Shenzhen’den bir ay önce, görüşmeye dair net bir işaret yok
ABD Başkanı Donald Trump, 19 Ekim’de yaptığı açıklamada, kasım ayında Çin’e yapacağı ziyaret sırasında Kuzey Kore lideri Kim Jong Un’la görüşüp görüşmeyeceğine dair beklentileri düşürdü ve görüşme talebinde bulunan olup olmadığını bilmediğini söyledi. Açıklaması, 18–19 Kasım’da Shenzhen’de düzenlenmesi planlanan Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesinden bir ay önce geldi.
İçindekiler
- Shenzhen’den bir ay önce, görüşmeye dair net bir işaret yok
- Trump’ın güveni nasıl değişti
- Seul’ün iyimserliği, Washington’ın ihtiyatıyla karşı karşıya
- Pyongyang yeni bir zirvede ne istiyor?
- Hanoi’nin bıraktığı ders
- Hazırlık süresi daralıyor
- Kim’in kamuoyundaki daha düşük profili dikkat çekiyor
- Rusya ve Çin koşulları değiştiriyor
- Öne Çıkanlar
Beyaz Saray’da gazetecilere konuşan Trump, Kim’le yıl sonundan önce görüşmeyi beklediğini söylediği ağustos ayına ya da Asya ziyareti sırasında olası bir karşılaşmayı heyecan verici olarak nitelendirdiği 12 Ekim’e kıyasla daha az emin görünüyordu.
Gelecek ay Kuzey Kore lideriyle görüşmeyi bekleyip beklemediği sorulan Trump şöyle yanıt verdi:
Ah, bilmiyorum. Bilmiyorum. Herhangi birinin görüşme talep ettiğinden emin değilim.
Başkan hemen alışıldık bir konuya, Kim’le kişisel ilişkisine döndü:
Onunla çok iyi anlaşıyorum. Kim Jong Un’la ilişkim çok iyi.
Washington ile Pyongyang arasında herhangi bir görüşme tarihi ya da teyit edilmiş somut temas açıklanmadı. Kuzey Kore, Trump’ın son girişimlerine henüz teyit edilmiş, esaslı bir yanıt vermedi. Güney Koreli yetkililer ise yeni bir zirvenin mümkün olup olmadığı konusunda farklı değerlendirmelerde bulundu.
Temel güçlük artık daha görünür hâle geliyor: Trump görüşmeye açık olduğunu kamuoyu önünde dile getirdi, ancak görüşmelerin düzenlenmesi için Pyongyang’ın hem buluşmayı hem de bunun sağlayabileceği sonuçları kabul etmesi gerekiyor. Kasım yaklaşırken kişisel yakınlık, nükleer silahlar ve yaptırımlarla ilgili çözüme kavuşmamış taleplerle birlikte gündeme geliyor.
Trump’ın güveni nasıl değişti
Trump, yaz boyunca Kim’le ilk başkanlık döneminde yürüttüğü diplomasiyi hatırlatan görüntü ve ifadeleri yeniden gündeme getirdi. Ağustos ayında Truth Social’da, görünüşe göre Haziran 2018’deki Singapur zirvelerini ve Haziran 2019’da iki Kore arasındaki sınır köyü Panmunjom’da yaptıkları görüşmeyi gösteren fotoğraflar paylaştı.
Paylaşımlarda, anlaşmaya varılamadan sona eren Şubat 2019’daki Hanoi zirvesine yer verilmedi. Bu seçki, iki liderin görüşme isteğini açıkça gösterdiği anları yeniden gündeme taşıdı.
Trump’ın kamuoyuna yönelik açıklamaları daha sonra giderek ihtiyatlı bir hâl aldı:
- 19 Ağustos: Trump, Kim’le yıl sonundan önce görüşmeyi beklediğini söyledi.
- 1 Eylül: Güney Kore’nin istihbarat servisi, diyalog işaretleri bulunduğunu ancak somut temasın doğrulanmadığını belirtti. Bu bilgi, kapalı bir parlamento oturumunun ardından bilgilendirilen bir milletvekiline göre aktarıldı.
- 12 Ekim: Trump, Asya ziyareti sırasında bir görüşmenin gerçekleşebileceğini söyledi. Güney Kore’nin Washington Büyükelçisi ise somut bir ilerlemeden haberdar olmadığını belirtti.
- 14 Ekim: Güney Kore Birleşme Bakanı Chung Dong-young, zirvenin artık erişilebilir hâle geldiğine inandığını ifade etti.
- 19 Ekim: Trump, bir görüşmenin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini ya da herhangi birinin görüşme talebinde bulunup bulunmadığını bilmediğini söyledi.
- 18–19 Kasım: APEC liderlerinin Shenzhen’de bir araya gelmesi planlanıyor.
Değişen, Trump’ın bir görüşme ayarlama konusundaki güveni. Kim’le ilişkisini dostane bir dille anlatmayı sürdürürken yönetimi de Kuzey Kore’yle diyaloğa açık olduğunu ifade etmeye devam etti.
Seul’ün iyimserliği, Washington’ın ihtiyatıyla karşı karşıya
Güney Kore Birleşme Bakanı Chung Dong-young, 14 Ekim’de kamuoyuna yansıyan en iyimser değerlendirmelerden birini yaptı. Bakanlığının zirveyi "görünür bir mesafede" gördüğünü söylerken Ulusal İstihbarat Servisinin değerlendirmesinin olasılığı yüzde 50 olarak gördüğünü belirtti.
Chung, Güney Kore Dışişleri Bakanlığı ile ABD Dışişleri Bakanlığı arasında bir hareketlilik işareti görmediğini de kabul etti. İyimserliği kısmen Trump’ın kişisel ilgisine ve ani diplomatik kararlar alabilme kapasitesine dayanıyordu.
Güney Kore’nin ABD Büyükelçisi Kang Kyung-wha, 12 Ekim’de Washington’da düzenlenen parlamento denetimi sırasında daha ihtiyatlı bir değerlendirmede bulundu. Büyükelçiliğin gelişmeleri ABD Dışişleri Bakanlığı ve Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyiyle düzenli olarak kontrol ettiğini söyledi.
Kang, milletvekillerine şöyle dedi:
ABD-Kuzey Kore zirvesi konusunda somut bir ilerleme olmadığının farkındayım.
Yaklaşan bir görüşmeyi destekleyen "belirli işaretler bulunmadığını" da söyledi. Bu değerlendirme, Trump’ın sürpriz bir karar alması ihtimalinden ziyade Washington’daki hazırlıklara odaklandı.
İstihbarat servisinin önceki açıklaması da benzer biçimde ihtiyatlıydı. 1 Eylül’deki kapalı Ulusal Meclis İstihbarat Komitesi oturumunun ardından komite üyesi Youn Kun-young, kurumun diyalog işaretleri tespit ettiğini ancak ABD ile Kuzey Kore arasında somut bir teması doğrulamadığını söyledi.
Pyongyang yeni bir zirvede ne istiyor?
Sookmyung Kadın Üniversitesi Mütevelli Profesörü Nam Sung-wook, belirsizliğin başlıca nedeni olarak Kuzey Kore’den yanıt gelmemesini gösterdi. Değerlendirmesine göre iki taraf, liderleri bir araya gelmeden önce nelerin gerçekleşmesi gerektiği konusunda hâlâ anlaşamıyor.
Nam, Pyongyang’ın başlıca taleplerini Kuzey Kore’nin nükleer silahlara sahip bir devlet olarak resmen tanınması ve yaptırımların hafifletilmesi olarak sıraladı. Yaptırımlar, bir hükümetin davranışlarını değiştirmesi için baskı kurmayı amaçlayan ticaret, finans ve diğer işlemlere yönelik kısıtlamalardır.
Tanıma, Kuzey Kore’ye silahlarının varlığının kabul edilmesinden daha fazlasını sağlayacağı için önem taşıyor. Pyongyang, nükleer statüsünün müzakerelerin başlangıç noktası olarak kabul edilmesini istiyor. Yaptırımların hafifletilmesi ise ülkeyi etkileyen kısıtlamaları gevşeterek daha doğrudan ekonomik fayda sağlayabilir.
Trump, Kuzey Kore’yi nükleer güç olarak tanımlayan ifadeler kullandı. 19 Ağustos’ta Kim’den söz ederken Kuzey Kore’nin 57 nükleer silahı olduğunu öne sürdü. Bu, Trump’ın dile getirdiği bir sayıydı; önerilen zirve görüşmeleri cephaneliğe ilişkin yeni ve üzerinde anlaşılmış bir envanter ortaya koymadı.
Nam’ın değerlendirmesine göre Kim, yeni bir görüşmeye karar vermeden önce bunun sağlayacağı faydalardan emin olmak istiyor. Washington ise ön koşulsuz görüşmeleri müzakereleri başlatmanın bir yolu olarak sundu. Pratikteki anlaşmazlık, sıralamayla ilgili: Liderler pazarlık etmek için önce mi buluşacak, yoksa bir araya gelmeden önce önemli koşulları mı netleştirecek?
Hanoi’nin bıraktığı ders
Trump ve Kim üç kez görüştü: Haziran 2018’de Singapur’da, Şubat 2019’da Hanoi’de ve Haziran 2019’da Panmunjom’da. Bu buluşmalar en üst düzeyde doğrudan temas kurulmasını sağladı, ancak yürütülen diplomasi, yaptırımların hafifletilmesi karşılığında Kuzey Kore’nin nükleer programını dağıtmasını öngören bir anlaşma getirmedi.
Hanoi özellikle önemini koruyor; çünkü iki tarafın elde etmek istediği kazanımlar arasındaki fark çok büyük olduğunda bir zirvenin nasıl sonuçlanabileceğini gösterdi. Nam, nükleer statü ve yaptırımlarla ilgili bugünkü anlaşmazlığı, o görüşmenin çevresindeki çözümsüz pazarlık sürecine bağladı.
Kim, bir ABD başkanıyla yan yana durmanın sağladığı görünürlüğü zaten elde etti. Bu nedenle dördüncü bir buluşmanın daha zorlu bir sınavı olacak: Her lider eve hangi somut sonucu götürebilecek?
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tommy Pigott, Trump’ın Kuzey Kore’yle görüşmeleri bir taviz olarak görmediğini ve ABD’nin ulusal çıkarlarına hizmet ettiği takdirde diyaloğa açık olduğunu söyledi. Düzenlemeler belirsizliğini korusa da bu tutum diplomasinin önünü açık bırakıyor.
Hazırlık süresi daralıyor
Trump’ın APEC için zaten Çin’de bulunması beklendiğinden Shenzhen olası bir fırsat sunuyor. Diplomatlar, Kim’le yıl sonundan önce görüşmek için en muhtemel fırsatın bu buluşma olduğunu değerlendirdi.
Nam, bir ABD başkanının yapacağı ziyaretin güvenlik ve ön hazırlıklar için en az üç ila dört hafta gerektirdiğini söyledi. 19 Ekim ile APEC’in 18 Kasım’daki açılışı arasında 30 gün bulunuyor; bu da görüşme ihtimalini hazırlık süresine yaklaştırıyor.
Bir görüşme için yer, erişim, güvenlik ve gündem üzerinde müzakere edecek yetkililer konusunda karar alınması gerekecek. Trump’ın ani adımlar atmaya hazır olması son dakikada bir duyuru ihtimalini açık bırakıyor, ancak yetkililerin yine de buluşmayı düzenlemesi gerekecek.
Chung daha da ileri giderek diplomasinin Güney Kore, Kuzey Kore, ABD ve Çin’in katılacağı görüşmelere genişletilmesini önerdi. Ayrıca Devlet Başkanı Lee Jae Myung’un görev süresi içinde iki Kore arasında bir zirve yapılması çağrısında bulundu. Bunlar şimdilik öneri olarak duruyor; kısa vadede dikkatler hâlâ Trump ve Kim’in bir araya gelip gelmeyeceğinde.
Kim’in kamuoyundaki daha düşük profili dikkat çekiyor
Kim’in son dönemdeki ülke içi etkinliklerde daha az görünür olması, Pyongyang’ın hesaplarına dair başka bir olası ipucu sundu. 10 Ekim’de İşçi Partisi’nin kuruluş yıl dönümü kutlamalarına katıldı, ancak konuşma yapmadı ve etkinliklerde daha geri planda kaldı.
Kuzey Kore televizyonu daha sonra kutlama gösterisinin Kim’i göstermeyen, yaklaşık 16 dakika süren kurgulanmış bir kaydını yayımladı. Kim, Kuzey Kore’nin geçmişini 1926’ya dayandırdığı Anti-Emperyalist Birlik’in 17 Ekim’deki yüzüncü yıl etkinliklerine de katılmadı.
Yüzüncü yıl etkinliklerinde, Kuzey Kore’nin uzun süredir ABD’ye yönelik kullandığı bir söylem olan emperyalizme karşı direniş teması öne çıktı. Kim’in bu kutlamalardan kişisel olarak uzak durması, Amerikalı bir başkanla diplomasi yürütmesi için ona daha fazla alan sağlayabilir.
Bu diplomatik yorum, Kang ve Nam’ın işaret ettiği daha doğrudan göstergelerle birlikte değerlendirilmeli: Görünür hazırlıkların ve Pyongyang’dan teyit edilmiş bir yanıtın bulunmaması. Kim’in niyeti belirsizliğini koruyor; kamuya açık programı da tablonun yalnızca bir parçası.
Rusya ve Çin koşulları değiştiriyor
Kuzey Kore, yenilenen görüşmeler ihtimaline Trump’ın ilk başkanlık dönemine kıyasla Rusya’yla daha güçlü bağlarla yaklaşıyor. Haziran 2024’te imzalanan bir anlaşma, taraflardan biri silahlı saldırıya uğrarsa iki ülkenin askerî yardım sağlamasını öngörüyor.
Pyongyang, Rusya’ya topçu mühimmatı ve balistik füzeler sağladı; Ukrayna’daki savaş sırasında askerlerini Rusya’nın Kursk bölgesine gönderdi. Bu katkılar Kuzey Kore’nin Moskova açısından değerini artırarak Kim’e, Washington’dan gelebilecek herhangi bir açılımın yanında değerlendirebileceği önemli bir diplomatik ilişki daha kazandırdı.
Haziran ayında Pyongyang’da yapılan Kim-Xi zirvesi ve temmuzdaki üst düzey heyet ziyaretleri de dâhil olmak üzere Pekin’le ilişkiler de ısındı. Kim’in ABD’yle görüşmeye dair kararları artık iki komşu güçle kurduğu daha geniş temas ağı içinde şekilleniyor.
Öte yandan Trump, 19 Ekim’de Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le önerilen bir görüşmeye daha sıcak yaklaştı. Putin, Ukrayna savaşının sona erdirilmesine yönelik bir çözümün ele alınmasını önermişti. Trump ise gündemin nükleer silahlar ve nükleer silahsızlanma etrafında şekillenmesini tercih ettiğini söyledi.
Nükleer silahsızlanma, nükleer silahların ortadan kaldırılması anlamına geliyor; ancak müzakerelerde hangi tarafın silahlarının kapsama alınacağı ve her ülkenin hangi adımları atacağı belirlenmeli. Şubat ayında Yeni START’ın süresinin dolması, ABD ve Rusya’nın stratejik nükleer cephaneliklerine yönelik son yasal bağlayıcılığı olan sınırları da ortadan kaldırarak daha geniş silah kontrolü ortamını zorlaştırdı.
Önerilen Trump-Xi-Putin görüşmesi ile olası Trump-Kim buluşması birbirinden ayrı toplantılar olacak. Kuzey Kore için acil mesele, Washington ile Pyongyang’ın kamuoyuna yansıyan ilgi ifadelerini üzerinde anlaşılmış bir amaca ve uygulanabilir bir takvime dönüştürüp dönüştüremeyeceği.
Öne Çıkanlar
- Trump, 19 Ekim’de kasım ayındaki Asya ziyareti sırasında Kim’le görüşüp görüşmeyeceğini bilmediğini söyledi.
- APEC zirvesinin 18–19 Kasım’da Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenmesi planlanıyor.
- Trump, Kim’le ilişkisinin çok iyi olduğunu söylemeyi sürdürdü.
- Güney Koreli yetkililer farklı düzeylerde iyimserlik ifade ederken somut temas ve hazırlıklar doğrulanmadı.
- Nam Sung-wook, nükleer silahlı devlet olarak tanınmayı ve yaptırımların hafifletilmesini Kuzey Kore’nin başlıca talepleri olarak gösterdi.
- Trump ve Kim’in önceki üç görüşmesinde, yaptırımların hafifletilmesi karşılığında nükleer silahların dağıtılmasını öngören bir anlaşmaya varılamadı.
- Kuzey Kore’nin Rusya ve Çin’le yakınlaşan ilişkileri, olası yeni görüşmelerin değişen koşullarının bir parçasını oluşturuyor.






