Sri Lanka'daki baskın silahlı çatışma ve patlamalarla sonuçlandı: Altı çocuk dahil 15 kişi öldü

8 dakikalık okuma
15 Killed, Including Six Children, as Sri Lanka Raid Ends in Gunfire and Explosions

Ölümcül baskın Sri Lanka'daki Paskalya saldırıları krizini derinleştirdi

Doğu Sri Lanka'da militanların saklandığından şüphelenilen bir adrese düzenlenen baskın, 26 Nisan 2019 Cuma günü silahlı çatışma ve üç patlamayla sonuçlandı; altısı çocuk 15 kişi öldü. Kalmunai bölgesindeki Sainthamaruthu'da yaşanan çatışma sırasında güvenlik güçleri, Paskalya Pazarı günü kilise ve otellerde düzenlenen ve 250'den fazla kişinin ölümüne yol açan saldırılarla bağlantılı kişileri arıyordu.

İçindekiler
  1. Ölümcül baskın Sri Lanka'daki Paskalya saldırıları krizini derinleştirdi
  2. Evde ne yaşandı?
  3. IŞİD'in üstlendiği çatışma ve ele geçirilen deliller
  4. Gözaltı sayıları ve devam eden aramalar
  5. Paskalya saldırıları ve şüpheli örgüt lideri
  6. Olağanüstü hâl önlemleri ve bir hafta süren yoğunlaşan aramalar
  7. Sakinler kaçtı, kiliseler ayinleri askıya aldı
  8. Göz ardı edilen uyarılar liderler üzerindeki baskıyı artırdı
  9. Öne Çıkanlar

Polis, evdeki üç kişinin, yaklaşan askerlere ateş açılmasının ardından patlayıcıları infilak ettirdiğini söyledi. Bir askeri sözcü, bir saatten uzun süren silahlı çatışma yaşandığını belirtti. Cumartesi sabahı yapılan aramada hasarlı binanın içinde ve dışında cesetler bulundu; yaralı bir kadın ve çocuk hastaneye kaldırıldı.

Ölümler, devam eden arama operasyonunun doğurduğu acil tehlikeleri gözler önüne serdi: Saldırıyı düzenlediğinden şüphelenilen kişiler hâlâ yakalanmamıştı, patlayıcıların bulunduğu binada çocuklar vardı ve yakınlardaki sakinler evlerinden kaçtı. Bölge sakinlerine göre çatışma sırasında yaklaşık 600 Müslüman bir okula sığındı.

Devlet Başkanı Maithripala Sirisena, ülkedeki her evin aranacağını söyledi. Yetkililer şüphelileri yakalamak için olağanüstü hâl yetkilerini kullanıyordu ancak soruşturmanın kapsamı belirsizliğini koruyordu. Gözaltı sayıları ilk açıklamada 70 olarak verilirken daha sonraki haberlerde 100'ü aştığı bildirildi. IŞİD bağlantısından şüphelenilen kişilerin sayısına ilişkin tahminler de farklılık gösterdi.

Evde ne yaşandı?

Baskın, ağırlıklı olarak Müslümanların yaşadığı ve Colombo'nun yaklaşık 360-370 kilometre uzağındaki kıyı kasabası Sainthamaruthu'da bir evle ilgili ihbar üzerine düzenlendi. Bazı haberlerde yer, Kalmunai bölgesindeki Saindamarudu olarak da anıldı. Şüphelilerin Paskalya saldırılarından bir ya da iki gün sonra bölgeye geldiği; açık gri bir minibüsten kutuları yüksek duvarın ve siyah metal kapının arkasındaki alçak bir eve taşıdığı bildirildi.

Polis, cuma akşamı askerler yaklaşırken silahlı kişilerin ateş açtığını söyledi. Çatışma sırasında meydana gelen üç patlama evin çatısına ve bir duvarına zarar verdi. Polis, güvenlik güçleri arasında yaralanan olmadığını bildirdi.

Reklam

Cumartesi günü yapılan aramaya ilişkin açıklamada evin içinde üç erkek, üç kadın ve altı çocuğun, dışarıda ise vurulmuş üç erkeğin cesedinin bulunduğu belirtildi. Polis, dışarıda bulunanları intihar bombacısı olduklarından şüphelenilen kişiler olarak tanımladı. Başka bir haberde karşılıklı ateş sırasında en az bir sivilin öldüğü bildirildi. Bu sivilin, ölü sayısının yayımlanan 15 kişilik dökümündeki yeri netleşmedi.

Polis sözcüsü Ruwan Gunasekara, kurbanların çoğunun militan olduğunun düşünüldüğünü söyledi. Bu değerlendirme, öldürülen yetişkinlerin her birinin kimliğini ya da rolünü ortaya koymadı; altı çocuk da şüpheli militanlardan ayrı değerlendirilmelidir. Yaralı kadın ve çocuk sağ kurtarıldı ancak kimlikleri kesin olarak belirlenemedi.

IŞİD'in üstlendiği çatışma ve ele geçirilen deliller

IŞİD olarak da bilinen İslam Devleti, cumartesi günü yaptığı açıklamada üyelerinden üçünün patlayıcı yeleklerini infilak ettirmeden önce polisle saatlerce çatıştığını öne sürdü. Grubun Amaq haber ajansı iddiaya ilişkin kanıt sunmadı. Polis açıklamaları silahlı çatışma ve üç patlamanın yaşandığını doğruluyordu ancak örgütün açıklaması, bu kişilerin kim olduğunu ya da operasyonun nasıl yönlendirildiğini bağımsız biçimde kanıtlamıyordu.

Çevrede yürütülen ayrı aramalarda, soruşturmacıların Paskalya saldırganlarıyla bağlantılı olduğunu düşündüğü malzemeler bulundu. Askeri bir sözcü, yakındaki bir baskında IŞİD bayrakları, 150 çubuk jelignit, binlerce çelik saçma ve bir drone kamerası ele geçirildiğini söyledi. Jelignit bir patlayıcıdır; çelik saçmalar ise bir bombanın çevresine yerleştirildiğinde ölümcül parçalara dönüşebilir.

Silahlı çatışmanın yaşandığı yerin yaklaşık dokuz mil uzağındaki Sammanthurai'de düzenlenen bir baskında, IŞİD bayrağı ve şüpheli Paskalya saldırganlarının grubun liderine bağlılık sözü verdikleri videoda giydiklerine benzeyen üniformalar bulunduğu bildirildi. Bu bulgular yerel militan faaliyetlerine ilişkin soruşturmayı desteklese de IŞİD'in yurt dışından ne ölçüde yönlendirme yaptığını tek başına kanıtlamıyordu.

Hasar gören Sainthamaruthu evinin görüntülerinde patlayıcılar, piller, bir jeneratör ve bir drone da yer aldı. Drone'un kullanım amacına ilişkin doğrulanmış bir açıklama yapılmadı. Varlığı, militanların havadan saldırı planladığının kanıtı olarak görülmemelidir.

Reklam

Gözaltı sayıları ve devam eden aramalar

Aramalar sürdükçe gözaltına alınanların sayısı arttı ancak haberlerde farklı rakamlar verildi. İlk açıklamada gözaltı sayısı 70 olarak bildirildi. Daha sonraki bir haberde, cuma günü yapılan 10 gözaltıyla Paskalya Pazarı'ndan bu yana toplam sayının 80'e çıktığı belirtildi. Başka haberlerde en az 94 kişinin gözaltında olduğu aktarılırken daha sonraki bir haberde polisin 100'den fazla şüphelinin yakalandığını söylediği bildirildi.

Bu rakamlar tek bir doğrulanmış sayı olarak birleştirilemez. Operasyonun farklı aşamalarındaki güncellemeleri yansıtıyor olabilirler ancak bunları uzlaştıran tek bir açıklama yapılmadı. Gözaltına alınmak suçluluğu kanıtlamadığı gibi, her gözaltındaki kişinin saldırılardan sorumlu gruba mensup olduğunu da göstermez.

Geriye kalan tehdide ilişkin tahminler de belirsizdi. Sirisena, istihbarat servislerinin IŞİD bağlantılı yaklaşık 130 kişinin Sri Lanka'da bulunduğuna inandığını ve hâlâ serbest olan 70 kişinin polis tarafından arandığını söyledi. Başka bir haberde, şüpheli bağlantıları bulunan kişi sayısına ilişkin tahmini yaklaşık 140 olarak aktarıldı.

Başbakan Ranil Wickremesinghe de hâlâ aranan kişi sayısını yaklaşık 70 olarak açıkladı; bu kişileri Paskalya saldırılarından sorumlu hücrenin destekçileri ve sempatizanları olarak tanımladı. Bazılarının intihar saldırıları düzenleyebileceği uyarısında bulundu.

Şüpheliler, gözaltındakiler ve hâlâ aranan kişiler arasındaki fark önem taşıyor. Bu kategoriler birbirinin yerine kullanılamaz ve mevcut rakamlar, saldırı ağının kaç üyesinin yakalandığı konusunda güvenilir bir hesaplama yapılmasına imkân vermiyor.

Paskalya saldırıları ve şüpheli örgüt lideri

Aramalar, 21 Nisan Pazar günü Paskalya ayini için dolu kiliseleri ve turistlerin kaldığı otelleri hedef alan koordineli bombalı saldırıların ardından başlatıldı. O dönemdeki haberlerde ölü sayısı en az 250 ya da en az 253, yaralı sayısı ise 500'ün üzerinde olarak verildi. Yayımlanan kesin sayı farklılık gösterse de her haberde çok sayıda kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.

Yetkililer, adı İngilizcede farklı yazımlarla da geçen yerel aşırılıkçı grup National Thowheeth Jama'ath'ı suçladı. IŞİD saldırılardaki rolünü üstlendi. Soruşturmacılar dokuz kişinin bombalı saldırıları düzenlediğinden şüpheleniyordu.

Sirisena, saldırıların şüpheli lideri Zahran Hashim'in Colombo'daki Shangri-La oteline düzenlenen saldırıda öldüğünü söyledi. Kimliğini kesin olarak belirlemek için yetkililer DNA testleri yapıyordu. Polis, Sainthamaruthu'da sağ kurtarılan kadın ve çocuğun Hashim'in eşi ve kızı olabileceğine de inanıyordu ancak bu teşhis kesinleşmemişti.

Reklam

Şüpheli saldırganlardan ikisinin, gözaltına alınarak sorgulanan baharat tüccarı Mohammad Yusuf Ibrahim'in oğulları olduğu bildirildi. Ilham Ibrahim olarak tanımlanan oğullarından birinin Shangri-La'da Hashim'le birlikte saldırıyı gerçekleştirdiği öne sürüldü. Diğerinin ise Cinnamon Grand otelinin restoranını hedef aldığı bildirildi.

Cinnamon Grand'ın müdürü Rohan Karr, şüpheli saldırganın önceki akşam otele giriş yaptığını, ertesi sabah sırt çantasıyla restorana geldiğini anlattı. Karr, adamın yemek yediğini ve açık büfenin çevresinde konukların toplanmasını beklediğini söyledi.

Oturdu, yemeğini yedi ve insanların açık büfenin etrafında toplanmasını bekledi. Daha kalabalık bir grup gördüğünde en büyük zararı vermek için doğru anın bu olduğuna karar verdi.

Olağanüstü hâl önlemleri ve bir hafta süren yoğunlaşan aramalar

Sirisena, National Thowheeth Jama'ath'ı ve bir haberde Jamathei Millathu olarak adlandırılan, radikal olduğundan şüphelenilen başka bir grubu olağanüstü hâl önlemleri kapsamında yasakladı. Polis aramalarına destek için askerler görevlendirildi. Yasak, yetkililerin hem saldırıları düzenlediğinden şüphelenilen kişileri hem de onlara destek verdiğine inanılan kişileri aradığı sırada duyuruldu.

Olayların seyri, müdahalenin Paskalya saldırılarını soruşturmaktan bir konut baskınında silahlı bir grupla karşı karşıya gelmeye ne kadar hızlı dönüştüğünü gösteriyor:

  • 21 Nisan: Paskalya Pazarı günü kiliseleri ve otelleri hedef alan koordineli saldırılar düzenlendi.
  • 22 ya da 23 Nisan: Şüpheli bina sakinlerinin Sainthamaruthu'daki eve taşındığı bildirildi.
  • 23 Nisan: Bir habere göre Sirisena, şartlı olağanüstü hâl ilan etti.
  • 26 Nisan: Güvenlik güçlerinin eve düzenlediği baskın silahlı çatışma ve üç patlamaya yol açtı.
  • 27 Nisan: Aramalarda ölümler belgelendi, IŞİD çatışmaya katıldığını öne sürdü ve Sirisena iki grubun yasaklandığını duyurdu.

Ülke çapındaki aramaların ne zaman tamamlanacağına ilişkin kesin bir tarih verilmedi. Sirisena, şüphelilerin önümüzdeki günlerde yakalanacağını söyledi ancak bu, doğrulanmış bir takvim değil, bir güvenceydi.

Sakinler kaçtı, kiliseler ayinleri askıya aldı

Operasyon, sakinlerinin yeni bir şiddet dalgasından korktuğu ve ağırlıklı olarak Müslümanların yaşadığı bir mahallede hayatı aksattı. Yaklaşık 600 kişi bir okula sığındı; komşular ise hasarlı evin bulunduğu sokaktan ayrıldı. Cuma namazı öncesinde camilerin çevresinde güvenlik artırılırken bazı Müslümanlar misilleme saldırılarından korktuğu için namaza gitmedi.

Katolik Kilisesi, ikinci bir duyuruya kadar halka açık pazar ayinlerini askıya aldı. Colombo Başpiskoposu Kardinal Malcolm Ranjith, daha fazla saldırı uyarısı içeren gizli bir güvenlik belgesi gördüğünü söyledi; cemaat üyelerinden evlerinde kalmalarını ve dua etmelerini istedi.

Reklam

Kardinalin konutunda düzenlenecek küçük bir ayinin ulusal televizyonda yayımlanması planlandı. Başka bir haberde, Paskalya ayini sırasında 100'den fazla kişinin öldüğü Negombo'daki St Sebastian Kilisesi'nin dışında bir çadırda ayin düzenleneceği bildirildi. Bu düzenlemeler, kilise ayinlerinin genel olarak askıya alınmasından ayrı olarak aktarıldı.

Kısıtlamalar, saldırıların etkilerinin bombalanan binaların ötesine geçtiğini gösteriyordu. Yerinden edilen Müslümanlar, alışılmış ayinlerine katılamayan Katolikler ve cuma namazına gitmekten kaçınanlar, devam eden tehdit nedeniyle günlük yaşamlarında anında değişikliklerle karşı karşıya kaldı.

Göz ardı edilen uyarılar liderler üzerindeki baskıyı artırdı

Yerel aşırılıkçı grubun kiliselere intihar saldırıları düzenlemeyi planladığına ilişkin yabancı bir istihbarat uyarısının dikkate alınmaması, hükümete yönelik öfkeyi artırdı. Polis şefi Pujith Jayasundara ile Savunma Bakanlığında üst düzey yetkili Hemasiri Fernando'nun ihmaller nedeniyle istifa ettiği bildirildi.

Kardinal Ranjith, kilise liderlerine uyarılar hakkında bilgi verilmediğini söyledi. Colombo'daki Katolik toplumunun lideri olarak tepkisini şöyle anlattı:

Kendimi biraz ihanete uğramış hissettim. Üzüldüm. Güvenlik kurumlarının bize bundan söz etmemesi çok ciddi bir ihmal.

Wickremesinghe cuma günü hükümet adına özür diledi:

Ortak sorumluluğu üstleniyor ve bu trajik olayların kurbanlarını koruyamadığımız için yurttaşlarımızdan özür diliyoruz.

Başbakan ayrıca uyarıların kendisine ulaşmadığını söyledi ve almadığı bir bilgi doğrultusunda harekete geçmediği için istifa etmesi gerektiği yönündeki görüşü reddetti. İletişimdeki aksaklık, Sirisena ile arasındaki gergin ilişkiye yeniden dikkat çekti. Devlet başkanı Ekim 2018'de Wickremesinghe'yi görevden almış, mahkeme kararlarının ardından Wickremesinghe aralık ayında görevine dönmüştü.

Çözüme kavuşmamış acil meseleler somuttu: Baskında öldürülenlerin kimlikleri, DNA testleriyle Hashim'in ölümünün doğrulanması, hâlâ serbest olan şüphelilerin sayısı ve kapasiteleri ile uyarıların dikkate alınmamasındaki sorumluluk. Bu soruların çözümü için herhangi bir duruşma tarihi ya da son tarih açıklanmadı.

Öne Çıkanlar

  • 26 Nisan'da Sainthamaruthu'da düzenlenen baskında altı çocuk dahil 15 kişi öldü.
  • Polis, silahlı çatışma ve üç patlama yaşandığını bildirdi. Yaralı bir kadın ve çocuk sağ kurtuldu.
  • IŞİD, kanıt sunmadan çatışmaya katıldığını öne sürdü.
  • İlk açıklamalarda 70 olarak verilen gözaltı sayısı daha sonra 100'ü aştı. Yaklaşık 70 kişinin hâlâ serbest olduğu bildirildi.
  • Yakındaki aramalarda patlayıcılar, çelik saçmalar, IŞİD bayrakları ve başka ekipmanlar ele geçirildi.
  • Yaklaşık 600 Müslüman sakin bir okula sığınırken Katoliklerin halka açık ayinleri askıya alındı.
  • İstihbarat uyarılarının dikkate alınmaması istifalara ve hükümetin özür dilemesine yol açtı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir