, Bangladeş'in suçlamalar, yargı süreci ve bildirim yapılmaması hakkında resmen bilgi istediğini doğruladı.
  • 18 Ekim: Konsolosluk, muhtırasını Gurbetçilerin Refahı ve Yurtdışı İstihdam Bakanlığına gönderdi.
  • 21 Ekim: Shahidul Karim, Suudi Arabistan'dan yanıt gelmediğini söyledi.
  • 23 Ekim: Shama, Dakka Havalimanı'nda yaptığı açıklamada mahkeme kararlarının iletilmesi talebini yineledi.
Reklam

Bildirim ve hukuki yardım temel kaygılar arasında

Cidde konsolosluğunun muhtırasında, Suudi yetkililerin idam kararları veya infazlar hakkında Bangladeş'in büyükelçiliğine ya da konsolosluğuna resmî veya gayriresmî herhangi bir bildirimde bulunmadığı belirtildi. Bangladeş, infazları ancak gerçekleştikten sonra, Suudi Arabistan İçişleri Bakanlığının açıklamasına atıfta bulunan kamuya açık bilgiler aracılığıyla öğrendi.

Shama, bildirim yapılmamasının hükümetin karşı karşıya olduğu acil sorun olduğunu söyledi:

Sorun, idam edilen iki Bangladeşliye verilen cezalar hakkında bilgilendirilmemiş olmamız.

Konsolosluk ayrıca iki aileden hiçbirinin hukuki yardım başvurusunda bulunmadığını ya da yardım istemek için kendisiyle iletişime geçmediğini belirtti. Açıklamada, Suudi mahkemelerinde sanıklara tercüman sağlandığı ancak bu düzenlemede sanıkların kendi tercümanlarını seçemediği ifade edildi.

Yurt dışında yargılanan bir kişinin mahkemenin kullandığı dili anlamasına ve yanıtlarını iletmesine tercüman yardımcı olur. Avukat ise suçlamayı açıklar, davayı inceler ve izlenebilecek hukuki yollar konusunda danışmanlık verir. Bangladeş'in yargı sürecine ilişkin ayrıntı talebi, iki sanığın ne tür bir yardım aldığının belirlenmesini de kapsıyor.

Bangladeş İnsan Hakları Forumu, eksik mahkûm kayıtlarının yeterince takip edilip edilmediği de dâhil olmak üzere, diplomatik temsilciliğin davaları ele alış biçiminin bağımsız olarak incelenmesini istedi. Shama, temsilciliklerin ihmalkâr davrandığı yönündeki iddiaların soruşturulacağını ve doğrulanmaları hâlinde gerekli adımların atılacağını söyledi.

Cezaevi verilerinin genel çerçevesi

7.500 mahkûma ilişkin tahmin, Suudi Arabistan'ın farklı bölgelerini kapsıyor. Konsolosluk muhtırasında daha dar kapsamlı bölgesel veriler yer alıyor: Ülkenin batı bölgesindeki cezaevlerinde 306 Bangladeşli bulunuyordu; bunlardan 147'si bir aydan 15 yıla kadar değişen hapis cezalarını çekiyordu.

Bu 147 kişi, bölgede kaydedilen 306 mahkûmun yaklaşık yüzde 48'ini oluşturuyordu. Belgede ayrıca altı aydan beş yıla kadar hapis cezası öngören üç siber suç davasından söz ediliyordu. Bu rakamlar, yetkililerin toplam mahkûm sayısının yanı sıra münferit davaların ayrıntılarına da neden ihtiyaç duyduğunu gösteriyor: Kayıtlardaki cezalar büyük farklılıklar taşıyor.

Bangladeş'in yürüttüğü çalışmalarda Dışişleri Bakanlığı, Gurbetçilerin Refahı ve Yurtdışı İstihdam Bakanlığı ile hukuki konularda İçişleri Bakanlığı yer alıyor. Shama, diplomatik temaslarla cezanın hafifletilmesinin talep edilebileceğini ya da cezayı bağışlayan veya azaltan resmî bir karar olan af seçeneğinin değerlendirilebileceğini söyledi.

Shama, bir vatandaşın ceza aldığını öğrendiklerinde hükümetin nasıl hareket ettiğini şöyle açıkladı:

Suudi Arabistan'da herhangi bir Bangladeşlinin cezaya çarptırıldığını öğrendiğimizde, cezanın hafifletilmesini istemek ya da af için bir yol bulunup bulunmadığını değerlendirmek üzere Suudi yetkililerle diplomatik kanallar aracılığıyla iletişim kuruyoruz.

Reklam

İnceleme, art arda görev yapan hükümetleri kapsıyor

Shama, Bangladeş'in vatandaşlarına bilgi ve yardım talep ederken diğer ülkelerin yargı sistemlerine saygı duyduğunu söyledi. Açıklamasında, Suudi Arabistan'ın yargı yetkisini kabul etmekle birlikte bir Bangladeşlinin ağır bir cezayla karşı karşıya kaldığı durumlarda bilgilendirilme talebinde bulunmayı bir arada ele aldı.

Bakan, davaları Bangladeş'in iç siyasi tartışmalarına da taşıdı. Olayların 2023'te, Awami League'in hükümette olduğu dönemde yaşandığına işaret etti ve mevcut Bangladeş Milliyetçi Partisi hükümetinden önce görev yapan geçici yönetime değindi.

Mevcut hükümetin yaklaşık altı aydır görevde olduğunu ve bu süre içinde ilgili bilgileri almadığını söyledi. Bu açıklamalar, davaların takibine ilişkin sorumluluğun art arda görev yapan yönetimleri kapsadığını ortaya koyarken, Suudi Arabistan'a yapılan başvurularda konsolosluk kayıtları ve bildirim süreci pratik açıdan öncelikli konular olmaya devam ediyor.

Bangladeş'in atacağı sonraki adımlar, kararların alınmasına ve Suudi yetkililerle yapılacak görüşmelere bağlı. Cidde konsolosluğu, mahkeme belgelerini aldıktan sonra yeni bir rapor sunacağını bildirdi.

Tesisatçının eve dönüşü Dakka Havalimanı'nda sona erdi

Shahed Ahmed'in cenazesi 23 Ekim'de saat 08.00'i kısa süre geçe Dakka'ya ulaştı. Cenaze ve devlet yardımı eşi Kohinur Akter Kakoli'ye teslim edildi. Shama, devlet desteğinin de kısa süre içinde aileye verileceğini söyledi.

Shahed, Bogura'nın Shahjahanpur ilçesindeki Madla köyündendi. Anne ve babasının adları Rafiqul Islam ve Shahera Begum olarak açıklandı. Suudi Arabistanlı bir müteahhitlik şirketinin Cidde'deki projesinde tesisatçı olarak çalışıyordu ve yabancı çalışanların kullandığı Suudi oturma izni olan iqama sahibiydi.

Kardeşinin ölümü üzerine Bangladeş'e dönmüştü. Cenazeye katılmak için izin aldıktan sonra işine dönmek üzere Riyad üzerinden seyahat ederken 10 Ekim'de Kral Halid Uluslararası Havalimanı'na düzenlenen saldırıya yakalandı.

Bangladeş Dışişleri Bakanlığı, saldırıdan Husilerin silahlı grubunu sorumlu tuttu. Bakanlık, Cumilla'nın Nangalkot ilçesindeki Badarpur köyünden bir başka Bangladeşlinin, Md Nasrullah Badarpuri'nin de hayatını kaybettiğini, 24 Bangladeşlinin yaralandığını bildirdi.

Shahed'in ölümü, göçmen işçilerin evleri ile işleri arasında seyahat ederken gerçek iş yerlerinden uzaktaki çatışmalara nasıl maruz kalabildiğini gösteriyor. İşi Cidde'deydi; ölümcül saldırı ise Riyad'dan geçerken yaşandı.

Reklam

Çatışmalarda yaşanan ölümler ailelerin yükünü artırıyor

Shama, Shahed'in önceki altı ayda Orta Doğu'daki çatışmalarda hayatını kaybeden ve cenazesi ülkeye getirilen 11. Bangladeşli olduğunu söyledi. Bir önceki ay Suudi Arabistan'da düzenlenen füze saldırılarında üç Bangladeşli hayatını kaybetmişti.

O cuma günü ülkeye getirilen Shahed'in cenazesiydi. Bakanın açıklamasına göre hükümet, diğer cenazeleri de ülkeye getirmek için düzenlemeler yapıyordu. Aileler açısından cenazelerin ülkeye getirilmesi, yurt dışında çalışan yakınlarını kaybetmenin acısıyla uğraşırken naaşlarını defnedilmek üzere Bangladeş'e getirmek anlamına geliyor.

Shama, Suudi Arabistan'da dört milyondan fazla Bangladeşlinin çalıştığını söyledi. Bu iş gücünün büyüklüğü, saldırıların, aksayan seyahatlerin ve resmî belgelerle ilgili sorunların yalnızca çalışanları değil, çok sayıda Bangladeşli hanesini de etkileyebileceği anlamına geliyor.

Bakan, Orta Doğu'daki savaşın sona ermesi çağrısında bulundu ve Bangladeşlilerin ve her milletten insanın bu tür saldırılardan korunması umudunu dile getirdi.

Mahsur kalan işçiler vize ve iş arıyor

Bangladeş, bölgesel çatışma nedeniyle işlerine dönemeyen çalışanların vize ve iqama sürelerinin uzatılması konusunda Suudi Arabistan'la görüşüyor. Görüşmelerde, yurt dışında işlerini kaybeden Bangladeşliler için vize yenileme, yeniden işe yerleştirme ve istihdam olanakları da ele alınıyor.

Vize, bir kişinin belirli koşullar altında bir ülkeye girmesine ya da ülkede kalmasına izin verir. Iqama ise Suudi Arabistan'daki ikamet durumunu belgelendirir. Bangladeş'te mahsur kalan çalışanların işlerine dönebilmesi için bu belgelerle ilgili işlem yapılması gerekebilir. Bu nedenle hükümetin görüşmeleri hem geri dönüş iznini hem de yeniden çalışabilme imkânını kapsıyor.

Shama, Bangladeş'in diplomatik temsilciliklerinde gurbetçilerin şikâyetlerini iletebileceği işçi refahı birimleri bulunduğunu söyledi. Bu birimlerde gurbetçilerin refahı ya da çalışma konularından sorumlu bakanlıkların görevlendirdiği yetkililer çalışıyor.

Gurbetçilere yardım etmenin hem hükümetin hem de diplomatik temsilciliklerinin sorumluluğu olduğunu söyledi. İhmal iddialarını soruşturma, mahkeme belgelerini isteme ve belge sürelerinin uzatılması için müzakere yürütme taahhütleri, etkilenen çalışanların ve ailelerin somut adım beklediği üç alanı oluşturuyor.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Devlet Bakanı Shama Obaed Islam'a göre Suudi Arabistan cezaevlerinde yaklaşık 7.500 Bangladeşli bulunuyor.
  • Nazrul Islam Abdul Bashir ve Sweety Akhtar, 14 Ekim 2026'da Mekke'de idam edildi.
  • Bangladeş, diplomatik temsilciliklerine önceden bildirim yapılmadığını belirterek mahkeme kararlarını ve yargı sürecine ilişkin ayrıntıları istedi.
  • Konsolosluk muhtırasında Ağustos 2023'teki tutuklamalarda ayrı suçlamaların kaydedildiği belirtiliyor; yetkililer nihai mahkeme belgelerini bekliyor.
  • Riyad Havalimanı'na düzenlenen saldırıda hayatını kaybeden Shahed Ahmed'in cenazesi 23 Ekim'de Dakka'ya getirildi.
  • Bangladeş ayrıca Orta Doğu'daki çatışmalardan etkilenen işçiler için vize ve iqama sürelerinin uzatılmasını, istihdamı ve yardımı görüşüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir